గురువు - శిష్యుడి కథ

 

గురువు - శిష్యుడి కథ

"శరీరే జర్జరీభూతే వ్యాధి గ్రస్తం కలేవరమ్ |

ఔషధం జాహ్నవీ తోయం వైద్యో నారాయణో హరిః ||"

1. గురువు చెప్పిన అసలు అర్థం:

ఒక సాధువు (మహాత్ముడు) మరణ శయ్యపై ఉన్నప్పుడు, ఆయన శిష్యుడు — "మహారాజ్! మీకు ఏమైనా మందులు తీసుకురానా?" అని అడిగాడు.

దానికి గురువుగారు పై శ్లోకాన్ని చెబుతూ ఇలా సమాధానమిచ్చారు:

"శరీరం పూర్తిగా క్షీణించి, రోగగ్రస్తమైనప్పుడు... గంగాజలమే సరైన ఔషధం (చివరి తీర్థం), ఆ శ్రీమన్నారాయణుడే వైద్యుడు."

అంటే, శరీరం అంతిమ ఘడియలకు చేరుకున్నప్పుడు మందుల కంటే భగవంతుడి ధ్యానం, గంగాజలమే శరణ్యమని గురువు ఉద్దేశం. కొద్దిసేపటికి ఆ గురువుగారు పరమపదించారు.

2. శిష్యుడి విపరీత అర్థం (విపరీత వ్యాఖ్యానం):

కొన్నాళ్లకు ఆ శిష్యుడు కూడా జబ్బుపడ్డాడు. అతడు ఏమాత్రం సంకోచించకుండా వరుసగా మందులు వాడటం మొదలుపెట్టాడు.

అది చూసి ఒకరు — “మహారాజా మందులు తింటే ధర్మభ్రష్టత్వం కలుగుతుంది కదా! మీరు మందులు ఎందుకు తాగుతున్నారు?” అని అడిగారు.

దానికి ఆ శిష్యుడు తన గురువు చెప్పిన శ్లోకాన్నే ఉదాహరిస్తూ విచిత్రమైన వివరణ ఇచ్చాడు:

 “నాగురువుగారు ఏం చెప్పారంటే శరీరం బలహీనపడి నప్పుడు మనం త్రాగే ఔషధాన్ని (మందును)  గంగాజలమంత పవిత్రమైనదిగా భావించాలి ఒక్కచుక్కకూడా వృథా కాకుండా తాగాలి. చిక్త్స చేసే వైద్యుని సాక్షాత్తుగా నారాయణునిగా భావించాలి..”

 సందేశం / హాస్యం

ఒకే శ్లోకాన్ని స్వార్థానికి లేదా సౌకర్యానికి తగినట్లుగా ఎలా వంకరగా చేసుకుంటారో ఈ వ్యాఖ్యానాన్ని చూస్తే తెలుస్తుంది. . ఈ కథ సరదాగా వివరిస్తోంది.

బ్రాహ్మణులకు దారిద్య్రం ఎందుకు ?

సాహితీమిత్రులారా!

ఒకసారి బ్రాహ్మణులందరూ నిరంతరం భిక్షాటన చేసే వృత్తితో విసిగిపోయి, అందరూ కలిసి లక్ష్మీదేవిని ఆరాధించి తమ దారిద్య్రం గురించి ప్రశ్నించారు.

బ్రాహ్మణుల దోహా -

"రే! లక్ష్మీ అఖిలేశ్వరీ, తూం సృష్టి ఆధార్ |

అమ్ పర్ తే రూఠీ క్యాం, విఘ్న భిక్షా ధార్ ||"

·         భావం: ఓ లక్ష్మీదేవి! నువ్వు అఖిలలోకేశ్వరివి, సమస్త సృష్టికి ఆధారానివి. అలాంటి నువ్వు మా బ్రాహ్మణులపై ఎందుకు కోపగించుకున్నావు? మమ్మల్ని ఎందుకు భిక్షాటన చేసే దారిద్య్రంలో నెట్టావు?

దానికి లక్ష్మీదేవి మనహర్ ఛందస్సులో ఈ కింది విధంగా సమాధానమిచ్చింది.

లక్ష్మీదేవి సమాధానం - మనహర్ కవిత:

"కుంభజే తో కీధు పాన్, మమ్ తాత సాగర్ నుం,

ఏథీ తో ఉద్వేగ్ అతి, అంతర్ మామ్ థాయ్ ఛే |

భూదేవ్ భృగు ఏ భారే, కరీ క్రోధ్ అంతర్ మామ్,

మారీ లాత్ మమ్ పతి, త్రిభువన్ రాయ్ నే ||

వైరీ విద్యా ముఖ్ ధారే, పూజా మాటే పద్మ్ గృహ్,

భూదేవా తో భావ్ కరీ, నిత్య తోడీ జాయ్ ఛే |

కహే కలాల్ కర్, ఏవామ్ ఛే అంగత్ వేర్,

 తేథీ విప్రకుళ్ కుశ, త్యాగ్ తో కరాయ్ ఛే ||"

లక్ష్మదేవి బ్రాహ్మణులపై కోపానికి  నాలుగు కారణాలు 

లక్ష్మీదేవి బ్రాహ్మణులతో — "నాకు, మీ విప్రకులంతో వ్యక్తిగత వైరం (అంగత్ వేర్) ఉంది, అందుకే మిమ్మల్ని విడిచిపెట్టాను" అని చెబుతూ నాలుగు కారణాలు చెప్పింది:

1.       తండ్రిని తాగడం: బ్రాహ్మణుడైన కుంభజుడు (అగస్త్య మహర్షి) నా తండ్రి అయిన సముద్రాన్ని (సాగరుడిని) ఒక్క గుటకలో తాగేశాడు. అది నా మనస్సులో ఆవేదనగా ఉంది.

2.       భర్తను తన్నడం: బ్రాహ్మణుడైన భృగు మహర్షి కోపంతో నా భర్త, త్రిభువనాధిపతి అయిన శ్రీమహావిష్ణువు రొమ్ముపై కాలితో తన్నాడు.

3.       శత్రువును పూజించడం: నా శత్రువైన 'విద్యల దేవి' సరస్వతిని మీరందరూ నోటిలో (ముఖంలో) ధరించి నిరంతరం ఉపాసిస్తారు.

4.       ఇంటిని నాశనం చేయడం: నా నివాస స్థానమైన తామరపూలను (పద్మ గృహాలను) బ్రాహ్మణులైన మీరు మీ పూజల కోసం ప్రతిరోజూ తుంచివేస్తారు.

ఈ విధంగా నా తండ్రిని తాగి, నా భర్తను తన్ని, నా శత్రువును పూజిస్తూ, నా నివాసాన్ని రోజూ తుంచే మీ విప్రకులానికి నేను ఎలా అనుగ్రహం ఇస్తాను? అందుకే మిమ్మల్ని విడిచిపెట్టాను అని లక్ష్మీదేవి సమాధానమిచ్చింది.

 పార్వతీదేవి ప్రక్కకు తిరిగి ఎందుకు నవ్వింది?

సాహితీమిత్రులారా!

అక్బర్ బాద్షా - కవి గంగ్ ల  వినోదం గురించి తెలుసుికుందాం - 

ఒక సాయంత్రం అక్బర్ బాద్షా మరియు కవిరాజ్ గంగ్ విహరిస్తూ నదీ తీరాన ఉన్న ఒక శివాలయానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ శివాలయంలోని పార్వతీదేవి విగ్రహాన్ని బాద్షా నిశితంగా పరిశీలించాడు. ఆ విగ్రహం శివుని వైపు కాస్త ముఖం పక్కకు తిప్పి, నవ్వుతున్నట్లుగా చెక్కబడి ఉంది (అది శిల్పి యొక్క నైపుణ్య.

 అప్పుడు బాద్షా కవిరాజ్‌ను చూసి — "కవీ! పార్వతీదేవి శివుడి వైపు ముఖం వంకరగా తిప్పి ఎందుకు నవ్వుతోంది?" అని అడిగాడు. దానికి కవి గంగ్ సమయస్ఫూర్తితో ఈ కింది పద్యంతో సమాధానమిచ్చాడు.

"విభూతి చఢావత్ శంకర్ పే, అహిలోచన్ మంద్ పడీ ఝరకే |

వాకా సుసవాట్ ఉడ్యా శీర్ పే, జన్మ అమృత్ ఖుర్ద్ పడీ ఖసీ ||

నహి హతా భృగరాజ్ త్వచా, యా యోగీరాజ్ రహ్యో అటకే |

సురభీ సుత్ మోహన్ భాగ్ చఢ్యా 'జబ్ గౌరీ హసీ ముఖ్ యూం కర్ కే' ||"

 పద్య వివరణ:

1.       ఒకసారి పరమశివుడు తన శరీరానికి విభూతి (భస్మం) అలముకుంటున్నప్పుడు, అందులోని కొంత భస్మపు ధూళి ఆయన మెడలో ఉన్న నాగుపాము (సర్పం) కంట్లో పడింది.

2.   దానితో ఆ నాగుపాము కోపంతో గట్టిగా బుస కొట్టింది. ఆ బుసలోంచి వెలువడిన విషపు జ్వాల శివుని నుదుటిపై ఉన్న చంద్రుడికి తగిలింది.

3.    చంద్రుడికి విషపు సెగ తగలడంతో, ఆయన నుండి ఒక అమృత బిందువు జారి శివుడి ఆసనమైన పులితోలు (వ్యాఘ్రచర్యం) మీద పడింది.

4.    అమృత బిందువు తగలగానే ఆ పులి సజీవమై గర్జించింది!

5.    పులి గర్జన వినగానే శివుడి వాహనమైన ఎద్దు (ఆంబోతు/సురభి సుత్) భయంతో పరుగు అందుకుంది.

6.    శివుడి చుట్టూ జరిగిన ఈ విచిత్ర సంఘటనల వరుసను (పాము బుస కొట్టడం, పులి బ్రతకడం, ఎద్దు పారిపోవడం) చూసి పార్వతీదేవి తల పక్కకు తిప్పి నవ్వింది!

 ఈ చమత్కార వివరణ వినగానే అక్బర్ బాద్షా ఎంతో సంతోషించాడు.

 

మనలో మూర్ఖుడు ఎవ్వరు?

సాహితీమిత్రులారా!

"మూర్ఖస్య త్రీణి చిన్హాని శిఖా టీకా చ పట్టికా"

 (పాఠాంతర రూపం: మూలవ కోళీ చిన్ధాని లిలా టోహా చ పట్టోజా)

 సందర్భం:

 ఒక చోట బ్రాహ్మణుల పంక్తి భోజనం జరుగుతుండగా, వారిలో ఒకరు — "అయ్యా, మనలో మూర్ఖుడు ఎవరు?" అని ప్రశ్నించారు.

దానికి మరొకరు సమాధానమిస్తూ, మూర్ఖునికి మూడు ముఖ్యమైన లక్షణాలు ఉంటాయని ఈ శ్లోకాన్ని చెప్పారు.

మూర్ఖుని 3 లక్షణాలు:

1.      శిఖ (కుంకుడు/జుట్టు చుట్టుకోవడం): జుట్టును లేదా జుట్టు పాయలను ఎంతో శ్రద్ధగా, విలాసవంతంగా దువ్వి సింగారించుకోవడం.

2.      టీకా (తిలకం): నుదుటిపై ఎంతో సన్నగా, నాజూగ్గా సిందూర తిలకాన్ని దిద్దడం.

3.      పట్టిక (మడతలు): ధరించిన వస్త్రాల (ధోతి/పంచె) మడతలను అతిగా తీర్చిదిద్ది అమర్చుకోవడం.

 పాఠశాలలో చదువు ముగించుకుని వచ్చిన ఒక బ్రాహ్మణ బాలుడు ఈ మాటలను విన్నాడు. ఈ మూడు లక్షణాలు తనలో ఉండకూడదని, వాటిని త్యజించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.

 అంతలో అతనికి ఒక వోహ్రా (ముస్లిం వర్గానికి చెందిన వ్యక్తి) కనిపించాడు. ఆయన గుండుతో, స్వచ్ఛమైన నుదురుతో, నమాజీ దుస్తులలో ఉన్నాడు. శ్లోకం ప్రకారంగా చెప్పిన ఆ మూడు 'మూర్ఖత్వ' చిహ్నాలు ఆయనలో లేకపోవడాన్ని చూసి, ఆ బాలుడు అతడినే గొప్ప జ్ఞాని అని భావించాడు. ఆ బాలుడు అతనిని అనుసరిస్తూ, కొన్ని రోజుల తర్వాత తన బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి ఇస్లాం ధర్మాన్ని స్వీకరించాడు.

 ఎవరైనా అతడిని — "నువ్వు బ్రాహ్మణుడవు కదా! ఈ ధర్మంలోకి ఎందుకు మారావు?" అని అడిగితే, అతడు దానికి సమాధానంగా మళ్లీ అదే శ్లోకాన్ని చదివి చెప్పేవాడు:

"మూర్ఖస్య త్రీణి చిన్హాని శిఖా టీకా చ పట్టికా"

 అసలు అంతరార్థం

ఈ శ్లోకానికి ఉన్న నిజమైన అర్థం ఏమిటంటే:

ఆ మూడింటిని అతిగా అలంకరించుకోవడం లేదా వాటి కోసం అమూల్యమైన సమయాన్ని వృథా చేసుకోవడం మూర్ఖత్వం అని అర్థం. అంతే తప్ప, ఆ మూడింటిని మూలమట్టంగా నాశనం చేయాలని లేదా ధర్మాన్నే వదిలేయాలని దాని అర్థం కాదని ఈ కథ ద్వారా స్పష్టం చేశారు.