Showing posts with label వర్ణన. Show all posts
Showing posts with label వర్ణన. Show all posts

Tuesday, February 13, 2018

సంగీత సాహిత్యములు లేనివాడు


సంగీత సాహిత్యములు లేనివాడు 



సాహితీమిత్రులారా!



వేలూరి శివరామశాస్త్రిగారు
సంగీత సాహిత్యములు లేనివాడు పశువని
చెప్పెన కందపద్యం-

సంగీతముసాహిత్య మె
ఱుంగక యున్నట్టి యానరుడెందును దా
శృంగములు తోఁకలేక చె
లంగు బలీవర్దమన నిలాతలమందున్

(బలీవర్దము - వృషభము, ఎద్దు) 

Wednesday, August 16, 2017

సీసం మీద సీసపద్యం


సీసం మీద సీసపద్యం



సాహితీమిత్రులారా!


పండ్రంగి రామారావు అనే శతావధానిని
ఒక పృచ్ఛకుడు-
సీసం మీద సీసం చెప్పమన్నాడట-
ఆ పద్యం ఇది చూడండి-

ఆబాలగోపాల మఖిల హస్తములందు
          చెన్నొందు పెన్సిళ్లు చెఱువు గనియె
అచ్చొత్తగా చేయు నక్షరసంచయం 
          బద్దాని చేతనే అందమొందె
వ్యాఘ్రమ్మునైనను శీఘ్రమ్ముగా జంప
          జాలిన గుండ్లను సలుప దగియె
వింతగా తనపేరు వృత్తంబు గాంచియు
          సంకీర్తనంబున సాగుచుండె
అధిక మూల్యంపు లోహంబు లమరియున్న
వెండి బంగారములబోలు చుండె ననియు
సీసమున కెప్డు సాటిగా చెల్లవండ్రువీని
యుపయోగ భారముల్ తెలియ మెండు

సీసం - ఒక ఛందస్సు, ఒక లోహం, లోహంతో పెన్సిళ్లు,
తుపాకి గుండ్లు, అచ్చక్షరాలు తయారు చేస్తారు
అనే భావాన్ని ఇందులో కూర్చి శబ్దార్థ సుందరంగా
చెప్పాడు కవిగారు.

Wednesday, April 26, 2017

గర్భవతి వర్ణన


గర్భవతి వర్ణన




సాహితీమిత్రులారా!



చక్రపురి రాఘవాచారిగారి
నలచరిత్ర (ద్విపద)నుండి
గర్భవతీవర్ణన గమనించండి
ఎంత చక్కగా చేశారో చూడండి-

పరిపూర్ణ సోముని బడలించు మోము
దొరకొని వేగుచంద్రునిరీతి నుండె

ననవిల్తు పూచెండ్లనందగు చనగల
మొనల నల్లని వర్ణములు గానిపించె

మృదుబింబముల వన్నె మెచ్చని మోవి
కదిసిన మలినంబు గప్పినట్లుండె

బడలికల్ మేనునఁ బర్వె నందంద
నడు మమందం బాయె నాభి గన్పడియె

సవరని నల్లపూసలపేరుఁ బోలె
నవిరళంబగు నూగారుఁ జూపట్టెఁ

గలికిచూపుల చంద్రికల్ పర్వె ననఁగఁ
బలుకఁబాఱెను గండపాళికాయుగళ

మలివేణి ముఖచంద్రుఁ డమృతంపు రసము
చిలుకు చందంబునఁజిట్టుము లెసఁగె

గగనభాగంబు సాకారమై యొప్పు
పగిదిఁ గౌదీఁగె చూపట్టె నానాఁట
                                            (నలచరిత్ర - 3- 95నుండి 98)

కవి గర్భవతి లక్షణాలను వర్ణిస్తున్నాడు-
నాయిక ముఖం చూసి నిండు చంద్రుడు
కూడ అసూయపడతాడు అంత అందంగా
ఉంటుంది నాయికముఖం. అలాంటి ముఖం
ఇప్పుడు కాస్త పాలిపోయి తెల్లవారుజామున
చంద్రునిలా ఉంది.

నాయిక వక్షోజాలు మన్మథుని ఆయుధాలైన
పూలగుత్తుల వలె ఉన్నాయి. వాటి మొనలు
నలుపెక్కాయి.

ఆమె పెదవి దొండపండు కంటె ఎక్కువ ఎఱ్ఱగా
ఉంటుంది. కాని ఇపుడు నల్లదనం కప్పినట్లున్నది.
శరీరంలో అలసటలు క్రమ్ముకున్నాయి.
సన్ని నడుము ఇప్పుడు చెద్దదయింది.
ఇంతకుముందు కనిపించని బొడ్డు
ఇప్పుడు నడుము పెద్దదయి స్పష్టంగా
కనబడుతున్నది.

నాయిక నూగారు గ్రుచ్చని నల్లపూసలదండలా
దట్టంగా కనిపిస్తోంది. ఆమె చూపులు వెన్నెల
చెక్కిళ్ళమీదకు వ్యాపించడంవల్ల తెల్లబడ్డాయా
అన్నట్లుగా ఆమె చెక్కిళ్ళు తెల్లబడ్డాయి.

గర్భవతులకు నోటిలో నురుగుతో కూడిన ఉమ్మి
ఎక్కువగా ఊరుతుంది. అవే చిట్టుములు.
తుమ్మెదల వంటి జుట్టు కల ఆ నాయిక యొక్క
ముఖమనే చంద్రుడు అమృతరసం చిలుకుతున్నట్లుగా
ఆమె చిట్టుములు ఎక్కువయ్యాయి. ఆకాశానికి
రూపం వచ్చినట్లుగా ఆమె తీగ వంటి నడుము
క్రమక్రమంగా పెద్దదవడం వలన కనబడుతోంది.
నిజానికి ఆకాశానికి ఆకారం లేదు. అందువలన
ఆకాశం కనబడేది కాదు. కాని ఇపుడు ఆమె గర్భవతి.
నడుము చెద్దదయింది. ఆకాశానికి ఆకారం వచ్చినట్లుగా
కనబడుతున్నది.

Thursday, April 21, 2016

తిరుమల వర్ణన


తిరుమల వర్ణన

సాహితీమిత్రులారా!

తిరుమల కొండను ఒక కవి కొండ - అనే అంత్యప్రాసతో ఎంత కీర్తించారో చూడండి.

సీసపద్యం
శృంగార రాయని చెలువుమీఱిన కొండఫణిరాజు పేరిట పసిడి కొండపుష్పజాతులనెల్ల భూషింపఁగల కొండకల్పవృక్షములైదుఁ గల్గు కొండచిలుకలు కోవెలలో చెలఁగి కూసెడి కొండమృగరాజు కోట్లెల్ల మెలఁగు కొండఘోర పాపము వాపుకోనేఱుగల కొండతలఁచిన మోక్షంబు దగులు కొండఅమర వరులకు వైకుంఠమైన కొండఆళు వారికిఁ బ్రత్యక్షమైన కొండఅర్థిజూచిన బ్రహ్మాండమైన కొండయేనుగనుఁ గొంటి శ్రీవేంకటేశు కొండ