Monday, June 6, 2016

శ్రీ శ్రీ - సిరిసిరిమువ్వా!


శ్రీ శ్రీ - సిరిసిరిమువ్వా!


సాహితీమిత్రులారా!
శ్రీశ్రీ పద్యాలు రాయలేదని కొందరు
కేవలం గేయాలే రాశాడని అపోహలో ఉన్నారు.
అది సత్యంకాదు.
శ్రీశ్రీ పద్యాలు చూడండి.
ఇవి అన్నీ కందపద్యాలే. సిరిసిరిమువ్వా మకుటంతో రాశారు.

"పందిన చంపిన వాడే
కందం రాయాల" టన్న కవి సూక్తికి నా
చందా యిస్తానా రా
సేందు కయో షరతులేల సిరిసిరిమువ్వా!

కుర్చీలు విరిగిపోతే
కూర్చోడం మాననట్లు గొప్ప రచనలన్
కూర్చే శక్తి నశిస్తే
చేర్చదగునొకింత చెత్త సిరిసిరిమువ్వా!

అవురా! శ్రీరంగం శ్రీ
నివాసరావూ, బలే మనిషివే, ఇక నీ
కవితా వాద్యం చాలిం
చి వెళ్ళి పొమ్మనకు నన్ను సిరిసిరిమువ్వా!

                                                   ఇంకొన్ని మరోసారి.........



వారి నేరీతిఁ బ్రతిసేయవచ్చు



వారి నేరీతిఁ బ్రతిసేయవచ్చు


సాహితీమిత్రులారా!

చేమకూర వేంకటకవి విజయవిలాసకావ్యంలో
రఘునాథనాయకుని దానగుణం
ఏవిధంగా
వర్ణించాడో చూడండి.

అడుగు మాత్రమె కాక యంత కెక్కుడుగ నీఁ
           జాలెనే యల బలిచక్రవర్తి?
యావేళ కటు దోఁచినంత మాత్రమె కాక
           కోర్కి కెచ్చిచ్చెనే యర్కసూతి?
తూఁగిన మాత్ర మిత్తుననెఁగా కిచ్చవ
           చ్చినది కొమ్మనియెనే శిబివిభుండు?
కలమాత్ర మపుడిచ్చెఁగాక కట్టడగాఁగ
           ననిశంబు నిచ్చెనే యమృతకరుఁడు?
వారి నేరీతిఁ బ్రతిసేయవచ్చు నెల్ల
యర్థులఁగృతార్థుల నొనర్చునట్టి యప్ర
తీప వితరణికి మహాప్రతాప తిగ్మ
ఘృణికి నచ్యుత రఘునాథ నృపతి మణికి?
                                  (విజయవిలాసము -1-25)

నాడు బలిచక్రవర్తి వామనునకు ఆయన అడిగిన అడుగులే
ఇచ్చినాడుకానీ ఒక్క అంగుళంకూడా
ఎక్కువ ఇవ్వలేకపోయాడు
ఇంద్రుడు కర్ణుని కవచకుండలాలు అడిగినపుడు
అడిగినంతే ఇచ్చాడు కానీ కోరినదానికన్న
ఎక్కువ ఇవ్వలేక పోయాడు.
శిబి చక్రవర్తి శరణార్థియైన పావురము తూగినంత బరువుకు
బదులుగా తన శరీరంలోని మాంసం డేగకు తూగినంతనే ఇచ్చాడు
కానీ కొంచం కూడా ఎక్కువ ఇవ్వలేదు.
అమృతకిరణుడైన చంద్రుడు తన పదహారు కళలలో
ఏదినానికి ఆదినం ఒక్క కళమాత్రమే
నియమం ప్రకారం ఇస్తున్నాడు కానీ ఏల్లప్పుడూ
(రాత్రికాని సమయంలోను) ఇవ్వగలిగెనా
ఇవ్వలేకున్నాడు.
యాచకులందరికి సఫలమనోరథులుగా చేయునట్టి
ఎదురులేని దాతయు,
తేజములో సూర్యునితో సమానమైనవాడు
అయిన
రఘునాథనృపాలునికి ఆ బలి, కర్ణ, శిబి, చంద్రులు
ఏరీతిగా సరి పోల్చవచ్చు.
- అని భావం.

Sunday, June 5, 2016

కాలు జవ్వాడ మట్టియల్ కదిపి మ్రోయ


కాలు జవ్వాడ మట్టియల్ కదిపి మ్రోయ


సాహితీమిత్రులారా!

ఒకానొక సమయంలో ఒక వన్నెలాడి సింహాద్రి ఎక్కుతూ వెళుతున్న
శివభక్తురాలు కవిసార్వభౌముని కంటపడింది
ఆమె తీరును కవి ఈ విధంగా
వర్ణించాడు
చూడండి.

పొలు పొందగ విభూతి బొట్టు నెన్నొసలిపై తళుకొత్తు చెమట కుత్తల పడంగ
సొగసుగా పూదండ జొనిపిన కీల్గొప్పు జారగ నొక చేత సర్దుకొనుచు
బిగి చన్నుగవ మీద బిరుసు పయ్యెదచెంగు దిగజారి శివ సూత్ర మగపడంగ
ముక్కున హురు మంజి ముత్యాల ముంగర కమ్మ వాతెరమీద గంతు లిడగ
కాలు జవ్వాడ మట్టియల్ కదిపి మ్రోయ
కమ్మ విలుకాని జాళువా బొమ్మ యనగ
మెల్ల మెల్లన సింహాద్రి మీద కేగె 
కన్నె పూబోడి అగసాలి వన్నెలాడి

మెట్లెక్కే శ్రమ వల్ల చెమటపట్టి ముఖాన విభూతి బొట్టు తడిసిపోతున్నది.
అందంగా పూలదండ జొనిపిన కొప్పు జారుతుంటే ఒక చేత్తో సర్దుకొంటున్నది.
ఇంతలో స్తనాలమీది పైటచెంగు దిగజారి శివసూత్రం కనిపిస్తున్నది.
ముక్కున ముంగరలో హురమంజి ముత్యం పొదిగి ఉన్నది.
దాని కాంతి పెదవిమీద గంతులు వేస్తున్నది.
బంగారు బొమ్మవంటి ఆ మచ్చెకంటి
ఈ విధంగా సింహాద్రిని ఎక్కుతోందట.
కళ్ళకు ముందు చిత్రం గీసినట్లు
ఎంతగా వర్ణించాడో కదా!
ఆ మహాకవి.

స్వేదబిందువుల్ చిటిలించు పొందు లుడిగి


స్వేదబిందువుల్ చిటిలించు పొందు లుడిగి


సాహితీమిత్రులారా!

కవుల ఊహలు భావనలు వింత వింతగా మనకు దర్శనమిస్తాయి.
19వ శతాబ్దం మొదట ఉన్న గొట్టెముక్కల నరసింహరాజు తాను పెంచిన
గోరు ప్రమాదంవల్ల పోతే
దానిమీద ఒక సీసపద్యం చెప్పాడు
చూడండి.

కుంభి కుంభస్తనీ కుచగుళుచ్ఛములపై చంద్రవంకలు తీర్పు జాడమాని
ఘనఘనాఘన వేణికా కచంబులమీద చిక్కలన్నియు బాపు చెలువు వదలి
హారభాసుర కుచాగ్రహారి కుచాకీర్ణహార పంక్తులు దిద్దు దారి వదలి
బహువిధ రతిఖిన్న భామాముఖ స్వేదబిందువుల్ చిటిలించు పొందు లుడిగి
కామినీ స్వర్ణ రంభా శిఖాసువర్ణ
మార్దవా వాసపృష్ఠ సంభావ్య మాన
నవ్య కండూతి వాపెడు నయము వదలి
పోయెగో గోరు మా చేతి పొందు మాని

(కుంభస్తనుల కుచాల మీద క్షతాలు చేసి చంద్రవంకలు తీరుస్తూ,
అక్కడి హారాలు సరిచేస్తూ, జుట్టు చిక్కు తీస్తూ,
రతిలో అలసిన ప్రియురాలి ముఖం మీది చెమట బిందువులు తొలగిస్తూ,
బంగారు వంటి అరటి బోదెల వంటి తొడలను,
పిరుదులను నిమురుతూ ఉండే
నా గోరు పోయింది గదా!)

ఆ కవి ఏవిధంగా గోరు పోయినందుకు చింతించాడో చూడండి.
అది కవి హృదయం
ఏం జరిగినా
అది పద్యాలలోనే వెలిబుచ్చేవారు
ఆ కాలంలో మరినేడు
ఆ తీరు మారింది.

Saturday, June 4, 2016

యటైన వాసి మీసాలు లౌకికాగ్రేసరులకు


యటైన వాసి మీసాలు లౌకికాగ్రేసరులకు


సాహితీమిత్రులారా!
మీసాల వల్ల కలిగే ఇబ్బందులను చెప్పమని ఒకమారు
తిరుపతివేంకటకవులను అడగ్గా
ఈ పద్యం చెప్పారట
చూడండి.

మెసవుచో సన్నంపు మెతుకులో జిక్కిన బైవారి నెల్ల నవ్వంగ జేయు
దన ముద్దియను ముద్దుగొనినచో నత్తులో దవిలి యత్యంత బాధను ఘటించు
పొడుము పీల్చిన రెల్లుకడ లంకవృద్ధిచేసినయట్లు మాలిన్యమును ఘటించు
తేనె పానము సేయుచో నెఱుంగక కొంచెముగ దగిల్చిన దెలుపున ఘటించు
పొట్టి దౌ చుట్ట గాల్చినప్పు డొక కొంత
కాక దగిలిన సురసుర కాలి పాడు
వాసన ఘటింపజేయు వహ్వా యటైన 
వాసి మీసాలు లౌకికాగ్రేసరులకు


(అన్నం తినేప్పుడు మీసాల్లో మెతుకు ఇరుక్కుంటే
చూసేవారికి నవ్వుపుడుతుంది.
ముద్దియను ముద్దు పెట్టుకుంటే నత్తు(ముక్కురాయి)లో
తగిలితే బాధ.
నశ్యం పీలిస్తే , మూతిపైని వెంట్రుకలకు తగిలితే
మాలిన్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
తేనె తాగేటప్పుడు పొరపాటున తగిలితే,
తగిలిన భాగం తెల్లబడుతుంది.
చుట్ట కాల్చేటప్పుడు చివరిదాకా పీలిస్తే,
ఆ కాడ తగిలి పొరపాటున వెంట్రుకలు
కాలి దుర్వాసన రావచ్చు.
అయినా సరే,
లౌకికులకు మీసాలు వాసి(పేరు)నే కలిగిస్తాయి.)

భ్రాంతి పడియెట్లు పెండ్లాడె పార్వతమ్మ


భ్రాంతి పడియెట్లు పెండ్లాడె పార్వతమ్మ


సాహితీమిత్రులారా!

అయ్యనవోలి రామన్న కవి ఈశ్వరునిమీద చతురోక్తి చూడండి.

పూయ గంధము లేదు భూతి పూతేగాని యెక్క గుర్రములేదు ఎద్దె గాని
త్రాగ కంచము లేదు తల పుర్రెయేగాని మణుల సొమ్ములులేవు ఫణులె గాని
కొండమీదనెగాని ఉండ చోటులేదు తలను పూవులు లేవు జడలె గాని
గజ చర్మమే కాని కట్ట వస్త్రము లేదు జోగి రూపే కాని సొగసులేదు
ఇట్టి నిరుపేద నౌట ని న్నెరిగి యెరిగి
భ్రాంతి పడియెట్లు పెండ్లాడె పార్వతమ్మ
యైన నీ భాగ్య మేమని యనగవచ్చు
భక్తజనసంగ మగితేల ముక్తిలింగ

పెళ్ళి అయిన తరువాత శివపార్వతులు ద్యూతక్రీడకు కూర్చున్నారు.
చెలికత్తెలు పార్వతిని ప్రోత్సహిస్తున్నారు. పందెం పెడుతున్నారు.
శివుడు తన శిరోభూషణమైన బాలచంద్రుణ్ణి పందెం యొడ్డినాడు.
పార్వతీ సఖులకు ఉత్సాహంగా ఉంది. ఎలాగైనా గెలవాలి.
ఈ హృదయంగమమైన భావ చమత్కారాన్ని
చూపే పద్యం  చూడండి ఇది.

మనము గారామున బెంచిన యట్టి చకోరికా శిశువు లాకొనకయుండ
మన గొజ్జగుల తోట మహి నిందు కాంతంపు పాదులలో నీళ్ళు పాయకుండ
మన కేళికావన మధ్య దీర్ఘికలోని తొగ లొక యప్పుడు మొగడకుండ
మన సరోజనిలోని మరగిన జక్కవదోయి నీ చనుదోయి దొరకుండ
ఉండుగాని సదాశివుం డొడ్డినాడు 
మొలక చందురు గెలుపు మీ పలక ననుచు
అగజ చెలులాడు మాటల కలరు శివుడు
మనల కరుణా విధేయుడై మనుచు గాక

మనం పెంచిన చకోరికా శిశువుల ఆకలి పోవాలంటే,
తోటలోని చంద్రకాంతపు పాదులలో నీళ్ళు నిలిచి ఉండాలంటే,
దిగుడు బావిలోని కలువపూలు ముడుచుకోకుండా ఉండాలంటే
సరస్సులోని జక్కవలు నీ స్తనాలతో పోటీపడకుండా ఉండాలంటే
నీవు చంద్రుణ్ణి గెలుచుకోవాలి.
ఆవిధంగా పార్వతీదేవి చెలులు పలికే మాటలకు అలరెడి
శివుడు మనలను కరుణా విధేయుడై మనుచుగాక!
-  అని పై పద్యం భావం

ఎంత రమణీయమైన భావనతో ఈ పద్యాల కూర్చాడో ఆ రామన్నకవి.

Friday, June 3, 2016

శత్రుహంత! శ్రీ హనుమంతా!


శత్రుహంత! శ్రీ హనుమంతా!


సాహితీమిత్రులారా!

ఇది  ఈమధ్య కాలంలో అంటే ఒక నూటయాబై సంవత్సరాలలోపు జరిగిన సంఘటన.
ముక్తి పెరుమాళ్ళయ్య అనే కవి ఆంజనేయ భక్తుడు.

హైదరాబాదు నిజాము ఒక పెద్ద గుర్రపు దండును
నిజాం ఆలీ నాయకత్వంలో దేవరకొండను దోచుకోవటానికి
వచ్చినపుడు దేవరకొండరాజావారి అభ్యర్థనమేరకు
పెరుమాళ్ళయ్య ఆంజనేయస్వామిని అర్చించి,
ఒక శతకం చెప్పాడట. ఏనుగులు, గుర్రాలతో లక్షలకొద్ది సైన్యంతో
వచ్చిన  తురకల దండును శిక్షించమని
హనుమంతుని ఇలా ప్రార్థించాడు!

ఇత్తరిని నిజామల్లీ
హత్తీలు గురాలు పటుతరాహవ బలముల్
మొత్తమ్మై వచ్చెను వి
చ్ఛిత్తుపడన్ శత్రుహంత! శ్రీహనుమంతా!

లక్షల తరబడి ఆవలి
పక్షంబున గుర్రములును బలములు వచ్చెన్
ఈ క్షణమున నీవె చని
శిక్షింపుము శత్రుహంత! శ్రీహనుమంతా!

ఆంజనేయుడు చిన్నతనంలో ఆకాశంలో ఉదయించిన
సూర్యుని చూసి పండు అనుకొని మింగబోయాడు.
ఆవిధంగానే  శత్రు సేనాపతిని మింగమని ఇలా అంటాడు.

భానుని మ్రింగిన పగిదిని
సేనాధిపు నాక్రమించి చీకాకుపడం
గా నొనరిచి రానీయకు
సేనల నో శత్రుహంత! శ్రీహనుమంతా!

పెరుమాళ్ళయ్య ఈ శతకం చెబుతూ ఉండగానే,
తురకల దండుమీద పిడుగులుపడి సైన్యం చెల్లాచెదరై
వెనుదిరిగి పోయింది.
ప్రమాదం తప్పిన తరువాత సంతోషంతో
భక్తకవి చెప్పిన పద్యం ఇది.

వాసి మహారాజ శ్రీ
దేశాయీగారి కార్య తేజం బెపుడున్
భాసిల్ల శత్రు లణగగ
చేసితివే శత్రుహంత! శ్రీహనుమంతా!

భక్తులు తపస్వులు అయిన కవుల వాక్కును
ఆశ్రయించి భావం సత్యసంధాయకమై ప్రవర్తిస్తుందనడానికి
ఇటువంటి వారి జీవిత ఘట్టాలు
ఉదాహరణగా కనిపిస్తాయి.