Sunday, September 11, 2016

చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!


చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!



సాహితీమిత్రులారా!

ఒక్కొకరు ఒక్కొక ప్రత్యేక పద్ధతిలో వారి రచనలు చేస్తుంటారు.
అలాంటిదే ఈ చిత్తగంచుమయ్యశ్రీగణేశ శతకం. దీన్ని
సినీసంభాషణరచయిత, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత,
కథారచయిత అయిన గణేష్ పాత్రోగారి రచన

దీనిలోని ప్రత్యేకత ఏమంటే ఇది వివిధ భాషల్లోని
సామెతలకు ఆటవెలదులు కూర్చటం
ఇవి ధారావాహికగా ఆంధ్రజ్యోతివారపత్రికలో
13-10-2000 నుండి వచ్చినవి.
వాటిలో ఇపుడు కొన్ని చూద్దాం.

ఇందులో మొదటి పద్యం మాత్రం ఆయన విషయం రాసుకున్నాడు - అది

అక్షరసముదాయ మభ్యసించితిదప్ప
ఛందమెరుగ శాస్త్రగ్రంధమెరుగ
శ్రీగణేశశతక - మేగతివ్రాతునో
చిత్తగించుమయ్య శ్రీగణేశ!


Adam ate the apple , 
and our teeth still ache
                  - Hungarian proverb

ఇది ఒక హంగేరియన్ సామెత దీనికి పద్యం

ఆదిమానవుండు అపుడెప్పుడో ఒక
కొరకరాని ఫలము కొరికెనంట
ఫలితమిప్డు మనకు పండ్లన్నిపుండ్లాయె
చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!

The bee is more honoured 
than other animals
not because she labours , 
but because she labours for others 
                                                           
                                            - St. John

ఈగలందు తేనెటీగకు మరియాద
ఆమె కాయకష్టమరసికాదు
సొంతలాభ మనక ఇంత కష్టించునే
చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!

Drink for you know not whence you came nor why
Drink for you know not why you go nor where

                                   ---Omar Khayyam

ఏడనుండి వచ్చి తెందుకు వచ్చితి
వేడపోదునిప్పుడెందుకొరకు
తెలియలేద నీకు తెలివేల, త్రాగుము
చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!

Beware the fury of a patient man.
                                   
                                         - Dryden

ఎడమ చెంపగొట్టకుడిచెంపచూపించు
బాపూజీ అసలగురూపమేమి
ఓరిమిగలవానియుగ్రావతారమే
చిత్తగించుమయ్యశ్రీగణేశ!

వెలయగాఁ నివె పదివేల విన్నపములు


వెలయగాఁ నివె పదివేల విన్నపములు



సాహితీమిత్రులారా!

వేటూరి వారి చాటుపద్యమణిమంజరిలో
రామాయణచాటువులు పేర ఉన్న పద్యం ఇది.
జనకుడు దశరథునికి సీతారాముల వివాహ
విషయమై తెలిపి వివాహానికి ఆహ్వానిస్తున్న పద్యం.

శ్రీమత్సకల గుణశ్రేయోర్థసంపన్ను
                    లయిన శ్రీరాజ్యభ్యుదయ సమృద్ధి
మన్మహామేరు సమానధీరులయిన
                    దశరథేశ్వరులకుఁ దాల్మితోడ
జనకమహారాజు సాష్టాంగములు చేసి 
                   వేడ్కఁజేయంగల విన్నపములు -
ఇక్కడ శుభము మీయొక్క సంతోషంబు
                   వ్రాయించి పంపించవలయు సుండి
తరువాత - శ్రీరామధాత్రీశునకుఁ జైత్ర
                    శుద్ధపంచమినాఁడు సొంపుమీర
మాపటి లగ్నాన మాపట్టి సౌభాగ్య
                    వతి సీత నిచ్చి వివాహమహము
ఇక్కడ మిథిలలోనే చేయఁ బెద్దలు
                     నిశ్చయించిరిగాన నిండు వేడ్క
సహకుటుంబము పరివారసహితముగను
విభవమున వచ్చి మీరలీ శుభముహూర్త
మెలమిఁజేయించి ప్రమదంబు కొలుపవలయు
వెలయఁగా నివె పదివేలవిన్నపములు

వివాహమునకు పిలుపు ఏలావుందో తెలిపే పద్యం
పూర్వం ఇలాగే ఉత్తరాలు రాసేవారు అదే విధంగా ఉందీ పద్యం.

Saturday, September 10, 2016

కవిసామ్రాట్టుని జన్మదినం



కవిసామ్రాట్టుని జన్మదినం


సాహితీమిత్రులారా!

జననం - 10-09-1895, 8.25 ఉదయం.

మన తెలుగులో మొదటి జ్ఞానపీఠఅవార్డును పొందివారు.
నిరంతర కావ్యసృజనమే కలిగినవారు అయిన
మన కవిసామ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ జన్మదినం నేడు
వారిపై అలంకారం కోటంరాజుగారి "విశ్వనాథశతి" నుండి ఈ పద్యం


ఎవ్వాని పద్యమ్ము యితరాంధ్ర కవికృత పద్యప్రతి కొజ్జబంతియౌను             
ఎవ్వాని శిల్పమ్ము హేమంతసీమంతి నీవేణి చేమంతి నేవగించు            
ఎవ్వాని కథనమ్ము మవ్వంపు పెను వేడ్క జన మనోహరణమ్ము సల్పుచుండు         
ఎవ్వాని కావ్యమ్ము యిందుశేఖరు జటాజూటావతంసమై నీటుగొల్పు            
అతడు విజ్ఞానఖనిగ మహాంద్ర భూమి       
సకల జన గణస్తుతి పాత్రుడై కడాని       
గుణ గరిష్ఠుడై కవితా దురీణుడై,న            
వీనుడై, విరాజిల్లు మావిశ్వనాథ  


తప్పు చేసిన దానికే శిక్షించాలి కదా!


తప్పు చేసిన దానికే శిక్షించాలి కదా!


సాహితీమిత్రులారా!

ఇదేమి చమత్కారమో చూడండి

ఒక స్త్రీ వ్యభిచరించినది. దానికి దండనగా రాజు
శిరోముండనము శిక్షగా విధించాడు
అప్పుడు ఆమె ఇలా ప్రశ్నించిందట-

అష్టాదశాశ్చ స్మృతయో వదన్తి
యత్రాపరాధ: ఖలు తత్రదండ:
కృతేపరాధే సతిచోరుమూలే
కుతశ్శిరోముండన మాయతాక్ష్యా:

ఏ భాగం తప్పుచేస్తే
ఆభాగమునకే శిక్షవిధించవలెనని
అష్టాదశ(18)స్మృతులూ చెబుతున్నాయి.
తప్పుచేసింది ఊరుమూలమైతే
శిరోముండనం ఎందుకు విధించారు?
- అని భావం

ఏపని చెప్పినా ఏదో ఒకటి అడ్డు చెప్పే కొడుకులు కొడుకులా?



ఏపని చెప్పినా ఏదో ఒకటి అడ్డు చెప్పే కొడుకులు కొడుకులా?


సాహితీమిత్రులారా!

పోతన భావతంలో అనేక నీతులు ఉన్నాయి
వాటిలో ఒకటి ఇక్కడ చూద్దాం.

యయాతి,  తనకుమారుడైన పూరుని తనకు యవ్వనం ఇచ్చి
తన ముసలితనం పూరుని తీసుకొమ్మని అడిగే సమయంలో
తండ్రికి పూరుడు చెప్పినవి-

సద్గతిని కోరే వారు మునివృత్తిని
అవలంబించి శ్రమపడటం
దేనికి  జన్మనిచ్చిన తండ్రి
చెప్పిన పని చేస్తే వానికి
సద్గతి కొంగుబంగారమే కదా!
అని అంటూ మరోమాట చెబుతాడు
ఆ పద్యం చూడండి-

పనుపక చేయుడు రధికులు
పనిచిన మధ్యములు పొందుపఱతురు తండ్రుల్
పనిచెప్పిన కోరి పనిచిన 
ననిశము మాఱాడు పుత్రు లధములు తండ్రీ!
                                                     (9-559)

ఓ తండ్రీ! ఇంగితం తెలుసుకొని
చెప్పకుండానే చేసేవారు ఉత్తములు.
చెప్పిన తరువాత పనులు
చేసేవారు మధ్యములు.
తండ్రి ఆజ్ఞాపించినా
చేయకుండా ఏదో ఒకటి అడ్డు చెప్పే
కొడుకులు అధములు - అని భావం.

Friday, September 9, 2016

ప్రపంచం లయంకాక తప్పదు


ప్రపంచం లయంకాక తప్పదు


సాహితీమిత్రులారా!

ప్రపంచం నిలవాలంటే చెట్టు- చేమ, నీరు -
నిప్పు, ఆకాశం ఇంతెందుకు
పర్యావరణం సమతౌల్యంగా  ఉండాలి.
అందుకే మనవారు అంటూంటారు
వృక్షోరక్షతి రక్షిత: అని ఇది అక్షరాలా నిజం.
ఎంతమంది ఎన్ని చెప్పినా మనమానవులు వినడం లేదు
అందుకే పిడుగు పాపిరెడ్డిగారు పిడుగులాంటి నిజం
చెప్పారు అదేమంటారా
ఇదిలాగే కొనసాగితే ప్రపంచం లయంకాక తప్పదు - అని.
కాదంటారా ఆయన ఆవేదన మనం ఒకసారి చూద్దాం.

సతత హరితం సకల ప్రాణికోటికి సంచాలన చక్రం
చరాచర జగత్తుకు ప్రకృతి ప్రసాదించిన ప్రగతి రథం
చెట్టు పుట్ట, కొండ, కోన, వాగు, వంక 
సరితా సాగరాలు, వసంత సమీరాలు
అరణ్యాలు శరణ్యాలై జీవజాలానికి ప్రాణం పోస్తున్నాయి
కోయిల కూనిరాగాలు శుకపిక శారికాది సరాగాలు
వన్యమృగాల విహారాలు, వనమయూరాల నాట్యాలు
ప్రాణాపాన వ్యానసమానాది వాయు తరంగాలు
పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రకృతి ప్రసాదించిన వరాలు
కాని మనీషి మాయమై, మనిషి మరబొమ్మగా మారి
ఆకుపచ్చ విధ్వంసానికి అంకురార్పణ చేశాడు
పారిశ్రామికీకరణ పట్టణీకరణాది వశీకరణాదులతో
మనిషిలోని మానవత్వం మాయమై
దానవుడిగా మారాడు
నేల నింగి నిప్పు నీరు గాలి పంచభూతాలను వంచించి
పచ్చనోట్లు పోగుచేసి నిత్యజీవితంలో నిప్పులు పోసుకొన్నాడు
నిధినిక్షేపాలు నీళ్ళ కోసం నేలతల్లి వళ్ళు గుల్ల చేశాడు
రాకెట్లు రాడార్లు ఖండాంతర క్షిపణులతో రోదసి రోదిస్తోంది
అణువిద్యుత్కేంద్రాలతో అవని అగ్నిగుండమైంది
అరణ్యాల హననం వల్ల అతివృష్టి అనావృష్టి యేర్పడి
ప్రాణికోటి బ్రతుకు ప్రమాదంలో పడింది
సింహ శరభ శార్దూల మాతంగ వానరాది వన్యమృగాలు
క్షుదార్తితో జనారణ్యంలోకి వలసజీవులై వస్తున్నాయి
ఇప్పుడైనా కళ్ళు తెరచి పంచభూతాలను రక్షించకపోతే 
ప్రకృతికి పచ్చల పతకం తొడిగి
పర్యావరణానికి ప్రాణం పోయకపోతే
మనిషి పతనం మరెంతో దూరంలోలేదు
ప్రళయమో విలయమో వచ్చి 
ప్రపంచం లయంకాక తప్పదు. 
                                 (నేటినిజం - 25-08-2016)


ఇంటింటా చెట్టు ఊరంతా వనం -  అనే నినాదం కొన్నాళ్ళు వచ్చింది 
ఇటీవలి కాలంలో లక్షల మొక్కలను ఒకేరోజు నాటారు. 
నాటడమైతే జరిగింది వాటిని నిలుపోకోవలసినది 
ప్రజలే అన్నది తెలిసేదెప్పటికి. 
ప్రభుత్వం ఎన్నిచేసినా ప్రజల్లో 
మార్పు రాకపోతే జరిగేగి ఇదే - ప్రపంచం లయం

మిత్రద్రోహం ఎలాంటిది?


మిత్రద్రోహం ఎలాంటిది?


సాహితీమిత్రులారా!


ద్రోహచింతన నేడు నిత్యకృత్యమైంది.
కాని ఏద్రోహం ఎలాంటిదో చెప్పే
ఈ శ్లోకం చూడండి.

సేతుం దృష్ట్వా సముద్రస్య
గంగా సాగర సంగమమ్
బ్రహ్మహత్యా ప్రముచ్యతే
మిత్ర ద్రోహో న ముచ్యతే

రామేశ్వరం వద్ద సేతుదర్శనం చేసినా
గంగానది సముద్రంలో కలిసే ప్రదేశాన్ని దర్శించినా
బ్రహ్మహత్య వంటి మహాఘోరపాపాలు కూడా
అంతరించి పోతాయని ప్రతీతి.
 కానీ, ఏంచేసినా నమ్మించి చేసే మిత్రద్రోహం అనే
పాతకానికి నిష్కృతి లేదు.