Monday, October 8, 2018

అయిదో కుర్చీ(అనువాదకథ)


అయిదో కుర్చీ(అనువాదకథ)




సాహితీమిత్రులారా!

గుడ్లగూబ పగటిపూట బయటకొచ్చిందంటే ఏదో బలమైన కారణం ఉంటుంది. ఈ రోజు బంగార్రాజు పద్మావతిని బయటకి తీసుకురావడానికీ అలాంటి కారణమే ఉంది. పద్మావతిని ఏదో ఒకరకంగా మచ్చిక చేసుకోవాలతను. ఎటు చూసినా మైలు పొడుగుండే ఆ స్టోర్‌లో దొరకని వస్తువంటూ ఉండదు. పైగా బోల్డంత ఎంటర్టయిన్మెంటు. పద్మావతిని ఇక్కడికి తీసుకొచ్చిన ప్రతిసారీ చిన్నపిల్లలా అయిపోతుంది.

అయితే కథ అనుకున్నట్టు సాగలేదు. తంటా అంతా ఒక కుర్చీతో చిన్నగా మొదలైంది. అది చిలికి చిలికి గాలివానయింది. ఈమె పట్టిన పట్టు వదలనంటూ కూర్చుంది. పోనీలే అని ఊరుకుంటే అతడ్ని ఇక పైసాక్కూడా మతించదని అతని భయం.

సదరు కుర్చీ కాశ్మీర్‌లో తయారు చేయబడింది, కేవలం విదేశాల్లో అమ్మడం కోసం. కాశ్మీర్ ఊలు రగ్గుల తర్వాత ఈ అక్రోటు చెక్కతో చేసిన కుర్చీలు అంత ప్రసిద్ధి. కుర్చీ మీద చిక్కగా చెక్కిన ఆర్ట్ వర్క్, లేత నీలం రంగు వెల్వెట్ మెత్తలతో ఎంతో గంభీరంగా ఉంది. కూర్చుంటే కాళ్ళు నేల మీద ఆననంత ఎత్తుంది. రాజులు రాణీల కోసం చేసినట్టుగా ఉంది. పద్మావతికి ఆ కుర్చీ నచ్చింది. తను ఇప్పుడది కొనాలి.

ఇంట్లో ఖరీదైన సోఫాసెట్ వుంది. వానపాము రంగు కుషన్లు మాపు కనిపించనీయవు. ఒక సోఫా, ఒక లవ్‌సీట్, రెండు సింగిల్ సీటర్లు. ఇన్నేళ్ళయినా ఇంకా కొత్తగానే ఉన్నాయి. ఒక అతిథి ఎక్కువొస్తే వంటగదినుండి మరో కుర్చీ తెచ్చుకుంటే సరిపోతుంది. కానీ అది అవమానంగా భావిస్తుంది పద్మావతి. అందుకే ఆమె ఈ కుర్చీ కొనాలని ఇంత ఉత్సాహం చూపుతోంది. ఖరీదు కూడా ఎక్కువేమీ కాదు. తన ఒక వారం జీతం కన్నా తక్కువే.

కానీ ఈసారి బంగార్రాజు కూడా మొండిగానే ఉన్నాడు. ప్రతి గొడవ లోను, పంతం లోనూ దిగొచ్చే గొప్పతనం ఆయనదే అయినప్పటికీ ఈ సారి మాత్రం పట్టు వదలదల్చుకోలేదు. ఎంతకు తెగించైనా తన మాట నెగ్గించుకోవాలనే నిర్ణయించుకున్నాడు. పట్టు కుర్చీ గురించి కాదు, ఇంట్లో తన అధికారం నిలుపుకోవడం గురించి. అయితే పద్మావతి ఇతనికంటే తెలివైనది. ఆమె తన దగ్గరున్న అతి శక్తివంతమైన ఆయుధాన్ని ప్రయోగించడానికి తగిన అవకాశం కోసం చూస్తోంది. అది ప్రయోగిస్తే అతను నిర్వీర్యమై పోవడం ఖాయమని అమెకి బాగా తెలుసు. ఆమె సమర్థురాలే! అనుకుంటే అంతపనీ చేస్తుంది.

ఆమెకప్పుడు పద్నాలుగేళ్ళుంటాయి. తెల్లటి యూనిఫామ్‌లో తన స్నేహితురాళ్ళతో కలిసి బడినుండి తిరిగొస్తోంది. అందరూ ఇంచుమించు ఒకే వయసున్న అమ్మాయిలు. గలగలా కబుర్లు చెప్పుకుంటూ నవ్వుకుంటూ నడుస్తున్నారు గుంపుగా. ఒక బండివాడు బండి నిండా సిమెంట్ బస్తాలు ఎక్కించుకుని బండి లాగుతున్న ఎద్దుని ఒకటే బాదుతున్నాడు. ఆ ఎద్దు అంతబరువు లాగలేక గస పోసుకుంటూ, సొంగ కారుస్తూ తూలిపోతోంది. ఉన్నట్టుండి ఆ అమ్మాయిల గుంపులోనుండి పద్మావతి హఠాత్తుగా బండి దగ్గరకొచ్చి, వాడు ఆశ్చర్యంతో చూస్తుండగానే వాడి చేతిలోనున్న కందికర్రని లాక్కుంది. దాన్ని రెండు ముక్కలుగా విరిచి వాడి మొహాన పడేసి, ఏమీ జరగలేదన్నట్టు గుంపులో కలిసిపోయింది. ఇదంతా చెయ్యడానికి ఆమెకు సరిగ్గా ఇరవై సెకండ్లు కూడా పట్టలేదు. ఒక్కసారైనా ఆమె బండివాడికేసి తిరిగి చూడలేదు.

అదీ ఆమె స్వభావం. బంగార్రాజు ఆమె మీద మనసు పారేసుకున్నది ఈ ధైర్యసాహసాలను చూసే. శ్రీలంక నుండి శరణార్థిగా కెనడా రాగానే అతను చేసిన మొదటి పని ఏజెంట్ ద్వారా కాగితాలు తయారు చేసుకుని ఆమెను ఇక్కడకి రప్పించుకోవటమే.

వాళ్ల పెళ్ళి గుడిలో ఆర్భాటంగా జరిగింది. ప్లాస్టిక్ అరటిచెట్లు, నిజమైన సన్నికల్లు, సన్నాయి మేళం, ప్లాస్టర్ స్తంభాల పెండ్లిమండపం, ఫ్రీజ్ చేసి తెప్పించుకున్న మామిడాకులతో తోరణాలు, ఆకాశమార్గాన తెప్పించిన అరటాకుల్లో వడ్డన; అప్పాలు, అరిసెలు, బూరెలు వంటి అపురూపమైన భక్ష్యాలతో విందు. ప్రముఖుడైన జగన్నాథ పురోహితుల చేతుల మీదుగా పెళ్ళి తంతు.

ఆమెకు అప్పటికి చీర కట్టుకోడం అలవాటు లేదు. హడావిడిగా కట్టుకుని అశ్రద్ధగా పైట వేసుకున్నట్టు చుట్టేసుకుంది. కొంతమంది ఒంటి తీరుకి, చీరకట్టు అందాన్ని రెట్టింపుజేస్తుంది; మరికొందరికి ఉన్న సహజమైన అందం కూడా కనిపించకుండా పోతుంది. ఈమెది రెండో రకం. గోధుమ ఛాయ, నిగనిగలాడే అందమూ ఉన్నా చేతగాని చీరకట్టువల్ల మామూలు అమ్మాయిలా తేలిపోయింది. నటన లేకుండా సహజంగా ఉంది. చూడటానికి చాలా సాదాగా కనిపించింది. అయితే కళ్ళు మోసం చెయ్యగలవన్నది బంగార్రాజు మొట్టమొదటసారి తెలుసుకున్నది ఆ మొదటి రాత్రే. సిగ్గు, బిడియం అన్నవి ఆమెకి మచ్చుకైనా లేవు. ఇదే అతనికి మొదటగా నచ్చిన విషయం. రానురానూ నచ్చనిది కూడాను.

ఆ రాత్రి బంగార్రాజు ఆశ్చర్యానందాలతో పొంగిపోయాడు. పద్మావతి భుజాలు సాముగరిడీలు చేసినట్టు గుండ్రంగా గట్టిగా వన్నెదేఱి ఉన్నాయి. ఆమె చన్నులు గుండ్రంగా, ముత్యపు తెలుపుతో మెరుస్తున్నాయి. చెట్లెక్కేవాడి పొట్టలా చదునుగా ఉన్న పొట్ట. స్త్రీ గురించి ఎన్నో రాత్రులు ఊహించుకున్న రూపాలన్నీ చెరిగిపోయి ఈమె రూపమే అతని మనసులో నిండిపోయింది. అది అతనికి చెప్పలేని ఆనందాన్ని కలిగించింది.

ఆమె పడకగదిలో చాలా చురుగ్గా ఉండేది. కోరికతో నిండిపోయి ఆ సమయంలో ప్రపంచాన్ని మరచిపోయినట్టుండేది. ఇద్దరూ అలా ఎవరి కాళ్ళూ చేతులు ఎవరివో తెలీనంతగా కలిసిపోయేవారు. అలానే ఉండిపోయేవారు. ఆపైన కళ్ళు మూసుకుని ఆ మత్తుని ఆస్వాదిస్తూ ఉండిపోయేది. ఆ సమయాల్లో మనిషి శరీరం సంభోగానికి వీలుగా ఏర్పడింది కాదని అనిపించేది అతనికి. కాలు, చేయి అవసరంలేని చోట అడ్డొస్తున్నాయి అనిపించేది. సంభోగాన్ని ఉద్ధేశించి, దానికి అనువుగా సృష్టించబడిన ఏకైక శరీరం పాము శరీరం మాత్రమే కాబోలు – పెనవేసుకుని, అల్లుకుని, కావలసినట్టు ఒదిగి, పొదవుకుని సంభోగించడానికి తగినట్టుగా ఉండేదని అతను అనుకుంటుండేవాడు.

ఈ పెనవేతలో ఆమె కాళ్ళ పట్టీలు రెండూ ఒకదానికొకటి చిక్కుకోవడం తరచూ జరుగుతూ ఉండేది. నడిజాములో ఆమె కాళ్ళు చిక్కుకుని అవస్థ పడుతుంటే ఆ పరిస్థితి చూసి నవ్వుతూ ఉడికించేవాడు. ఆమె బేలగా అయ్యో పట్టీలు చిక్కుకున్నాయి విడిపించండి అని బతిమలాడేది. ఆమె ఆరాటాన్నలా కొనసాగించి చూసి ఆనందపడేవాడు. ఆమె పాదాలను సుతిమెత్తగా తడుముతూ పట్టీల చిక్కు విడిపించేవాడు. ఎంత ఆలస్యం చేస్తే అంతసేపు ఆమె పాదాలతో ఆడుకోవచ్చు అన్నట్టు నెమ్మదిగా చిక్కు విడిపించేవాడు.

ఇదంతా పెళ్ళయిన కొత్తల్లో. తర్వాత్తర్వాత పద్మావతి కొంచం తెలివి తెచ్చుకుంది. వంటగది సర్దేసి పనులన్నీ ముగించుకుని పడకగదిలోకి వచ్చేప్పటికి తన పట్టీలను విప్పి పెట్టేసేది. ఒక్కోసారి పట్టీలు ముందే విప్పి పెట్టి నవ్వుతూ వచ్చేది. అతనికి అర్థం అయిపోయేది. సిద్ధంగా ఉండేవాడు. కొన్ని రోజులు పట్టీలు విప్పకుండా ఘల్ ఘల్ మంటూ నడిచొచ్చి ఢామ్మని పరుపు మీద వాలిపోయేది; అలా చేస్తే ఆ రోజు పస్తు అని అర్థం. అలా పట్టీలు సంకేత పదమైంది వాళ్ళకి.

పాప పుట్టాక కూడా ఇలానే కొనసాగింది.

మరికొన్నేళ్ళకి అది పాతకథై పోయింది. పద్మావతి ఇప్పుడు అసలు పట్టీలు విప్పటమే మానేసింది. ఆమె మనసులో ఏముందో, ఆలోచనల తీరెలా ఉందో ఎవరికి తెలుసు? ఉల్లిపాయలు తరిగేటప్పుడు ముఖం మరో పక్కకి తిప్పుకున్నట్టు తిప్పుకొని మాట్లాడుతుంది. అతనితో మాట్లాడటానికే చిరాకుపడుతుంది. ఇక అతణ్ణి పట్టించుకోవడం కూడానా? బంగార్రాజుకి ఇది తట్టుకోవడం కష్టమయింది.

కెనడాకి వచ్చాక ఆమె కాలిపగుళ్ళలో అంటుకుపోయున్న శ్రీలంక తాలూకు మట్టి పూర్తిగా పోవడానికి ఆరు నెలలు పట్టింది. అయితే ఆమె అలవాట్లు, ప్రవర్తన, కట్టు-బొట్టు మారడానికి ఆరువారాలైనా పట్టలేదు. కట్టు-బొట్టు ఎలా మారినా ఒక్క పట్టీలు పెట్టుకోడం మాత్రం మానలేదు. కెనడా ఆమెకి స్వర్గలోకంలా అనిపించింది. ఆ దేశపు చలిని కూడా లెక్కపెట్టకుండా ఇక్కడే పుట్టి పెరిగినట్టు వెస్టర్న్ కల్చర్‌లోకి ఇమిడిపోయింది. బంగార్రాజేమో ఇప్పటికీ అలవాటు దోషమా అన్నట్టు డ్రైక్లీన్డ్ షర్టుని కూడా దులిపి వేసుకుంటాడు. పురుగులుంటాయేమో అని షూ ఒకసారి బోర్లించి తట్టి చూసి మరీ తొడుక్కుంటాడు. మరి ఈ మధ్యే వచ్చిన పద్మావతి? జుట్టు పొట్టిగా బాబ్ కట్ చేయించింది. జీన్స్ టీషర్ట్ వేసి నైకీ లాంటి అథ్లెటిక్ షూస్‌లో మాత్రమే ఇంట్లోంచి బైట అడుగుపెడుతుంది. తానొక్కతే వెళ్ళి సూపర్ మార్కెట్లో షాపింగ్ చేసి, క్రెడిట్ కార్డ్ వాడి బిల్లు కట్టే స్థాయికి టకటకా ఎదిగిపోయింది.

కెనడా వచ్చాక, ఒక ఏడాది పాటు కోచింగ్ తీసుకుని కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామర్ ఉద్యోగం తెచ్చుకున్నాడు బంగార్రాజు. పనిలో గట్టివాడే. ఇతను రాసే కోడ్‌లో బగ్స్ వుండవు. ఒకసారి రాస్తే ఇక తిరిగి చూసుకోనక్కర్లేదు. అయితే మనిషికి కొంచం బద్దకం. ఒక్కోసారి ప్రాజెక్ట్ అంతా ఒక కొలిక్కొచ్చేసినా ఇతని మాడ్యూల్స్ మాత్రం ఇంకా నిదానంగా అవుతూ ఉండేవి. ఈ నిదానం భరించలేని అతని ఉద్యోగం తొందరగానే ఊడింది.

ఉద్యోగం పోయాక బంగార్రాజు ఇంట్లోనే కాలక్షేపం చేశాడు కొంతకాలం, ఇలాంటి విషయాల్లో నిదానస్తుడు కావటంతో. అంతవరకు చిన్న చిన్న తప్పులే చేసిన అతను ఒక అతి పెద్ద తప్పు చెయ్యవలసివచ్చింది ఈ రోజుల్లోనే. దగ్గర్లో ఫ్యాక్టరీలో ఒక ఖాళీ వచ్చింది. ఆ ఉద్యోగంలో పద్మావతి చేరతానంటే సరే అనేశాడు. అలా అన్న ఆ క్షణాన చేయిదాటిన పెత్తనం మళ్ళీ అతనికి దొరకలేదు, అతనికి మళ్ళీ ఉద్యోగం వచ్చాక కూడా. పెత్తనం ఆమె చేతిలోనే అలా ఉండిపోయింది.

పద్మావతి పనిచేసే చోట సౌత్ అమెరికా ఆడవాళ్ళు ఎక్కువమందే ఉన్నారు. వాళ్ళకీ పద్మావతికీ మంచి దోస్తీ కుదిరింది. ఈమెను చూస్తే వాళ్ళలానే ఉండేది. కట్టూ బట్ట, రంగు, ఆకారం, జుట్టు ఇవన్నీ చూస్తే ఈమెను ఏ కొలంబియనో కోస్టారికనో అని అనుకుంటారు. మాటతీరు కూడా వాళ్ళలానే ఇపుడు పద్మావతికి. బస్‌స్టాప్‌లో ఎవరైనా స్పానిష్‌లో పలకరిస్తే మురిసిపోతుంది.

ఆమెకి పద్నాలుగేళ్ళ కూతురుందంటే ఎవరూ నమ్మడం లేదు. ఒక రోజు పాలో డ్యాన్స్ క్లాసులో ఒకావిడ, ‘ఈ అమ్మాయి మీ చెల్లెలా?’ అని అడిగింది. పద్మావతి ఆ రోజంతా గాల్లో తేలిపోయింది. భర్తతో ఈ విషయం ఆమె పదేపదే చెప్పి మురిసిపోయింది. దాంతో అతని భయం ఇంకాస్త పెరిగింది.

సంకేత భాష బాగున్న రోజుల్లో వారి ఇరువురి మధ్య ఎంత అవగాహన ఉండేదో! పద్మావతీ అని పూర్తి పేరుతో పిలిస్తే అతను కోపంగా ఉన్నాడని అర్థం. పద్దూ అని గోముగా పిలిస్తే ప్రేమగా ఉన్నాడని. ఈల వేస్తూ పిలిస్తే జోరు మీదున్నాడని. వేరేవాళ్ళ సమక్షంలో పద్మా అని పిలిచేవాడు కానీ పడకటింట్లో మాత్రం ఆ పిలుపూ, ఆ గొంతే వేరు. పద్దూఊ, పద్దూఊ! అని లయబద్ధంగా, గారాబంగా పిలిచేవాడు.

ఇప్పుడా అవగాహనలూ లేవు, ఆ సంకేతాలూ లేవు. అవన్నీ మరుగునపడి కొన్నేళ్ళయింది. బంగార్రాజు పరిస్థితి ఇంకో మెట్టు దిగింది.

వంటింట్లో కూడా బంగార్రాజు మాట నెగ్గలేదు. కూతురు కూడా తల్లితో కుమ్మక్కయింది. నోటికి రుచిగా భోంచేసి ఎన్నేళ్ళయిందో! దోసె, ఇడ్లీ, వడ, పెసరట్టు, పునుగులు వంటివి పూర్తిగా మర్చిపోయినట్టే. బర్గర్ అనబడే భూతమూ, పీజ్జా అనబడే పిశాచమూ ఇంట్లో జుట్టు విరబోసుకుని ప్రతిరోజూ నాట్యం చేస్తుంటాయి. రోజూ ఇలాంటి రుచీ పచీ లేని తిండ్లే డైనింగ్ టేబిల్ మీద. అతనికి ఆ వాసనకే డోకొస్తుంటుంది ఒక్కోసారి. అప్పటికీ ధైర్యం చేసుకుని ఒకసారి ఇడ్లీ తినాలనుందని అన్నాడు. పద్మావతి గయ్యిమని లేచింది.

“పులిసిపోయిన పిండి ఇడ్లీలు, దోసెలు, గారెలు, పునుగులు తప్పితే మీకింకేమీ దొరకవా తినడానికి? అవి తినీ తినీ కదూ మీ బుర్ర కూడా పులిసిపోయింది పూర్తిగా? నేనేమైనా ఊరికే పడున్నానా ఇంట్లో? పొద్దున్నే నాలుక్కి లేస్తున్నాను, వంట చేస్తున్నాను, ఇల్లు సర్దుతున్నాను. మీతో సమానంగా నేనూ ఉద్యోగం చేసి ఈ ఇంటికోసం రెక్కలు ముక్కలు చేస్కుంటున్నాను. ఒక్కగానొక్క పిల్లను ఒంటిచేత్తో పెంచుతున్నాను. చేతనైనంత చేసి నోటిదాకా తెస్తున్నాను. మరి మీరు? ఆఫీస్ నుంచి రాగానే బీర్ క్యాన్ పట్టుకు సోఫాలో కాళ్ళు జాపుకుని పడుకుంటారు. ఆరు నెల్లయింది స్టవ్ పని చేయట్లేదండీ బాగు చేయించండీ అని. తమరికిప్పటికీ కుదరలేదు. అదే మరి టీవీ రిమోట్ పని చెయ్యకుంటే గంట ఆగరు. పోయి కొత్త రిమోట్ కొనుక్కొస్తారు. ఎంతకని సహించను? చూస్తూ ఉండండి ఒక రోజు నేనేం చేస్తానో!”

స్టవ్ నాలుగు బర్నర్లలో మూడు పని చెయ్యడం లేదు. ఒక్కదానితోనే సరిపెట్టుకుంటూ, నానా అవస్థలు పడుతోంది పద్మావతి. అది బాగు చేయించాలని ఎన్ని సార్లు చెప్పినా బంగార్రాజు పట్టించుకోలేదు. ఆమె కోపం ఆరోజు బద్దలయింది. ఆ కోపాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నంలో భాగంగానే ఒక వీకెండ్ ఆమెను షాపింగ్ అని బైటకు తీస్కెళ్ళాడు. ఆమె ఇతని పక్కన నడవడానికి ఇష్టపడలేదు. మాల్‌లో ఆమె ముందు నడుస్తోంటే బంగార్రాజు వెనకాల నడుస్తున్నాడు ఆమెనే చూస్తూ. వెనుక నుండి చూస్తుంటే అచ్చు సౌత్ అమెరికన్‌లా ఉంది. బంగార్రాజులో కోరిక నిద్రలేచింది. కానీ ఆమెలో ఎంత ఆకర్షణ ఉందో అంత కర్కశత్వం తోడైంది ఇప్పుడు. ఇల్లు ఇద్దరి పేరిటా ఉంది. ఇంటి మార్ట్‌గేజ్ మంత్లీ పేమెంట్లు ఇతనే కడుతున్నాడు కానీ ఈ దేశంలో చట్టాలు భార్యలకి అనుకూలంగా ఉంటాయి. ముందుముందు ఈమెతో అతి జాగ్రత్తగా ఉండాలి అని మనసు ఎందుకనో హెచ్చరించింది.

ఎదురుగా వచ్చేవాళ్ళు ఒకటికి రెండుసార్లు ఈమెకేసి తిరిగి చూసి మరీ వెళ్తున్నారు. పద్మావతి జీన్సు, నడుము దగ్గర తాడు కట్టిన బ్లౌస్ వేసుకుంది. వారు బిగించిన మద్దెలలా బక్కచిక్కిన నడుము. ఇతనిని తప్పించుకుని వెళ్ళిపోవాలన్నట్టు నడకలో వేగం. ఎక్కడ విడిచి వెళ్ళిపోతుందో అన్నట్టు భయంతో పొట్ట చేతబట్టుకుని కుక్కపిల్లలా ఆమె వెంట తను.

ఇంతలో ఒక పార్లర్ ముందు ఒక చైనావాడు పచ్చబొట్టు పొడుస్తూ కనిపించాడు. ఎవరో కండలు తిరిగున్న ఒక తెల్లవాడి భుజమ్మీద డ్రాగన్ బొమ్మ గీస్తున్నాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసి ఆమె అలాగే ఆగిపోయింది అపురూపంగా చూస్తూ. బంగార్రాజు కూడా ఆమె పక్కనే నిలబడి కాసేపు చూశాడు. మెల్లిగా ఆమె భుజంపై చేయి వేసి నిమురుతూ ఆమెను దగ్గరకు లాక్కున్నాడు. అతని ఉద్దేశ్యం ఆమెకు అర్థమయింది.

కాసేపు అలా చూసినాక, బంగార్రాజు ఆమెను కాస్మటిక్స్ షాప్‌కి తీసుకెళ్ళగానే పద్మావతి ముఖం వికసించింది. ఆమె తీస్కున్న మాస్కరా, ఐ-లైనర్, ఫౌండేషన్, నెయిల్ పాలిష్ అన్నిటికీ బిల్ కట్టాడు. వెతికీ వెతికీ చివరకు రాగినలుపు లాంటి రంగుతో ఉన్న ఒక లిప్‌స్టిక్ ఎంచుకుంది పద్మావతి. అక్కడే వేసుకుని, పెదవుల్ని ముద్దుగా బుంగమూతిలా పెట్టి పెదవులు రుద్దుకుంది. ఆ పెదవుల కవ్వింపు అతన్ని మరింత బాధించింది.

ఈ అవకాశం జారవిడుచుకోకూడదు. తనను అలానే సంతోషంగా ఉంచగలిగితే అతని ధ్యేయం నెరవేరుతుంది అనుకున్నాడు. దారిలో ఒక ఐస్‌క్రీమ్ పార్లర్ కనిపించింది. ఆమెకు చాక్లేట్ సాస్ సండే అంటే ఇష్టం. ‘కావాలా పద్దూ’ అనడిగాడు. కళ్ళు పెద్దవి చేసి మురిపెంగా తలూపింది. అంతే, ఎగురుకుంటూ హనుమంతుడిలా ఉత్సాహంగా లోపలికెళ్ళాడు. మూడు స్కూపుల ఐస్‌క్రీమ్, కరిగించి వాటిపై పోసిన చాక్లేట్, వేఫర్, క్రీమ్, వాటిపైన మకుటంలా అలంకరించిన చెర్రీ ఉన్న నిలువెత్తు కప్పుతో విజయవంతంగా తిరిగివచ్చాడు. తన చాక్లెట్ రంగు పెదవులని విడదీసి నాలుకతో ఆమె సుతారంగా ఐస్‌క్రీమ్ నాకసాగింది.

తిరిగి ఇంటికి బయల్దేరే సరికి చీకటి పడుతోంది. గాలిలో చలి పెరిగింది. ఊళ్ళోంచి బైటకు వెళ్ళే ట్రాఫిక్ ఎక్కువగా ఉంది. కార్ల వెనక ట్రైలర్స్ మీద పడవలు, రూఫ్‌టాప్ మీద టెంట్‌హౌసులు కట్టుకుని వెళ్తున్నారు చాలామంది. వెనుక సైకిళ్ళు వేలాడదీసిన కార్లు మరికొన్ని. వీకెండ్ ఉత్సాహం వారి చుట్టూతా. బంగార్రాజు మనసులో ఆశ మరింత పెరిగింది.

ఇంత చేసీ కూడా ఆ రాత్రి అతనికి నిరాశే మిగిలింది. కేవలం లిప్‌స్టిక్ కొనిచ్చి, ఐస్‌క్రీమ్ తినిపించీ ఆమెను మచ్చిక చేసుకోలేడని అర్థమైంది. అప్పటికీ ప్రయత్నించాడు. బలంకొద్దీ దూరం నెట్టింది. అంటువ్యాధి ఉన్నవాడిలా ప్రవర్తించింది. చివరకు తప్పు చేసి బెత్తంతో కొట్టించుకున్నవాడిలా బంగార్రాజు టీవీ ముందు కూలబడ్డాడు. ఇక ఆ రాత్రి అతను పడగ్గదిలోకి వెళ్ళలేదు.

మరుసటిరోజు ఉదయం పద్మావతి హాలంతా పడి ఉన్న పద్నాలుగు బీర్ కేన్లను తీసి రీసైకిల్ బిన్‌లో పడేసింది.

రెండు వారాలు ఆ ఇంట్లో మౌనం రాజ్యమేలింది. అధికారం చేజిక్కించుకోవడం కోసం కుట్ర పన్నుతున్న సామంత రాజుల్లా ప్రవర్తించారు ఇద్దరూ. బంగార్రాజు జీవితంలో మరిచిపోలేని ఒక పాఠాన్ని, ఎవ్వరితోనూ చెప్పుకోలేని ఒక అవమానాన్ని అతనికి కలిగించడానికి సరైన సమయం కోసం చూస్తోంది ఆమె. అతని మోచేతి విసురుకు గాయపడిన ఆమె పెదవిని సమర్థవంతంగా లిప్‌స్టిక్ రాసి తన కోపం లాగానే కనిపించకుండా దాచేసింది.

పద్మావతి, బంగార్రాజు ఇప్పుడు ఈ కుర్చీ పంతం దగ్గరకు వచ్చి ఆగారు. కుర్చీ విషయంలో ఇతను పట్టుదలగా ఉన్నాడు. అతనికి తెలియకుండా ఆమె కుర్చీ కొంటే దాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా విరగ్గొట్టేయాలని శపథం చేస్కున్నాడు తనలో తాను. ఇది చివరి పోరాటం. ఇందులో ఓడిపోతే ఆమె అతణ్ణి ఇక చేతగాని వాడికింద లెక్కగట్టేసి పనికి రాని పాతసామాన్లతో బాటు సెల్లార్‌లో పడేయడం ఖాయం!

ఇంగ్లీష్ వాసనైనా ఉండని సరస్వతి విద్యాలయంలో చదువుకుని, పొట్టబొడిచినా ఇంగ్లీష్ రాని, చందమామ కథలకంటే మరో పుస్తకం ఉందని ఎరగని ఆడది ఎలాంటి కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామునైనా బగ్ లేకుండ రాయగల దిట్ట అయిన బంగార్రాజుకి సవాలుగా ఎదిగి కూర్చుంది.

బంగార్రాజుకు కోపంగా ఉంది. కానీ, ఏం చేయడం? పద్మావతి ఇంట్లో లేదు, పొద్దున్నే లేచి ఎటో వెళ్ళింది. ఇల్లు ప్రశాంతంగా ఉంది. బంగార్రాజు ఆలోచించాడు. యుద్ధం చేసి లాభం లేదు. దాని తర్వాత వచ్చే పర్యవసానాలు అతనికి అనుకూలంగా ఉండవని ఇప్పటికే అనుభవం అయింది. అందువల్ల ఏదో ఒకటి చేసి ఆమెను లోబరచుకుని దార్లోకి తెచ్చుకోవాలి. అందుకోసం పెళ్ళయిన కొత్తల్లో ఆమె శృంగార తీవ్రతను గుర్తుకు తెచ్చుకున్నాడు. ఒక కాంప్లెక్స్ కంప్యూటర్ ప్రోగ్రాముకి అల్గారిథమ్ రాసినంత శ్రద్ధగా ఒక ప్రణాళిక రచించాడు. తన ప్రణాళికను అంతే చాకచక్యంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆ రోజు రాత్రి భోజనం చేస్తుండగా తాననుకున్నది మొదలుపెట్టాడు. కూతురితో కుర్చీ గురించి, అది ఎంత బాగుందో చెప్పాడు పద్మావతి వినేట్టుగా. ఆపైన, పెళ్ళయిన కొత్తల్లో చేసిన సైగలు, పంచుకున్న సంకేతాలూ అతని చేతల్లో మాటల్లో దొర్లాయి. కూతురికి ఏమాత్రం అర్థం కాకుండా భార్య కోసం అతను ఒక మార్మికమైన ఏకాభినయం చేశాడు.

ఆమె సింక్ దగ్గర నిలబడి గిన్నెలు కడుగుతున్నప్పుడు ఇతను పిల్లిలా నడుచుకుంటూ ఆమె వెనక నిల్చున్నాడు. ఆమె నడుము చుట్టూ చేతులు వేశాడు. ఆమె ఎటూ పోలేక ఇబ్బందిగా మెలికలు తిరిగింది చేసే పని ఆపకుండానే. బంగార్రాజుకి ఇంకేం చేయాలో తోచలేదు. అతని తొందర అతన్ని కుదురుగా ఉండనీయటం లేదు. ఎవరో తరుముతున్నట్టుగా బెడ్రూమ్ లోకి వెళ్ళిపోయాడు. ఆమె తీరుబడిగా ఒక్కొక్క పని ముగిస్తోంది. కావాలనే కాలయాపన చేస్తున్నట్టు ఆమె ప్రవర్తనలో తెలిసిపోతోంది. ముందు ఫ్లోర్ డ్రైయర్ ఆన్ చేసింది. తర్వాత అన్ని తలుపులూ కిటికీలకీ గొళ్ళాలు సరిచూస్తున్న చప్పుడు. ఇప్పుడు మెట్లు. అన్ని తలుపులూ వేసి చూసుకుని అలారం సిస్టమ్‌లో పాస్‌వర్డ్ నొక్కుతున్న బీప్ బీప్ శబ్దం. లైట్లు ఆఫ్ అయ్యాయి. అమ్మయ్య, ఇదిగో వచ్చేసింది.

ఆమె మెల్లగా తలుపు తీసింది. మామూలుగానే ఈరోజూ కాళ్ళకున్న పట్టీలు తీసి పెట్టలేదు. చప్పుడు కాకూడదన్నట్టు అడుగులో అడుగేసుకుంటూ నడుస్తోంది. బెడ్ దగ్గరకొస్తోంది. అతను తపించిపోతున్నాడు. అటు పక్కన పడుకుంది. అటు తిరిగి ఆమె టాప్ పట్టుకుని మెల్లగా లాగబోయాడు. ‘వద్దు, ఈ రోజొద్దు. మీకు కోపమొస్తుంది,’ అంది గొంతు పెంచి. అతను వినేలా లేడు. అతని ఉద్వేగం కట్టలు తెంచుకుంది. మొరటుగా టాప్ లాగాడు. బటన్లు ఊడిపోయాయి. అప్పుడామె అపురూపమైన వస్తువును కాచుకునేలా తన టాప్ కొసలను బిగించి కప్పుకుని అడ్డగించింది. అతను ఎల్లలు దాటేస్తున్నాడు, ఆవేశం తెచ్చుకుని బలం కొద్దీ లాగాడు. టాప్ ఊడిపోయింది.

ఆపైన కనిపించిన దృశ్యం బంగార్రాజును దిగ్భ్రాంతుణ్ణి చేసింది.

పద్మావతి రెండు రొమ్ముల మీద చైనావాడి డ్రాగన్‌లు రెండు పాకుతూ నోరు తెరుచుకుని మంటలు కక్కుతున్నాయి. ఒక పెన్సిల్ పట్టే సందైనా లేనంత దగ్గరగా ఉండే రొమ్ములు, ఇన్నాళ్ళు అవి తన కోసమే సృష్టించబడ్డాయనుకున్నవి, ఇప్పుడు ఎవడో ఊరూ పేరూ తెలియని ప్లాట్‌ఫార్మ్ చిత్రకారుడు పొడిచిన పచ్చబొట్టు బొమ్మల బరువు తాకిడికి అదురుతున్నాయి.

చీకటి గుహలో దాక్కుని ఉన్న మృగమొకటి వెనకనుండి దాడి చేసినట్టు అనిపించింది. బంగార్రాజు బలం కోల్పోయి నిస్త్రాణగా నేలమీదికొరిగాడు.

ఆమె మళ్ళీ చేతులతో టాప్ బిగించి కప్పుకుంది. పెదవి అంచుల్లో నవ్వొకటి విరిసి క్షణంలో మాయమయ్యింది. ఇతను చూడలేదు.

ఇదే వారిద్దరి చివరి యుద్ధం. ఇదే ఆమె చివరి విజయం. ఆమె ఆ కుర్చీ కొనలేదు. ఆ తర్వాతెప్పుడూ ఆ ఇంట్లో కుర్చీ కొనాలన్న ప్రస్తావన రాలేదు. అతనే ఇప్పుడు ఆ ఇంట్లో అయిదో కుర్చీ.
----------------------------------------------------------
రచన: అవినేని భాస్కర్, 
మూలం: ఎ. ముత్తులింగం,
ఈమాట సౌజన్యంతో

Sunday, October 7, 2018

అవధాని మావయ్య


అవధాని మావయ్య




సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి..................

“మావిడికాయ పప్పు మహా అద్భుతం గా కుదిరిందోయ్‌ కాపోతే..కందిపప్పు కాస్తంత వేయించి వుంటేనా.., వర్సాగ్గా ముగ్గురూ కనబడే వారు, ఇంద్రుడి తో సహా.” అన్నాడు శ్రీరాం, చెయ్యి కడుక్కుంటూ.

“పెట్టారా, ఇంకా ఏ వంకా పెట్టలేదేమిటా అని చూస్తున్నా, ఎక్కడికి పోతాయి, అన్నీ మావ గారి పోలికలు”

అంది మైథిలి వెక్కిరిస్తూ.

“వంకకాదండీ వనితా మణి గారూ, వచ్చే సారన్నా వేయించి వేస్తే, ఏదో ఆ ముగ్గిరినీ చూడాలన్న ముచ్చట తీరుతుంది కదా అని, అల్లా ఒగ్గావన్నమాట, అర్థం చేసుకోరూ.. ఇంతకీ మాంగారి పోలికన్నావు, మీ మాంగారా, మా మాంగారా?” నవ్వుతూ అడిగాడు.

” డౌటే లేదు, మా మావ గారే, పాపం మీ మావగారిని అనకండి, ఆయన అసలే నోట్లో నాలుక లేని మనిషి”

” మీ ఇంట్లో ఎగస్పార్టీ స్ట్రాంగు కాబట్టి మా మాంగారు అలా ఉన్నారు కానీ, లేకపోతేనా, చెడుగుడాడేసే కెపాసిటీ ఉన్న కాండిడేటు,తెలుసా?” అన్నాడు ఉడికిస్తూ.

” మా అమ్మని అంటే ఛంపుతా. అయినా అందరు ఆడవాళ్ళూ మా అత్తగారిలా మెత్తగా ఉండబట్టే, మీ లాంటి పెంకి ఘటాలు తయారై, మాలాంటి ఆడాళ్ళనెత్తి కెక్కుతున్నారు.” అంది మైథిలి నవ్వుతూ.

ఇద్దరూ హాల్లోకొచ్చారు. శ్రీరాం మంచినీళ్ళు తాగుతూ, రిమోట్‌ అందుకుంటూ అడిగాడు “సరేగానీ, ఎవరేనా ఫోను చేసారా ఇవాళ ?”

“అయ్యో మర్చేపోయాను చూశారా. ఇవాళ మధ్యానం పడుకున్నప్పుడు ఎవరో చేసారు. బాబిగాడున్నాడా? అని అడిగారు. లేరూ, ఆఫీసుకెళ్ళారు అని చెప్పాను. లంచికి రాడా, కారీరు పట్టుకుపోతాడా? అని అడిగారు. అవునన్నాను. అయితే వచ్చాకా వాణ్ణే చెయ్యమను అని నెంబరిచ్చారు.” అంది.

“ఇంతకీ ఎవరుట?” అడిగాడు శ్రీరాం.

“ఎవరో అవధానం మావయ్యట. నేన్నిన్నెరుగుదును గానీ నువ్వు నన్నెరగవులే, సరే మళ్ళీ మాట్టాడదాం అనేసి ఫోను పెట్టేసారు” అంది మైథిలి.

పేరు విన గానే ఒక్క సారి పొర పోయింది శ్రీరాం కి. తాగుతున్న మంచినీళ్ళ గ్లాసు పక్కన పెట్టి, “అవధానం మావయ్యా, మంత్రపుష్పం మావాయ్యా కాదు..అవధాని మావయ్య చేసుంటాడు. ఏదీ నెంబరియ్యి, మాట్టాడదాం..” అన్నాడు.

“ఎవరో
చెప్పండి ముందు” అంది మైథిలి.

” మా అమ్మకి అన్నయ్య వరస. “బతికున్న” ఉరఫ్‌”నాకు పెళ్ళి కాని” రోజుల్లో, వాళ్ళమ్మాయి ని నాకిద్దావని ట్రై చేసి, జాతకాలు పడకపోవడంతో ఆ ప్రయత్నం వొదిలేసి, మరో అమెరికా అల్లుణ్ణి వెతుక్కున్నాడు. రామచంద్రపురం లో తెలుగు మేష్టారిలా పనిచేసి రెటైరయ్యాడు. మనవరాలు పుట్టిందని మొన్న ఇంటికి ఫోను చేసినప్పుడు అమ్మ

చెప్పింది. వచ్చి నాలుగు నెల్లైందిట.” అన్నాడు శ్రీరాం.

“మంచి మావయ్యే. నాలుగు నెల్లకైనా గుర్తొచ్చాం, సంతోషం. ఇంతకీ వాళ్ళమ్మాయి పేరేమిటి?”

“ఏదో వుండాలి, సుశీలో, సుభద్రో..” అన్నాడు.

” చూడ్డానికెలా వుంటుంది?” కొంచెం అసూయగా అడిగింది మైథిలి.

“వెట్‌గ్రైండరు లా వుంటుంది” అన్నాడు శ్రీరాం నవ్వుతూ. మైథిలి కూడా నవ్వాపుకోలేక పోయింది. నెంబరు తెచ్చి శ్రీరాం కి ఇచ్చింది. శ్రీరాం ఫోను చేశాడు.

“హలో..హూం డు యు వాంట్‌” అంది అవతలి కంఠం.

“హలో…నా పేరు శ్రీరాం అండీ. అట్లాంటా నించి చేస్తున్నాను. అవధాని మావయ్య ఉన్నారా..” అడిగాడు మెల్లిగా.

” యా. ఒక్క నిముషం. (షీలా, మావయ్య గారికి ఫోను)” ఫోనులో వినబడేట్టే పిలిచాడు. ఒక నిముషం తరవాత వినిపించింది.

“హలో…ఎవరూ, బాబీయే నా?”

“అవును మావయ్యా, నేనే. ఎలా వున్నావు? ఎప్పుడొచ్చావు అమెరికా?” అన్నాడు శ్రీరాం.

” బానే వున్నాంరా. వచ్చి నాలుగు నెల్లైంది. మీ అత్తయ్య కూడా వచ్చింది. మనవరాలు పుట్టింది కదా. అదీ విషయం. ఇంకో నెలలో మళ్ళీ వెళ్ళిపోతున్నాం. వచ్చేప్పుడు, అమ్మ నీ నెంబరు ఇచ్చింది, కానీ ఎక్కడో పారేసుకున్నాను. మళ్ళా మా అల్లుడు ప్రయత్నిస్తే, ఇదిగో ఇప్పటికి దొరికింది. ఇంతకీ నీ సంగతులేవిటి?

పిల్లలూ గట్రా అనుకుంటున్నారా, లేదా ?”

” ఇంకా లేదు మావయ్యా. అన్నట్టు ఉండు మైథిలి ని పరిచయం చేస్తాను” అని స్పీకరు ఫోను ఆన్‌చేసాడు.

“నమస్కారం పెదనాన్నగారూ, నా పేరు మైథిలి. బావున్నారా?” అడిగింది మైథిలి.

“ఆ, నమస్కారం నమస్కారం. ఏదో,బానే వున్నావమ్మా. అవునూ, మీది విశా పట్నం కదూ?”

“అవునండి, మా ఇంటి పేరు మంథా..”

“తెలుసునమ్మా, ఎరుగుదును. మీ అమ్మని “పెద్ద బుచ్చులు” అని కూడా పిలుస్తారు కదూ?”

కోడ్‌వర్డ్‌ వినేసరికి మైథిలి మొహం వెయ్యి వాట్ల బల్బులా వెలిగిపోయింది.

“అవును పెదనాన్నగారూ, అలానే పిలుస్తారు. మీకెల్లా తెలుసు?”

“ఎలాగంటే, ఇప్పుడూ..మీ రామం తాత చెల్లెలు మాకు పిన్నత్తగారి వరసన్నమాట.చిన్నపిల్లవి, నీ కర్థం కాదులే, మొత్తానికి నాకు రెండు వైపుల నించీ చుట్టరికం వుంది. యీ సారి మీ ఇంటికి ఫోను చేస్తే, అమ్మనీ నాన్ననీ అడిగానని చెప్పు.” అన్నాడు అవధాని మావయ్య.

చుట్టరికమని తెలిసాకా ఇంకా ఉత్సాహంగా మాట్లాడేసింది మైథిలి. కాసేపాగి శ్రీరాం అన్నాడు “అవును మావయ్యా, మా వూరు రావా మరి? వస్తే చక్కగా బోల్డు చూపిస్తాను”

” రావాలనేరా ప్రయత్నం. వచ్చే వారాంతానికి నీకు ఖాళీ వుంటే వొద్దావని అనుకుంటున్నాము నేనూ, మీ అత్తయ్యా. అల్లుడు ఇక్కడ విమానవెక్కిస్తానన్నాడు. నువ్వొచ్చి దింపుకోవడవే, అదీ నీకు సెలవుంటేనే. మళ్ళా సోంవారం పొద్దున్నే తిరుగు ప్రయాణం. ఏమంటావు?”

అనడానికేమీమిగల్లేదు శ్రీరాంకి “వూ” అనడం తప్ప.

” తప్పకుండా..,అందరూ రండి, ఎంచక్కా బోల్డు కబుర్లు చెప్పుకోవచ్చు” అంది మైథిలి.

“పిల్లలకి వీలు పడదమ్మా, అల్లుడికి ఆఫీసు, పైగా, ఇంట్లో చిన్న పిల్ల వుంది కదా, వాళ్ళింకోసారొస్తారు, మీరంతా ఇక్కడే వుంటారు కాబట్టి కలుస్తూనే ఉండచ్చు, ఈసారికి మేమిద్దరం వస్తున్నాం, వుంటామరి..వుంటారా బాబీ…”

పడుకున్నాడే గానీ నిద్ర పట్టలేదు శ్రీరాం కి. ఏనాటి అవధాని మావయ్య. ఊరు పుట్టినప్పుడు పుట్టాడని పిస్తుంది. చుట్టాలిళ్ళల్లో ఎవరింట్లో శుభకార్యం జరిగినా మావయ్య వుండాల్సిందే. చిన్నప్పుడు తనకి అక్షరాభ్యాసం చేయించాడనీ, పనులన్నీ తెలిసిన మనిషనీ, వూళ్ళో అందరికీ తలలో నాలుకలా మెలిగేవాడని, అయితే వున్నదున్నట్టు మాట్టాడే తత్వం వల్లా, లౌక్యం ఎరిగిన మనిషి కాకపోవడం వల్లా ఎవ్వరూ మావయ్యకి సహాయం చేసే వారు కాదనీ, అంతా ఆయన్ని పనులకీ,అవసరాలకి వాడుకుని వొదిలేసారనీ అమ్మ చెప్పిన విషయాలు గుర్తొచ్చాయి శ్రీరాం కి. మావయ్య వొస్తున్నాడంటే సంతోషమే అయినా, ఆయన ఏం మాట్లాడి ఎప్పుడు పీకమీదకి తెస్తాడో అనే భయం కూడా మొదలైంది శ్రీరాం లో. అసలే మైథిలికి కోనసీమ కబుర్లు కొత్త. అందులోనూ మావయ్య నిక్కచ్చిగా, నిష్కర్షగా చెప్పే అభిప్రాయాలూ, మాటలూ వింటే ఎల్లా రియాక్ట్‌అవుతుందో..అనుకో సాగాడు.

“ఏమిటీ ఇంకా పడుకోలేదా, ఎన్నా ఆలోచన?” అడిగింది మైథిలి. చెప్పాడు శ్రీరాం.

“ఓస్‌ ఇంతేనా, మరేం పరవాలేదు. వాళ్ళిక్కడుండేది రెండు రోజులు. ఇంతలోకీ ఏ కొంపా ములిగిపోదు లెండి. పోనీ, ఆయన అంతగా ఓ మాట అన్నా, తప్పులేదులెండి, పెద్ద వాళ్ళు కోప్పడినా దీవించినట్టే..ఎలా అన్నాను?” అడిగింది మైథిలి.

“బానే అన్నావు కానీ మాట మీదుండాలి మరి. “తూచ్చి” అంటే కుదరదు” అన్నాడు.

“సరే, అభయమిస్తున్నాం సామంతరాజు గారూ, ఇప్పుడు కప్పం కట్టి పడుక్కోండి” అంది మైథిలి చెయ్యి చాపుతూ.

“కప్పలూ, తాబేళ్ళూ తరవాత, ముందు లైటార్పేయ్‌ లిద్దలొస్తోల్ది” అన్నాడు ఆవులిస్తూ.

ఇద్దరూ నిద్దర్లోకి జారుకున్నారు. శుక్కురారం సాయంత్రం ఎయిర్‌పోర్టు కెళ్ళి మావయ్యనీ అత్తయ్యనీ ఇంటికి తీసుకొచ్చారు శ్రీరాం, మైథిలి. రాత్రి భోజనాలయ్యాయి.

“ఇంకా ఏవిటి విశేషాలు చెప్పు మావయ్యా, ఎలా ఉంది అమెరికా?” అడిగాడు శ్రీరాం.

” ఏవుందిరా, ఇక్కడ అన్ని వూళ్ళూ ఒఖ్ఖలాగే తగలడ్డాయి. ఎక్కడకెళ్ళినా అవే రోడ్లు, అవే కొట్లూ, అవే కార్లూ. అయితే దీంట్లో ఒక్క సుగుణం వుంది. ఒక ఊరు చూస్తే చాలు, అన్నీ చూసేసినట్టే. ఆట్టే తిరిగే పని లేదు. అక్కడికీ తాపత్రయం కొద్దీ అల్లుడు తీసికెళ్ళాడు నయాగరా అనీ, డిస్నీ అనీ ని, ఏదో ఇదో ప్రపంచం, వింత ప్రపంచం.”

మైథిలి అడిగింది “దొడ్డమ్మా, మరి మీకు నచ్చిందా అమెరికా?”

“ఏముందమ్మా, బానే వుంది, హాయిగా మారాజులల్లే కార్లూ, వుజ్జోగాలూ, ఇళ్ళూ, కష్టం తెలియని జీవితవనుకో, నడిచినన్నాళ్ళూ బానే వుంటుంది, పరవాలేదు.”

వెంటనే అవధాని మావయ్య అందుకుని “వుత్తదీ, దొంగ పీనుగ. అబద్ధం చెబుతోంది. పరవాలేదుట, పరవాలేదు, వొరేయ్‌ మీ అత్తయ్యకి ఇక్కడ తెగ నచ్చేసిందిరా, నేనే సాక్ష్యం. తెల్లవాడు ఉండనిస్తే ఇక్కడే సెటిలైపోదావనే దీని ఆలోచన. ఈవయసులో భోగాలు కావాల్సొచ్చాయి మీ అత్తయ్యకి”

” భోగవా పాడా, ఏదో పిల్లకి పురుడు పోద్దావని వొచ్చానే పిల్లా, పది సార్లు పోరగా పోరగా, కూడా వచ్చారు, లేకపోతే అగ్రహారం దాటి రారు మీ పెదనాన్న, గుడి పావేననుకో.” అంది దొడ్డమ్మమైథిలితో.

టాపిక్‌మారుద్దావనే వుద్దేశంతో అన్నాడు శ్రీరాం ” సరే మావయ్యా రేపు ఎక్కడికెడదాం?”

“వొరేయ్‌బాబీ, నువ్వేవనుకోపోతే ఒక్క మాట. నిన్నూ, పిల్లనీ చూసి పోదావని వొచ్చాం యీవూరు. మమ్మల్నెక్కడికీ తిప్పక. హాయిగా కడుపునిండా కబుర్లు చెప్పుకుని వెళిపోతాం. ఇంకెక్కడా తిరిగే వోపిక లేదురా, ఎప్పుడు దేశం పోతాంరా భగవంతుడా
అని ఎదురు చూస్తున్నాను” అన్నాదు మావయ్య.

తెల్లవారింది. పెందలాడే స్నానం చేసి దీపం పెట్టింది మైథిలి. మావయ్యకి తెగ నచ్చేసింది. పైకి చెప్పటంలేదు గానీ, చాలా సంతోషం గా ఉన్నాడు. అత్తయ్య లలితా సహస్రం చదివింది.

“కాస్సేపలా నడిచొద్దావేవిట్రా?” అడిగాడు మావయ్య.

“పద మావయ్యా, మాది చాలా పెద్ద కాంప్లెక్సు, పద చూద్దువు గాని” అంటూ బైటికి వచ్చాడు శ్రీరాం. ఇద్దరూ నడుస్తున్నారు.

” మైథిలి మంచి పిల్లరా ” అన్నాడు మావయ్య.

“ఎందుకుమావయ్యా అలాఅన్నావు?” ఆదిగాడు శ్రీరాం.

“అవునురా, తను వచ్చి మూడేళ్ళౌతోందా, ఇంకా జుట్టు, కట్టూ, బొట్టూ మారకపోవడం, నువ్వెంత అంటే నువ్వెంత అని నీమీద ఎగరక పోవడం ఇవన్నీ నాకు నచ్చాయిరా. యీ స్థల మహాత్యమో, లేక కొత్తగా వచ్చిన స్వాతంత్రమో..ఏదో మన వాళ్ళని చెడగొడుతోందిరా. నా కూతుర్నే చూడు. ఆఫీసులో అడుగుతారని బొట్టు తీసేసిందిట, అల్లుడికిష్టం లేదని జుత్తు కోసేసిందిట, చప్పుడు చేస్తున్నాయని మంగళ సూత్రాలు తీసి షోకేసులో

పెట్టింది. ”

మాటకి అడ్డం తగులుతూ అన్నాడు శ్రీరాం.

“నిజమే మావయ్యా, దేశ కాలాలని బట్టి నడుచుకోవాలి కదా. బొట్టు పెట్టు కుంటే సవా లక్ష ప్రశ్నలేస్తారు, నిజంగా తెలుసుకోవాలని కాదు, పనికిమాలిన ఆసక్తితో. జుట్టు వాళ్ళ స్వవిషయమనుక్కో. అయినా పెళ్ళాలు పెద్ద జడ వేసుకుని ఆఫీసులకి వెళ్ళడం చాలా మందికి మొగుళ్ళకి ఇష్టం వుండదు. దానికి వాళ్ళేం చేస్తారు చెప్పు. ఇంక నగలన్నావా, పండగలకీ పబ్బాలకీ ఇక్కడా వేసుకుంటూనే వుంటారు.”

“వొరేయ్‌ నువ్వు లక్ష చెప్పు. దేశాన్ని బట్టి మారాలిగానీ, పూర్తిగా మారిపోకూడదురా.ఇక్కడికొచ్చిన అన్ని దేశాలవాళ్ళూ ఇలానే వున్నారా? అంతెందుకు, మన దేశంవాళ్ళే,గుజరాతీలని చూడు
,పిల్లలకి విధిగా వాళ్ళ మాతృభాషనేర్పుతారట.మొన్నో అరవ పిల్ల టాంపా గుళ్ళో కూచిపూడి చేసిందిరా, చూడ్డానికి రెండు కళ్ళూ చాలవనుకో, అంత అద్భుతంగా చేసింది. హార్వర్డ్‌లో చదువుతోందిట, తమిళం చక్కగా మాట్లాడుతుందని చెప్పుకున్నారు. ఎటొచ్చీ, మన వాళ్ళకే వచ్చిందిరా ..మనది అన్నదాన్ని ఎంత తొందరగా వదులుకుంటే అంత మంచిది అనేవిధంగా ప్రవర్తిస్తున్నారు ఆడా, మగా కూడా. ముందు అమ్మనీ, నాన్ననీ, దేశాన్నీ వదిలొచ్చేశారు. ఇప్పుడు మెల్లిగా తెలుగుదనాన్నీ, తెలుగు భాషనీ కూడా వదిలేస్తున్నారు.

ఈ నాలుగు నెలలూ జైలులో ఉన్నట్టు గడిపాంరా. మా పక్కింటి తెల్లవాడికో కుక్క వుంది. వాడు పొద్దున్నే వెళుతూంటే మూలిగేది, రాత్రి వాడొచ్చాకా దానికి పట్టరాని సంతోషం. అలాగే వుండేది రా మా పరిస్థితి కూడా. ప్రతీ రోజూ సాయంత్రం ఎప్పుడౌతుందా, కూతురూ అల్లుడూ ఇంటికెప్పుడొస్తారా అని ఆ కిటికీలోంచి ఎదురుచూసే వాళ్ళం. వాళ్ళు రాగానే సంతోషం. తెల్లాడు కుక్కని కాసేపు బయట తిప్పినట్టే వీళ్ళు మమ్మల్నీ తిప్పేవాళ్ళు. మళ్ళా, తెల్లారుతుందంటే దిగులు..అదే వొంటరితనం,అదే జైలు, యీ వయసులో మాకెందుకురా ఇంత శిక్ష, మిమ్మల్ని కన్న నేరానికి కాకపోతే. ఈ బంగారు పంజరం లో వుండడం మా వల్ల కాదురా. వూరెళ్ళిపోవాలి. ఆ మట్టిలో పుట్టాం, అక్కడే పిలుపొచ్చేదాకా కాలక్షేపం చేసి, ఆఖరికి ఆ భీమేశ్వరుడిలో కలిసిపోవాలి, ఈ జన్మకి

అదే రా మోక్షం.

ఈ గాలిలో ఏవుందో గానీ, ఇది ఎవరినీ స్థిమితంగా నిలవనివ్వదురా. ఊపేస్తుంది. బతికున్నంత కాలం పరిగెడుతూనే వుండాలి. మావల్ల కాదురా
. పాపం మీ అత్తయ్యని చూడు. కని పెంచి నానా బాధలూ పడి పెద్ద చేసి, పెళ్ళి చేసి పంపింది చాలక, ఇంకా ఇప్పుడు మంత్రసాని సేవలు, ఇటుపై ఆయా సేవలు. దాని అరోగ్యవా అంతంత మాత్రం. నలుగురేసి ఆడపడుచులకీ, వాళ్ళ పిల్లలకీ కడిగీ కడిగీ, దాని ఓపిక కాస్తా హరించుకుపోయింది ఇన్నాళ్ళూ. ఇప్పుడు చాకిరీ చేయించుకోవడం పిల్లల వంతైంది. ఏంచేస్తుంది, కాదనలేదు, అల్లుడువాడడిగితే కాదనడం మర్యాద కాదు కదా? అందుకే బయలుదేరింది. సముద్రాలు దాటడానికి. సరే, ఈ అర్భకపు ప్రాణి ఎక్కడ ప్రాణాలమీదికి తెచ్చుకుంటుందో అని నేనుబయలుదేరాను. లేకపోతే నా కెందుకురా యీఅమెరికాలూ, ఆర్భాటాలూ?

“ఇహనో ఇప్పుడో” అనే వయసర్రా మాది. యీ వయసులో మమ్మల్ని
మీరుచూసుకోవలసింది పోయి, మాకు కొత్తగా మనవళ్ళ మనవరాళ్ళ సంరక్షణ బాధ్యతల్ని అంటగడుతున్నారు చూసారా, ఇంతకంటే దారుణం ఏం వుంటుందో నువ్వు చెప్పు? కనడానికి మమ్మల్ని పిలుస్తారు, కన్న ఏడాదికో రెండేళ్ళకో వాళ్ళని ఇండియా పంపించేస్తారు, మా నెత్తి మీదకి. అంతగాపిల్లల్ని పెంచే తీరిక లేని వాళ్ళు కనకుండానే వుండాలి. ప్రేమలకి పనికి రాకుండా పోయిన మేము, పనులకి మాత్రాం కావాలి ఇదేనట్రామీరు ఇక్కడ నేర్చుకున్న సంస్కృతి? ప్రతీదీ వ్యాపారమే? ” ఆయాసం తో మావయ్య సిమెంటు బల్ల మీద కూర్చున్నాడు. పక్కనే శ్రీరాం. ఎడతెగనిఆలోచనలో వున్నాడు.

ఇంట్లో మైథిలికీ ఇంచుమించు ఇదే పరిస్థితి. దొడ్డమ్మమాటల్లో ఎంతో వివేకం, ఎన్నో సంవత్సరాల అనుభవం కనిపించాయి మైథిలికి. ఆవిడ చెబుతూనే వుంది..
” ఆడవాళ్ళకి ఇక్కడ మొదట్లో బాగానే వుంటుందమ్మా. అత్తగారూ, మావగారూ, ఆడపడుచులూ,తోడికోడళ్ళూ, మరుదులూ..యీ పీకులాట లేవీ ఉండవుకదా..ఇష్టారాజ్యం భరతుడి పట్టం. కానీ అలా ఎన్నాళ్ళో సాగదు కదా. వీళ్ళూ పిల్లల్ని కనాలి. అప్పుడు మళ్ళీ
పెద్ద వాళ్ళ సేవలు కావాలి. పిల్లల్ని పెంచడం అనేది ఒక యజ్ఞం. నేను నాలుగు యజ్ఞాలు చేసి గట్టెక్కాను. ఒక్కళ్ళూ ఉండాలని కోరుకోవడం మీరంతా చేస్తున్న పెద్ద తప్పు. అందరూ కలిస్తేనే సంసారం. అందరూ కలిసుంటేనే పండగ. అల్లుడు ఇన్ని డబ్బులు పోసి తీసుకొచ్చి తిప్పుతున్నాడు కాబట్టి ఈ దేశం బావుందని అంటున్నానే గానీ, మనసులో మాట చెప్పమందువా, నాకిక్కడేమీ బాగోలేదే పిల్లా. హాయిగా మావూరు పోయి, మీ మావయ్యకి వేళకింత వండి వార్చి, నా పనులు నేను చేసుకుని, నా వాళ్ళకి కాస్త సాయం చెయ్యడంలో ఉన్న ఆనందం ఎన్ని అమెరికాలు తిరిగితే దక్కుతుంది చెప్పు?”

వారాంతం ఇట్టే గడిచిపోయింది. మైథిలిదొడ్డమ్మకి చీర పెట్టింది. శ్రీరాం అవధాని మావయ్యకి బంగారంపూతున్న
పెన్ను కొనిచ్చాడు. వెళిపోయేముందు మైథిలి ఇద్దరి కాళ్ళకీ దండం పెట్టింది, శ్రీరాం చేత పెట్టించింది. వాళ్ళు మనసారా ఆశీర్వదించారు. వాళ్ళని విమానమెక్కించిఇంటికొచ్చాకా అడిగాడు శ్రీరాం. వంటలూ గట్రా , ఇవన్నీ నే చెప్పినట్టే చేసావు, మరి దణ్ణం పెట్టమని ఎవరు చెప్పారు?

“కొంతమందిని చూస్తే దణ్ణం పెట్టాలనిపిస్తుంది,కదండీ?” అడిగింది మైథిలి.

“అవును..” అన్నాడు శ్రీరాం ఏదో అలోచిస్తూ.

వాళ్ళిద్దరూ చాలా సేపు అలా మౌనంగానే వుండిపోయారు. చాలా సేపటి తరవాత మైథిలి బెంగగా అడిగింది

” ఏవండీ, మనం ఎప్పుడూ ఇక్కడే వుండిపోతామా?”

శ్రీరాం చెప్పాడు ” లేదు, ఇండియా వెళిపోతాం”

“ఎప్పుడు ?” అమాయకంగా అడిగింది మైథిలి.

“ఇంకో నాలుగైదేళ్ళల్లో”. అలవాటైన ప్రశ్న, తెలిసున్న సమాధానం కావడంతో ఠక్కున చెప్పేశాడు శ్రీరాం.

కానీ ఆ సమాధానాన్ని ఇద్దరూ నమ్మరు. నమ్మినట్టు నటిస్తారు, పాపం వాళ్ళూ బతకాలి కదా…
----------------------------------------------------------
రచన: శ్రీనివాస ఫణి కుమార్‌ డొక్కా, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Friday, October 5, 2018

కవితాపానశాల మద్యం


కవితాపానశాల మద్యం





సాహితీమిత్రులారా!

ఉ.
కాలమహర్నిశంబనెడు కత్తెరతో భవదాయుదంబర
శ్రీల హరించు, మోముపయిజిల్కును దుమ్ముదుమార మేలకో
జాలిపడంగ? నీ క్షణము సంతసమందుము; నీవువోదు; వీ
రేలుబవళ్లు మున్నటు చరించు నిరంతర మండలాకృతిన్

చం.
గతము గతంబె యెన్నటికి కన్నులగట్టదు; సంశయాంధసం
వృతము భవిష్యదర్థము; వివేకవతీ! యొక వర్తమానమే
సతత మవస్య భాగ్యమగు సంపద; రమ్ము విషాదపాత్రకీ
మతమునఁదావులేదు క్షణమాత్రవహింపుము పానపాత్రికన్
ఈ పద్యాలు ఏవో మారుమూల గ్రంథాల్లోంచి తెచ్చి ఉదాహరిస్తున్న పద్యాలు కావు. దాదాపు 70, 75 ఏళ్ల నించీ కవిత్వ ప్రియుల రసనాగ్రాన సంచారం చేస్తున్న పద్యాలే. రసజ్ఞులు పదింపదిగా మననం చేసుకునే పద్యాలే.

ఈ పద్యాల గురించి ప్రత్యేకంగా వివరించుకోవలసినది ఏమైనా ఉంటుందనుకోను. ఎందుకంటే పద్యాలు చదువుకుంటూ పోతుంటేనే అర్థం అవగతమైపోతుంది. భావం కోసమో ఏవైనా పదాల తెలివిడి కోసమో ఒక్క క్షణం కూడా నిలవాల్సిన అవసరంలేదు. దీర్ఘ సమాసాలేమీ లేవు. చిన్నచిన్న వాక్యాలతో ఒక మిత్రుడు పక్కన నిల్చుని విశేషాలు వివరిస్తున్నట్లు నిమ్మళమూ, అప్రతిబంధితమూ ఐన ధార. పదాలన్నీ చాలా సహజంగా వచ్చి ఛందస్సులో ఒదిగిపోయిన సౌలభ్యం. ఉదాత్తమైన ఊహలను అలతి పదాల్లో అలవోకగా వింగడిస్తున్న చతురిమ. ఈ ధోరణులన్నీ కలసి పద్యాలను పరమ సుందరంగా తీర్చిదిద్దినవని చెప్పుకుంటే చాలు.

‘నిన్న రాబోదు, ఎల్లి రాలేదు, ఉన్ననాడే నీది భాయీ’ అనే భావాన్ని బలంగా వినిపిస్తూ బ్రతికుండగానే హాయిగా బ్రతుకు, నిన్న ఇట్లయిందే, రేపు ఎల్లా ఉంటుందో అనే తలపులు మనసులోకి రానీయకు– అనే బోధనలు వినగానే, ఈ భావాలు ఉమర్‌ఖయ్యామ్‌వి కాక మరెవరివి అని ప్రతివారూ గుర్తిస్తారు. ఉమర్‌ఖయ్యామ్ అనగానే తెలుగు సాహిత్యానికి ఆయన్ను పరిచయం చేసిన దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారు తటాలున మదిలో మెదులుతారు. అవును, పైన పేర్కొన్న కమ్మని పద్యాలు రచించి గానం చేసిన ‘కవి కోకిల’ దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారే! వారి ఖయ్యామ్ రుబాయతుల ఖండకావ్యం పానశాల లోనివి అవి. చాలా మంది కవులకు చాలా సార్థకమైన బిరుదులున్నాయిగాని ‘కవికోకిల’ అనే బిరుదు రామిరెడ్డిగారికి అన్వర్థమైనంతగా మరే బిరుదూ మరే కవికీ శతశాతం సరిపోతుందనేది సందేహమే. ఎంత అద్భుతంగా పద్యాలు రాస్తారు ఆయన! లాలిత్యమూ ప్రౌఢిమా సౌందర్యమూ సరళతా గాంభీర్యమూ స్పష్టతా అలవోకతనమూ అన్నీ ఒకచోట – ఆధునికుల్లో – చూడదలచుకుంటే రామిరెడ్డిగారి పద్యాలే ప్రథమ గణ్యాలు.

ముందు కొద్దిగా ఖయ్యామ్ గురించి. పదకొండో శతాబ్దపు ద్వితీయార్ధభాగంలో జన్మించి, పన్నెండో శతాబ్దపు ప్రథమార్ధభాగంలో మరణించిన ఖయ్యామ్ పూర్ణాయుర్దాయ జీవి. ఈయన పారశీకములో తన కవితలను రుబాయత్ ఛందస్సులో వ్రాశాడు. 1859వ సంవత్సరంలో ఎడ్వర్డ్ ఫిడ్జరాల్డ్ అనే ఆంగ్ల కవి కొన్ని ఖయ్యాం రుబాయీలను ఇంగ్లీషులోకి అనువదించి ప్రకటించాడు గాని, వాటిని తొలుత జనం పట్టించుకోలేదు. ఆ మరుసటేడాది మరికొన్ని రుబాయీలను అనువదించి, అన్నిటినీ మరో సంపుటిగా తెచ్చిన తర్వాత ఆంగ్ల పాఠకులు ఎగబడి ఖయ్యామ్‌ను సొంతం చేసుకున్నారు. దరిమిలా చాలామంది ఆంగ్లీకరణం కావించారు గాని, ఫిట్జరాల్డును చదివిన పాఠకులు మరెవరినీ మన్నించలేదు.

ఖయ్యామ్ రుబాయతుల అందాన్ని పారశీకంలోనూ, ఫిట్జరాల్డు భాషాంతరీకరించిన ఆంగ్లంలోనూ చూచి ముగ్ధులైన తెలుగు కవులు అనేకులు ఆయా భాషల మాధ్యమం ద్వారా తెలుగులోకి తేవడానికి ప్రయత్నించారు. పద్య కావ్యాలుగా తీసుకొచ్చారు. వారిలో కొందరు లబ్ధప్రతిష్ఠులూ, కొందరు ఔత్సాహికులూ. అవీ బాగానే వున్నాయి కాని దువ్వూరివారి పద్యాలను ఆప్యాయంగా అక్కునజేర్చుకున్న తెలుగు పాఠకజనం ఇతరుల పద్యాలను అంతగా ఆదరించలేదు. అబ్బూరి వరదరాజేశ్వరరావుగారైతే (వారేనని గుర్తు) రామిరెడ్డిగారి పానశాల వచ్చింతర్వాత ఇతరులు ఖయ్యామ్ జోలికి ఎందుకుపోతారో అని ఆశ్చర్యపోయారు. అలాంటి అభిప్రాయం ఎవరు వెలిబుచ్చినా అది పానశాల ఎడ ఉండే గౌరవభావం వల్లనే కాని, కవిత్వం వచ్చినవారు అందమైన పరభాషా కావ్యాన్ని తెలుగులోనికి తెద్దామనుకోవడం చాలా సహజమూ, ఆహ్వాన యోగ్యమూ అనేది అందరూ ఒప్పుకుంటారు. పైగా ఫలానివారు వ్రాశారు గదా, మీరెందుకు మళ్లీ వ్రాయడం అని ఆంక్ష పెట్టడం సమంజసం కాదు గూడా. కొన్ని కొన్ని రచనలకు అలాంటి పేరు వస్తుంది. ఏనుగు లక్ష్మణ కవి భర్తృహరిని అనువదించిన తర్వాత ఆ ప్రయత్నానికి పూనుకొన్న ఇతరుల కృషికి ఆదిలోనే పెదవి విరిచినవారు ఎందరో! ఇటీవల ఖయ్యామ్ మీద చేయి చేసుకున్నవారిలో జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రిగారు ఒకరు. వారు అమర్ ఖయ్యామ్ పేర అనువదించిన కావ్యమూ బాగా ప్రజాదరణ పొందింది. ఆ పద్యాలన్నీ పాపయ్యశాస్త్రిగారి సహజ లాలిత్యంతో బాగుంటాయి.

ఖయ్యామ్‌ను మన వేమనతో కొంతవరకూ పోల్చుకోవచ్చు. వేమన కొంతకాలం రక్తిలో ఉండి విరక్తిలోకి వస్తే ఖయ్యామ్ మాత్రం పూర్తిగా రక్తికే అంకితమైనాడు. ఆయన జీవితపు నశ్వరత్వాన్ని గురించి చెప్పినా, విరక్తుడు మాత్రం కాదు. వేమన దేవుడినీ ఆయన పేరుతో జరిగే ఆచారాలనూ కూడా నిరసించాడు. ‘తెలివిలేనివాడు దేవుడెట్లాయెరా’ అనీ ‘పాల సంద్రము మీద పవ్వళించినవాడు గొల్ల యిండ్ల పాలు కోరనేల – ఎదుటివారి సొమ్ములెల్లవారికి తీపి’ అంటూ దేవుణ్ణి అపహసించాడు గాని ఖయ్యామ్ నాస్తికుడు కాడు. ‘సృష్టికాద్యంతములు నీవె స్రష్ట నీవె, పాల ముంచ నీటను ముంచ ప్రభువు వీవె’ అని అంటాడుగాని దేవునితో నాకేమి నిమిత్తం అనే భావాలూ చాలా చోట్ల వెలిబుచ్చాడు. ‘రెండు దినములకొకతూరి ఎండురొట్టె బోసిముంతెడు చలినీళ్లు పుట్టెనేని ఏల నిను బోలువానికి కేలుమోడ్చ’ అంటాడు. దేవుని అస్తిత్వాన్ని అంగీకరించినా ఆయన పేరుతో జరిగే నమాజులూ పూజాదికాలను నిరసించాడు. ‘దేవ! నీవు లేని గుడిని ప్రార్థించుకంటె పానశాలను సత్యమ్ము పలుక మేలు’ అంటాడు. ప్రార్థన అంటే అసత్యమైనట్లు ఆయన మసీదుకు పోయేది నమాజు కోసం కాదు. ఈ పద్యం చూడండి.

మునుపు మసీదు వాకిటను ముచ్చెలు దొంగిలిపోతిఁ; బ్రాతవై
చినిఁగెను; నేఁడునున్ మరల జెప్పులకోసము వచ్చినాఁడ. నె
మ్మనము సెడంగ నియ్యెడ నమాజొనరింపఁగ రాను; నీవు చ
చ్చినయెడ వీడిపోయెదవు చెప్పులువోలె నమాజుసైతమున్.

నమాజుతో నెమ్మనము చెడుతుందట! చిత్రం.

ఇంకో తమాషా భావం, ఇదుగో చూడండి. ‘ఎవ్వరున్ పాపము సేయకున్న తన మన్నన ఎందుకు?’ అని దేవుని ప్రశ్నిస్తాడు. అంతేకాదు, ‘నీ బిరుదున్నిల్పుటకే నొనర్చితిని నిర్భీతిన్ సమస్తాఘముల్ – నరకంబంటక యున్న వీలగునె పశ్చాత్తాపముం బొందగన్’– ఇదీ ఖయ్యామ్ ధోరణి.

రామిరెడ్డిగారి పానశాల అనువాదమే అయినా భావానువాదమే కాని ముక్కస్యముక్కానువాదం కాదు. ఆయన స్వతంత్ర కావ్యాలు గూడా వ్రాశాడు. అవీ చాలా గొప్పగా ఉంటాయి. కృషీవలుడు, నలజారమ్మ, ఆయన స్వతంత్ర కావ్యాలు. ఏమైనా రామిరెడ్డి అనగానే తటాలున పానశాల గుర్తొచ్చేది నిజమే కాని, ఒక్క నిమిషం ఆగిన పిమ్మట ఆయన ఇతర కృతులనూ గుర్తుచేసుకుంటాడు తెలుగువాడు.

రామిరెడ్డిగారు ఖయ్యామ్ రుబాయీలను పారశీకం నుంచే అనువదించారు. దానికోసం పారశీ భాషను స్వయంకృషితో నేర్చుకుని నిష్ణాతుడై అనువాదానికి పూనుకున్నాడు. అదీ ఆయన అంతస్సత్వం. ఖయ్యామ్ రుబాయీల మౌలిక సౌందర్యాన్ని తెలుగులోకి దించేశాడు. ‘బహరాము, బాగ్దాదు, బల్ఖ, వజీరు, మునాది, గోరి, కౌసరు’ లాంటి పదాలు అనువాద సందర్భం కోసం వాడాడుగాని, ఆ పదాలే లేకుంటే పానశాలను ఎవరూ అనువాద కావ్యం అనుకోరు. పారశీక వాతావరణాన్ని తెలుగుదేశంలో ప్రతిష్ఠించడానికి తెలుగు తీపినీ, తెలుగు పద్యానికి పార్శీ శృంగార సౌందర్యాన్నీ అద్దారు.

కేవలం ద్రాక్షాసవపు గిండి మాత్రమే అయితే అది అసంపూర్ణమే. ఆ చషకాన్ని సాకీ ఒయ్యారంగా అందిస్తుంటేనే సందర్భానికి సార్థకత- ‘రమణీ ప్రియదూతిక తెచ్చి యిచ్చు కప్పురపు విడెమ్ము’లాగా. అయితే అక్కడ రమణికీ స్వీకర్తకూ మధ్య ప్రియ దూతిక వుంది గాని, సాకీ స్వయంగానే రమణిలాంటిది. దూతిక కాదు. ఖయ్యామ్ ‘మదిరాతపస్వి’ మరి.

శృంగారానికి సంబంధించినంతవరకూ పారశీక కవి చూపులూ, సౌందర్యాన్వేషణా వనిత ముఖం దాటి ఈవలకు రాలేదు. ముద్దు ముంగురులు, బిత్తరి కన్బొమలు, తేమ రాగిల్లిన రాగవతీ కపోలములు, చెలియ నిగారపుం దళుకు చెక్కులనేలిన పుట్టుమచ్చ, సరసాస్యబింబము- ఇంతవరకే. మన తెలుగు సంస్కృత కవులైతే- వారి ఊహలు సుందరి మెడమీది నుంచి పయోధరాల మీదికి దూకి, నూగారు మీది నుంచి జారి పొక్కిలి దాకా ప్రయాణిస్తాయి అనేది మనం ఎరిగిందే. రామిరెడ్డిగారు సీరియస్‌గానే అన్నారో చమత్కరించారోగాని పార్శీ యువతులు గాగ్రాలూ, కుర్తీలూ ధరించడం అందుకు కారణం కాబోలు అన్నారు!

పానశాలలోని చాలా పద్యాలు సాహితీ మిత్రుల సంభాషణల్లో ఉటంకింపబడుతూవుంటాయి. చాలా పద్యాలు రసికుల నాలుకల మీద నర్తిస్తుంటాయి. సహృదయ పాఠకుల పిపఠిషను ఎగదొసేందుకు కొన్ని ఉదహరిస్తాను, చిత్తగించండి.

అయయో! ఎందఱి మానవోత్తముల కంఠాకూరముల్ ద్రెంచె నిర్దయమౌ కాలము!
నీవూనేనను తారతమ్యమిహమందేగాని, భూగర్భ రత్నావాసంబున లేదు
పారదమట్లు జీవితము పట్టిన నిల్వదు శీఘ్రగామి
వాదులుమాని నా సరసవారుణినానుము, దానితో మహమ్మూదు సమస్త రాజ్యరమ బోలదు
అంతములేని ఈ భువనమంత పురాతన పాంథశాల, విశ్రాంతి గృహంబు, అందునిరుసంజలు రంగుల వాకిళుల్
మానవులైన వారెపుడొ మ్రందుట నిశ్చితమౌట బాగదాదైనను, బల్ఖయైన సమమౌను
జీవిత సార్థవాహము విచిత్రగతింబయనించు నందులో నీవొక ఱెప్పపాటయిన నెయ్యరతో సుఖముందువేని మోదావహమంతకన్నగలదా
పరమొ, గిరమ్మొ, దాని తలపైనొక దోసెడు మన్ను చల్లి సుందరి మెరుగుం గపోలముల దాచిన ముద్దులు దొంగిలించి
ఇల చదరంగ, మందు జనులెల్లరు పావుల, హస్సులున్నిశల్ తెలుపును నల్పుగళ్ళు కదిలించును రాజును బంటు దక్కు పావుల విధియాటకాడు
పైన ఉదాహరించిన పద్యపాదాల తొలిపాదాలంత హార్దికంగా మలిపాదాలూ ఉంటాయి. అన్ని పద్యాలనూ పూర్తిగా ఇవ్వటం ఒక కేటలాగును చేర్చడమే అవుతుంది గనకా ‘గ్రంథ విస్తర భీతి’తోనూ కుదించాను. సహృదయ పాఠకులు అర్థంచేసుకోగలరు.

ఖయ్యామ్ తొంబది ఏళ్ళు పైనే జీవించినట్లున్నాడు. ఆయన జీవితపు ద్వితీయార్ధం అంత సుఖంగా సాగినట్లు లేదు. అయినా తన ముదిమిని ఆసవపానంతో ‘లేతగించు’కున్నాడు. అందుకే ఆయన కవితలు లేబ్రాయపు మార్దవంతో ఉంటాయి. రెడ్డిగారి భాషాంతరీకరణం ఇంకా నునులేత.

రామిరెడ్డిగారు తన యాభైయవ ఏటనే మరణించారు. అదేమంత పెద్ద వయస్సు కాదు. కావ్యాలేగాక కొన్ని పద్య ఖండికలూ ఆయన వ్రాశాడు. 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన కొత్తలో మరణించాడు. ఆయన వ్రాసిన స్వాతంత్ర్య రథము అనే ఖండిక, మరికొన్ని పద్యాలూ, కొన్ని ముత్యాలసరాలూ సామినేని ముద్దుకృష్ణ సంకలించిన వైతాళికులులో చోటుచేసుకున్నాయి.

రెడ్డిగారు ఖయ్యామ్‌ను సంబోధిస్తూ క్రింది పద్యం చెప్పారు.

పారసికన్న శ్రావ్యమయి, పల్లవ కోమలమై సుధారసం
బూరెడు మా తెనుంగు నుడి నొప్పిద మౌనటు, నీదు భావముల్
ఏరిచి చేర్చికూరిచితి నింపగు కావ్యము నో ఖయామ! నీ
పేరిక యావదాంధ్ర పృథివీస్థలి శాశ్వతమై తనర్చుతన్.

కవిగారి ఆశంస పూర్తిగా నెరవేరినట్లే. ఐనా నిజాన్ని సగమే చెప్పాడు వినయం మూలకంగా. ఖయ్యామ్‌తోపాటు దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారి యశస్సు కూడా యావదాంధ్ర పృథివీస్థలిలో చిరస్థాయి అయిందనే రెండో సగం నిజాన్ని కూడా ఆహ్లాదంగా చెప్పుకుని, పానశాల పద్యాలను మళ్ళీమళ్ళీ మననం చేసుకుందాం.
-----------------------------------------------------------
రచన: చీమలమర్రి బృందావనరావు, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Thursday, October 4, 2018

కలకీ కలకీ మధ్య


కలకీ కలకీ మధ్య




సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి...............

“అయినా లాభం లేదు. ఫ్లైట్‌ వెళ్ళిపోయింది” కౌంటర్లో మనిషి నిర్లక్ష్యంగా చెపుతూనే ఉన్నాడు. ఇటు తిరిగి చూస్తే ఫ్లైట్‌ గాల్లోకి ఎగురుతూ.. ఒక క్షణంసేపు ప్రపంచమంతా నిలిచిపోయినట్టూ.. వొళ్ళంతా చెమటలు కక్కుతూ..ఏంచేయాలో అర్థంకాదు..

చటుక్కున ఉలికిపాటుతో మెలకువ వచ్చింది. పాడుకల. అదే పీడకల మళ్ళీ మళ్ళీ ఎందుకొస్తుందో? కరెంటెప్పుడు పోయిందో, పైన సీలింగ్‌ ఫాన్‌ ఆగిపోయి ఉంది. ఉక్కకి ఒకటే చెమట.

“లేచావా?” అంటూ గదిలోకి వచ్చింది వదిన. చేతిలో ప్లేటులో కారప్పూసా, పప్పుచెక్కా.
“కరెంటు పోయినట్టుందిగా!. వరండాలో కూచుందువు రా!” అంటూ బయటికి నడిచింది ప్లేటుతో.
(“పెట్టుకోలేవూ? అన్నమూ, కూరలూ టేబుల్‌ మీదే ఉన్నాయిగా? అత్తయ్యో నేనో వచ్చి పెట్టిందాకా కూచోవటమేనా?”)
వదిన ముచ్చటపడి చేయించుకున్న డబుల్‌ కాట్స్‌. పక్కనే దానికి మేచ్‌ అవుతూ డ్రసింగ్‌ టేబుల్‌.
(“ఏమిటి, మా గదిలోకెందుకొచ్చావు?”
“నా చొక్కా చినిగి పోయింది. మిగతావన్నీ ఉతుకులోకి పోయాయి. అన్నయ్య పాతచొక్కా ఏమన్నా ఉందేమోనని ..”
“నన్నడిగితే ఇచ్చేదాన్నిగా! బయటికి పద!”)

బయటికి వరండా లోకి. టీపాయ్‌ మీద ప్లేట్‌. పక్కనే స్టీల్‌ గ్లాసులో మంచి నీళ్ళు. ఉండుండీ వెచ్చటి గాలి.
ఒక తేపొచ్చింది. లంచ్‌ అరిగినట్టు లేదు. ఇంత భారీగా తినడం అలవాటు లేదన్నా వినిపించుకోలేదు వదిన. కొసరి కొసరి వడ్డించింది చేపల పులుసు.
కాఫీ కప్పు తీసుకుని అమ్మ వచ్చి గడపమీద కూచుంది.
“తీసుకోబ్బాయ్‌! మీ వొదెనే చేసింది నీకిష్టమని!”
“అరగలేదమ్మా! ఇందాకేగా తింది!”
“అయితే కొబ్బరి బోండామొకటి తాగరాదూ! శాంతీ! అబ్బాయికి ఒక కొబ్బరి బొండామంట ఇయ్యమ్మా!” లోపలికి కేకేసి చెప్పింది.
నవ్వొచ్చింది.
(“తొందరగా తిను! మీ వొదినొచ్చే టైమయింది.”
“అంత భయపడుతూ తినకపోతే ఏమయింది?”
“ఆఁ నీకిష్టమని మీ వొదినకి తెలియకుండా కొన్నా! మళ్ళీ తెలిస్తే దుబారా చేస్తన్నానని గొడవ చేసుద్ది. ఎందుకు లేనిపోని తగూలు!”)
“అయిపోయినట్టున్నయ్యి అత్తయ్యా! తెప్పిస్తాలే!” వదిన గొంతు.
“ఇప్పుడేం వద్దొదినా!” వినిపించుకున్నట్టు లేదు.

బదులుగా కాసేపటికి అన్నాయ్‌ వచ్చాడు చొక్కా గుండీలు పెట్టుకుంటూ.
“బాగా నీళ్ళున్నయ్యి తేబ్బాయ్‌!” అమ్మ.
“ఇప్పుడెందుకన్నాయ్‌ ఈ ఎండలోపడి? సాయంత్రం నే తెస్తాగా!”
“ఆఁ ఇదేమెండలే!” స్కూటర్‌ స్టాండ్‌ తీసి నెట్టుకుంటూ బయటికి నడిపిస్తూ అన్నాడు తల తిప్పకుండానే.
(“ఇదేమెండ? ఆ ఇస్త్రీ షాపెంత దూరమని? నాలుగడుగులు వేస్తే అరిగిపోతావా లేకపోతే స్కూటర్‌ మీద పోతే గానీ మన లెవల్‌కి సరిపోదా?”)

వదిన కూడా కాఫీ కప్పు తీసుకుని కూచుంది.
“ఇంకా అమెరికా కబుర్లేమిటి రవీ?”
(“పొద్దుణ్ణించీ చెపుతున్నా కాసిని కూరగాయలు తీసుకు రమ్మని. ఎప్పుడు చూసినా ఫ్రండ్స్‌తో ఆ పోచుకోలు కబుర్లేగానీ ఒక్క పనీ అందుకోకపోతే ఎట్లా?”)
“అన్నీ చెప్పేసినట్లే వదినా! ఇంకేంఉన్నాయి!”
“ఇంతకీ సెలవులెన్ని రోజులబ్బాయ్‌?”
“ఇంకా నాలుగు వారాలు!”
(“మహా అయితే నాలుగు లేదూ అయిదు వారాలు! ఇన్ని ఫ్రయ్స్‌ మిగిలిపోయినయ్‌ కెచప్‌ అయిపోయింది పట్టుకొస్తానుండు!”)
“ఇంకో పదిరోజులు ఎక్కువ తీసుకోవల్సిందబ్బాయ్‌! ఆ కోటేసర్రావు మామయ్య కబురుమీద కబురు చేస్తన్నాడు!”
“ఏ కోటేశ్వర్రావు మామయ్య, ఏంకబురు?”
“నువ్వెరగవులే! మా పెద్దమ్మమ్మ మనవడు! రాకపోకల్లేక దూరమయ్యాంగానీ దగ్గిరాళ్ళే! బాగనే సంపాయించాడంట. ఒక్కటే కూతురు. నువు అమెరికా ఎల్లావని ఎట్ట తెలిసిందో మరి, ఒకటేమైన ఎమ్మటపడతన్నాడు. పిల్ల పొటోలు కూడా తీసుకొచ్చాడు పోయినసారి!”
“అమ్మాయి బాగానే ఉంది. కొంచెంనలుపుగానీ!” వదిన.
“నలుపెక్కడలేమ్మాయ్‌ కొంచెంచామనచాయగ ఉంటది.”
“ఇప్పుడదేంలేదులేమా! ఇంకో ఏడాది దాకా పెళ్ళిమాటే వద్దు.”
(“సంవత్సరం కూడా పట్టదు మార్కెట్‌ పుంజుకోవటానికి! మళ్ళీ ఫెడరల్‌ రేట్స్‌ తగ్గిస్తూనే ఉన్నారుగదా! జనాల్లో కొంచెం కాన్ఫిడెన్స్‌ వస్తే ఏముందిక?”)
“ఏమోనయ్యా నీ ఇష్టం అసలొచ్చి మాట్టాడతానన్నాడులే నీతో ఒకపాలి.”

మాట మార్చాలి. “కవిత పెళ్ళి బాగా అయిందా?”
“ఆఁ బాగనే అయిందిలే! మీ పెద్దమ్మ కారేసుకొచ్చి బొట్టు పెట్టి పిలిచింది. మీ వదినకీ నాకూ చీరలు పెట్టింది. పదేళ్ళ తర్వాత ఇయ్యే పిలుపులు. ఏదో నువ్వు అమెరికా ఎళ్ళబట్టిగానీ ఆమె కంటికి మనంఆనేవాళ్ళమా? మడుసుల్ని బూజు దులిపేసినట్టు దులిపేది ఇప్పుడు బంగారంలాగ మాట్టాడతంది!”
నవ్వుమొహంతో చెపుతోంది అమ్మ. గొంతులో స్థాయి పెరిగిన గర్వమూ, తృప్తీ.
“రంగారావు బాబాయ్‌ కనపడలేదే? ఎప్పుడూ ఇక్కడే తిరిగేవాడు?”
“వాళ్ళ పనయిపోయిందిలే! పిల్లలకి చదువులనీ అయ్యనీ ఎక్కడెక్కడో జేరిపిచ్చాడు బోలెడు డబ్బులు పెట్టి. ఎక్కడ బట్టినా అప్పులేనాయె. మడిసికి మొహంచెల్లితేగా? ఎక్కడన్నా బజాట్లో కనబడి డబ్బులడుగుతాడేమో ఇయ్యబాక!”

బోండాలు పట్టుకొచ్చాడు అన్నాయ్‌. వదిన అందుకుని లోపలికి పట్టుకెళ్ళి ఒక గ్లాసులో పట్టుకొచ్చి ఇచ్చింది.
“అదేమిటి నాఒక్కడికే ఎందుకు? మీరు కూడా తాగండి!”
“మేమెప్పుడూ తాగేయ్యేగా, నువ్వు తాగయ్యా!”
“మా మేనేజర్‌ బాగా ఆనమ్దపడిపోయాడు నువు తెచ్చిన ఆ కార్డ్‌లెస్‌ బాగా పనిచేస్తుందని. అయితే వాళ్ళ అల్లుడొచ్చి ముచ్చటపడి పట్టుకెళ్ళాడట అది! ఎట్లాగయినా ఈసారి ఇంకోటి తెప్పించమని ఒకటే అడుగుతున్నాడు!” అన్నాయ్‌ నవ్వుతూ చెపుతున్నాడు.
ఈసారి!?
“ఇందాక నేను పడుకున్నప్పుడు ఫోనులేమైనా వచ్చాయా వదినా?”
“లేదే?”
అవును, ఈ టైమ్‌లో ఎందుకు చేస్తాడు? ఇది టైంకాదు!
“ఎవరన్నా ఫోన్‌ చేస్తే నిద్రపోతున్నా లేపొదినా!”
(“ఎందుకూ నీకు ప్రతివారం ఈ ప్రాజెక్ట్‌ సంగతి ఎంతవరకొచ్చిందీ ఫోన్‌ చేసి చెప్తానుగా! మూణ్ణెళ్ళనించీ నలుగుతున్నదే కదా! టైం పట్టొచ్చుగానీ అది మనకే ఖాయం! ఆ డైరెక్టర్‌ ఎప్రూవల్‌ ఒక్కటే కావలసింది. “)
“సరేలే”

శీను మామయ్య వచ్చాడు హడావుడిగా. పల్లెటూరి రాజకీయాల్లో పడి గుంటూర్లో ఫైనాన్సింగ్‌ బిజినెస్‌ దాకా లాక్కొచ్చాడు. ఎప్పుడెక్కడుంటాడో ఏంచేస్తాడో తెలియదు.
“ఏందబ్బాయ్‌ ఎట్టుందక్కడ? రెండేళ్ళ పైమాటేగా నువ్వక్కడికెళ్ళి?”
“బాగానే ఉంది!”
“సెలవులెన్నాళ్ళు? పెళ్ళి చేసుకుపోవూ? ఏంది అందర్నీ ఎనక్కి పంపించేత్తన్నారంట నిజమేనా? ఇంతకీ నీది పర్మనెంటేనా?”
ప్రశ్నల వర్షం. ఆయనకి జవాబులు అక్కర్లేదు.
“ఏందోనబ్బాయ్‌ మావాణ్ణి కూడా ఈ కంప్యూటర్‌ కోర్సుల్లోనే పెట్టా! ఏమయిద్దో ఏమోగాని!”
“మీ వాడికి ఉద్యోగమెందుకులే! నీ బిజినెస్‌లోనే పెట్టు!” అన్నాయ్‌
“నీ సంగతేందబ్బాయ్‌ ఆమద్దెన బిజినెస్‌ బిజినెస్‌ అంటివి. ఏమయింది? అబ్బాయొచ్చాడుగా మాట్టాడావా మరి?”
బిజినెస్‌? అన్నాయ్‌ బిజినెస్సా?
“ఏదీ నువా లెక్క మొత్తం చెప్పకపోతివి. మళ్ళీ నీతో మాట్లాడటం కుదరకనేపోయె!”
” పదయితే మాట్టడదాం! అయితే స్టాకుల్లో కూడా ఏమన్నా పెట్టావ అబ్బాయ్‌?ఎంత నష్టమొచ్చినేంటి?”
(“నేను చెపుతూనే ఉన్నా మరీ అంత ఆశకి పోవద్దని! ఇప్పుడు అమ్మితే మాత్రంఏమొస్తుంది? ఎటూ మునిగావు, గోచిపాత ఉంటే ఎంత ఊడితే ఎంత? ఇంకో ఏడు ఆగి చూడు!”)
“ఏందబ్బాయ్‌ ఏ మాట్టాడవ్‌? ఆఁ మొదట్నుంచీ నువ్వంతేగా పెద్దగ మాట్టాడవాయె!”
“శాంతీ, శీను బాబాయ్‌కి కాఫీ తీసుకురామ్మా!”
“వొద్దులేమ్మాయ్‌ ఇప్పుడేమొద్దక్కాయ్‌ ఎళ్ళాలి, ఇంకా చాన పనులున్నయి. ఈసారి తీరిగ్గా వస్తాలే!”
“నేనూ వస్తున్నా మామయ్య! వెళదాంపద!”
అన్నాయ్‌ ఆయన వెంటే వెళ్ళాడు.
బిజినెస్‌ అన్నాయ్‌ బిజినెస్సా?

కాసేపటికి గేటు తీసుకుని పళ్ళన్నీ బయటపెట్టి నవ్వుతూ గురవాయొచ్చాడు.
“దణ్ణాలు బాబూ! గుర్తుపట్టా నన్ను?”
“ఆఁ గురవాయవి కాదూ?”
“అబ్బో, గుర్తే అయితే!”
“మర్చిపోతే నువ్వూరుకుంటా?” అమ్మ అందుకుంది. “గురవాయ్‌ కేమబ్బాయ్‌ పొలంకవులుకి తీసుకుంటన్నాడు సొంతంగా. సుబ్బరంగా చేసుకుంటన్నాడు.”
“అది పెద్ద దండగమారి పనిలేండే! పంట పండి సావదు, బాగ పండిందిరా అనుకుంటే రేటు పలకదు. ఏదో రేయింబొగుళ్ళూ కొట్టుకులాడతమేగానీ పైసా మిగిలేదిలేదు సచ్చేది లేదు. అందుకే ఈ ఏడు మీ నాలుగెకరాలేగా సేత్తంది. మా అగసాట్లకేమొచ్చెగానీ నీ సంగతులేంది సెప్పండే?”
“ఏమున్నయ్‌ అంతా బాగానే ఉందక్కడ!”
(“పదేళ్ళనించీ కాంట్రాక్టులు చేస్తున్న నాకే మూణ్ణెల్ల కాంట్రాక్ట్‌ దొరకటానికి రెణ్ణెల్లు పట్టింది. ఇంత వరస్ట్‌ పీరియడ్‌ ఎప్పుడూ చూడలేదు నేనింతవరకూ!”)
“సిన్నప్పుడంతా నా బుజాలమీదేగా ఆడింది! ఎప్పుడన్నా తలుసుకుంటావాండీ అయన్నీ?”
“అంత టైంఎక్కడ ఉంటదిలే అబ్బాయికక్కడ?”
“గుర్తుందీ ఒకపాలి కాలుజారి సెర్లో పడితే ఎవురూ సూడకపోతిరి! నేను సమయానికి సూసి దూకి వొడ్డుకి లాక్కొత్తిని!”
“నిజమే, నువు సూడకపోతే ఏమయ్యుండేదో? ఇంతకీ నీ సంగతులేంటి గురవాయ్‌”
“పిల్ల పెల్లి కుదిరిందండే! సరే అబ్బాయ్‌ గూడ వొచ్చాడని సెప్పారు. సూసిపోదామనొచ్చా!”
“కాసుక్కూచుంటారు మీరంతా పిల్లాడు ఎప్పుడొస్తాడాని!” అమ్మ నవ్వుతూ అంది.
లోపలికెళ్ళి పర్స్‌ లోంచి అయిదొందలు తీసుకొచ్చి ఇవ్వబోతే తీసుకోలేదు గురవాయ్‌.
“ఈ డబ్బులెందుకండే నాకు?”
” అదేమిటి తీసుకో!”
“తీసుకో గురవయ్యా! నువ్వడక్కుండానే అబ్బాయిస్తన్నాడుగదా!”
“ఈ డబ్బులు నేనేంసేసుకునేది? ఈ డబ్బులు బొబ్బులు నాకొద్దులేయ్యా!”

“ఎంత ఆశ్చర్యపోయానో వాడి మాటలు విని. డబ్బుతో ముడిపడని సంబంధాలు కూడా ఉండొచ్చనిపించింది.”
మేస్టారు ఆశ్చర్యపోతూ వింటున్నారు.
“కానీ వాడి ఉద్దేశం అదికాదు. నాపేరు మీద ఏదయినా వస్తువు కొనాలట. ఒక నగో, బీరువానో..”
నవ్వేశారు మేస్టారు. “పోనీలే మనుషులు మనుషుల్లానే ప్రవర్తిస్తున్నారు!”
శకుంతలగారు టీ పట్టుకొచ్చారు.
“అయ్యో ఆ కుర్చీ కాలు విరిగినట్లుంది బాబూ! ఇటు బెంచీ మీద కూర్చోకపోయావూ?”
లేచి బెంచీ మీద.
(“మూణ్ణెల్లవటంలా? ఇంకా ఇక్కడుండి ఏంచేస్తావ్‌”)
టీ ఇచ్చి వెళ్ళిందామె.
“రోజులట్లా ఉన్నాయి. ఏదీ నమ్మకంలేదు; నిలకడ లేదు. ఒకదాన్నే పట్టుకుని బతుకంతా గడిపేసే పరిస్థితి లేదిప్పుడు. అన్ని తలుపులూ తట్టవలసిందే! అన్ని దారులూ ప్రయత్నించి చూడవలసిందే! ఈ దేవుడు కాకపోతే ఇంకో దేవుడు! ఒక స్వామి కాకపోతే ఇంకో స్వామి! ఈ మనిషి కాకపోతే ఇంకో మనిషి! ఈ ఉద్యోగంకాకపోతే ఇంకో ఉద్యోగం! ఒక ఉద్యోగానికి గడుస్తుందా? రెండు ఉద్యోగాలు కావాలి. లేకపోతే భార్యాభర్తలిద్దరూ చేయాలి. లేకపోతే బిజినెస్‌. ఒక రోజుకు ఒక్కటే సమస్య ఎపాయింట్‌మెంట్‌ తీసుకుని వస్తుందా? బొచ్చెబోలెడు సమస్యలెప్పుడూ చుట్టుముట్టే ఉంటాయి. పంజరంలో చిలకమాదిరి గిలగిల కొట్టుకుంటూనే ఉండాలి. లేచిందగ్గర్నుంచీ వెయ్యి మార్గాలు చూసి పెట్టుకోవాలి. తెలిసిన ప్రతి మొహంలోనూ ఒక అవకాశాన్ని వెదకాలి!”

రెండు గుక్కలు టీ తాగి సర్దుకున్నారు.
“అయితే సెలవులన్నీ ఇక్కడే గడుపుతావా, ఎటన్నా వెళుతున్నావా?”
ఇంకో అవకాశాన్ని వెదకాలి. ఇక్కడుండి లాభంలేదు. కెచప్‌ దొరకదు. ఫ్రైస్‌ చప్పబడిపోతాయి. ఫోన్‌ రాదు. “వచ్చే వారం హైద్రాబాదెళ్ళి అక్కణ్ణుంచి బెంగుళూర్‌ వెళ్ళి వద్దామనుకుంటున్నా. అక్కడ కొంతమంది ఫ్రండ్స్‌ ఉన్నారు.”
(“ఇక్కడ పరిస్థితీ అంతే ఉందిరా! ఏవో ప్రాజెక్టులు వస్తాయొస్తాయంటున్నారు గానీ నమ్మకంలేదు!”)
“పై అరలో డబ్బా అందిద్దురుగాని ఇటు రండి!” శకుంతల గారు లోపల్నుంచి పిలుస్తున్నారు.
“వస్తానుండు!” అంటూ లోనికి వెళ్ళారు మేష్టారు.
” అడుగుతానని చెప్పి అడగరేమిటి? నన్నడగమంటారా?” శకుంతలగారి గొంతు సన్నగా వినిపిస్తూంది.
“అడుగుతానంటున్నాగదా? అసలు తన పరిస్థితి ఎట్లా ఉందో ఏమిటో కనుక్కోనీ..”
“సరే, మీరడక్కపోతే నేనే అడుగుతాను. మళ్ళీ కోపంతెచ్చుకోవద్దు!”

ఒక్కసారి లేచి ఇక వెళ్ళి పోదామన్పించింది. ఎక్కడికి? మళ్ళీ అలవాటైపోయిన నీరసం.
మేస్టారొస్తున్నట్టు అడుగుల చప్పుడు.

* * *

గుండె దడదడ కొట్టుకుంటూంది. పాస్‌పోర్ట్‌ ఎక్కడ? జేబులో.. ఉహుఁ.. బేగ్‌లో.. ఉహుఁ.. ఇదుగో ఈ కవరులో.. టిక్కెట్టేదీ.. పాస్‌పోర్ట్‌లోనే ఉండాలి కదా.. అవును ఇదుగో.. పాస్‌పోర్ట్‌లో వీసా కనపడదే మరి? ఎక్కడికి పోతుంది.. కంగారేంలేదు. ఇదుగో.. హమ్మయ్య.. ఇంతకీ ఫ్లైట్‌ ఎన్నింటికి? ఇవిగో అన్నీ ఉన్నాయి. ఏదీ మిస్‌ కాలేదు.
“అయినా లాభంలేదు. ఫ్లైట్‌ వెళ్ళిపోయింది” కౌంటర్లో మనిషి నిర్లక్ష్యంగా చెపుతూనే ఉన్నాడు.
-----------------------------------------------------------
రచన: చంద్ర కన్నెగంటి, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Wednesday, October 3, 2018

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు – ఆంధ్రేతర సాహిత్యము


శ్రీకృష్ణదేవరాయలు – ఆంధ్రేతర సాహిత్యము





సాహితీమిత్రులారా!

శ్రీకృష్ణదేవరాలవారి పేరు వినని వారుండరంటే
అతిశయోక్తికాదు. ఆయన చేసిన సాహితీసేవ
ఎంత చెప్పినా తక్కువే. ఇక్కడ వారు చేసిన
సేవను మన ఆంధ్రభాషకేకాక ఇతరాలకు కూడ
ఎంత చేశారో చెప్పే వ్యాసం ఇది వీక్షించండి-

పరిచయం
శ్రీకృష్ణదేవరాయలకు మూరురాయర గండ (ముగ్గురు రాజుల అధిపతి – గజపతి, అశ్వపతి, నరపతి), సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు, కన్నడరాజ్యరమారమణ, ఆంధ్రభోజ అనే బిరుదులున్నాయి. దక్షిణ భారతదేశంలో ఇతని రాజ్యపరిపాలనాకాలం ఒక స్వర్ణయుగము అని చెప్పవచ్చును. ఈ వ్యాసపు ముఖ్యోద్దేశం ఇతని రాజ్యములో ఆంధ్రేతర భాషల కవిత్వవికాసాన్ని పరిశీలించడం. ఇక్కడ రాయలకు ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో పరిచయం ఉన్న కవులను గురించి మాత్రమే ప్రస్తావిస్తాను. అతని సామంతరాజుల రాజ్యాలలో ఉండే కవులు, పండితులు, వారి గ్రంథాలను పరామర్శించడం ఈ వ్యాసపరిధిని మించిన విషయం.

రాయలు విజయనగరాన్ని పరిపాలించిన వంశాలలో మూడవదైన తుళువంశానికి చెందినవాడు. ఇతని మాతృభాష తుళు. ఈ భాషను నేటికీ కర్ణాటక రాష్ట్రంలో మంగళూరు ప్రాంత ప్రజలు వాడతారు. కన్నడ భాష తెలిసిన రాయలకి సంస్కృత తెలుగు భాషలలో కవిత్వం వ్రాసేటంత శిక్షణ ఉన్నది. రాయలు సంస్కృత కవితాసాగరాన్ని మథించిన అపరవిష్ణువు. అందుకేనేమో ఆముక్తమాల్యద ప్రతి ఆశ్వాసాంతంలో మిగిలిన కవులలా ఒక గద్యం వ్రాయక ఇది నేను వ్రాసిన ఆశ్వాసమని ఒక మత్తేభవిక్రీడితంలో చెప్పుకొంటాడు. ఆముక్తమాల్యద పీఠికలో, శ్రీకాకుళ మహా విష్ణువు కలలో కనిపించి రాయలిని ఆంధ్రభాషలో కావ్యము రచింపమని అడిగినాడని చెప్పే సందర్భంలో, అతని ఇతర కావ్యాల గురించిన ప్రస్తావన ఇలా ఉన్నది –

సీ. పలికి తుత్ప్రేక్షోపమల జాతి పెంపెక్క
        రసికు లౌనన మదాలసచరిత్ర
     భావధ్వనివ్యంగ్య సేవధి గాఁగఁ జె-
        ప్పితివి సత్యావధూప్రీణనంబు
     శ్రుతి పురాణోపసంహిత లేర్చి కూర్చితి
        సకలకథాసారసంగ్రహంబు
     శ్రోత్రఘచ్ఛటలు విచ్చుగ రచించితి సూక్తి-
        నైపుణి జ్ఞానచింతామణికృతి

తే. మఱియు రసమంజరీముఖ్య మధురకావ్య
     రచన మెప్పించికొంటి గీర్వాణభాష
     నంధ్రభాష యసాధ్యంబె యందు నొక్క
     కృతి వినిర్మింపు మిఁక మాకు బ్రియముఁ గాఁగ

(ఉత్ప్రేక్ష, ఉపమ, స్వభావోక్తి మొదలైన అలంకారాలతో రసికులు ఔనని తల ఊపే విధముగా మదాలసచరిత్రను వ్రాసినావు; భావమునకు, ధ్వనులకు, వ్యంగ్యానికి నిధివలె ఉండే సత్యావధూప్రీణనము అనే కావ్యాన్ని వ్రాసినావు; వేదాలు, పురాణాలు, సంహితలు వీటిని పరిశోధించి సకలకథాసార సంగ్రహమును సంకలన పరిచినావు; విన్నవారి పాపములు పటాపంచలు అయ్యేట్లు మాటల చమత్కారముతో జ్ఞానచింతామణిని వ్రాసినావు; తరువాత రసమంజరిలాటి మధుర కావ్యాలను సంస్కృత భాషలో వ్రాసినావు; అట్టి నీకు ఆంధ్రభాషలో కృతిని వ్రాయడము కష్టమా, మేము ఉప్పొంగిపోవునట్లుగా కృతిని వ్రాయుము.)

రాయల సంస్కృత కావ్యములు
రసమంజరీకావ్యము: రసమంజరీకావ్యము అలబ్ధము. కాని ఈ పద్యము అందులోనిదని నానుడి –

ఉడురాజముఖీ మృగరాజకటి
ర్గజరాజగతిః కుచభారనతా
యది సా రమణీ హృదయే రమతే
క్వ జపః క్వ తపః క్వ సమాధిరతిః

(చంద్రునిలాటి అందమైన ముఖము గలది, సింహములాటి సన్నని నడుము గలది, ఏనుగులాటి మందమైన గమనము గలది, స్తనభారముచేత వంగినది, అట్టి ఆ సుందరి హృదయములో ఆసనము వేసికొని ఉన్నప్పుడు జపమెందుకు, తపమెందుకు, సమాధి ఎందుకు?)

జాంబవతీకల్యాణం: శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వ్రాసిన సంస్కృత కావ్యాలు అన్నీ ఇప్పుడు దొరకకపోయినా జాంబవతీ కల్యాణము (పరిణయము), సకలకథాసారసంగ్రహము మనకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. జాంబవతీ కల్యాణము వసంతోత్సవ సమయములో ప్రదర్శించబడిన నాటకము అని పేర్కొనబడినది. నాటకాంతములో “సమాప్తమిదం రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర సకలకలాభోజ రాజవిభవ మూరురాయరగండ శ్రీమత్కృష్ణరాయ మహారాయ విరచితం జాంబవతీకల్యాణం నామ నాటకం” అని ఉండడంవల్ల ఈ నాటకకర్త రాయలు అని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. ఇందులోని అసంపూర్ణమైన మొదటి పద్యాన్ని, చివరి పద్యాన్ని ఇక్కడ మీకు తెలియబరుస్తున్నాను –

…. శ్రీకృష్ణరాయః కవిః
సూక్తిః కర్ణరసాయనం సుమనసాం శ్లాఘ్యస్వభావా సభా
చారిత్రం యదువంశశేఖరమణేః దేవస్య సర్వోత్తమః
పారంపర్యకృతశ్రమాః పునరపీ నాట్యేనపారా వయం

(దీనికి శ్రీకృష్ణరాయలు కవి. చెవుల కింపైన మాటలతో మనోజ్ఞమైనది, పొగడబడే స్వభావములు గలది. సర్వోత్తముడైన కృష్ణుని కథ యిది. ఈ అపారమైన నాటకాన్ని పూర్వజన్మ సుకృతముచే మళ్లీ వ్రాస్తున్నాను.)

ధర్మం పాదచతుష్టయేన కృతవత్ స్థైర్యం సమాలంబతాం
చాతుర్వర్ణ్యముపైతు కర్మ సతతం స్వస్వాధికారోచితం
శేషక్ష్మాధరనాయకస్య కృపయా సప్తార్ణవీమధ్యగా
రక్షన్గామిహ కృష్ణరాయనృపతిర్జీయాత్సహస్రం సమాః

(స్థిరత్వము ఊతగా ఉండగా ధర్మము నాలుగు పాదాలతో నడుస్తుంది, నాలుగు వర్ణాలవారు వారి వారి ఉచిత కర్మలు తప్పక చేసికొంటూ ఉంటారు, దైవ కృపవలన సప్త సముద్రాల మధ్య ఉండే దేశమును శ్రీకృష్ణరాయ నృపతి వేయేళ్లు జీవించి రక్షించుగాక.)

సకలకథాసంగ్రహసారము: ఆముక్తమాల్యదలో పేర్కొన్న సకలకథాసంగ్రహసారము అనే కావ్యాన్ని తన గురువైన వ్యాసతీర్థుల ప్రేరణచే వ్రాసినానని రాయలు చెప్పుకొన్నాడు. ఈ కావ్యం నుంచి వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు భారతిలో ప్రచురించిన ఒక పద్యము –

ఉత్సాహం మమ వీక్ష్య మద్గురు రథ శ్రీవ్యాసతీర్థో మునిః
పర్యాలోచ్య పురాణశాస్త్ర వివిధామ్నాయేతిహాసాదికాన్
లబ్ధాస్తత్ర కథాహరేః పశుపతేస్సామ్యం నిరూప్యాధికం
విష్ణుం కీర్తయ సర్వధేత్యుపదిశన్ మహ్యం ముదా దత్తవాన్

(మా గురువుగారైన వ్యాసతీర్థులు నన్ను ఆసక్తితో చూసి ఇలా అన్నారు – పురాణాలను, శాస్త్రాలను, వేదాలను, ఇతిహాసాలను క్షుణ్ణముగా చదివి అందులోని హరి హరుల కథలను చెప్పుము. విష్ణువును నీవలా కీర్తిస్తే మాకు సంతోషము కలిగించినవాడు అవుతావు.)

తుక్కా పంచకము: రాయలను గురించి, ఆ నాటి కవిత్వమును గురించి చెప్పేటప్పుడు తుక్కాదేవి ఉదంతాన్ని మర్చిపోకూడదు. కళింగరాజ్యాన్ని జయించిన పిదప గజపతి కుమార్తెను రాయలు పెళ్లాడుతాడు. ఆమె పేరు సుభద్ర; ఆమెకే తుక్కా అని మరో పేరు కూడ ఉన్నదని వాడుక. కొందరు తుక్కాదేవియే చిన్నాదేవి అని అంటారు. ఈ వివాహము ఓఢ్రరాజుకు రుచించలేదు. ఆమెకు బదులుగా ఆమెనే బోలిన ఆమె అన్నను ఆడ వేషములో పడకటింటికి పంపుతాడు. అప్పుడు ఆమె ఈ పద్యాన్ని వ్రాసి రాయల విడిదికి హెచ్చరికగా పంపుతుంది.

పడకటింటను నో ప్రభూ, పాన్పు వెలితి
పేరటాండ్రు నారులు గారు, వీరకులము
తొందరించిన పనులెల్ల తోవ చెడును
సావధానత నే హాని జరుగబోదు

దానిని చదివిన మహామంత్రి తిమ్మరసు తగిన సన్నాహాలను చేస్తాడు. రాత్రి రాయలు పడకగదికి వెళ్లి మంచమును తట్టగా అది కూలిపోతుంది. వెంటనే ఒక చిన్న యుద్ధమే జరుగుతుంది. ఇటువంటివారితో పొత్తు కుదరదని రాయలు తుక్కాదేవిని తిరిగి పుట్టింటికి పంపుతాడు. కాని ఆమె చెలికత్తెతో ఖమ్మం దగ్గర వాసము ఏర్పరచుకొని, అక్కడ ఒక పెద్ద చెరువు త్రవ్వించి దానధర్మాదులు చేస్తూ, రాయల అనుగ్రహానికి ఎదురుచూస్తూ తుక్కాపంచకము లేక భృంగపంచకము అనే ఐదు పద్యాలను సంస్కృతంలో వ్రాస్తుంది. (మానవల్లి రామకృష్ణకవి ఈ ఉపాఖ్యానము ఒక కట్టు కథ అని అభిప్రాయపడినారు). తుక్కా పంచకములో మొదటి పద్యము –

భ్రమన్వనాంతే నవమంజరీషు
న షట్పదో గంధఫలీ మజిఘ్రత్
సా కిం న రమ్యా స చ కిం న రంతా
బలీయసీ కేవల మీశ్వరేచ్ఛా

క్రొత్త క్రొత్తగ వనిలోన జిత్త మలర
బ్రోవులై పూచె జెలువంపు పూవు లెన్నొ
షట్పద మ్మేల నొల్లదు సంపెగలను
షట్పదికి లేదొ రసికత సరసతయును
గాదొ సంపెగ సుందర గంధవతియు
దైవలీలయె సర్వము దరచి చూడ
ఇతరుల సంస్కృత కావ్యములు
మాలలోని దారానికి పూల సుగంధం అబ్బినట్లు కృష్ణరాయలతో పరిచయము ఉన్నవారికి కూడ కవిత్వం ప్రాప్తించిందేమో? ఏది ఏమైనా మహామంత్రి తిమ్మరసు కూడ కవియే. అగస్త్యుడు వ్రాసిన చంపూభారతానికి తిమ్మరసు వ్యాఖ్యను వ్రాసినాడు. ఆ కావ్యములో ఆశ్వాసాంత గద్యము ఇలాగుంటుంది – ఇతి శ్రీమద్రాజాధిరాజ రాజపరమేశ్వర కర్ణాటేశ్వర శ్రీకృష్ణరాయ శిరఃప్రధాన సకలాగమ పారావారపారీణ సాళ్వతిమ్మయదండనాథ విరచితాయాం బాలభారత వ్యాఖ్యాయాం మనోహరాఖ్యాయాం పంచమ సర్గః.

తిమ్మరసు సహోదరి కృష్ణాంబికకు ముగ్గురు కొడుకులు కోన మంత్రి, అప్ప మంత్రి, గోప మంత్రి. అప్ప మంత్రి తిమ్మరసు అల్లుడు కూడ. ఈ అప్పమంత్రికి అంకిత మివ్వబడిన కావ్యమే మాదయ్యగారి మల్లన రచించిన రాజశేఖరచరిత్రము. నాదిండ్ల గోప మంత్రి కొండవీటికి అధికారిగా ఉన్నాడట. ఇతడు తెలుగులో కృష్ణార్జున సంవాదము అనే ద్విపద కావ్యాన్ని, సంస్కృతములో కృష్ణమిశ్రుని ప్రబోధచంద్రోద్య కావ్యానికి ఒక వ్యాఖ్యను వ్రాసినాడు.

యః కొండవీడునగరీం వినికొండముఖ్యైః
దుర్గైత్సమం సమధిగమ్య మహామహిమ్నా
ప్రాదాన్ముదా సకల భూసురపుంగవేభ్యః
శ్రీరామచంద్రపురముఖ్య మహాగ్రహారాన్

సోऽయం ప్రధానోత్తమమౌలిరత్నం
నాదిండ్లగోపప్రభురాత్మవేత్తా
ప్రబోధచంద్రోదయ నాటకస్య
టీకాం హితార్థే వ్యతనోద్బుధానాం

(కొండవీడు, వినుకొండ మొదలగు దుర్గాలకు అధిపతిగా బ్రాహ్మణులకు సంతోషము కలుగజేస్తూ రామచంద్రపురాది అగ్రహారాలలో ముఖ్యమైన అమాత్యుడిని నాదిండ్ల గోపమంత్రిని ప్రబోధచంద్రోదయ నాటకానికి టీకను వ్రాస్తున్నాను.)

లొల్లా లక్ష్మీధరుడు: ఈ మహాపండితుడు ఓఢ్ర ప్రభువుకు ఆపాదించబడిన సరస్వతీవిలాసము అనే న్యాయశాస్త్ర గ్రంథానికి నిజమైన రచయిత. ఇతని శిష్యుడైన దేసయామాత్యుడు గోపమంత్రికి అనుచరుడు. ఇతడు పంచిక అనే మహిమ్నాస్తవముపై వ్యాఖ్యను లక్ష్మీధరునికి అంకితము చేశాడు.

వల్లభాచార్యులు: కృష్ణాగోదావరి నదుల మధ్య ఉన్న కాకరవాడులో వల్లభాచార్యుల పూర్వీకులు నివసించారు. వల్లభాచార్యుల తండ్రి కాశీలో స్థిరపడి తీర్థయాత్రలు చేస్తూ తిరుపతిలో మరణించారు. వల్లభాచార్యులు మిగిలిన కుటుంబ సభ్యులను విజయనగరములో మేనమామ దగ్గర వదలిపెట్టి తాను తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, దక్షిణ దిగ్విజయ యాత్రలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కొలువులో మతసంబంధమైన చర్చలో విజయాన్ని సాధించాడు. అద్వైత, విశిష్ఠాద్వైత, ద్వైత మతావలంబులు ఉపనిషత్తులు, బ్రహ్మసూత్రము, భగవద్గీతలనుండి తమ సిద్ధాంతాలను గ్రహించగా ఇతడు భాగవతపురాణమునుండి కూడ గ్రహించాడు. మురళీధరదాసుడు రచించిన వల్లభాచార్యుల జీవితచరిత్రలో వీటిని గురించిన వివరాలు ఉన్నాయి. వల్లభాచార్యుల దర్శనము చింతలపూడి ఎల్లనార్యునికి రాధామాధవ కావ్య రచనకు ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చిందేమో? వల్లభాచార్యుని మధురాష్టకము (అధరం మధురం) కృష్ణ స్తోత్రాలలో మధురతరమైనది. అతడు వ్రాసిన కృష్ణప్రేమమయీ రాధా అనే అష్టకము కూడ చాల అందమైనది, భావభరితమైనది. అందులోనుండి ఒక చరణము –

కృష్ణగేహే స్థితాం రాధా
రాధాగేహే స్థితో హరిః
జీవనేన ధనైర్నిత్యం
రాధాకృష్ణ గతిర్మమ

(కృష్ణుని ఇంటిలో (మనసులో) రాధ ఉంటుంది, రాధ ఇంటిలో (మనసులో) కృష్ణుడు ఉంటాడు, అదే జీవనములోని నిత్య సంపద, రాధాకృష్ణులే నాకు దిక్కు.)

వ్యాసతీర్థులు: తత్త్వవాదమని చెప్పబడే ద్వైత సాంప్రదాయ పద్ధతిని ఉద్ఘటించినవారు ముగ్గురు – ద్వైతమత స్థాపకుడైన ఆనందతీర్థులు, ఆనందతీర్థుల అనేక కృతులకు టీకలు వ్రాసి టీకాచార్యులు అని పిలువబడే జయతీర్థులు, తరువాత వ్యాసతీర్థులు. వీరిని ఆచార్యత్రయము అంటారు. వ్యాసతీర్థులు వ్రాసిన గ్రంథములలో ముఖ్యమైనవి న్యాయామృత, తాత్పర్యచంద్రిక, తర్కతాండవ. వీటిని వ్యాసత్రయము అంటారు. వ్యాసతీర్థులు శ్రీకృష్ణదేవరాయలకు ఆస్థాన గురువు. కృష్ణ రాయలకు ఇతనిపై శ్రద్ధాభక్తులు ఎక్కువ. 1521లో దుష్టగ్రహ కూటమివల్ల రాజ్యము కోల్పోయే అవకాశము రాయల జాతకములో ఉన్నదని అందరు ఆందోళన పడినారని (దీనినే కుహూ యోగము అంటారు), ఆ సమయములో (8 జనవరి 1521) వ్యాసతీర్థులు విజయనగర సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించి తాను కప్పుకొన్న కాషాయ వస్త్రముతో కృష్ణరాయలకు కలగబోయే అపాయాన్ని వారించినాడనీ ఒక ప్రస్తావన ఉంది. ఈ వ్యాసతీర్థుని ప్రోద్బలము, ఆశీస్సులతో వ్రాసిన కావ్యమే రాయల సకలకథాసంగ్రహము. ఇతరులను ఖండించేటప్పుడు వ్యాసతీర్థులు సహజంగా, వైషమ్యాలు లేకుండా తర్కించేవాడు. రాజగురువుగా అన్యమతాలను, సిద్ధాంతాలను ఎంతో ఆదరించాడు. గురువులా రాజు, రాజులా గురువు అని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. ద్వైతసారాన్ని ఒకే పద్యములో వ్యాసతీర్థుడిలా వివరిస్తాడు –

శ్రీమన్మధ్వమతే హరిః పరతరః సత్యం జగత్ తత్త్వతో
భేదో జీవగణా హరేరనుచరాః నీచోచ్ఛభావం గతాః
ముక్తిర్నైజసుఖానుభూతిరమలా భక్తిశ్చ తత్సాధనం
హ్యక్షాదిత్రయం ప్రమాణమఖిలామ్నాయైకవేద్యో హరిః

(శ్రీమన్మధ్వ సిద్ధాంతములో శ్రీహరి సర్వోత్తముడు, ప్రమాణప్రమితమైన ఈ జగత్తు సత్యము, జీవగణములో భేదములు ఉన్నవి, అందరు హరికి అనుచరులు, వారందరికి తరతమ భేదములు గలవు, ఆనందానుభవమే ముక్తి, విష్ణుభక్తి ఆ ముక్తికి సాధనము, ప్రమాణములు మూడే, శ్రీహరియే అఖిల సదాగమములనుండి తాత్పర్యపూర్వకమైన ప్రతిపాద్యుడు.)

కన్నడ కావ్య సాహిత్యములు
దాసకూటము: వ్యాసతీర్థులు చేసిన మరొక ఘనకార్యం కొన్ని శతాబ్దాలుగా నిలిచి ఉన్నది. అదే దాసకూటము. పామరులకు వారి భాషలోనే పదాలను అల్లడానికి వ్యాసతీర్థుడు బృహత్ప్రయత్నము చేసాడు. ఇతని శిష్యులయిన పురందరదాసు, కనకదాసులలో కనకదాసు బ్రాహ్మణుడు కాదు. ఆ కాలములో బ్రాహ్మణేతరుని ఒక మతాచార్యుడు శిష్యునిగా స్వీకరించి ఆదరించి ప్రోత్సహించడం ఒక గొప్ప విశేషమే. పురందరదాసు వేలాది దేవరనామగళను (దేవుని పేరులతో కీర్తనలు) వ్రాసి పండిత పామరులను రంజిల్ల జేయడం మాత్రమే కాక, మనకు తెలిసిన కర్ణాటక సంగీత సాధనకు సోపానాలను నిర్మించినవాడు. నేడు సంగీత శిక్షణారంభములో అందరు నేర్చుకొనే మాయామాళవగౌళ రాగము పురందరదాసు ప్రతిపాదించినదే. అందరికీ తెలిసిన అతని భాగ్యద లక్ష్మీ బారమ్మా అనే కీర్తన, అలాగే శ్రీగణనాథ వంటి పిళ్ళారి గీతాలు కూడ ఈయనవే.

కనకదాసు: ఇతను కూడ గొప్ప వాగ్గేయకారుడు. పూర్వజీవితములో యుద్ధం చేసిన వీరుడు.

బాగిలను తెగెదు సేవెయను – పి. బి. శ్రీనివాస్

ఒకప్పుడు పెద్ద దెబ్బ తగిలి చావు నుండి తప్పించుకొన్న తరువాత హరిదాసై శేషజీవితాన్ని సంగీతసాహిత్యాలకు అంకితం చేసాడు. ఇప్పటికీ ఉడుపిలో ఉన్న కనకన కిటికీ అని ఒక గవాక్షం గుండా ఇతడు శ్రీకృష్ణుని దర్శనం చేసుకొనేవాడట. కాగినెలె (ఒక ఊరి పేరు) ఆదికేశవ అనేది ఇతని ముద్ర. ఇతని బాగిలను తెగెదు సేవెయను కొడు హరియే అనే పాట బాగా ప్రసిద్ధి చెందినది.

కనకదాసు దేవరనామగళను మాత్రమే కాక నళ చరిత్రె, మోహన తరంగిణి కావ్యాలను కూడ వ్రాసినాడు. మోహనతరంగిణి నుండి ఒక రెండు పద్యాలు ఇక్కడ ఉదహరిస్తాను. ఇవి సాంగత్య ఛందస్సులో ఉన్నాయి (సీసంలో చివర ఒక సూర్య గణము తప్పిస్తే సాంగత్యం వస్తుంది).

ఆ పర్వతద దక్షిణభాగదొళు జంబూ-
ద్వీపద మధ్యదొళిర్దు
సోపస్కరవెత్త నిఖిల దేశంగళ స్వ-
రూపవనే వణ్ణిసువెను

మాళవ మగధ కాశ్మీర గుజ్జర గౌళ
చోళ కోసల దేశ బోట-
లాళ కన్నడ వంగ చౌట హొయ్సళ మలె-
యాళ దేశంగళొప్పిదువు

ఇంతివు మొదలాద బహు దేశదల్లి శ్రీ-
కాంతంగె తవరూరెనిసి
సంతసవడెదు సౌరాష్ట్ర సకల ది-
గంతక్కె సత్కీర్తి వడెదు

(మేరుపర్వత దక్షిణ దిశలో ఉన్న జంబూద్వీప మధ్య భాగములో ఉన్న వివిధ దేశాలను మీకు చెబుతున్నాను. మాళవాది దేశాలనుండి మలయాళ దేశమువరకు ఉన్నాయి. ఈ దేశాలన్నిటిలో శ్రీకృష్ణుడు ఉండే సౌరాష్ట్ర దేశము దిగంతాలలో కీర్తిని పొందింది.)

ఈ ఇద్దరు గొప్ప హరిదాసులకు గురువైన వ్యాసతీర్థులు కూడ గొప్ప వాగ్గేయకారుడే. అతని కృష్ణా నీ బేగనె బారోఅనే పాట అత్యంత మధురమే.

వాదిరాజు: దాసకూటము లానే ఆ కాలంలో వ్యాసకూటము అని ఉండేది. వ్యాసతీర్థులకు సమకాలీనులయిన వాదిరాజయతి వ్యాసతీర్థులను తమ గురువుగా భావించాడు. అద్వైతమతావలంబులలో శంకరుడు, విశిష్ఠాద్వైతములో వేదాంతదేశికన్, ద్వైతములో వాదిరాజయతి మతప్రచారకులు మాత్రమే కాదు, గొప్ప కవులు కూడ. వాదిరాజయతి వంద సంవత్సరాలకు పైనే జీవించాడు. ఉడుపిలోని అష్ట మఠములు రెండు సంవత్సరాలకు ఒక మారు శ్రీకృష్ణుని పూజ చేస్తారు. ఈ నియమాన్ని ప్రతిపాదించినది వాదిరాజతీర్థులే. ఒకప్పుడు రాయల కోశాగారం కొద్దిగా సన్నగిల్లిందట. దానినెలా నింపాలనే ఆలోచనలో రాయలు సతమతమవుతుండగా, ఆ సమయంలో వాదిరాజతీర్థులు విజయనగరానికి వచ్చాడట. రాయలు అతడిని ఆహ్వానించి తన చింతను తెలిపాడట. ఒక నాడు వాదిరాజు రాయలను వాలీసుగ్రీవుల గుహగా పేరుపడ్డ ఒక గుహకు తీసికొని వెళ్లాడట. అక్కడ ఉండే ఒక రాతిపైన తన కమండలమునుండి నీళ్ళు చల్లగా అది విరిగి అందులో ఒక పెద్ద భోషాణము బయటపడిందనీ, దాని నిండా బంగారం, రత్నాలు, ఆభరణాలు ఉన్నాయనీ, రాజు యతికి వాటిని ప్రసాదించగా వాదిరాజు నాకు ఇవి అక్కరలేదని వాలి పూజించిన విష్ణు విగ్రహాన్ని, సుగ్రీవుడు పూజించిన రాములవారి విగ్రహాన్ని మాత్రం తీసికొన్నాడనీ కథనం. ఆ తరువాత రాయలు ఉడుపికి వెళ్లి అక్కడి ఆలయాల పునరుద్ధరణకు సహాయపడ్డాడు.

వాదిరాజయతి వ్రాసిన స్తోత్రాలు ఈనాటికీ భక్తులు చదువుతున్నారు. ద్వైత సాంప్రదాయములో ఇతని స్తోత్రాలు లెక్కకు లేనన్ని ఉన్నాయి. ఇతడు కూడ కన్నడములో ఎన్నో పాటలు వ్రాసాడు. ఇతని లక్ష్మీ శోభానె నేడు కూడ శుక్రవారమునాడు కర్ణాటకరాజ్యములో ఇంటింటా వినబడుతుంది.

ఇతడు అశ్వధాటి వృత్తంలో వ్రాసిన దశావతారస్తుతి అత్యుత్తమమైనది. సంస్కృత వాఙ్మయంలో దేవీ అశ్వధాటి (కాళిదాసో లేక శంకరులో వ్రాసినది), వాదిరాజుల దశావతారస్తుతి, పళ్ళె పూర్ణప్రజ్ఞాచార్యులు వ్రాసిన రామాష్టకము మాత్రమే ఈ వృత్తంలో దొరుకుతున్నాయి. అదే విధంగా మాఘుని శిశుపాలవధకు పోటీగా వ్రాసిన రుక్మిణీశవిజయ కావ్యం కూడా చక్కనిది. రుక్మిణీశవిజయమునుండి ఒక పద్యము –

హారాధార-మనోహరోరసి లసన్నారీ-కరాంభోరుహం
తారాధీశముఖం విహర-సరసోదార-స్ఫురద్వీక్షణం
స్మేరం చారు-పరార్ఘ్య-భూషణ-ధరం కారుణ్య-వారాంనిధిం
కారాగారమిదం విహాయ భజ తం ధారాధర-శ్యామలం

– వాదిరాజయతి, రుక్మిణీశవిజయము, 9.21

(హారాలచే శోభిల్లు మనోహరమైన వక్షఃస్థలము గలవాడు, అందమైన యువతుల కరకమలములచే ప్రకాశించువాడు, చంద్రముఖుడు, క్రీడలచే అలరారు మంచి చూపులు గలవాడు, సుందరమైన ఆభరణాలను ధరించినవాడు, దయాసాగరుడు, నీలమేఘశ్యాముడు ఐన ఆ కృష్ణుని ఈ కారాగారమువంటి దేహమును మరచి భజించుమా!)

ఈ మధ్యగా శ్రీకృష్ణదేవరాయల రాజ్యాభిషేక మహోత్సవాలు జరిగినప్పుడు కొందరు రాయల బిరుదు కన్నడరాజ్యరమారమణుడైనా అతడు కన్నడ సాహిత్యాన్ని ఎక్కువగా ఆదరించక తెలుగు కవులను సన్మానించాడని నిందించారు. కన్నడ సాహిత్యం తెలుగు సాహిత్యంకన్నా పాతది. నృపతుంగుని కవిరాజమార్గము నన్నయ భారతం కన్నా సుమారు వంద సంవత్సారాలకు ముందే వ్రాయబడినది. అదే విధంగా కన్నడంలోని నాగవర్మ ఛందోంబుధి కూడా. ఇంతకు ముందే కన్నడంలో హరిదాసుల భక్తి గీతాలను గురించి ముచ్చటించాను. ఇప్పుడు రాయల ఆస్థానంలోని ముగ్గురు కన్నడ కవులను పరిచయం చేస్తాను.

తిమ్మణ్ణ: మొట్టమొదట పంపకవి కన్నడములో భారతమును విక్రమార్జునీయము అనే పేరుతో వ్రాసాడు. ఇది జైన పద్ధతులను అనుసరించి వ్రాయబడినది. ఆ తరువాత గదుగిన వీర నారాణప్ప అనే కవి కుమారవ్యాసుడు అనే పేర భారతాన్ని అందరు చక్కగా పాడుకోడానికి అనువుగా ఉండే భామినీషట్పది ఛందస్సులో రచించాడు. ఈ భామినీషట్పదికి ఆరు పాదాలు. మొదటి మూడు పాదాలవలె చివరి మూడు పాదాలు. మొదటి రెండు పాదాలలో (3, 4, 3, 4) మాత్రలు. మూడవ పాదములో (3, 4, 3, 4, 3, 4, 2) మాత్రలు. కాని కుమారవ్యాస భారతాన్ని పది పర్వములు వ్రాసి అది పూర్తికాకముందే చనిపోయాడు.

కుమారవ్యాసుడు మిగిల్చిన ఆ శేష భారతమును ముగించమని రాయలు కర్ణాటక కవిసార్వభౌమ తిమ్మణార్యుని ప్రార్థించాడు. ఆవిధంగా అతడు మిగిలిన ఎనిమిది పర్వాలను వ్రాసి ముగించాడు. ఈ భారతానికి కృష్ణరాజ భారతము అని పేరు. ఇతడు భారత రచనలో తిక్కనసోమయాజిని అనుకరించాడని చెబుతారు. అతడు కృష్ణరాయని పొగడుతూ శాంతిపర్వారంభములో వ్రాసిన ఒక పద్యము –

వర రజత హిమగిరిగళను మొద-
లెరడ నా నిర్మిసిదెనివు బే-
రెరడు జనిసివెయందు వాణీ స్తనగళను నోడి
ఇరదె నలివ విరించ నీయలి
కరుణదలి దీర్ఘాయువను వర
నరస నరపాలక కుమారక కృష్ణరాయనిగె

వర రజత హిమగిరుల రెంటిని
వఱల నే నిర్మించితిని మఱి
గిరులు రెండెటులొ యని వాణీ స్తనములను జూచి
హరుస మొందెడు బ్రహ్మ యొసగును
కరుణతో దీర్ఘాయువును వర
నరస భూపతి తనయు డగు శ్రీకృష్ణరాయనికి

మల్లణార్య: రాయల ఆస్థానములో ఉన్న మరొక కన్నడ కవి గుబ్బి మల్లణార్యుడు. ఇతడు ఒక శివకవి. భావచింతారత్న, వీరశైవామృతపురాణ అనే కావ్యాలను రచించాడు. భావచింతారత్నమునకు సత్యేంద్రచోళుని కథ అని కూడా పేరు. ఇతడు ఈ కావ్యాన్ని వార్ధకషట్పది ఛందస్సులో వ్రాసాడు. వార్ధకషట్పదికి మొదటి రెండు పాదాలలో నాలుగు పంచమాత్రలు, మూడవ పాదములో ఆరు పంచమాత్రలు. అందులోని పద్యము ఒకటి –

త్రిణయణుగం తిరుజ్ఞాని సంబంధీశ
నణియరది జినమతవిదారణగైదు ధా-
రిణియల్లి తిరుపాట పదినారు సావిరనొరెయుత కులచ్చరియగె
ప్రణవ పంచాక్షరియ మహిమెయ తిళిపె స-
ద్గుణియప్ప సత్యేంద్ర చోళ భూపన కథా
భణితెయం ద్రావిడాదొళోదిదం కన్నడది పేళ్దె నలిసె సుజనరు

(శివజ్ఞాని సంబంధీశుడు జైనమతమును నిర్మూలించి, పదహారువేల శివనామములను కులచ్చయ అనే ఆమెకు చెప్పుతూ పంచాక్షరీమంత్రపు మహిమను వివరించే సందర్భముగా తమిళములో సత్యేంద్రచోళుని కథను చెప్పాడు, దానిని నేను కన్నడములో మళ్లీ చెబుతున్నాను.)

వీరశైవామృతమునుండి స్త్రీలను వర్ణిస్తూ ఒక పద్యము –

ఇవర నుడి యతివరర బాయ హుడి భావిస-
ల్కివర బాహుగళు సజ్జనర బేహుగళు బళి-
కివర చెల్విన తురుబు సుజ్ఞానిగళ సదాచారిగళ మనద బిరుబు
ఇవర నల్పిన దేహ వుత్తమర దాహవిం-
తివర నడెయనఘరసుగళిగివే కడెయెంబ
యువతియరు బందరా దేవదేవేశనం నోడె తమతమగె కూడె

(వారి పలుకులను విన్న యతివరులు నోరు తెరచి చూస్తున్నారు; వారి బాహువులు సజ్జనులను ఆకర్షిస్తున్నాయి; వారి సౌందర్యము జ్ఞానులను, సదాచారులను సవాలు చేస్తున్నయి; వారి కోమల శరీరాలు కామపిపాసను కల్గిస్తున్నాయి; వారి నడకలు చివరి క్షణాలు అన్నట్లు యువతులు వచ్చారు.)

చాటు విట్టలనాథ: శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, ఆయన తదుపరి అచ్యుతదేవరాయలు పోషించిన మరొక కన్నడ కవి నిత్యాత్మశుక చాటు విట్ఠలనాథుడు. ఇతడు భాగవతాన్ని భామినీషట్పది ఛందస్సులో వ్రాసినాడు. ఇందులో కొంత భాగము మాత్రమే ఇప్పుడు లభ్యము. అందులోనుండి ఒక రెండు పద్యాలు. ఇవి శ్యమంతకమణి ఉపాఖ్యానములోనిది –

ఇత్త నాతను బళిక తన్నయ
పుత్రియను జాంబవతి యెంబళ
నత్యధిక గుణరూపసంపన్నెయను మణిసహిత
మత్తె బహువిధ వస్తుగళ నొలి-
దిత్తు పూజిసిదను పరాత్పర
వస్తువను వేదాంతవిశ్రుత కీర్తియను నలిదు

గుణము రూపము నందు మించిన
తనయ యగు జాంబవతి కన్నెను
అనఘు కొసగెను ఘనత కెక్కిన మానికముతోడ
మనము నిండగ బ్రీతి వస్తువు
లను త నెన్నియొ పూజ సేయుచు
దనర నిడె వేదాంతవిశ్రుతకీర్తి కలరారి

రత్నవరవను కొండు కన్యా
రత్నసహి తానందదలి గుణ-
రత్నమూరుతి పురకె బిజయంగైయ్యుతిరె
యత్నదలి పురవాసిజన నవ-
రత్నమయ తొడిగెగళ లెసెయలు
నూత్ననవ నెందిదిరుగొండరు వివిత విభవదలి

రత్నమును తా దాల్చి కన్యా
రత్న సహితుడు రమణతో గుణ
రత్నమూర్తియు రాణతో నగరమును జేరెనుగా
రత్నరాశుల ప్రజలు జల్లిరి
నూత్న దంపతు లిఱువురకు స-
ద్యత్నమున నాహ్వానమిచ్చిరి వైభవము మీఱ

తమిళ కవులు: రాయల రాజ్యములో నేటి తమిళనాడు, కేరళ ప్రాంతాలు భాగంగా ఉన్నా, ఆ ప్రాంతాలలోని కవులు ఎక్కువగా రాయల కొలువులో లేరు. హరిదాసర్ అనే ఒక తమిళ కవి రాయల ఆస్థానములో ఉన్నాడు, అతడు ఇరు సమయ విళక్కం (రెండు మతాల – వైష్ణవ, శైవ – వివరణ) అనే ఒక కావ్యాన్ని వ్రాసినాడు. రాయలను గురించిన పద్యమొకటి ఆ కావ్యమునుండి అందజేస్తున్నాను –

కిరిపోల్ విళంగి క్కిళరుం పుయక్కిట్ణరాయన్
తరైమీదు శింగాత్తిరియిల్ శెయత్తంబం నాట్ట
వరం ఆదరవాల్ అళిత్తే వడకూవం మేవుం
కరుమామణివణ్ణనై నీడు కరుత్తిల్ వైప్పోం

(గిరివలె శోభించి చెలరేగే ఉప్పెనలాటి కృష్ణరాయలు సింహాచలములో జయస్తంభాన్ని ప్రతిష్టించగా, దయతో వరములను ప్రసాదించి కాపాడే నీలమేఘశ్యాముని ధ్యానింతము.)

ముగింపు
రాజ్యభారము, యుద్ధాలు వీటితోబాటు ఈ మహారాజుకు కావ్యాలు వ్రాయడానికి, వీణ వాయించడానికి (ఇతనికి వీణ నేర్పిన గురుపరంపరకు చెందినవాడే మంత్రాలయ రాఘవేంద్రస్వామికి వీణ నేర్పిన గురువు) సమయం ఎలా దొరికిందో? రాయలు రాజ్యభారముల ఒత్తిడి లేక, ఒక కవిగా మాత్రమే ఉండి ఉంటే ఎన్నెన్ని గొప్ప రచనలను చేసి ఉండేవాడో అనే విషయం ఊహించవలసిందే. సంగీతములో, సాహిత్యములో, సంగ్రామములో సవ్యసాచియే ఈ సార్వభౌముడు. రాయలకు పృథ్వీవృత్తము (జ-స-జ-స-య-ల-గ, 8,9) అంటే ఇష్టమట. పృథ్వీశ్వరునికి పృథ్వి ప్రియమే గదా! క్రింది పృథ్వీవృత్తముతో ఈ వ్యాసాన్ని ముగిస్తాను.

కవిత్వ జగదీశ్వరా ఘన కవీంద్ర మిత్రాగ్రణీ
సువర్ణయుగ చేతనా సుమధురాంధ్ర వాగీశ్వరా
ప్రవృద్ధధరణీపతీ రమణ తుంగభద్రప్రియా
నవీనరవవాదనా నతుల కృష్ణదేవేశ్వరా
-----------------------------------------------------------
రచన: జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Tuesday, October 2, 2018

ఏ మతమూ నీదంటే…


ఏ మతమూ నీదంటే…



సాహితీమిత్రులారా!



ఈ కథను ఆస్వాదించండి..................

సరిహద్దులో మొదలైన గొడవలు అరికట్టేందుకు సైన్యం వెళ్ళడానికి ముందు రోజు కేంప్‌లో ఓ పెద్దాయన హవన్ మొదలుపెట్టాడు. ఇండియన్ ఆర్మీకి ఇది సాధారణమే అయినా వచ్చిన వాళ్ళలో సిక్కులూ, క్రైస్తవులూ, మహమ్మదీయులూ ఉండడం ఆర్మీలో కొత్తగా చేరిన శ్రీవాత్సవకి ఆశ్చర్యం కలిగించింది. ఇంకా పెద్ద ఆశ్చర్యం శ్రీవాత్సవకి తెలిసిన –బాహాటంగా తనకి మతమే లేదని చెప్పుకునే– మేజర్ అబ్దుల్ కరీమ్ రావడం, తిన్నగా అందరితోపాటు హవన్ చేసే చోటుకు వెళ్ళి ఆ మంటలో అందరితో పాటు గరిటతో నెయ్యి వేయటం. అదయ్యాక ప్రసాదం కూడా తిని నవ్వుకుంటూ బయటకి వెళ్ళిపోయేడు అబ్దుల్ కరీమ్. శ్రీవాత్సవతో ఎవరో చెప్పారు తర్వాత అబ్దుల్ కరీమ్ గురించి. మతం అనేది నమ్మకపోయినా కేంప్‌లో జరిగే ప్రతీ పూజకీ హవన్‌లకీ వస్తాడట కరీమ్ భేషజం ఏమీ లేకుండా.

శ్రీవాత్సవకి ఆర్మీలో జేరుతూనే అబ్దుల్ కరీమ్‌కి రిపోర్ట్ చేశాడు. పేరు చెప్పగానే అబ్దుల్ అడిగేడు శ్రీవాత్సవని “కహాసేహో భాయ్?”

“లక్నో,” శ్రీవాత్సవ చెప్పేడు సీనియర్ తనని ఎలా ఏడిపిస్తాడో అనుకుంటూ.

“మీ హిందూమతంలో దేవుళ్ళెంతమందో తెలుసా?” మరో ప్రశ్న.

“సరిగ్గా లెక్క తెలీదు కానీ, మూడు కోట్లమంది అని చెప్పుకోవడం విన్నా,” నవ్వేడు శ్రీవాత్సవ.

“తీన్ కరోడ్! బాప్ రే! నీకు ఆ మూడు కోట్ల మంది పేర్లు తెలుసా?” బిగ్గరగా నవ్వుతూ అడిగేడు అబ్దుల్ కరీమ్.

చుట్టూరా ఉన్న అందరూ పగలబడి నవ్వుతూంటే శ్రీవాత్సవ కూడా నవ్వేడు తెలీదని చెప్పడానికి తల అడ్డంగా ఊపుతూ. తర్వాత శ్రీవాత్సవ ఎప్పుడు కనపడినా కరీమ్ “అరే తీన్ కరోడ్, అఛ్ఛా హై? సబ్ ఠీక్?” అని పలకరించడం మొదలుపెట్టాడు.

మర్నాడు రాత్రి సరిహద్దులో మొహమాటానికి చేసే చిన్న చిన్న కాల్పులు అనుకున్నవి రెండు రోజులు భీకరంగా జరిగేక రెండు వైపులా జవాన్లు చాలామందే పోయారు. కాల్పులు విరమించమని ఆర్డర్ వచ్చి, యుద్ధం దాదాపు అయిపోయేసరికి అబ్దుల్ కరీమ్‌కి కాలులోకి బులెట్లు దిగబడి బాగా గాయాలయాయి. రక్తం మరీ కారిపోకుండా బాషా కరీమ్ గాయాలకు గుడ్డలు ఒత్తిపెట్టి పట్టుకున్నాడు. శ్రీవాత్సవ ట్రాన్స్‌మిటర్‌లో ఆర్మీ మెడిక్స్‌కి సమాచారం అందించేడు. కాసేపట్లో హెలికాప్టర్ పంపుతామన్నారు. అప్పటిదాకా శత్రువులు ఈయన్ని సజీవంగా పట్టుకోకుండా శ్రీవాత్సవ దూరంగా, బాషా దగ్గిరలోనూ ఉండి ఈయనకి కాపలా కాయమని ఆర్డర్లు వచ్చేయి. ‘కాసేపు’ అనేది ఎంతకాలమో ఎవరూ చెప్పలేనిది. ఎందుకంటే ప్రాణం పోయే కేసులు ముందు చూస్తారు. అబ్దుల్ కరీమ్ కంటే ఎక్కువ గాయపడినవాళ్లని తీసుకెళ్ళాక ఈయన వంతు. ఏ పరిస్థితుల్లోనైనా సరే కిందపడిన కామ్రేడ్‌ని ఎప్పడూ ఎక్కడా ఒక్కడినీ వదలకూడదనే రూల్ ఉండనే ఉంది కదా సైన్యంలో!

శ్రీవాత్సవ చేతిలో గన్ పట్టుకుని చుట్టూ గస్తీ తిరుగుతున్నాడు. మాటలు వినిపిస్తున్నయ్.

“బాషా, ఔర్ కౌన్ హై యహా? కితనే బచే హై?”

“సిర్ఫ్ తీన్ కరోడ్.”

“నా ప్రాణం అంత ఊరికే పోదుగానీ పోతే కాలు పోవచ్చు. ఈ లోపున మగతలోకి పోతే…”

“నీకేం కాదు భాయ్, హెలికాప్టర్ వస్తోంది అని చెప్పారుగా?”

“అది రావడానికేంలే కానీ, ఏదైనా కబుర్లు చెప్పు.”

“దేని గురించి భయ్యా?”

“ఏదైనా సరే, లేకపోతే పాటో, పద్యమో ఏదో ఒకటి.”

“నాకు అంత రాదు భాయ్.”

“అరే బేవకూఫ్, నువ్వు కబుర్లూ చెప్పలేవు పాటా పాడలేవు. జా తీన్ కరోడ్‌కో బులా,” అబ్దుల్ కంఠంలో కోపం.

శ్రీవాత్సవ నుంచి కాపలా డ్యూటీ బాషా తీసుకున్నాక అబ్దుల్ కరీమ్ మళ్ళీ మాట్లాట్టం మొదలుపెట్టేడు, “అరే తీన్ కరోడ్, ఏవైనా కాసిని కబుర్లు చెప్పగలవా హెలికాప్టర్ వచ్చేలోపు?”

“సరే. సరిగ్గా, మూడే మూడు మాటల్లో ఓ ఏనుగుని రిఫ్రిజిరేటర్‌లో పెట్టడం ఎలాగో చెప్పగలవా అబ్దుల్ భయ్యా?” శ్రీవాత్సవ కరీంని నవ్వించడానికి ప్రయత్నం చేసేడు.

“ఇదో పాత జోకు, అందరికీ తెల్సినదే, అదొద్దు కానీ ఓ పాట పాడు.”

“ఏవో కొన్ని భజన పాటల్లాంటివే వచ్చు భాయ్. నా గొంతు అసలే గాడిద గొంతు,” నవ్వుతూ చెప్పేడు శ్రీవాత్సవ.

“మరేం ఫర్లేదు, కానీయ్!”

“ఏక్ మంత్ర జపతే రహో శ్యామ్, శ్యామ్ శ్యామ్ శ్యామ్, రాధే శ్యామ్ …”

“కొంచెం గొంతు పెంచి గట్టిగా పాడు.”

“… మన్ వచన్ హృదయ్ సే ఉస్కీ వందనా కరో…. దుఃఖహార్తా సుఖకర్తా కహ్ కరో ప్రణామ్.. శ్యామ్ శ్యామ్ శ్యామ్, రాధే శ్యామ్, శ్యామ్ శ్యామ్ శ్యామ్.”

“పాడుతూ ఉండు!”

“పుత్ర పితా, బంధు మిత్ర స్వార్ధీ సభీ… కోయీ తేరే కామ్ నహీ ఆయేంగే కభీ… ప్రభుకే చరణోంకే తుమ్ బనో గులామ్… శ్యామ్ శ్యామ్ శ్యామ్, రాధే శ్యామ్, శ్యామ్ శ్యామ్ శ్యామ్…”

“అచ్చా హై. ఏ రామ్ శామ్‌కో చోడో. ఔర్ కొయీ గానా ఆతాహై?”

“ఏవో చిన్నప్పుడు స్కూల్లో నేర్పిన హిందీ పాట వచ్చు భయ్యా.”

“సరే కానీయ్. ఏదో ఒకటి హెలికాప్టర్ వచ్చేదాకా.”

“జెండా ఊంఛా రహే హమారా, విజయీ విశ్వ తిరంగా ప్యారా…”

“ఇంకా గట్టిగా…”

“సదా శక్తి సరస్‌నే వాలా, ప్రేమ్ సుధా బరస్‌నే వాలా, మాతృ భూమికి తన్ మన్ సారా, జెండా ఊంఛా రహే హమారా, విజయీ విశ్వ తిరంగా ప్యారా…”

పాట సాగుతూంటే కాలు దెబ్బతిని నేల మీద పడుకునున్నా అబ్దుల్ కరీమ్ కుడి చేయి తలమీదకి తెచ్చి శాల్యూట్ చేయడం చూసి శ్రీవాత్సవ కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగేయి. మరింత బిగ్గరగా పాడడం కొనసాగించేడు.

“ఇస్ ఝండే కే నీచే నిర్భయ్, లే స్వరాజ్ యహ్ అభిచల్ నిశ్చయ్, బోలో భారత్ మాతా కీ జై, స్వతంత్ర హై దేహ్ హమారా, జెండా ఊంఛా రహే హమారా, విజయీ విశ్వ తిరంగా ప్యారా…”

పాట పూర్తయింది. కరీమ్ కళ్ళు చిన్నగా మూతపడసాగేయి. శ్రీవాత్సవ అది గమనించి కరీమ్‌ని మాటల్లో పెడదామని ప్రయత్నం చేసేడు.

“కరీమ్ భాయ్! ఒకటడగనా? బురా మత్ మాన్‌నా.”

“హాఁ, ఏంటి?”

“అవునూ, నువ్వు ముస్లిమ్ కదా, మరి హవన్‌లకూ పూజలకూ వస్తావ్ కదా. నీ మతం ఒప్పుకుంటుందా?”

“అరే తీన్ కరోడ్! క్యా బాత్ కర్‌తాహై తూ! ఆర్మీలో మన మతం ఒకటే. వతన్ హమారా పహ్లా ఔర్ ఆఖరీ మజ్‌హబ్. దేశం తర్వాత ముఖ్యం మన కూడా ఉన్న సోల్జర్. అవన్నీ అయినాకే అల్లా అయినా, రామ్, శ్యామ్, తుమ్హారా ఔర్ తీన్ కరోడ్ భగవాన్. మేరా మక్సద్ బస్ ఏక్ హై. తిరంగాకో లెహరాతే దేఖనా. దేశం కోసం చచ్చిపోయినా గర్వంగా పోతాను. నేను పోతే ఏడవద్దని మా అమ్మీ, అబ్బాలకు చెప్పాను. జెండా ఊంచా రహే హమారా, విజయీ విశ్వ తిరంగా…” ఆవేశంగా మొదలయిన కరీమ్ గొంతు రాను రానూ మూగబోసాగింది.

అదృష్టవశాత్తూ ఇంతలోనే హెలికాప్టర్ చప్పుడు వినిపించింది.

బేస్ కేంప్‌కి వచ్చిన తరవాత శ్రీవాత్సవ కరీమ్ గురించి వాకబు చేశాడు. కరీమ్ కాలు తీసేశాక రెండు మూడు రోజులు బతికాడు. తల్లినీ తండ్రినీ పిలిచారు కూడా కానీ వాళ్ళొచ్చేలోపునే కరీమ్ పోయాడు. అతనికి గన్ శాల్యుట్ చేసే రోజున శ్రీవాత్సవ కూడా వెళ్ళాడు యూనిట్ వాళ్ళందరితో కలిసి.

చూడ్డానికేవుంది? మొహం ఒకటే కనిపించేలా జెండా కప్పారు పేటికలో. అతని పతకాలు అలంకరించారు. పేటిక ముందు నిలబడి సెల్యూట్ చేస్తున్న శ్రీవాత్సవకు కరీమ్‌ను చాపర్ ఎక్కిస్తున్నప్పుడు, ఆ పరిస్థితిలో కూడా “అన్నీ మంచిగౌతయ్. భయపడకు. అరే తీన్ కరోడ్, నీ మూడు కోట్లమందిలో ఒకడికైనా తీరికుండదా భాయ్, నన్ను చూసుకోడానికి!” అంటూ ఆ స్థితిలో కూడా నవ్వడం గుర్తొచ్చి, శ్రీవాత్సవకి ఒక్కసారి గుండె గొంతుకలోకి వచ్చినట్టనిపించింది.
----------------------------------------------------------
రచన: ఆర్. శర్మ దంతుర్తి, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Monday, October 1, 2018

పూర్వీకం(అనువాదకథ)


పూర్వీకం(అనువాదకథ)





సాహితీమిత్రులారా!

ఈ అనువాద కథను ఆస్వాదించండి............

ఆ వర్క్‌షాప్‌ని ఫ్రాన్స్‌లోని ఒక మారుమూల గ్రామంలో ఏర్పాటు చేశారు. ఆరు రోజుల వర్క్‌షాప్ అది. నలభై దేశాలకు చెందిన ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. మరేముంటుంది, ప్రపంచాన్ని పునరుద్ధరించడమే లక్ష్యం!

మాకు బుక్ చేసిన రిసార్ట్ ఒక చెరువు వైపుకు ఉంది. ఆ ఒక్క కారణం చేతనే అద్దె ఎక్కువట! ఆ వర్క్‌షాపుకొచ్చిన వాళ్ళలో నలుగురం అక్కడ బస చేశాము.

పొద్దున బ్రేక్‌ఫాస్ట్ చేస్తున్నప్పుడే హలోలు చెప్పుకుని మొదటిసారి పలకరించుకున్నాం. బాస్నియా దేశంనుండి ఒక యువకుడు వచ్చాడు. వాడు నిర్వహించే పదవికి వాడి వయసు చాలా తక్కువ అనిపించింది. పాత సోవియట్ యూనియన్ నగరమైన కీవ్ నుండి ఒక మగువ వచ్చింది. పేరు అన్నా. ఆమెకు ముప్పై ఏళ్ళుంటాయి. చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంది.

మరో వ్యక్తి కెనడానుండి వచ్చిన ముసలాయన. పపుఆ న్యూ గినీ ద్వీపంలో ఆదివాసులకు తాగడానికి యోగ్యమైన నీరు అందించే మహత్తరమైన పని చేస్తున్నాడు

వర్క్‌షాపులో నడుములు పడిపోయేంతలా పనులు. తెల్లవారి మొదలైతే రాత్రివరకు సాగుతాయి. అలసిపోయి వచ్చి పడుకోవడానికి మాత్రమే సమయం సరిగ్గా సరిపోతుంది. వర్క్‌షాప్ అన్న పేరుకు తగ్గట్టే ఇనుమును కొలిమిలో కాల్చినట్టు ఇక్కడ మమ్ముల్ని వేపుతున్నారు అంటే అతిశయోక్తి కాదు.

చివరి రోజు వర్క్‌షాప్ అయిపోయింది; ఇక ఒక రాత్రి మాత్రమే ఉంది. రాత్రి భోజనం లేక్ వ్వ్యూ రెస్టారెంట్లో చేద్దామని మేం నలుగురం నిర్ణయించుకున్నాం. ముగ్గరం అన్నా కోసం ఎదురు చూస్తూ కూర్చున్నాము.

ఈ కీవ్ మహిళ గురించి ఆమె వచ్చేలోపు కొంచం పరిచయం చేస్తే మంచిది. ముందుగానే తెలుసుకుంటే మీకూ ఊరటగా ఉంటుంది; నాకూ పని సుళువైపోతుంది. ఎందుకంటే ఆమే ఈ కథకి నాయిక!

తొలిరోజే నేనామెను గమనించాను. ఆమెది హృదయాన్ని కట్టిపడేసే అందం కాదు. అయితే ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. చిక్కని ఆకుపచ్చ రంగు కళ్ళు. ఆమె ఒంటి ఛాయని మంచు దేశపు మనుషులకుండే తెలుపు ఛాయ అనలేము. ఇలాంటి మేనిఛాయ కోసమే ఐరోపా దేశాల ఆడవాళ్ళు తూర్పు దేశాల సముద్రతీరాలకెళ్ళి గుడ్డపేలికలు చుట్టుకుని మండే ఎండలో అష్టకష్టాలు పడుతుంటారు- అని చెప్తే మీకు అర్థం అవుతుంది, ఈమె మేని ఛాయ ఎటువంటిదోనని. ఇంగ్లీష్, రష్యన్, ఫ్రెంచ్ భాషలు అలవోకగా మాట్లాడుతుంది. ఆమె ఫ్రెంచ్ చాలా చక్కగా, స్పష్టంగా ఉంటుంది. ఈమె సాయం మాకు అప్పుడప్పుడూ కావలసొచ్చిందికూడా అందుకే.

ఇక్కడికొచ్చిన రెండోరోజున ఒక సంఘటన జరిగింది. ఇది పల్లెటూరు కావడంతో బ్యాంకులో కొన్ని సౌకర్యాలు లేవు. ఇంగ్లీష్ మాట్లాడే వ్యక్తి మచ్చుకైనా లేడు. నా ట్రావెలెర్స్ చెక్ మార్చుకుందామని అక్కడికి వెళ్ళినప్పుడు ఈమె ఏటీయెమ్‌లో డబ్బులు తీసుకుంటూ కనిపించింది.

నేను ఈ ఏటీయెమ్ మెషిన్‌లను నమ్మను. దానికి ఆకలేసినప్పుడల్లా కార్డుని మింగేసే స్వభావం ఉంది. ఒకసారి అలాగే నా కార్డుని మింగేసింది. అయితే ఈమె గొప్ప నేర్పరిలా ఉంది; డబ్బులు డ్రా చేసుకోవడమేకాకుండా కార్డుని కూడా దక్కించుకుంది.

పరస్పరం చిరునవ్వులు చిందించుకున్నాము. చిరునవ్వు వికసించింది అన్నట్టుగా నవ్వేప్పుడు నిజంగానే ఒక చిరునవ్వు ఈమె పెదవుల్లో వికసించినట్టే ఉంది.

ఈ వర్క్‌షాప్ ముగిసేలోపు ఈమెతో నాకు ఒక సన్నిహితమైన సంఘటన జరుగబోతోందని అప్పుడు నాకు తెలియదు. అందుకనే అతి సాధారణమైన ఒక మారుమూల గ్రామంలో ట్రావెలెర్స్ చెక్స్, డాలర్ కరన్సీలు మార్చడంలో ఉండే ఇబ్బందుల గురించి మాట్లాడుకున్నాము. బ్యాంక్ కార్యదర్శితో నా గురించి చెప్పి, రికమెండ్ చేసి నా ట్రావెలెర్స్ చెక్‌ను మార్చుకోడానికి సాయంచేసింది. థేంక్సయినా ఆశించకుండా క్షణంలో మాయమైపోయింది.

వర్క్‌షాపులో ఎప్పుడూ ఒక బ్యాచ్ ఆమె చుట్టూ కలకలలాడుతూ మూగుతుంటారు. బాస్నియా యువకుడు ఆమె మీద మనసు పారేసుకున్నట్టున్నాడు. ఆమె దృష్టిలో పడాలని, ఆమెతో ఏకాంతంగా మాట్లాడే అవకాశం కోసం తహతహలాడటం స్పష్టంగా వాడి ప్రవర్తనలో కనిపిస్తుంది.

నాలుగవ రోజు వర్క్‌షాపులో ఒక సంఘటన జరిగింది. ఉక్రెయిన్ దేశంలో స్త్రీల జీవిత విధానాల గురించి, వారి సమస్యల గురించిన వివరాలను అన్నా గ్రాఫులు, బొమ్మల ధ్వారా అందమైన ప్రెజెంటేషన్‌ని స్క్రీన్ మీదకెక్కించింది. ఒక్కో గ్రాఫునీ సమాచారాన్నీ లేసర్ పాయింటర్‌తో హైలైట్ చేసి వ్యాఖ్యానించింది. వచ్చిన ప్రశ్నలన్నిటికీ చమత్కారంగానూ సమాచారపూరితంగానూ జవాబిలిచ్చింది. ఆ సమయానికే ఎ.సి. ఆగిపోవడంతో హాల్‌లో ఉక్కపోత పెరిగింది. కొందరు తమ ఓవర్‌కోట్లను తీసేశారు.

ఈమె కూడా తన ఓవర్‌కోట్ తీసేసింది.

సభ నివ్వెరపోయింది. ఇలా కూడా ఒక స్త్రీ తన అందాన్ని దుర్మార్గంగా దాచుకుంటుందా అని చాలామందికే అనిపించి వుండాలి. ఆ తర్వాత ఆమె మాటల్ని గానీ వివరిస్తున్న గ్రాఫుల్ని గానీ ఎవరూ చూస్తున్నట్టూ వింటున్నట్టూ నాకనిపించలేదు.

రాత్రి ఎనిమిదైనా అస్తమించాలా వద్దా అని ఆలోచిస్తున్నట్టున్నాడు పడమటి సూరీడు. కాలికి స్కేట్లు కట్టుకుని ఇద్దరు అమ్మాయిలు ఆడుకుంటున్నారు. నీటి గుర్రాల్లా బలిసిన పదిపన్నెండు పశువులు అడుగులో అడుగులేసుకుంటూ వెళ్తున్నాయి. వాటి మెడల్లో గంటలు వేలాడుతున్నాయి. అవి ఒక్కో అడుగుకీ ఒక్కో స్వరం పలుకుతున్నాయి. మనిషి ప్రమేయంతో కల్మషం కాని అపూర్వమైన ఆ సంగీతానికి మనసు పులకించింది.

మేము వైన్ ఆర్డర్ చేసుకుని సిప్ చేస్తూ ఉండగా అన్నా వచ్చింది, పొడవైన దుస్తుల్లో! రాగానే డిన్నర్ టేబుల్ ప్రోగ్రామ్‌తోపాటు ఫ్రెంచ్ భాష లావాదేవీలన్నిటినీ తను చూసుకుంటానంది.

ఫ్రాన్స్ దేశంలో ఏ మూలకెళ్ళినా రెస్టారంట్లలో మూడు గంటలకంటే తక్కువ సమయంలో డిన్నర్ ముగించలేము. ఈ విషయం మాకు అర్థం అయింది. కాబట్టి, అన్నా మా అందరికీ తనే సమయానికి తగినట్టు ఆర్డర్ చేసింది. సన్నటి పొడవు గ్లాసుల్లో సర్వ్ చేసిన వైన్ పొట్టలోకి దిగేకొద్దీ అక్కడి వాతావరణం తేలికపడింది. మనుషుల మధ్య చోటుచేసుకున్న అన్యతా భావం కరిగి అన్యోన్యత పెరిగింది. అన్నా నవ్వుల పువ్వులు అప్పుడప్పుడూ వికసించి చెరువు నీటి అలలమీద తేలియాడాయి.

నా పూర్తి పేరు అడిగి చెప్పించుకుని, “ఓ! మీరు తమిళులా?” అని ఆశ్చర్యపోయింది.

“క్షమించాలి. ఇకమీదట అలాంటి తప్పు చెయ్యను.” అన్నాను.

ఆమె నవ్వుతూ, “తమిళ్ చాలా క్లిష్టమైన భాష కదూ? ఎలా మేనేజ్ చేస్తారు?” అనడిగింది.

“ఏం చెయ్యమంటారు? కష్టమే. అయితే మా ఊళ్ళో ఒక వినూత్నమైన పద్దతి ఉంది. తల్లులు తమ పిల్లలకి పాలతోబాటే భాషని కూడా పట్టిచ్చేస్తారు. అంతే కాదు పుట్టగానే తలదిండు పరిమాణంలో ఉండే నిఘంటువునీ చేతికిచ్చేస్తారు.” అన్నాను.

“మా అమ్మ చాలా స్ట్రిక్ట్. ఇలా ముందూ వెనకా పరిచయంలేని మగవాళ్ళతో కలిసి నేను వైన్ తాగుతున్నానని తెలిస్తే నా పని పడతారు!” అని చెప్పి గలగలమని గట్టిగా నవ్వింది. చుట్టూ ఉన్న టేబుళ్ళవద్ద వున్న పలువురి తలలు మా టేబుల్ వైపుకి తిరిగాయి.

డాన్స్ మ్యూజిక్ మొదలైంది. బాస్నియా యువకుడు ధైర్యం తెచ్చుకుని, “డాన్స్ చేద్దామా?” అనడిగాడు. ఆమె కూడా క్షణమైనా అలోచించకుండా సరేనంటూ లేచివెళ్ళింది.

డాన్స్ ఫ్లోర్‌లో ఎవ్వరూ లేరు. వీళ్ళిద్దరే ఆడారు. దీర్ఘకాల వియోగం తర్వాత కలుసుకున్న ప్రేమికుల్లా ఒకరినొకరు పొదివిపట్టుకుని డాన్స్ చేశారు. ఆమె చన్నులు ఆతన్ని అదుముకున్నాయి. ఆ సంగీతంలో ఒక శోకజీర తొణికిసలాడింది. మైమరచి ఆడుతున్న వారిని మేము కూడా మైమరచి చూస్తు ఉండిపోయాము.

డాన్స్ చేస్తూనే తన సిగ పిన్ను తీసేసి, జుట్టుని స్వేచ్ఛగా కిందికి జార్చింది. జుట్టునలా వదులుగా వదిలేశాక ఆమె అందం మరింత కొత్తగా కనిపించింది. ఆమె కళ్ళలో కవ్వింత హెచ్చినట్టనిపించింది. వారి డాన్స్‌లో ఇప్పుడు కొంచం తడబాటు చోటు చేసుకుంది. ఆమె ఆనందపు నవ్వులు హెచ్చాయి.

మొదటిసారి పెద్దాయన మాట్లాడారు. “ఇక్కడ మేము అనుకోకుండా కలిశాము. బాస్నియాలో పని చేసే వ్యక్తి, సోమాలియా శరణార్ధుల రక్షకుడు, కీవ్ స్త్రీ సేవకి, పపుఅ న్యూ గినీ తాగునీరు నిపుణుడు, ఒక్కచోట కలుసుకోవడం ఒక అపూర్వ సమావేశం కాదూ? ఎక్కడో పుట్టి, ఎక్కడో పెరిగి, ఈ రోజు ఏ దేశంలోనో వెళ్ళి సేవలు చేస్తున్నాము. ఈ అరుదైన సమయంకోసం వైన్ తాగుదాం…” అన్నాడు. “మా పూర్వీకం కోసం!” అని చెప్పి గ్లాసు అందుకుని పైకెత్తాడు. మేమూ గ్లాసుల్ని పైకెత్తి ఆమోదం పలికాము.

అప్పుడు అన్నా అంది, “అమెరికావాడు ఫిలిపైన్స్ దేశానికెళ్ళి పౌరసత్వం కోరుతున్నాడు. జెర్మనీవాడు కెనడాలో ఉంటున్నాడు. ఇండియావాడు ఆస్త్రేలియా వెళ్తున్నాడు. పూర్వీకం ఎక్కడ అన్నది వెతకడాన్ని ఇంక వదిలేయాలి. ఇంకో వందేళ్ళలో అందరం ఒక్క రేసువాళ్ళమే‌ అయిపోతాం!” అని గ్లాసు పైకెత్తి, “ఒకే రేస్ కోసం!” అని గట్టిగా అంది. ఆమె ఆ మాటన్నందుకు కూడా మేము గ్లాసులు పైకెత్తి ఒక గుక్క తాగాము.

ఇంతలో మా ఆహారాలు వచ్చాయి. ఈ ఫ్రెంచ్ వాళ్ళకి భోజనకళలో జ్ఞానమెక్కువ. ఆహారాన్ని అలంకరించిన తీరు, రుచి ప్రపంచాన్ని మరిపింపజేశాయి. చెరువునీటి అలలమీంచి తేలివచ్చే చిరుగాలి తాకుతుండగా, రెడ్ వైన్ మెల్లగా మత్తెక్కిస్తోంటే, మా మనసులు ఒక కొత్త సంతోషంలో తేలియాడుతున్నాయి.

తరువాయి సంభాషణలు ఏ దిక్కులో వెళుతున్నాయో తెలియదు. ఏనుగులును ట్రెయిన్ చేసేవాళ్ళ గురించి ఒక చర్చ జరిగింది. తర్వాత వాతావరణ కేంద్రాల గురించి. చివరిగా సోప్ కవర్ల గురించిన చర్చలో ఆగింది.

ఉన్నట్టుండి అన్నా మళ్ళీ మాట్లాడింది. “మా అమ్మ చాలా స్ట్రిక్ట్. నా శీలాన్ని కాపాడడానికి తన జీవితకాలంలో సగాన్ని ఖర్చు చేసుకుంది. నా స్నేహితురాళ్ళు వాళ్ళ వాళ్ళ బాయ్ ఫ్రెండ్స్‌తో బయటికెళ్ళి జీవితాన్ని ఎంజాయ్ చేస్తుంటే నేను మాత్రం ఇంట్లో అంట్లు కడుగుతూ, కప్పులు తుడుచుకుంటూ ఉండాల్సొచ్చింది. కాలాన్ని ఎంతలా వృధా చేశానో!”

బాస్నియావాడు కొంచం మందు మత్తులో ఉన్నాడు. ఆ తెగువతో వాడు, ‘అన్నా, బాధపడకు. నేను ఉన్నాను కదా? యూ కెన్ మేకప్ ఫర్ ది లాస్ట్ టైమ్!’ అన్నాడు. అందరూ నవ్వారు. అన్నా నవ్వు మాత్రం హెచ్చుగా దీర్ఘంగా సాగింది. అది సహజమైన నవ్వు కాదు. ఏదో దుఃఖాన్ని దాచుకోడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నంలా అనిపించింది.

అన్నా అటూ ఇటూ చూసి సన్నటి గొంతుతో, “మీకొకటి తెలుసా?” అని అడుగుతూ టేబుల్ మీదకి వంగింది.

మేము ఆసక్తిగా మా మెడలను వంచి ఆమె వైపుకి తలలు టేబుల్‌కి తాకేలా పెట్టి చూస్తూ ఉన్నాము. ఆమేమో గలగలమని నవ్వసాగింది. “తనకి అవసరంలేని విషయాన్ని తెలుసుకోడానికి మనిషి ఎంతకైనా దిగజారడానికి వెనుకాడడు!” అంది. మాకు సిగ్గేసింది.

ప్రపంచంలో మరెక్కడా దొరకని, ఫ్రాన్స్ దేశపు ప్రత్యేకమైన తల్ల-కిందుల పుడ్డింగ్ వచ్చింది టేబుల్ మీదకు. ఉడికించిన యాపిల్ పళ్ళతో చేస్తారు దీన్ని. తీపికి కొంచం కింది స్థాయిలో ఉండే ఒక అపురూపమైన రుచి. అన్నా పరిస్థితి చూస్తే కొంచం తడబడుతూ ఉన్నట్టనిపించింది. తూలిపోతూనే వెయిటర్‌ని పిలిచి మరొక వైన్ తెమ్మంది. వాడు అటు వెళ్ళగానే ఒక ఇంగ్లీషు బూతు వాడి మీద విసిరింది. కీవ్ నుండి వచ్చిన అన్నా అనబడే ఈ అందమైన వనిత, డీసెన్సీ పరిధిని మెల్లమెల్లగా దాటిపోతూ ఉంది. ఆమె ఒళ్ళు వణకసాగింది. మాటలు తడబడ్డాయి.

మేము ఒకరి ముఖాలు ఒకరం చూసుకున్నాము. బాస్నియా యువకుడు పిచ్చిబట్టినవాడిలా కూర్చుని ఉన్నాడు. పెద్దాయన ఇలాంటొక ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితిని ఎప్పుడూ అనుభవించుండడు. ఇబ్బందిపడుతున్నాడు.

‘ఇంకా వైన్ కావాలి’ అని చిన్నపిల్లలా మొండిచేస్తోంది. మాకు ఎక్కువ మోతాదు పోసుకుని ఆమె గ్లాసులో అతి కొంచంగా ఒంపాము. బూతులు తిడుతూ లేచి నిల్చుంది. నిలబడలేక ఒళ్ళు అటూ ఇటూ తూలింది.

ఇప్పుడు ఆ రెస్టారంట్‌లోని పలువురి తలలు మా వైపుకే చూస్తూ ఉన్నాయి.

“మా అమ్మ చాలా స్ట్రిక్ట్. నేను మీకు చెప్తున్నాను. చాలా బాధతో చెప్తున్నాను. దీర్ఘకాలంగా కాపాడుకున్న నా కన్యాత్వాన్ని ఛేదించడానికి మనిషి కావాలి. మీలో ఎవరు సిద్ధంగా ఉన్నారు?” అని గట్టిగా అడిగింది.

పెద్దాయన నేలకేసి చూస్తూ కొయ్యబారి నిల్చున్నాడు. పరిస్థితి విషమించేలా ఉంది. ఆమె తూలిపోతూనే సంచి తీసి భుజానేసుకుని గది తాళం తీసుకుంది.

నేనూ బాస్నియా యువకుడూ లేచి ఆమెను చెరోచేయి పట్టుకుని చిన్నగా మూడో అంతస్తుకి తీసుకెళ్ళాం. కొన్నిసార్లు ఆమె పడిపోబోతుంటే, ఇంకాస్త దగ్గరగా పట్టుకోవలసివచ్చింది. గది తలుపు తీసి ఆమెను పరుపుపైన పడుకోబెట్టాము. ఆమె కాళ్ళకున్న మృదువైన లెదర్ చెప్పులని తీసివేశాము.

ఆరోజుకి కావలసినన్ని షాకులు తగిలాయి అనుకుంటూ వెనుతిరుగుతుండగా, “ధన్యవాదాలు, పిరికి సన్నాసుల్లారా!” అంది.

మా వైపుకి తీక్షణంగా చూసింది. తన కుడి చేయిని గౌనులోకి పోనిచ్చి ఎడమపక్క రొమ్ముని తీసి విసిరేసింది. తర్వాత కుడివైపు రొమ్ముని పీకి నా ముఖాన విసిరింది. దూది సంచిలాంటిదేదో ఎగురుకుంటూ వచ్చి నా ముఖాన్ని తాకి కింద పడింది.

మరసటి రోజు కావాలనే నేను ఆలస్యంగా నిద్రలేచాను. వాళ్ళందరూ ఒక్కొక్కరుగా వాళ్ళ విమానాలెక్కడానికి వెళ్ళిపోయారని హోటల్ అమ్మాయి వచ్చీరాని ఇంగ్లీషులో చెప్పింది. నా విమానానికి ఇంకా బోలెడు సమయం ఉంది. నెమ్మదిగా బిల్ చెల్లించి ఏర్‌పోర్ట్‌కెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యాను.

ఈ కథ ఇక్కడే ముగిసుండాలి. ఆరునెలల తర్వాత జరిగిన మరొక సంఘటనవల్ల ఇంకొక పారాగ్రాఫ్ రాయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. ఊసుపోక ఒకరోజు మా ఆఫీసు మంత్లీ మేగజిన్‌ని తిరగేస్తున్నాను. అందులో అన్నా ఫోటో అచ్చయివుంది. ఫోటో కింద ఇలా రాసివుంది…

స్త్రీల జీవనాభివృద్ధికొరకు నిర్విరామంగా కృషిచేసిన కీవ్ మహిళ, గత పదేళ్ళుగా కేన్సర్‌తో పోరాడుతూ చివరికి కన్నుమూశారు. ఆమె పేరు అన్నలక్ష్మి సేరకోవ్.

దూదిపింజె తాకినట్టు ఆమె రొమ్ము నా ముఖాన్ని తాకిన ఆ స్పర్శ తప్ప మరేదీ నాకప్పుడు గుర్తుకు రాలేదు.
----------------------------------------------------------
రచన: అవినేని భాస్కర్, 
మూలం: ఎ. ముత్తులింగం,
ఈమాట సౌజన్యంతో