Showing posts with label ఉర్దూసాహిత్యం. Show all posts
Showing posts with label ఉర్దూసాహిత్యం. Show all posts

Monday, November 14, 2016

ఉపకార్ నిరాలే హోతేహై


ఉపకార్ నిరాలే హోతేహై



సాహితీమిత్రులారా!


నజీర్ రచించిన
జనమ్ కన్హయ్యాజీ(శ్రీకృష్ణజననం)
నుండి కొన్ని పద్యాలు చూడండి-

హైరీతి జనమ్ కీ యూఁ హోతీ జిన్ ఘర్మే బాలా హోతాహై
ఉస్ మండల్ మే హర్ మన్ భీతర్ సుఖ్ చైన్ దో బాలాహోతాహై
సబ్ బాత్ వ్యధాకీ భూలేహైఁ జబ్ భోలా బాలా హోతాహై
ఆనంద్ మండలీ బాజత్ హై, నిత్ భవన్ ఉజాలా హోతాహై
   యూఁ నేక్ న ఛత్తర్ లేతేహై, ఇస్ దున్యామే సంసార్ జనమ్
   పర్ ఉన్నకే ఔర్ హీ లచ్చన్ హైఁ, జబ్ లేతేహై అవతార్ జనమ్

ఏ ఇంట శిశువు జన్మిస్తుందో ఆయింటివారి
హృదయాలలో సంతోషాలు ఇనుమడిస్తాయి-
అమాయిక శిశువు జన్మించినంత మాత్రాన్నే
తమ వ్యధలను మఱచిపోతారు.
ఆనంద వాద్యాలు చెలగుతాయి.
భవనం నిత్యప్రకాశమవుతుంది.
మంచివారు మంచి నక్షత్రంలోనే జన్మిస్తారు.
కానీ అవతారపురుషుల జన్మకాల నక్షత్రమేవేరు.


శుభ్ సా అత్ సే యూఁ దునియామే అవతార్ గర్భమే ఆతేహైఁ
జో నారద్ మునిహైఁ ధ్యాన్ భలీ సబ్ ఉస్కా ఖేద్ బతాతేహైఁ
వోనేక్ ముహూర్త్ సే జిస్ దమ్ సృష్టీమే జన్మే జాతేహైఁ
జో లీలా రచ్నీ హోతీహై, వో రూప్ యే దిఖ్లా జాతేహైఁ
   యూఁ దేఖ్నే మే ఔర్ కహ్నేమే వో రూప్ తో బాలేహోతాహైఁ
   పర్ బాలేహీపన్ మే ఉన్కే ఉపకార్ నిరాలే హోతాహై

శుభ సమయంలో
అవతారపురుషులు గర్భస్థులవుతారు.
ధ్యానపరుడగు నారదముని
ఆ రహస్యం వెల్లడి చేస్తాడు.
శుభనక్షత్రంలో జన్మించి
తాము రచింపదలచిన లీల
ఆ రూపమునే రచిస్తారు.
చూడటానికి అనుకోడానికి
వారు బాలరూపులే,
కానీ ఆ రూపమునే వారు చేసే
ఉపకార కార్యాలు అపురూపాలు.

Sunday, November 6, 2016

బాదల్ హవాకె ఊపర్


బాదల్ హవాకె ఊపర్



సాహితీమిత్రులారా!




నజీర్ కవి ఆద్మీనామా నుండి
కొన్ని భాగాలు చూశాము. ఇపుడు
"బర్సాత్ కీ బహార్"(వర్షాకాలపు శోభ) అనే
కవితనుండి నుండి రెండు పద్యాలు చూద్దాం-

బాదల్ హవాకె ఊపర్ హోమస్త్ చారహేహైఁ
ఝడియోంకి మస్తి యోన్సే ధూమేఁ మచాహేహైఁ
పడ్తేహైఁ పానీ హర్ జా జల్ థల్ బనారహేహైఁ
గుల్జార్ భీగ్తేహైఁ సబ్జే నహారహే హైఁ
             క్యా క్యా మచీహై యారో బర్సత్ కీ బహారేఁ

మేఘాలు గాలిపై కైపెక్కి వ్యాపిస్తున్నాయి.
జలధారలతో అల్లరిచేస్తున్నాయి.
నీరు ప్రతిచోట పడి జలమయం చేస్తున్నాయి
తోటలు తడుస్తున్నాయి. పచ్చికలు జలకమాడుతున్నాయి.
సఖులారా! వర్షాకాలపు శోభ ఎంత గొప్పగా ఉంది.

మారేఁహైఁ మౌజ్ డాబర్, దర్యా ఉమఁడ్ రహేహైఁ
మోరో పపీహె కోయిల్, క్యాకా ఉమఁడ్ రహేహైఁ
ఝడ్ కర్ రహీహైఁ చిడియాఁ, నాలే ఉమడ్ రహేహైఁ
బర్సేహైఁ మేహ్ ఝడాఝడ్, బాదల్ ఘుమడ్ రహేహైఁ
                        క్యా క్యా మచీహై యారో బర్సత్ కీ బహారేఁ

మురికినీటి కాలువలు తరగలెత్తుతున్నాయి.
నదులు ఉప్పొంగుతున్నాయి.
నెమళ్ళు, పపీహాలు(పీకహాఁ - అని కూసే పక్షులు)
కోయిలలు గుంపులు కూడుచున్నాయి.
పిచ్చుకలు అరుస్తున్నాయి.
వర్షము ధారాపాతంగా కురుస్తున్నది.
మబ్బులు వ్యాపిస్తున్నాయి.
సఖులారా! వర్షాకాలపు శోభ ఎంత గొప్పగా ఉంది.

Wednesday, November 2, 2016

టుక్డేజో మాంగ్తాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ


టుక్డేజో మాంగ్తాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ




సాహితీమిత్రులారా!


ఉర్దు సాహిత్యంలో  నజీర్ అనే కవి
కవితలో యదార్థము, దేశభక్తి, ప్రజాజీనవ పరిజ్ఞానము,
మానవ ప్రేమ, సహృదయత, సరళత కనిపిస్తాయి.
ఇవి ప్రాచీనకవుల కవితలలో కనిపించవు.

ఈ కవి "ఆద్మీనామా" లోని కొన్ని భాగాలు చూడండి-

దున్యామె బాదుషాహై సోహో వోభీ ఆద్మీ
ఔర్ ముఫ్లి సో గదాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ
జర్ దార్ బేనవాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ
నేమత్ జో ఖారహాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ
    టుక్డేజో మాంగ్తాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ

ప్రపంచంలో పాదుషా మానవుడే
బీదవాడగు ఫకీరు మానవుడే
ధనవంతుడును, ధనహీనుడును మానవుడే
దివ్యాన్నము తిన్నవాడు మానవుడే
రొట్టెముక్కలు అడుక్కొనే వాడూ మానవుడే


మస్జిద్ భీ ఆద్మీనె బనాయీహై యాఁ మియాఁ
బన్తేహై ఆద్మీహి ఇమామ్, ఔర్ బుత బా - ఖాఁ
పడ్తేహైఁ ఆద్మీహి ఖురాన్ ఔర్ నమాజ్ యాఁ
            జో ఉన్కో తాడ్తాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ


మసీదు మానవుడే కట్టించాడు
మానవుడే ఇమానముగా ఖుతుబా 
చదివేవాడుగా వ్యవహరిస్తాడు.
మానవుడే ఖురాను చదువుతాడు, 
నమాజు చేస్తాడు - మానవుడే 
అట్లా చేసేవాళ్ళ చెప్పులు దొంగిలిస్తాడు. 
అలా దొంగిలించినది తెలుసుకునేవాడూ మానవుడే.


యాఁ ఆద్మీపె జాన్కొ వారేహై ఆద్మీ
ఔర్ ఆద్మీపె తేగ్ కొ వారేహై ఆద్మీ
పగ్దీభీ ఆద్మీకి ఉతారే హై ఆద్మీ
చిల్లాకె ఆద్మీకొ పుకారే హై ఆద్మీ
   ఔర్ సున్కే దౌడ్తాహై సోహై వోభీ ఆద్మీ

మానవుడే మానవుని కోసం ప్రాణాలిస్తాడు
మానవుడే మానవునిపై కత్తి విసురుతాడు
మానవుని మానవుడే అవమానిస్తాడు
మానవుడే మానవుని ఎలుగెత్తి పిలుస్తాడు
ఆ పిలుపువిని పరుగెత్తేవాడూ మానవుడే

Tuesday, October 25, 2016

యూరప్ క తెరీ రగోమ్మే కుచ్ ఖూన్ భీహై?


యూరప్ క తెరీ రగోమ్మే కుచ్ ఖూన్ భీహై?


సాహితీమిత్రులారా!


అగ్బర్ అనే ఉర్దూకవి యౌవనంలో
ఉన్నపుడు అంగ్లేయులు మనదేశాన్ని
సంపూర్ణంగా అధికారంలోనికి తెచ్చుకొన్నారు.
సిపాయిల తిరుగుబాటు తరువాత ముసల్మానులకు
ఆంగ్లేయులకు రాజీ కుదిరింది.
అప్పటికే అగ్బర్ ప్రభుత్వోద్యోగి.
కాని నాటి సామాజిక పరిస్థితులను
తన వ్యంగ్యరూపంమైన మాటలతో కవితలల్లేవాడు
ఈ మహాకవి రచనల్లో కొన్ని పంక్తులు చూడండి-

హర్ చంద్ కి కోట్ భీహై పత్లూన్ భీహై
బంగ్లాభీహై పాట్ భీహై సాబూన్ భీహై
లేకిన్ మై తుఝ్ సే పూచ్తా హూఁ హిందీ
యూరప్ క తెరీ రగోమ్మే కుచ్ ఖూన్ భీహై

(కోటూ కలదు. పట్లాం కలదు. బంగ్లా(భవనం)కలదు.
పాత్రలు(పాట్) సబ్బు మొదలైనవన్నీ కలవు.
ఓ భారతీయుడా! నీ రక్తనాళాలలో ఐరోపా రక్తమేమైనా కలదా!)


గోల్యోంకే జోర్ సే కర్తే హైఁ వో దున్యాకో హజ్మ్
ఇస్ నే బెహతర్ ఇస్ గిజాకె వాస్తే చూరణ్ నహీ
(వారు గోళీలు(మందుగుండ్లు - మందుగోళీలు)  
ఉపయోగించి  ప్రపంచాన్ని జీర్ణించుకొంటారు. 
ఈ ఆహారానికి అంతకుమించిన 
చూర్ణంలేదు(అరుగుటకు))

క్యా కహూఁ ఇస్కో మై బద్బఖ్తి యే - నేషన్ కే సివా
ఇస్కో ఆతా నహి అబ్ కుచ్ ఇమిటేషన్ కే సివా

(దీనిని జాతియొక్క దురదృష్టమనక ఏమంటారు
దీనికి అనుకరణ తప్ప ఇంకేదీ రాదు)
(దీనిలో ఆంగ్లపదప్రయోగం చేయబడింది)

Saturday, October 22, 2016

ఖడీహో సురజ్ కీ తపస్యా రకే


ఖడీహో సురజ్ కీ తపస్యా రకే



సాహితీమిత్రులారా!

ఉర్దూసాహిత్యంలో ఫాయజ్ అనే కవి పేరెన్నిక గన్నవాడు.
ఇతని అసలుపేరు సదరుద్దీన్ మొహమ్మద్.
ఈయన ఢిల్లీ ఆస్థానంలో
ఉన్నత ఉద్యోగిగా పనిచేసినవాడు,
గొప్పవిద్వాంసుడు, శ్రీమంతుడు.
పారసీకంలో అనేక రచనలు చేసినవాడు.
ప్రొఫెసర్ మసూద్ హసన్ రిజ్వీ ఇతని
ఉర్దూకావ్య సంగ్రహాన్ని అమూల్యమైన
పీఠికతో అందించారు.
ఈ కవి  రచనల్లో ఆనాటి సాంస్కృతిక,
సామాజిక జీవన చిత్రాలు చూడ
ముచ్చటగా ఉంటాయి.
ఢిల్లీలోని ఒక ప్రదేశాన్ని వర్ణించిన
ఈ కవితను చూడండి-

హై ఇందర్ కి మానో సభా జల్వగర్
కి హర్ నార్ దిస్తీ హై రంభాసొఁవర్
కమర్ పర్ జో పడ్తే హై సబ్ మూయె-సర్
ఉనా బీచ్ మిల్ జాతా మూయే-కమర్
లజాతీహైఁ జూఁ అప్సరా జీకో చల్
కీ దేఖ్ ఉన్కో పానీమె దిల్ జాయె జల్
హర్ ఎక్ నార్ సూరజ్ సి శోభా ధరే
ఖడీహో సురజ్ కీ తపస్యా కరే

దీని భావం ఈవిధంగా ఉంది -
ఇంద్రుని సభ శోభాయమానమై ఉన్నట్లున్నది.
ప్రతి స్రీ రంభకంటె అందకత్తె.
నడుముపై శిరోజాలు పడినప్పుడు
శిరోజమువంటి నడుమందే ఎక్కడో లుప్తమైపోయినది.
వారు అప్సరసలవలె హృదయాన్ని బాధిస్తారు.
వీరిని నీటిలో చూడగా హృదయం దహించుక  పోతుంది.
ప్రతి స్త్రీ సూర్యనివంటి శోభకలది.
నిలుచుండి సూర్యుని గూర్చి
తపస్సు చేస్తున్నట్లుంటుంది.