గౌతమి

గౌతమి

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి...................

నేను పిచ్చిదాన్ని — ఔను, పిచ్చిదానిలా నటిస్తున్న పిచ్చిదాన్ని.

దాదాపు నెల రోజులనుండీ గుట్టపైనున్న జాలారి చెట్టు కింద కూర్చుని నాలో నేనే కుమిలి కుమిలి ఏడుస్తున్నాను. గుట్టమీది రాళ్ళూ, పొదలూ, గుట్టకిందనుంచి మా హైస్కూలు బిల్డింగూ నన్ను జాలిగా చూస్తున్నాయి.

‘మరీ పిచ్చి ఎక్కువయినట్లుంది ధర్మయ్య కోడలికి!’ చెవులు కొరుక్కుంటున్నారు గుట్ట మీద నన్ను చూస్తూ పొలాలకి పోయేవాళ్ళు.

స్కూలు ముందు నుండి ఊళ్ళోకి వెళ్ళే రోడ్డుకి తారు పోస్తున్నారు. పిల్లల అరుపులు, కూలీల కేకలు, మిషన్ల మోత కలిసి గజిబిజిగా వుంది నా మనసులో ఉన్నట్లే. దాదాపు నెల నుండి ప్రతిరోజూ ఇలానే వచ్చి కూర్చుని ఏడుస్తున్నాను. కాకపోతే నిన్నటినుంచీ నేను ఏడుస్తున్నది నామీద నాకే అసహ్యం వేసి. ఉమా మేడమ్ నిన్న వచ్చి పలకరించి వెళ్ళిపోయినప్పట్నుంచీ నేను చేస్తున్నది సరైన పనేనా అనే ఆలోచనతో దిగులు కలుగుతోంది.

శీతాకాలం గాలి విసురుగా కొట్టింది నన్ను. జుట్టు గట్టిగా ముడేసుకుని దుప్పటిని భుజాల నిండుగా కప్పుకున్నాను. గుట్టనెక్కి వస్తున్న వేణు — నా భర్త -– నా మెడలో పసుపుతాడు కట్టిన పాపానికి రొప్పుతూ చేతిలో క్యారియరుతో వస్తున్నాడు. అతన్ని చూస్తే చాలు జుట్టు విరబోసుకుని చూపులను పిచ్చిగా మార్చుకునే నేను ఈరోజు మౌనంగా అతని వైపే చూస్తూ అలాగే నిటారుగా కూర్చున్నాను. హడావుడిగా వచ్చాడేమో ఇంత చలిగాలిలో కూడా అతని నుదుటి మీద చెమట బిందువులు.

జాలారి చెట్టు అతన్ని తన నీడలోకి లాక్కుంది. ఆగి నా వైపే చూసి నవ్వుతూ, క్యారియర్ని కింద పెట్టి పై కండువాతో చెమట తుడుచుకున్నాడు. అతనినే చూస్తున్న నా కళ్ళని గమనించిన అతనిలో విస్మయం. గబగబా నడుస్తూ నాకు దగ్గరగా వచ్చాడు. నేను నా చూపుని మరల్చుకుని జాలారి చెట్టుకి కొంచెం పక్కగా ఉన్న పలవరేణి చెట్టు కాయల వైపు చూశాను.

రెండు విడి విడి రెమ్మలనుండి పుట్టిన పలవరేణి కాయల చివర్లు ఒకటిగా కలిసిపోతున్నాయి. కలిసిపోయిన అవి పండుగా మారతాయి. కొన్ని మాత్రం తోడు లేక ఒంటిగా వేళ్ళాడుతూ ముదురు రంగులోకి మారిపోతాయి. ఆ ముదురు కాయలను చూస్తుంటే నాకు ఈయనే గుర్తుకొస్తున్నాడు.

క్యారియర్ విప్పి గిన్నెలో అన్నం కలిపి నా చేతికిచ్చాడు. రోజూ అన్నం తినడానికి ఏ మాత్రమూ ఆసక్తి చూపని నేను మౌనంగా గిన్నెనందుకున్నాను. అతని కళ్ళల్లో ఆనందం.

నాకు ఒంటరిగా ఉండాలనిపిస్తోంది. తినకపోతే ఇక్కడ నుండి వెళ్ళడని తెలుసు కాబట్టి తలవంచుకుని గబగబా అన్నం తిని చెట్టు కింద పెట్టిన నీళ్ళ కడవలోంచి నీళ్లు తీసుకుని గిన్నె కడిగి నీళ్ళు తాగాను. గిన్నె క్యారియరు పక్కన పెట్థి దుప్పటిని కప్పుకుని ముడుక్కున్నట్లుగా పడుకున్నాను. నాకు జ్వరం వచ్చి అలా ఉన్నాననుకున్నాడేమో అతను నా నుదురుని తాకి చూశాడు.

“గౌతమీ! సాయంత్రం పెందరాడే ఇంటికి వెళదాం. ఈరోజు వరికోత గుట్టకింది చేలోనే – మూడు నాలుగు గంటలకంతా అయిపోతుంది త్వరగా వస్తా” అన్నాడు. అతనికి సమాధానంగా దుప్పటి తల మీదికి లాక్కున్నాను. అతను క్యారియర్ సర్దుకుని గుట్ట దిగి వెళ్ళిపోయాడు. అతను వెళ్ళగానే లేచి చెట్టు మొదలుకి ఆనుకుని మళ్ళీ ఆలోచనల్లో పడిపోయాను.

నిన్న 11 గంటల వేళ పిల్లలను తీసుకొని ఉమా మేడమ్ గుట్ట పైకి వచ్చారు. పిల్లలు నన్ను అక్కడ చూసి గుసగుసగా మాట్లాడుకుంటూ అవతల వైపుకి వెళ్ళారు. ఉమా మేడమ్‌కి నా గురించి పిల్లలు ఏం చెప్పారో మరి నా దగ్గరకి వచ్చి నా వైపు తదేకంగా చూశారు. అప్రయత్నంగా నా పెదవులు ‘ఉమా మేడమ్!’ అన్నాయి. నా కళ్ళల్లో కలవరాన్ని గమనించిన ఆమె నన్ను మరింత నిశితంగా చూస్తూ, “గౌతమీ! బావున్నావా? నన్ను గుర్తు పట్టావా తల్లీ!” అన్నారు.

కొమ్మల మధ్య నుండి సూర్యుడి కిరణాలు పడి మేడమ్ ముఖం మరింతగా వెలిగింది. ఆవిడ ఏమీ మారలేదు. అదే ప్రశాంతమైన ముఖం, అదే చల్లటి పలుకు, అవే శాంతంగా ఓదార్చే కళ్ళు. నాకు తెలియకుండానే తలవంచుకుని సిగ్గుగా తల ఊపాను. ఆమెతో ఎన్నో మాట్లాడాలనిపించింది కాని ఒక్కమాట కూడా బయటకు రాకుండా నా పెదవులను అదిమిపట్టుకుని వెనక్కి తిరిగి జాలారి చెట్టుకేసి ముఖాన్ని రుద్దుకున్నాను. నన్నిక పలకరించే ప్రయత్నం చేయకుండా పిల్లలున్న వైపుకి వెళ్ళిపోయారు. ఆ క్షణం నుంచీ, ఉమా మేడమ్ జ్ఞాపకాలు, నా స్కూలు, నా ప్రవర్తన, ఒద్దనుకున్నా జ్ఞాపకం వస్తున్నాయి. నేను చేస్తున్న పని సరైనది కాదనే పశ్చాత్తాపం నన్ను కాల్చివేస్తోంది…

1.
“ఈరోజు కొత్త సైన్స్ మేడమ్ వస్తున్నారు ఆమె పేరు ఉమా మేడమ్ – మంచిగా ఉండి ఆవిడతో త్వరత్వరగా పాఠాలు చెప్పించుకోండి,” అన్నారు ప్రార్థన అయ్యాక మా హెడ్మాష్టర్ సార్. పిల్లలందరం సంతోషపడిపోయాం. మూడు నెలల పరీక్షలు దగ్గర పడుతున్నా మాకింత వరకూ సైన్స్ టీచర్ లేక ఒక్క పాఠం అన్నా అవలేదు.

ఆ రోజు నాలుగో పీరియడ్‌లో మేడమ్ మా తరగతికి వచ్చారు. మొదటి రోజే మమ్మల్నందరినీ గుట్ట మీదకు తీసుకొచ్చి మొక్కల గురించి పాఠం చెప్పారు. గుట్ట మీద ఉన్న జాలారి చెట్టును చూపిస్తూ, “మీకు తెలుసా దీన్ని దేవతా వృక్షం అంటారని?” అని అడిగారు.

“తెలుసు మేడం. ఎవ్వరూ ఈ చెట్టుని కొట్టరు – కొట్టిన వాళ్ళకి ఏదో ఒక కీడు జరుగుతుందంట,” అన్నాను నేను. చదువు మీద అంత శ్రద్ధ లేదు కాని ఇలాంటి కబుర్లు చెప్పడం అంటే నాకు భలే ఇష్టం. ఇప్పటికే ఏడో తరగతి రెండేళ్ళు చదివాను.

నా మాటలకి నవ్వుతూ, “అది కొన్ని ఊళ్ళ వాళ్ళ నమ్మకం గౌతమీ! అలాంటి నమ్మకాలు లేని కొంతమంది ఈ చెక్కని ఇళ్ళకి వాడతారు,” అన్నారు మేడమ్. మమ్మల్ని దగ్గరకి తీసుకువెళ్ళి చెట్టు మొదలుని చేత్తో ఆప్యాయంగా తాకారు. “దేవతామూర్తుల బొమ్మలు దీని చెక్కతో చాలా అందంగా చెక్కవచ్చునట. పురాయుగంలో సాలభంజికలను జాలారి చెట్టు చెక్కతోనే చెక్కారని అంటారు. గౌతమ బుద్దుడిని మాయాదేవి ఈ చెట్టు కిందే ప్రసవించిందట. ఆయన మంచం చుట్టూ తన కొమ్మలను వ్యాపింపచేసుకుని నిత్యమూ ఆయనని చూసుకుంటూ ఉండేదట. బుద్దుడు ఎక్కడో ఖుషీనగర్లో చనిపోతే లుంబినీ నగరంలో ఉన్న ఆ చెట్టు కొమ్మలు తెల్లబడిపోయాయట.”

ఆ ఉదయం, ఆ చల్లని గాలిలో ఆమె మాటలు కలిసిపోయి నా చుట్టూ ఓ వింత సుగంధం వ్యాపించినట్లనిపించింది. అప్పుడప్పుడే శరీరంలో వస్తున్న మార్పులను కుతూహలంతో చూసుకుంటున్న నాకు మేడమ్ మాటలు ఎందుకో గగుర్పాటు కలిగించాయి. ఆ చెట్టు సాటి మనిషిలాగా అనిపించి దానిపై నాకు విపరీతమైన మమకారం కలిగింది. అది నన్ను ఎంతో ఆకర్షించింది. గరుగ్గా ఉన్న ఆ చెట్టు మొదలుని నా చేతులతో వాటేసుకుని కళ్ళు మూసుకున్నాను. నన్ను చూసి అందరూ పెద్దగా నవ్వారు. నేను సిగ్గుపడి మేడమ్ వైపు చూశాను. ఉమా మేడమ్‌కి నా గురించి ఏం స్ఫురించిందో మరి, నా కళ్ళలోకి చూస్తూ ఆప్యాయంగా నవ్వేశారు.

మేడమ్ అన్నట్లుగా ఇది నా పాలిటి దేవతా వృక్షమే. ఆ రోజు — మైకంతో ఒళ్ళు మరిచిన ఆ వేళ, నన్ను కాపాడింది ఈ చెట్టు కొమ్మ…

2.
ఉమా మేడమ్ ఒక సంవత్సరమే మా స్కూల్లో ఉన్నారు. ఆమె ఉన్న ఆ ఒక్క ఏడాదిలో మాకు ఎన్నో విషయాలు చెప్పారు. జీవితంలో ఒక మంచి దృక్పథం ఏర్పడాలంటే పుస్తకాలు చదవాలి అనేవారు. ఆమె ఇంట్లో ఎన్ని పుస్తకాలో – ఆమె ఎక్కడికి ట్రాన్స్‌ఫర్ అయి వెళ్ళినా ఆ పుస్తకాలు వెంట ఉండాల్సిందేట. ఆ ఏడాదిలోనే వారి ఇంట్లో నేను ఎన్నో పుస్తకాలు చదివాను. ఏ చెట్టూ లేని చోట ఆముదం చెట్టే మహావృక్షమని నా పుస్తకాల పిచ్చి చూసి ఆమె వాటి గురించి నాతోనే చెప్పుకుని సంతోషపడేవారు. ఆమె స్నేహితులు ఆ పుస్తకాల గురించి మాట్లాడిన స్మృతులను నా దగ్గర నెమరు వేసుకొనేవారు. ఏ పుస్తకం చదివినా ఏమనేవారు కారు కానీ ఒక్కసారనుకుంటాను, నా చేతిలో ఒక పుస్తకం చూసి, “ఆయన పుస్తకాలు చదివేంత పెద్దపిల్లవేనా?” అన్నారు చిన్నగా.

మేడమ్ పిల్లల దగ్గరకి అమెరికాకి వెళ్ళాలని సంవత్సరం పాటు లాంగ్ లీవు తీసుకొని వెళ్ళిపోయారు. ఆమె వెళుతుంటే నేను ఆమెని కావులించుకుని ఏడ్చాను.

ఆమె స్థానంలో వచ్చిన టీచర్ బాగా చిన్నవాడు, మేడమ్ కంటే. భలే అందంగా ఉండేవాడు. అతను నన్ను చూసి నవ్వినప్పుడల్లా నాకేదోలా అనిపించేది. స్కూలు నుండి పిల్లలందరూ ఇంటికి వెళ్ళిపోయినా డౌట్స్ ఉన్నాయనే వంకతో అతని దగ్గరే కూర్చునేదాన్ని. అతని కోసం ఏదైనా చేయాలనిపించేది. పడుకుని అతని గురించి కలలు కనేదాన్ని. అతన్ని ప్రేమిస్తున్నానని నాకు తెలిసిపోయింది. హెడ్మాష్టర్ సార్‌కి మా మీద అనుమానం వచ్చిందేమో సాయంకాలమైతే చాలు నాకు కాపలా కాస్తూ ఇంటికి తరిమేసేవాడు. ఏదో అసంతృప్తితో ఇంటికి నడిచేదాన్ని.

ఆరోజు హెడ్మాష్టర్ రాలేదు.

“సాయంత్రం త్వరగా ఇంటికి పోయి స్నానం చేసి ట్యూషన్‌కి రా గౌతమీ! సరిగ్గా ఆరు గంటలకి వచ్చేసెయ్,” అన్నాడు అతను.

అమ్మకి చెప్పి చీకటి పడితే వద్దంటుందని ముందుగా బయలుదేరి ఏదో పనికి వచ్చినట్లు ఈ చేను, ఆ చేను తిరుగుతూ ఆరు గంటలకంతా స్కూలుకి వచ్చాను. నా కోసమే ఎదురుచూస్తున్న అతను నన్ను క్లాసురూములోకి రమ్మని గట్టిగా కౌగలించుకున్నాడు. అతను రాసుకున్న సెంట్ వాసన మత్తుగా నన్ను కమ్ముకుంది. అతనిని నేను అడ్డుపెట్టలేదు. నేనూ అతన్ని గట్టిగా అదుముకున్నాను. అతని చేతులు నామీద పాకుతుంటే పరవశంతో కళ్ళు మూసుకున్నాను.

ఒళ్ళు మరిచి అతన్ని మరింత గట్టిగా హత్తుకుంటున్న ఆ సమయంలో ఒక జాలారి కొమ్మ ఫెళఫెళమంటూ విరిగి గుట్ట మీద నుండి స్కూలు వంటగది రేకు పైన పడి భయంకరమైన శబ్దం చేసింది. ఉలిక్కిపడి భయంతో అతని చేతులనుండి విడిపోయి బయటకి పరిగెత్తాను. తల ఎత్తి గుట్టవైపు చూశాను జాలారి చెట్టు దిక్కుగా. గుట్టనానుకున్న ఆకాశం ఎర్రగా ఉంది. నా ముఖం కూడా అలానే ఉందేమో. నా బుగ్గల్లోంచి వెచ్చగా ఆవిరులు వస్తూనే ఉన్నాయి. పొలాల్లో పనులు చేసుకుని ఇళ్ళకి వెళుతున్నవాళ్ళు, చీకటి పడుతున్నా ఇంకా ఇంటికి చేరని వాళ్ళు, ఆ శబ్దానికి స్కూల్లోకి పరిగెత్తినట్లుగా వచ్చారు. వాళ్ళల్లో నాన్న కూడా ఉన్నాడు. నన్ను చూసి కొట్టడానికొచ్చినట్లు నా భుజం పట్టుకున్నాడు. నా కాళ్ళు వణికిపోయాయి.

“ఏం చేస్తున్నావిక్కడ గౌతమీ?”

“తను ట్యూషనుకి వచ్చిందండీ,” నా నోటి వెంబడి మాట రాకముందే అతను అన్నాడు.

“పద ఇంటికి!” అన్నాడు నాన్న గదిమినట్లుగా. అతని మాటలు నమ్మలేదని నాన్న ముఖం చెప్తూనే ఉంది.

జాలారి కొమ్మను లాగేసి ఇంటికొచ్చిన నాన్న అమ్మ మీద అరుస్తున్నాడు. నేను గది లోనుండి బయటకు రాకుండా ముసుగుతన్ని పడుకున్నాను. మాష్టారినే తలుచుకుంటూ అతని ఊహల్లో తేలిపోతున్న నాకు అమ్మా నాన్నల అరుపుల గురించి పట్టలేదు. నా శరీరంపై అతని చేతులు ఇంకా పాకుతున్నట్టే ఉంది. నా ఒళ్ళంతా ఏదో కొత్త పులకరింత. అతను లేకుండా బతకలేనని నిశ్చయించుకున్నాను. మర్నాడు స్కూలుకి తయారవుతున్న నన్ను అమ్మ ఆపేసింది.

“ఇక నువ్వు స్కూలుకి వెళ్ళక్కర్లే! నిన్ను చూసుకోవడానికి పెళ్ళివారొస్తున్నారు. ధర్మయ్య గారబ్బాయి వేణు. కుదిరితే లగ్నాలు కూడా ఈ రోజే.”

“నాకు పదిహేడేళ్ళే కదా. నాకు పెళ్ళేంటి?” అన్నాను.

“పదిహేడేళ్ళ దానివి మరి ఏం చేద్దామని చీకటి పడ్డాక ఒంటరిగా స్కూలుకి వెళ్ళావే?” అంది అమ్మ ఆవేదనగా.

ఆరోజే మా ఊరి ధర్మయ్యగారబ్బాయి వేణుతో నాన్న నాకు పెళ్ళి కుదిర్చాడు. వేణు నాకు అంతకుముందే తెలుసు.

భోగి రోజు గంగిరేణు చెట్టు కొమ్మకి కట్టిన ఉయ్యాల ఊగుతున్నాను. వేణు చెల్లెలు శోభ నా వెనక నిలబడి గంగిరేణు కాయలు కింద రాలేట్టుగా పెద్ద పెద్ద ఊపులు ఊపుతోంది. కాలేజీలో చదువుతున్న వేణు శెలవలకి ఇంటికి వస్తున్నట్లుంది, సూట్‌కేస్ పట్టుకుని నిలబడి నన్ను రెప్పవాల్చకుండా అలాగే చూస్తున్నాడు. ఉయ్యాల ఊపుతున్న శోభ, ‘అన్నయ్యా!’ అనుకుంటూ అతని దగ్గరకి పరిగెత్తి అతని చేతుల్లోంచి సూట్‌కేస్ లాక్కుంది. నేను ఉయ్యాల దిగాను. నా ఒళ్ళో నుంచి జారిపడ్డ గుండ్రటి గంగిరేణు కాయలను ఏరుకుంటూ తల ఎత్తి నా వైపు చూశాడు చిలిపిగా. అతని కళ్ళల్లో వచ్చిన ఆ మెరుపు దేని తాలూకుదో నాకు తెలుసు. పుస్తకాలు చదివిన నాకు ఆమాత్రం తెలీదా. కాని నాకెమంత గొప్పగా అనిపించలేదు. మూతి ముడుచుకుని వాళ్ళతో ఒక్కమాట కూడా చెప్పకుండా వచ్చేశాను.

మాష్టారి కళ్ళల్లో ఉండే ఉద్రేకమే నాకు బాగుండేది. పాఠం చెప్తూ నా దగ్గరగా వచ్చి నిలబడటం, కావాలని నన్ను తాకడం మళ్ళీ మళ్ళీ కావాలనిపించేది. అతని మైకంలో ఉన్న నాకు, వేణు చూపుల్లో భావం నచ్చలేదు. ‘వాళ్ళు నన్ను చేసుకోవడానికి ఒప్పుకున్నప్పుడు కదా’ అని ధీమాగా ఉన్నాను కాని, ‘నేనంటే ఇష్టపడుతున్నాడు కదా, అది చాలేమో నాతో పెళ్ళికి ఒప్పుకోవడానికి,’ అని కూడా అనిపించింది.

అనుకున్నట్టే పది గంటల వేళ వాళ్ళు వచ్చి లగ్నాలు పెట్టుకున్నారు. పెళ్ళి పనులన్నీ హడావుడిగా జరిగిపోతున్నాయి. నన్ను ఇల్లు దాటనివ్వకుండా కట్టుదిట్టం చేశాడు నాన్న. జాలారి చెట్టుకి పూజ చేయించడానికి తీసికెళ్ళిన రోజు మాష్టారుని ఎలాగైనా కలిసి మాట్లాడాలనుకున్నాను. ‘మొన్న నా బిడ్డను చల్లగా చూశావు తల్లీ. ఈ పెళ్ళి కూడా ఏ ఆటంకమూ లేకుండా జరిపించు,’ అనుకుంటూ అమ్మ జాలారి చెట్టుకి మొక్కుకుంది.

ఆ మాటలు మనసులో అనుకోకుండా నేను వినాలనే పెద్దగా అంటున్నదని నాకు అర్థమయింది. ఆ రోజు స్కూలుకి వెళ్ళి మాష్టారుని కలవాలనే ప్రయత్నం మానుకున్నాను. మాష్టారు నన్ను ఎలాగైనా తీసికెళ్ళి పెళ్ళి చేసుకుంటాడు అనే నమ్మకం నాలో.

పెళ్ళి రోజు మాష్టారు ఇవ్వమన్నారంటూ మేఘన ఉత్తరం తెచ్చి ఇచ్చింది. ఏం రాశాడో చదవాలని ఆతృత కాని చదవడానికి అస్సలు వీలు కాలేదు. అమ్మ చూస్తుందన్న కంగారుతో దాన్ని జాకెట్టులో దోపుకున్నాను. పెళ్ళి మధ్యలో తలంబ్రాల బట్టలు మార్చుకోవడానికి గదిలోకి వెళ్ళినపుడు చదివాను.

‘పెళ్ళి అయితేనేమిలే, నువ్వేమీ దిగులుపడకు. ఈ రోజు రాత్రికి పిచ్చిపట్టిన దానిలా నటించు. నువ్వు నా దానివన్న సంగతి మర్చిపోకు. నిన్ను జీవితాంతమూ ప్రేమించే – నీ …’

ఎప్పుడొచ్చిందో అమ్మ నా వెనక నుండి నా చేతిలోని చీటీ లాగేసుకుంది.

అతను చెప్పినట్లు నా పెళ్ళయిన రోజు నుండే పిచ్చిదానిలా నటిస్తున్నాను. అతనిని కలుసుకోవాలన్న నా ప్రయత్నాలు అమ్మ సాగనివ్వలేదు. ఎవరికీ తెలియకుండా మేఘన చేత మాత్రం అతనికి ఉత్తరాలు పంపించేదాన్ని. మేఘన మీద కూడా అమ్మకి అనుమానం వచ్చినట్లుంది తనని మా ఇంటికి తరచుగా రానిచ్చేది కాదు. పదవ తరగతి పరీక్షలు దగ్గరకొచ్చాయి. పరీక్షలు నేను రాయలేదు. పిచ్చి పట్టినట్లు నటిస్తున్నాను కదా! పరీక్షలయ్యాక మాస్టారు ట్రాన్స్‌ఫరయి వెళ్ళిపోయారని మేఘన చెప్పింది. ఆరోజు నిజంగానే పిచ్చిపట్లినట్లు ఏడ్చాను. అతను వెళ్ళడానికి కారణం అమ్మే అని నాకు అనుమానం వచ్చింది. అప్పటి నుండి అమ్మని చూస్తే పిచ్చి కోపంతో నిజంగానే పిచ్చి పట్టినట్లు అరిచేదాన్ని.

అతను నా కోసం వస్తాడు, నన్ను తీసికెళతాడనే నమ్మకం నన్ను వదలలేదు. పిచ్చిదానిలా నటించడం మాత్రం నాకు చాలా బాగా పట్టుబడింది.

3.
నన్ను కాపురానికి పంపించమని మా అత్తమామలు అడుగుతున్నారు. ‘ఇంకా చిన్నపిల్లేగా వస్తుందిలే,’ అని అమ్మ దాటేస్తోంది. నా పరిస్థితి నిజమే అనుకుంటున్న వేణు కూడా నన్ను వాళ్ళింటికి తీసుకెళ్ళడానికి ఆసక్తి చూపించడం లేదు.

ఆరోజు, “అత్తా! గౌతమిని డాక్టరు దగ్గరకి తీసికెళదామా,” అంటున్న వేణు మాటలకి నాకు భయం వేసింది. డాక్టర్ దగ్గరకి వెళితే నాకేమీ పిచ్చి లేదని తెలుస్తుంది. ఏం చేయాలో నాకు అర్థం కాలేదు. మొదటి సారిగా నాకు మాష్టారు మీద అనుమానం వచ్చింది. అతను నన్ను నిజంగా ప్రేమిస్తే పెళ్ళినే ఆపేసేవాడు. సరే, ఆపలేకపోయినా తను వెళ్ళేప్పుడు నన్ను ఎలాగైనా తీసుకెళ్ళేవాడు. అతనిక రాడేమో. ఇప్పుడు నేనేం చేయాలి? చచ్చిపోవాలా? ‘మీ అమ్మాయి పిచ్చిది’ అని ఈ వేణు నన్ను వదిలేస్తే బాగుండు. కానీ వదిలేసే వాడైతే డాక్టర్ దగ్గరకి తీసికెళతాడా? నాకు తల పగిలిపోయింది ఆలోచనలతో.

అమ్మ నా ఆందోళన కనిపెట్టిందో లేక ఈ డాక్టరు అనే పేరుతో పిచ్చి వదిలిపోయిందని అల్లుడి దగ్గర నాటకం వేయాలనుకుందో! నా దగ్గర కొచ్చి, “డాక్టరు గారి దగ్గరకి వెళ్ళి వచ్చాక ‘ఆ పిచ్చి’ వదిలించుకుని శుభ్రంగా కాపురం చేసుకో,” అంది.

“నాకు వేణు అంటే ఇష్టం లేదు. నాకిష్టం లేదంటే వినకుండా పెళ్ళి చేశారు. మాస్టార్ని ఊళ్ళో లేకుండా పంపారు. మీ మీద కక్షతోనే నేను ఇలా చేస్తున్నాను! పెళ్ళి అయితే చేయగలిగారు కాపురం చేయించగలరా నా చేత?” అని పెద్దగా అరిచాను. అమ్మ ఏడ్చుకుంటూ అవతలకి వెళ్ళిపోయింది.

డాక్టరు దగ్గరకి తీసికెళ్ళాడు వేణు నన్ను. ఏవో కొన్ని మాత్రలు ఇచ్చారు వాళ్ళు. నాకు తగ్గుతుందనే ఆశతో వేణు క్రమం తప్పకుండా మాత్రలు ఇవ్వనూ, టైముకి తినిపించనూ చేస్తుంటే నాకు సిగ్గుతో తల వాలిపోయేది. నిజం చెప్పేయాలనిపించేది. పాపం వేణు తప్పేమీ లేదు. అతనంటే నాకు కోపమూ లేదు. కానీ ఎందుకో గొంతు పెగల్లేదు. చెప్పేదామనుకున్నప్పుడల్లా గొంతుకలో ఏదో అడ్డం పడేది.

ఉన్నట్టుండి ఒక రోజు పొద్దున్నే అమ్మ నన్ను గదిలోకి లాక్కెళ్ళి పైట చెరుగులోంచి న్యూస్ పేపర్ తీసి నా ముఖాన కొట్టింది. “వీడి కోసమేనా నీ భర్త దగ్గర నువ్వు పిచ్చిదానిలా నటిస్తుంది?” అంది చీదరగా నన్ను చూస్తూ.

‘విద్యార్థినిపై అత్యాచారం చేసిన స్కూలు టీచర్‌కి యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష!’ అన్న వార్త కింద అతని ఫొటో. చూడగానే తెలీనంత భయం వేసింది. ఫిట్స్ లాగా వచ్చి అమ్మ పైన స్పృహ తప్పి పడిపోయాను. తెలివి వచ్చాక పేపర్లో ఆ అమ్మాయి స్థానంలో నన్ను ఊహించుకుని ఆరోజంతా భయంతో వణికిపోతూనే ఉన్నాను.

తర్వాత రోజు పొద్దున గుట్ట కింద పొలానికి వెళుతున్నానని చెప్తున్న వేణు మాటలు వినగానే… మెరుపులా జాలారి చెట్టు — ఆ రోజు అతని నుండి కాపాడిన జాలారి చెట్టు — గుర్తొచ్చింది. ఇప్పుడు కూడా ఆచెట్టే నాకు తోడు. ఆ చెట్టుని చూడాలి. పెళ్ళయ్యాక వేణుతో ఒక్కసారి కూడా బయటికి రాని నేను అతనితో పొలానికి బయలుదేరాను. ఆరోజు వేణు ముఖంలో ఎంత సంతోషమో! అప్పటినుంచీ ప్రతి రోజూ పొలానికని వచ్చి గుట్ట ఎక్కి జాలారి చెట్టు కింద సమయం గడుపుతున్న నన్నూ, నా ముఖంలోని ఆవేదనని చూసి అతని సంతోషం ఆవిరవుతోంది. ‘ఎన్నాళ్ళిలా’ అని నన్ను ప్రశ్నిస్తున్నట్లున్న అతని కళ్ళల్లోకి చూడలేకపోతున్నాను.

ఇక్కడకొచ్చి కూర్చున్నప్పటి నుండీ నా బాధ మెల్లిగా తగ్గుతోంది. ఈ జాలారి చెట్టు గౌతముడిని సాకినట్లే నన్నూ సాకుతున్నట్టు అనిపిస్తోంది. నాకూ ఏదో అస్పష్టంగా చెప్తున్నట్లే ఉంది. నిన్న మేడమ్‌ని చూసినప్పటి నుండీ నేనేం చేయాలో నాకు అర్థం అవుతోంది కాని ఏదో తెలియని తెర అడ్డం పడుతోంది. వెక్కి వెక్కి ఏడుస్తూ మోకాళ్ళపైన తల దాచుకున్నాను.

సాయంత్రం నాలుగయిందేమో పిల్లలు గోలగా అరుచుకుంటూ ఇళ్ళకి వెళుతున్నారు. ఎండ తగ్గిపోయింది. గుట్ట రాళ్ళ పైన చెట్ల నీడలు వ్యాపించడంతో గుట్ట గోధుమరంగుతో మెరుస్తోంది. గుట్ట కింద మాటలు వినిపిస్తున్నాయి. లేచి చూశాను. ఉమా మేడమ్ – ప్రక్కన వేణు ఇద్దరూ నడుస్తూ నా దగ్గరకి వస్తున్నారు.

“ఈ గుట్ట చుట్టు పక్కలే స్థలం చూడు వేణూ! పిల్లల బాధ్యతలు తీరాయి. ఇక ఇక్కడే ఇల్లు కట్టుకుంటే…,” అని ఆగి చుట్టూ చూస్తూ “ఈ పరిసరాలు వదలలేకే మళ్ళీ ఈ స్కూలుకే పోస్టింగ్ వేయించుకున్నాను,” అన్నారు.

“చూస్తా మేడమ్! నాన్నతో కూడా మాట్లాడతా,” అన్నాడు వేణు.

“నేను గౌతమిని తీసుకుని వస్తాలే వేణూ! నువ్వెళ్ళు,” అన్నారు మేడమ్.

“సరే మేడమ్,” అంటూ నా వైపు చూసి నవ్వి, వెనక్కి తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు.

“కూర్చో గౌతమీ!” అంటూ ఉమా మేడమ్ నాకు దగ్గరగా వచ్చారు. తను కూర్చుంటూ “రాత్రి మీ అమ్మతో మాట్లాడాను,” అని అన్నారు. నేను అప్రయత్నంగా చెట్టు మొదలుకి ఆనుకుని కూర్చున్నాను.

“ఇది సినిమా కాదు నటించడానికి జీవితం!” ఈసారి ఆమె గొంతులో కాఠిన్యం.

దిగులు, భయం, అపరాధ భావనతో నా కళ్ళు నిండి కన్నీళ్ళు చెంపల మీదికి గబగబా దొర్లాయి. “అయ్యో! గౌతమీ ఏమిటిది?” అంటూ హడావుడిగా లేచి చేతిలో ఉన్న కర్చీఫ్‌తో నా కళ్ళు తుడుస్తూ “ఛ! ఏడుపెందుకు ఊరుకో – తప్పులు చేయడం గొప్ప కాదు. సరి చేసుకోవడం నేర్చుకోవాలి,” అన్నారు.

నేను మౌనంగా ఉన్నాను. ఆపుకున్నా ఆగకుండా నా కళ్లు కన్నీటితో నిండి పోతున్నాయి. గుట్ట మీదకి మేతకి తీసికెళ్ళిన ఆవులని ఇళ్ళకి తోలుకుని వస్తున్నట్లున్నారు. గిట్టల చప్పుడు, హెయ్! హెయ్! అనే అరుపులు విన్న మేడమ్ “ఇంటికి పోదాం దా గౌతమీ!” అన్నారు. కన్నీళ్ళని భుజం మీద ఉన్న దుప్పటితో గట్టిగా తుడుచుకుంటూ లేచాను.

గుట్ట దిగుతూ ఆగి వెనక్కి తిరిగిన ఉమా మేడమ్ జాలారి చెట్టుని చూస్తూ, “యశోధరనీ, బిడ్డనీ నిర్లక్ష్యంగా వదిలి వెళ్ళే బుద్దుడిని ‘పెళ్ళి అనే బంధనం నీకొక్కడికే సంబంధించినది కాదు, బాధ్యతని వదిలి ఇలా వెళ్ళడం నీకు తగునా!?’ అని ఈ జాలారి చెట్టు అడిగే ఉంటుంది – కదా గౌతమీ?” అని అడిగారు.

ఆమె గొంతులో ఆవేదన, కాదు కాదు, యుగాలుగా ఓ స్త్రీ బాధని చూసి మరో స్త్రీకి కలిగే ఆక్రోశం — అది ప్రకంపనలుగా నా హృదయాన్ని తాకింది. ఇంతవరకూ నన్ను కప్పి ఉంచిన ఏదో తెర ఒక్కసారిగా కళ్ళ ముందు నుంచి సర్రున తొలగినట్లయింది.

నా కర్తవ్యాన్ని చెప్పకనే చెప్తున్న మేడమ్‌కి దగ్గరగా వెళ్ళి ఆలంబన కోసం అన్నట్లుగానో మరి కృతజ్ఞతాపూర్వకంగానో ఆమె చేతిని గట్టిగా పట్టుకున్నాను.

-----------------------------------------------------------

రచన: రాధ మండువ, 

ఈమాట సౌజన్యంతో

తరవాణి కేంద్రం

తరవాణి కేంద్రం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి..................

మా చిన్నప్పుడు వేసంకాలం వచ్చిందంటే తప్పకుండా తరవాణి కుండ ఇంట్లో వెలియాల్సిందే.  ఆ మాటకొస్తే వేసంకాలం కాకపోయినా ఉండేదనుకోండి.  మామూలుగా ఇంట్లో ఉండేవాళ్ళే మూడుతరాలవాళ్ళు.  వీళ్ళు గాక చుట్టాలూ, పక్కాలూ, పరామర్శలకొచ్చినవాళ్ళూ, పనిమీదొచ్చినవాళ్ళూ పూట పూటా పది విస్తళ్ళే లేస్తాయో, పాతికే లేస్తాయో ఎవరికెరుక?  ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో పూట పూటా అన్నం మిగిలిపోవడంలో ఆశ్చర్యమేమీలేదు.  ఎంత ముష్టి వాళ్ళకేసినా, వాళ్ళవి మాత్రం పొట్టలా, చెరువులా?  కాబట్టి తరవాణి కుండే శరణ్యమైంది. పైగా మా అమ్మమ్మకి తరవాణికి ఉండే రోగనిరోధక శక్తి మీద చాలా గురి.  “అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం.  ఒంటికి చలవ,” అంటూ పిల్లలందరినీ కూర్చోబెట్టి మిట్ట మధ్యాన్నం వేళ తరవాణి పోసేది.  బలవంతం ఏం లేదులెండి.  మేం కూడా ఇష్టంగానే తాగేవాళ్ళం.

లాస్‌ ఏంజెలెస్లో మండు వేసవిలో ఏర్‌ కండిషనర్‌ లేని ఇంట్లో కూర్చుని చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకుంటున్నాను.  (ఏర్‌ కండిషనర్‌ ఎందుకు లేదంటారా?  ఈ ఇళ్ళు కట్టినప్పుడు అలాంటివన్నీ అనవసరం అనిపించినట్టున్నాయి, అందుకని ఒక కూలర్‌ పెట్టి ఊరుకున్నాడు ఇల్లు కట్టిన మహానుభావుడు.  మరి ఆ రోజుల్లో ప్రజలకి ఎండ తట్టుకునే శక్తి ఎక్కువగా ఉండేదో, లేక అసలు ఆ రోజుల్లో ఇంత ఎండలు ఉండేవు కావో నాకు తెలియదు. లేకపోతే వాళ్ళు అమాయకులైవుండవచ్చు.  ఈ కాలపు వాళ్ళు మరీ తెలివి మీరిపోయారు కానీ, ఆ కాలపు వాళ్ళకి సమ్మర్లో వేడిగా ఉండడం అత్యంత సహజంగా అనిపించి ఉండవచ్చు.)

అయితే ఈ మధుర స్మృతులని ఎవరితో పంచుకోవడం?  మా ఆవిడ పూర్తిగా పట్న వాసంలో పెరిగింది.  నేను చదువుకునే రోజుల్లోనే మేము పల్లెటూరు వదిలేయడంతో ఆవిడ అసలు పల్లెలో అడుగుపెట్టాల్సిన అవసరమే లేకపోయింది.  పైగా పెళ్ళైనప్పటినించీ అమెరికాలోనే ఉంటున్నామయ్యె.  అయినా ప్రయత్నించి చూద్దాం అని తనని పిలిచి నా చిన్ననాటి ముచ్చట్లు చెప్పడం ఆరంభించాను.  తన రియాక్షన్‌ నేను ఊహించినదానికంటే కూడా దారుణంగా ఉంది.

“ఏమిటీ? పాసిపోయిన అన్నం తినేవాళ్ళా మీరు?”
“పాసిపోకుండా ఉండడానికే నీళ్ళు పోయడం.”
“ఛీ!  ఛీ!  అలా నీళ్ళోడుతున్న అన్నాన్ని ఎలా తింటారబ్బా!”
“తినరు.  తాగుతారు.”
“అన్నం తాగుతారా ఎక్కడైనా?”
“అన్నం కాదు.  తరవాణి.”
“ఏదో ఒక అన్నం.”
” నీకెందుకు?  నేను చేసి చూపిస్తాగా?  అప్పుడు నువ్వే దాన్ని జుర్రుకుంటూ తాగుతావు.”
“ఛీ!  నేనెప్పుడూ జుర్రను.”

మొత్తానికి ఎలాగైనా తరవాణిని చేసి ఆవిడ చేత తాగిస్తే గానీ దాని అద్భుతం తనకు బోధపడదనిపించింది.  కానీ ఇది నా ఒక్కడి వల్లా అవుతుందా?  ముఖ్యంగా మా ఆవిడ దగ్గిరనించి సహకారం మానె, ప్రోత్సాహమైనా దొరకనప్పుడు?  నాకు అండగా నిలిచేందుకు ఎవరైనా కావాలనిపించింది.  స్నేహితులూ, సన్నిహితులూ అందరి పేర్లూ (వ్యాకరణ దృష్య్టా “పేళ్ళు” అనాలి కాబోలు.  కానీ ఆ మాటంటే నాకెప్పుడూ కట్టెలు జ్ఞాపకమొస్తాయి.  సరే!  పేర్లనే అందాం ) తిరగెయ్యగా, రావుగారూ, శర్మగారూ నాకు తగిన సహాయకులనిపించింది.  ఎందుకంటే వాళ్ళిద్దరూ కూడా పల్లెటూర్లలో పెరిగిన వాళ్ళే.

తరవాణి మాట ఎత్తగానే ఇద్దరూ చాలా ఎక్సైట్‌ అయిపోయి ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడొచ్చేస్తామని వాగ్దానాలు చేశారు.  ఒక శుభ ముహూర్తాన మేము ముగ్గురం కూర్చుని తరవాణి తయారుచేసేందుకు కావాల్సిన వస్తువులను జాబితా వెయ్యడం మొదలుపెట్టాం.
“చాలా సింపిలండీ.  కొంచెం గంజీ, ఓ కుండా, నాలుగు దబ్బాకులూ ఇంకేం అఖ్ఖర్లేదు,” అన్నారు రావుగారు.
నేనూ, శర్మగారూ ఒకరి ముఖాలొకరు చూసుకున్నాం.  చివరికి శర్మగారే అనేశారు, “ఐటమ్స్‌ తక్కువేగానీ అవి ఇక్కడ అంత తేలిగ్గా దొరికేవి కావు మాష్టారూ,” అని.
“అలా ముందే నీరసపడిపోతే ఎలాగండీ?  మనసుంటే మార్గముందన్నారు.  ఒక్కొక్కటీ తీసుకుందాం.  మొదట కావాల్సింది గంజి.  దాంట్లో కష్టమేముంది?”
పక్కనే కూర్చుని అంతవరకూ మామాటలన్నీ నిశ్శబ్దంగా వింటున్న మా ఆవిడ హఠాత్తుగా కల్పించుకుంది.  “గంజంటే కాటన్‌ చీరలకు పెడతారు అదే కదా?”
“ఆఁ.  అదే,” అన్నాన్నేను ఆవిడ పరిజ్ఞానానికి కొంచెం ఆశ్చర్యంగానూ, చాలా ఆనందంగానూ.
“అయితే ఏం కష్టం లేదు.  అది మనింట్లోనే ఉంది.”
“ఉందా?  ఏమిటి ఇప్పుడుందా?”  నేను తెల్లబోయాను.
“అరె!  ఎందుకంత ఆశ్చర్యం?  అవును.  ఇప్పుడే రెడీగా ఉంది.”
“నేన్నమ్మను.”
ఆవిడ ఉడుక్కుంది.  “అయితే చూపిస్తాను,” అని లేచి బెడ్రూమ్‌ లోకి వెళ్ళింది.  నిజం చెప్పొద్దూ, ఒక ఇస్త్రీ చేసిన కాటన్‌ చీర తెచ్చి దాన్ని దులుపుకోమంటుందేమోనని నాకు కొంచెం భయంవేసింది.  ఇంతలో ఆవిడ చేతిలో ఒక స్ప్రే కాన్‌ పట్టుకొచ్చి మా ముందర బల్ల మీద ఠక్‌ మని పెట్టి విజయగర్వంతో మా ముగ్గురినీ కలయజూసింది.  కొంప మునిగింది.  నేను అనుకున్నంతా అయింది.

నేనూ, శర్మగారూ గుడ్లు మిటకరిస్తూ, ఒకర్నొకరు చూసుకుంటూ, గుటకలు మింగుతూ కూర్చున్నాం.  అయితే రావుగారిని ఏ సంకోచాలూ బాధించినట్టు లేవు.  మా అందర్లోకీ ఆయనే పెద్దవాడవడం మూలానేమో.
“ఇదేమిటీ?” అంటూ ఆయన ఆ డబ్బాని వింతగా చూస్తూ అటూ ఇటూ కదిలించారు.
“మీరడిగిందే.”
“కానీ ఇదేదో బట్టల మీద స్ప్రే చేసే స్టార్చులాగుందే?”
“అవును.”
“భలే జోకు వేశారే!” అంటూ ఆయన విరగబడి నవ్వేశారు.

నేను హడావుడిగా కల్పించుకుని, “మాక్కావాల్సింది ద్రవ రూపంలో అంటే లిక్విడ్‌ ఫార్మ్‌ లో ఉండాలి.  ఇది పనికి రాదు,” అని దాన్ని బల్ల కిందకి తోసేయబోయాను.
మా ఆవిడ దాన్ని నా చేతుల్లోంచి లాక్కుని, “అయితే బజార్లో స్టార్చ్‌ పౌడర్‌ అమ్ముతారు.  అది తెచ్చుకుని నీళ్ళలో కలుపుకోండి,” అన్నది.
ఇది ఫరవాలేదనిపించింది.  “ఎక్కడ దొరుకుతుంది?” అనడిగాను ఉత్సాహంగా.
“గ్రోసరీలో లాండ్రీ డిటర్జెంట్స్‌ ఉండే సెక్షన్లో.”
“ఏమిటీ?  బట్టల సబ్బుని తినమంటావా మమ్మల్ని?”  నా కోపం ఆకాశాన్నంటబోతున్నదని గ్రహించారేమో, శర్మగారు తొందరగా మా ఇద్దరి మాటలనీ సర్దేశారు.
“అబ్బే, ఆవిడ ఉద్దేశం బేకింగ్‌ సెక్షన్‌  అనండీ.  నేను కూడా ఆ స్టార్చ్‌ పెట్టెలను చూశాను.”
“అబ్బబ్బే.  ఈ పౌడరూ గీడరూ కుదరవండీ.  శుభ్రంగా అన్నం వార్చిన గంజే వాడదాం,” అని రావుగారు తేల్చి చెప్పేశారు.
“అన్నం వార్చడమంటే?” అని మా ఆవిడ ధర్మ సందేహం.
“అన్నం ఉడికాక మిగిలిపోయిన నీళ్ళు పారబోస్తాం కదా, అదన్నమాట,” అని రావుగారు వివరించారు.
“మిగిలిపోయిన నీళ్ళేమిటి?  అన్నం ఉడికేందుకు ఎన్ని నీళ్ళు కావాలో అన్నే పోస్తాం కదా?”

మా ఆవిడ పెళ్ళవగానే అమెరికా వచ్చేసిందని చెప్పాను కదూ?  అమెరికా వచ్చాకే తను వంట చెయ్యడం మొదలుపెట్టిందని కూడా ఇక్కడ మనవి చేసుకోవాలి.  అందుకే నేను, “మీ రైస్‌ కుక్కర్లలో అయితే సరిగ్గా కావాల్సినన్ని నీళ్ళు కొలిచి పోస్తారుగానీ, మన పాతకాలంలో ఇవ్వన్నీ ఎక్కడున్నాయ్‌?  ఏదో ఉజ్జాయింపుగా పోసేవాళ్ళు.  ఆ పోసేదేదో కాస్త ఎక్కువగానే పోస్తే అన్నం మాడుతుందన్న భయం లేకుండా ఉండేది.  కాబట్టి ఇప్పుడు మనం కూడా అలాగే అన్నం వార్చాలి,” అని స్పష్ట పరిచాను.
ఆవిడ మూతి తిప్పుకుంది.  “రైస్‌ కుక్కర్లో ఎక్కువ నీళ్ళు పోస్తే అవేమీ మిగలవు.  నీళ్ళన్నీ అయిపోయేదాకా అన్నం ఉడుకుతూనే ఉంటుంది.  అలా వండితే మీకు వచ్చేది గంజి కాదు , గుజ్జు.  అంతే.”
“తెలుసులే.  అందుకే మేం రైస్‌ కుక్కర్లో వండం.  వేరే గిన్నెలో వండుతాం.”
“ఎందుకింత శ్రమ?  రైస్‌ కుక్కర్లో అయితే ఎంత సుఖం?  ఒక బటన్‌ నొక్కితే సరి.  మళ్ళీ దాన్ని గురించి ఆలోచించక్కరలేదు.  అది పొంగుతోందో, మాడుతోందో అని బెంగ పెట్టుకోనక్కరలేదు.”
“ఈనాడు అన్నం వండడం కూడా ఒక “లాస్ట్‌ ఆర్ట్‌” అయిపోయింది,” అని నిట్టూర్చారు శర్మగారు.

అందరం ఆలోచనలో పడి కొంతసేపు మాటల్లేకుండా కూర్చున్నాం.  బహుశ ఎవరికి వారే లోలోపల వారికి ప్రియమైన జ్ఞాపకాలను తవ్వుకుంటూ, మళ్ళీ తిరిగి రాని, రాబోని జీవన విధానాన్ని తలుచుకుంటున్నారనుకుంటాను.  హఠాత్తుగా ఆ నిశ్శబ్దాన్ని భంగపరుస్తూ రావుగారు బల్లని ఒక చరుపు చరిచి, “అఛ్ఛా!” అన్నారు.  మేమంతా ఉలిక్కిపడి ఆయన వంక చూశాం.
ఆయన చాలా ఉత్సాహంగా కనిపించారు.  “ఇప్పుడు మనం చేస్తున్నదేమిటో తెలుసా?” అనడిగారు గంభీరంగా.
“తరవాణి,” అన్నాన్నేను.
“కాదు.  ఉట్టి తరవాణి కాదు.  మనం చేయబోతున్న ఈ తరవాణికి గొప్ప ” symbolic meaning ” ఉన్నది.  అదేమిటో తెలుసా?”
తెలీదన్నట్టు తలలూపాం.
” Modern technology  కింద మాసిపోతున్న మన ఆచారాలను పునరుధ్ధరించబోతున్నాం.  పరిస్థితులు ఎంత ప్రతికూలించినా, తెలుగు దేశం వదిలి ఎన్నేళ్ళయినా, ఎంత దూరంలో ఉన్నా, మనమింకా పదహారణాల అచ్చ తెలుగు బిడ్డలమేననీ, మన తెలుగు తల్లిని మరచిపోలేదనీ నిరూపించబోతున్నాం.  అమెరికాలో ఉన్నా ఆంధ్రత్వం కోల్పోలేదనీ, ముక్కోటి ఆంధ్రులకూ మనం గర్వకారణమనీ ఢంకా బజాయించి మరీ చెప్తాం!”
అన్నట్టు రావుగారు అడపాదడపా ఏవో రచనలు కూడా వెలిగిస్తూంటారు లెండి.  ఆయన వాగ్ధాటికి మేం తట్టుకోలేకపోయాం.  మేం తెల్ల మొహాలు వేశామేమో, ఆయనే మళ్ళీ అన్నారు,
“ఏం? అర్ధం కావడం లేదా?  మనం ఈ తరవాణి చెయ్యడం కేవలం కాలక్షేపం కోసం కాదు.  We are preserving our culture!   మిగిలిపోయిన అన్నం, ఇన్నేళ్ళ తర్వాత కూడా ఇంకా మనలో మిగిలి ఉన్న మన సంస్కృతి చిహ్నం.  దాన్ని నాన వేసే ఆ గంజి మన సంస్కృతి నిండా ప్రవహించే జీవరసం.  మిగిలిపోయిన అన్నం పాడవకుండా ఉండడానికి ఎలా గంజిలో వేస్తామో, అలాగే ఇంకా మనలో ఇంకిపోని తెలుగు వాసనలని ఇలా మన సాంప్రదాయాల సారంలో వేసి నిలబెట్టుతున్నామన్నమాట.”

రావుగారి ఉపన్యాసం నామీదా, శర్మగారిమీదా సంజీవనీ మంత్రంలా పనిచేసి మాలో కొత్త ఊపిరి పోసింది.  తుపాకీ గుండుకి నిర్భయంగా ఛాతీ చూపించిన అల్లూరి సీతారామరాజూ, ప్రజలకోసం ప్రాణాలర్పించిన పొట్టి శ్రీరాములగారూ మమ్మావహించినట్టు పునర్జీవులైనాం.  చాపకింద నీరులా వచ్చి మనని ముంచేసే పాశ్చ్యాత్త ప్రభావానికి లొంగకూడదనే ఆవేశంతో శక్తులు నిండే రక్తం మండే శ్రీ శ్రీ గారి సైనికులమై చెంగున లేచి నుంచున్నాం.

మా ఆవిడ మీద మాత్రం దాని ప్రభావమేమీ ఉన్నట్టులేదు.  “అవునవును.  రైస్‌ కుక్కర్లో వండితే గంజి రాదు కాబట్టి మామూలు గిన్నెలో వండాలి.  అన్నం పాడవకుండా ఉండేందుకు రిఫ్రిజరేటర్లో పెట్టకూడదు.  తరవాణిలో వెయ్యాలి.  గారెలకి పప్పు బ్లెండర్లో రుబ్బితే సరైన రుచి రాదు కాబట్టి ఇండియానుంచి రుబ్బురోలు తెప్పించి మరీ రుబ్బాలి.  మీ cultural preservation  అంతా ఆడవాళ్ళకు తప్పిపోయిన చాకిరీ మళ్ళీ తెచ్చిపెట్టడానికే.  ఈ కల్చర్‌ వంకంతా ఆడవాళ్ళని అణిచి పెట్టి ఉంచడానికే.”

నేనే అడ్డంకులనీ లెక్క చేసే స్థితిలో లేను.  “నీ వాదంలో బలం లేదు. ఇక్కడ చాకిరీ అంతా మొగవాళ్ళే చేస్తున్నారు కాబట్టి ఏ ఆడవాళ్ళూ అణచబడటం లేదు,” అని శర్మగారి వైపు తిరిగాను.  ” రండి సార్‌!  మన ధ్యేయమేమిటో మాష్టారు గారు చెప్పాక ఇక నాకు ఆగాలనిపించడం లేదు,” అని అలమరలోంచి ఒక పెద్ద గిన్నె తీశాను.
“భేష్‌” అని మెచ్చుకున్నారు రావుగారు.  “ఉత్సాహం అంటే అలా ఉండాలి.  ఏదీ, కాస్త ఎసరు పడేసి అన్నం ఉడికేలోగా మనం కుండా, ఆకులూ సంపాదిద్దాం.”
కుండ మాట వినేసరికి లేస్తున్న శర్మగారు మళ్ళీ కుర్చీలో కూలబడ్డారు.  “ఇక్కడ కుండలెక్కడ దొరుకుతాయండీ?  అంతా ప్లాస్టిక్కు మయం.”
“బజారులో అమ్ముతారుగదా, ceramic pots  అని?  అవి మట్టితో చేసినవే గదా?”  అనడిగారు రావుగారు.
“అబ్బే, వాటన్నిటికీ పైన ఏదో glaze పూస్తారు మాష్టారూ.  కాబట్టి మట్టి గుణాలేవీ వాటికి మిగిలుండవు.”
“పోనీ మొక్కల కోసం చేసే pots  ఉంటాయిగా.  వాటికేమీ glaze  ఉండదుగా?” అన్నారు రావుగారు విసుగు చెందని విక్రమార్కుడిలా.

ఆ అద్భుతమైన బ్రెయిన్‌ పవర్‌ చూసి శర్మగారూ, నేనూ చిత్తయిపోయాం.  “భలే ఆలోచన గురువుగారూ.  వెంటనే వెళ్ళి కొనుక్కొద్దాం రండి.  ఎందుకలా నవ్వుతున్నావు?” అని చిరాగ్గా మా ఆవిడనడిగాను.
ఆవిడ పొట్ట పట్టుకుని, “ఆ పాట్స్‌ కి.. ఆ పాట్స్‌ కి ..” అంటూ ఆయాసపడసాగింది.
“ఊఁ, ఏమిటా పాట్స్‌ కి?”
“ఆ పాట్స్‌ అన్నిటికీ అడుగున చిల్లులుంటాయి.  మీరు ఇంత కష్ట పడి చేసిన తరవాణీ అంతా కారిపోతుంది,” అని చెప్పి మళ్ళీ ఆవిడ నవ్వులంకించుకుంది.
“ఊఁ, మంచి సమస్యే తెచ్చిపెట్టారే,” అని సాలోచనగా చూశారు రావుగారు.  “పోనీ మనం ఒక pottery  క్లాసు తీసుకుని మనక్కావాల్సిన విధంగా ఒక కుండ తయారు చేసుకుంటే?”
“బ్రహ్మాండంగా ఉంటుంది.  అయితే ఆ క్లాసు జరిగినన్ని వారాలూ ఈ అన్నం ఇలా ఉడుకుతూనే ఉండాలా?” మళ్ళీ నవ్వడం మొదలు పెట్టింది మా ఆవిడ.
“అబ్బే, ఇది ఆపేసి క్లాసులన్నీ అయ్యాకే మళ్ళీ వండడం మొదలుపెడతాం,” అన్నారు రావుగారు తేలిగ్గా.

నాకిదేం నచ్చలేదు.  “అలా వద్దు మాష్టారూ.  ఇవ్వాళ సంకల్పించాము గదా.  ఇవ్వాళే దీని అంతు చూడాలి.  పోనీ మేము కిందటి సారి మెక్సికో వెళ్ళినప్పుడు ఒక కూజా లాంటిది కొన్నాం.  అది వాడొచ్చనుకుంటాను.  దానికి ఈ గ్లేజూ, గీజూ ఏమీ లేదు. మన దేశంలో చేసే వాటిలాగానే ఉంటుంది,” అని దాన్ని తెచ్చేందుకు లేచాను.
“ఆఁ, అది మంచి ఐడియా,” అన్నారు శర్మగారు కూడా ఉత్సాహంగా.
కానీ మా ఆవిడ కెవ్వుమంది.  “ఇంకా నయం.  దాంట్లో lead  ఉంటుంది.  అందులో వేసుకున్నదేదైనా తింటే lead poisoning  వస్తుంది.  అది మాత్రం వాడకండి,” అని ఆదేశించింది.

మాకేం చేయాలో పాలుపోలేదు.  ఓ పక్కనేమో మొదలు పెట్టిన పనిని పూర్తిచేయలనే ఆరాటం.  మరో పక్క మొండిపట్టు పడితే ఏం ముంచుకొస్తుందో అనే భయం.  “ఒకవేళ ఆ మెక్సికన్‌ కూజాలో కాస్తో కూస్తో lead  ఉందనే అనుకుందాం.  తరవాణి మహిమ ముందర అది నిలవగలదా?” అని నేను జబర్దస్తీ చేయబోయాను.
“కడివెడు పాలలో ఒక్క చుక్క విషం ఉన్నా అంతా విషమౌతుందంటారు.  ఎందుకులెండి అనవసరంగా,” అని తీర్చేశారు రావుగారు.
“మరైతే..?”
“ఏముంది?  ఓ కార్నింగ్‌ వేర్‌ గిన్నె వాడేద్దాం.  అదీ ceramic  ఏ గదా?  పనికొస్తుంది లెండి,” అని శర్మగారు తీర్మానించేశారు.
“సరే. మరి దబ్బాకులు?” అన్నాన్నేను జారిపోతున్న ఉత్సాహాన్ని మళ్ళీ తెచ్చుకుంటూ.
“అసలు ఈ దేశంలో దబ్బ చెట్లుంటాయా?” అని ధర్మ సందేహం వెలిబుచ్చారు శర్మగారు.
“దొడ్లో నిమ్మచెట్టు పెట్టుకుని మళ్ళీ దబ్బ చెట్టుని వెతుక్కోవడమెందుకు?” అన్నారు రావుగారు.
“నిమ్మాకులు పనికొస్తాయా?” అన్నాను నేను సంకోచిస్తూ.
“నిక్షేపంలా పనికొస్తయ్‌.  అయినా మీ నిమ్మకాయలను చూసి అందరూ దబ్బకాయలని ఎలాగూ భ్రమపడుతున్నారు.  ఇక ఆలోచన ఎందుకు?”

మా నిమ్మకాయలు కాస్త పెద్ద సైజులో ఉంటాయి లెండి.  వాటిని మొదటి సారి చూసిన ప్రతి వాళ్ళూ అవి నిజంగా దబ్బకాయలని మాతో పేచీ మొదలుపెడతారు.  కాదు, నిమ్మకాయలేనని వాళ్ళను నమ్మించేందుకు మేం చాలా కష్టపడాల్సొస్తుంది.

మొత్తం మీద ఎలాగైతేనెం, ఒక కార్నింగ్‌ వేర్‌ గిన్నే, పది నిమ్మాకులూ తెచ్చుకుని గట్టుమీద సిద్ధంగా పెట్టుకున్నాం.  అన్నం ఉడకగానే దాన్ని ఆ కార్నింగ్‌ వేర్‌ గిన్నెలోకి వార్చాం.  కొంచెం చల్లారనిచ్చి అందులో నిమ్మాకులు వేశాం.
“ఇప్పుడేమిటి నెక్స్ట్‌ స్టెప్‌” అన్నాను నేను ఆత్రంగా.
“ఇంకేమీ లేదు.  అది పులిసేంతవరకూ అలా వదిలేయడమే,” అన్నారు రావు గారు.  “కనీసం రేప్పొద్దుటి వరకూ దాని మొహం చూడనక్కరలేదు.”
“రేపటి వరకూ ఆగాలా?” పాపం తరవాణీని వెంటనే తాగేద్దామనుకున్న శర్మగారి మొహంలో ఆశాభంగం స్పష్టంగా కనిపించింది.
ఎలాగో మనసులకి నచ్చచెప్పుకుని, మా ఆశలన్నీ రేపటిమీద కేంద్రీకరించి, ఆపూటకి మామూలు విందు భోజనంతో (అదే లెండి, పార్టీ భోజనంతో) సరిపెట్టుకున్నాం.

మర్నాటి సాయంకాలం దాకా ఆ తరవాణీ గిన్నెని కదపడంగానీ, మూతతీయడంగానీ చెయ్యనని నాచేత ఒట్టు వేయించుకుని రావుగారు “గుడ్‌ నైట్‌” చెప్పి ఇంటికి వెళ్ళారు.  రేపు సాయంకాలమవగానే తరవాణి స్టాటస్‌ తనకి వెంటనే ఫోన్‌ చేసి చెప్తానని నాదగ్గిర వాగ్దానం పుచ్చుకుని వెళ్ళలేక వెళ్ళలేక వెళ్ళారు శర్మగారు.

అయితే ఆ మర్నాడు నేను ముందు ఫోన్‌ చేసింది రావుగారికి.  “మాష్టారూ, దీని వాసన చూస్తే ఏం పులిసినట్టనిపించడంలేదు.  పైగా చాలా చిక్కగా కూడా ఉన్నట్టుంది.  తరవాణీ అంటే పల్చగా గ్లాసులో తాగేటట్టుగా ఉంటుంది కదా?  కొన్ని నీళ్ళు పొయ్యమంటారా?” అని సందేహం వెలిబుచ్చాను.
“ఒద్దొద్దు.  ఇప్పుడే నీళ్ళు పోస్తే గంజి పులవదు.  ఇక్కడ “డ్రై హీట్‌” కదా.  అందుకని మనవైపంత తొందరగా పులవదు.  ఇంకో రోజో రెండు రోజులో ఆగి చూద్దాం.  ఆ తర్వాత కావాలంటే నీళ్ళు పోసుకోవచ్చు,” అని ఆదేశించారు రావుగారు.  సరే.  అన్నీ తెలిసిన మనిషి దీని బాధ్యత నెత్తిమీదకెక్కించుకుంటుంటే మధ్యలో నేనెందుకు అడ్డు చెప్పడం?  అలాగే అని, ఈ విచార వార్త శర్మగారి చెవిన వేశాను.
“ఏమిటీ?  ఇంకా రెండు రోజుల ఆగాలా?  మరి అప్పుడు వీక్‌ మధ్యలో రావడం నాకు కుదరదే!” అని నిరుత్సాహపడిపోయారు శర్మగారు.  ఈ లాస్‌ ఏంజలెస్లో దూరాలు ఇక్కడున్న వాళ్ళందరికీ భారాలే.  ఒక్క ఫ్రెండుని చూడాలనుకుంటే ఒక పూటంతా ప్రయాణం చెయ్యాలి.
“ఫరవాలేదు.  వచ్చే వీకెండ్‌ ఇక్కడకి వచ్చేయండి,” అని ఆయన్ని ఓదార్చబోయాను.
“అప్పటికి అది కాస్తా పాడైపోదూ?” అన్నారు ఆయన అనుమానంగా.
“తరవాణి పాడవడమేమిటండీ?  అసలది పాడవదనేదే కదా దాని మూల సూత్రం?” అన్నాను నచ్చచెబుతూ.
“ఏమో, ఎందుకైనా మంచిది.  అది సరిగ్గా పులిసిన తర్వాత దాన్ని కాస్త రెఫ్రిజరేటర్లో పెట్టి ఉంచండి,” అని ప్రాధేయపడ్డారు శర్మగారు.

దురదృష్టవశాత్తూ ఈ సంభాషణంతా స్పీకర్‌ ఫోన్‌ మీద జరగడంతో ఈ ముక్క మా ఆవిడ చెవిన బడడం, ఆవిడ కిసుక్కుమని గదిలోంచి పారిపోవడం వెంట వెంటనే జరిగిపోయాయి.  అదృష్టవశాత్తూ శర్మగారు ఇలాంటివేవీ పట్టించుకునే స్థితిలో లేరు.  తరవాణీ తయారవగానే దాన్ని రెఫ్రిజరేటర్లో పెట్టాల్సిందని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పి చివరకి బాధగానే ఫోను పెట్టేశారు.

ఆ మర్నాడు తరవాణీ గిన్నెలోకి తొంగి చూశాను కానీ మూత తియ్యలేదు.  పరిస్థితిలో ఏమీ మార్పునట్టు నాకు తోచలేదు.  “ఆయన రెండురోజులు ఆగమన్నారు కదా.  ఊరికే దాన్ని చూస్తూ కూర్చుంటే అది తొందరగా పులుస్తుందా ఏమైనానా? ” అన్న మా ఆవిడ హెచ్చరిక విని గబగబా ఇవతలకి వచ్చేశాను.  “A watched pot never boils”  అని ఇంగ్లీషులో సామెత ఉన్నది కదా.  అలాగే “A watched తరవాణి  pot never sours”  అని కూడా చెప్పచ్చేమో, నేను దాని వైపే చూస్తూంటే అది ఎప్పటికీ పులవదేమోనని భయం వేసింది.  అయినా ఇంకొక్క రోజేకదా అని సరిపెట్టుకున్నాను.
ఆ మర్నాడు నేను ఆఫీసునుంచి ఇంటికొచ్చేసరికి మా ఆవిడ ఆ తరవాణీ గిన్నె వైపే చూస్తూ, దాని మూత తియ్యబోయే దానిలా చెయ్యెత్తి కనిపించింది.
“ఆఁ, ఆఁ, ఏం చేస్తున్నావు?” అంటూ రఁయ్యిమని దూసుకొచ్చేశాను.  ఆవిడ వెనక్కి జరిగింది.  “ఏమీ చెయ్యటం లేదు కానీ, దీనికేదో అయినట్టుంది,” అన్నది.
“పులిసిందా?” అని నేను ఉత్సాహంగా తొంగి చూశాను.  మొదటిరోజుకీ ఇప్పటికీ నాకేమీ తేడా కనిపించలేదు.  “ఏముందీ?” అన్నాను అయోమయంగా.
మా ఆవిడ వేలు తరవాణికి అరంగుళం పైన కదలాడింది.  “ఇదిగో.  ఇదేమిటీ?  ఇక్కడా .. ఇక్కడా ..”
ఆవిడ వేలు వెంటనే చకచకా నా చూపులు కూడా ఒక్కొక్క నిమ్మాకు వైపు ప్రసరించాయి.  ఒక్కో ఆకు చుట్టూ నల్లగా పీచుల్లాంటివి ఏవో .. తెల్లటి తరవాణిలో దిష్టి చుక్కల్లా, మా ఆశలని నిర్దాక్షిణ్యంగా నలిపివేస్తున్న కాల పిశాచాలలాగా …
“ఏమిటంటావు అదీ?” అనడిగాను, నా నోటితో నేను అనలేక.
ఆవిడ ఏమాత్రం మొహమాటం లేకుండా, “బూజు. కదా?” అని ఒక్క ముక్కలో తేల్చేసింది.
“అలాగే ఉంది మరి,” అన్నాన్నేను నీళ్ళు నములుతూ.
మేమిద్దరం ఒకళ్ళ మొహాలొకరు ప్రశ్నార్ధకంగా చూసుకున్నాం.
నేను ఉండబట్టలేక మూత తీసి గిన్నెలో మొహం పెట్టబోయాను.  గుప్పుమన్న వాసనకి మా ఆవిడ ఠక్కుమని మూత మళ్ళీ పెట్టేసింది.
వణుకుతున్న చేతులతో రావుగారికి ఫోను చేశాను.  ఈ వార్త విన్నాక ఒక రెండు నిముషాలు ఆయన నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయారు.  “హలో .. ఉన్నారా అక్కడ?” అనడిగాను కంగారుగా.
“ఆఁ, ఉన్నానున్నాను.  ఎందుకిలా అయిందా అని ఆలోచిస్తున్నాను అంతే.  ఒకవేళ మనం అందులో ఉప్పు వేసి ఉండాల్సిందేమో?”
“తరవాణిలో ఉప్పు వేస్తారా?” అన్నాను ఆశ్చర్యంగా.
“అదే గుర్తు రావడం లేదు.  మా అమ్మమ్మో మామ్మో ఇస్తే తాగేయడమే తప్ప వాళ్ళు దాన్ని ఎలా తయారు చేసేవాళ్ళో నేనెప్పుడూ చూడలేదు.  నాకు తెలిసిందల్లా వాళ్ళు అప్పుడప్పుడు మిగిలిపోయిన అన్నాన్ని ఆ తరవాణి కుండలో వెయ్యడమే.  కానీ చూడబోతే ఇందులో మనకి తెలియని తిరకాసేదో ఉందనిపిస్తోంది.”
“మరయితే ఇప్పుడేం చేద్దాం?”
“ఇక చేసేదేముంది?  ఆ తరవాణికి తిలోదకాలు ఇచ్చేయడమే.”
“అంతేనంటారా?” అన్నాను నీరుగారిపోతూ.
“అంతే మరి.”

నీరసంగా ఫోను పెట్టేశాను.  నాకే ఇలా ఉంటే ఇక శర్మగారు ఏమైపోతారో? పాపం తరవాణి మీద చాలా ఆశలు పెట్టుకున్నారు.  ఆయనకి ఈ విషాద వార్త ఎలా చెప్పాలో నాకర్థం కాలేదు.  ఇంతలో నా గుండె ఝల్లు మనేలా ఫోను మోగింది.  యాంత్రికంగా దాన్ని తియ్యబోయి మళ్ళీ చెయ్యి వెనక్కి లాగేసుకున్నాను.  ఒకవేళ ఆ పిలుస్తున్నది శర్మగారైతే?  ఇంతలో ఫోను మోత ఆగిపోయింది.  నేను నిట్టూర్చి కాస్త కుదుటబడే లోపల మా ఆవిడ కార్డ్‌లెస్‌ ఫోనుతో నా ముందర నిలబడి ఉన్నది.
“శర్మగారు.  తరవాణి తయారయిందా అనడుగుతున్నారు,” అన్నది కొంచెం గొంతు తగ్గించి.
నా గుండె మళ్ళీ గుభేలు మంది.  “నువ్వే చెప్పేసెయ్‌” అన్నాను రహస్యంగా.
“నేనెందుకూ మధ్య?” అని ఆవిడ బలవంతంగా ఫోను నా చేతిలో ఇరికించి వెళ్ళిపోయింది.
ఇక తప్పేదిలేదని ఫోను తీసుకుని, “ఆఁ, హలో శర్మగారూ,” అన్నాను గొంతుని మామూలుగా ధ్వనింపచేసేందుకు ప్రయత్నిస్తూ.
“ఆఁ, చెప్పండి సార్‌.  అంతా తయారేనా?  శుక్రవారం వచ్చేయమా?” అనడిగారు శర్మగారు ఉత్సాహంగా.
హతోస్మి.  “శుక్రవారమా?  ట్రాఫిక్‌ ఎక్కువగా ఉంటుందేమో,” అన్నాను ఏమీ తోచక.
“అబ్బే ఫరవాలేదులెండి.  “ఆలస్యం అమృతం విషం” అన్నారు కదా పెద్దలు.  అసలు శుక్రవారం వరకూ కూడా ఆగాలనిపించడం లేదు.”
“ఆఁ, ఫరవాలేదు, శుక్రవారం రాత్రి వచ్చేయండి.  ఇంకా రెండు రోజులేగా,” అన్నాను కంగారుగా.
“నిజమే లెండి.  ఇంతకీ దాన్ని రిఫ్రిజరేటర్లో పెట్టారా?”
“ఇదిగో ఇప్పుడే పెడుతున్నా,” అని తరవాణీ గిన్నెని రిఫ్రిజరేటర్లో పెట్టేశాను హరిశ్చంద్రుడిలా.
“వెరీ గుడ్‌” అంటూ శర్మగారు ఫోను పెట్టేశారు.

నాకేమీ పాలుపోలేదు.  ఇప్పటికెలాగో మాట దక్కించుకున్నా శుక్రవారం ఏం చేసేట్టు?

నా ఆలోచన ఎటూ తేలకుండానే శుక్రవారం వచ్చేసింది.  ఈ లోపల రెండు మూడు సార్లు మా ఆవిడ ఆ తరవాణీ గిన్నెని కడిగేయబోతే వద్దని వారించడం మినహా నేను దాని గురించి వేరే ప్రయత్నాలేమీ చేయలేదు.  ఇంతలో శర్మగారూ, ఆయన భార్యా లోపలికి అడుగు పెట్టేశారు కూడా.  అంత్యనిష్టూరం కంటే ఆదినిష్టూరం మేలని నేను కుశల ప్రశ్నలు కూడా వేయకుండా,
“వెరీ సారీ శర్మగారూ, ఆ తరవాణీ బూజు పట్టిపోయింది,” అని కుండ బద్దలు కొట్టేశాను.

శర్మగారు కొయ్యబారినట్టైపోయారు.  నోట మాట రావటం లేదు.  నిలువుగుడ్లు పడిపోయాయి.  చేష్టలు దక్కినవాడిలాగా కాలూ చెయ్యీ ఆడక రెప్పపాటు లేకుండా మమ్మల్నే చూస్తున్న ఆయన వాలకం చూసి మేమంతా కంగారు పడిపోయి నెమ్మదిగా కూర్చోపెట్టి శైత్యోపచారాలు చేశాం.  కొన్ని నిముషాలకు ఆయన కొంచెం తేరుకున్నారు.
“ఏమిటి?  ఎలా జరిగింది?  రిఫ్రిజరేటర్లో .. ?” అని ప్రశ్నలు గుప్పించేస్తూంటే మళ్ళీ గుక్క తిప్పుకోలేకపోతారేమోనని భయపడి నేను అడ్డొచ్చాను.
“రిఫ్రిజరేటర్లో పెట్టక ముందే బూజు పట్టేసిందండీ.  ఒకవేళ ఉప్పు వెయ్యకపోవడం వల్లనేమో అని రావుగారు అన్నారు,” అని రెండు ముక్కల్లో తేల్చేశాను.
దీనికి శర్మగారేమీ సమాధానం చెప్పలేక పోయారు.  ఏమంటే ఏం ముంచుకొస్తుందోనని మేం ముగ్గురం కూడా నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నాం.  చివరకి ఆయన దీర్ఘంగా నిట్టూర్చి తలెత్తారు.  “సరే.  ఏం చేద్దాం?  మనకి ప్రాప్తం లేదనుకోవాలి.  అంతే.”
ఆయన నిబ్బరాన్ని నేను మెచ్చుకోలేకుండా ఉండలేక పోయాను.  “మీరింత ధైర్యంగా ఉంటారనుకోలేదండీ,” అన్నాను అభిమానంగా.
జీవం లేని నవ్వొకటి నవ్వారు శర్మగారు.  “ఆట్టే మెచ్చుకోకండి మాష్టారూ.  ఇది మేకపోతు గాంభీర్యమేమో ఎవరికి తెలుసు?  ఆ తరవాణీ గురించి ఎన్ని కలలు కన్నానో,” అని మళ్ళీ నిట్టూర్చారు.
“నిజమే.  నేను మాత్రం?”
“అసలు తరవాణీ కన్నా కూడా తరవాణి చారు తినాలని నాకెంతో కోరిక.”
అంతవరకూ ఏమీ కల్పించుకోని మా ఆవిడ ఆసక్తిగా, “తరవాణీ చారేమిటి?” అనడిగింది.
“అదే.  ఇలా వార్చిన గంజిలోంచి తేట తీసి దాంట్లో పోపూ అదీ పెట్టి చారు చేస్తారు.  ఎంత కమ్మగా ఉంటుందో,” అన్నాను నోట్లో ఊరుతున్న నీళ్ళను మళ్ళీ మింగేస్తూ.
“అందులో ముక్కలు కూడా వేస్తారా?” అనడిగింది మా ఆవిడ కుతూహలంగా.
“అబ్బే, ముక్కలు వేస్తే దాని రుచే పోతుంది.”
“ఓహో.  అంటే “ఏడిచార”న్నమాట,” అని మా ఆవిడ ముసిముసి నవ్వులు నవ్వింది.
ఆ మాటను ఆవిడకు నేర్పింది నేనే కాబట్టి దాన్ని ఆక్షేపించలేక, “ఏం కాదు.  ఏడిచారు కంటే ఎన్నో రెట్లు బాగుంటుంది,” అని దబాయించేశాను.
శర్మగారిదేమీ పట్టించుకోకుండా, “పోనీ రెడీ మేడ్‌ గంజి ఎక్కడైనా దొరుకుతే బాగుంటుంది. దాన్ని చారు చేసుకోవచ్చు,” అన్నారు ఆశగా చూస్తూ.
“ఆయనుంటే మంగలెందుకన్నట్టు, అలాంటిదే ఉంటే మనకీ అవస్తలన్నీ ఎందుకు?” అన్నాన్నేను.
మళ్ళీ కాస్సేపు మౌనంగా గడిచింది.  వాతావరణాన్ని కాస్త తేలిక చేసే ఉద్దేశంతో, “ఏమైనా డ్రింక్‌ పుచ్చుకుంటారా?” అనడిగాను.
“డ్రింకా?” అంటూ శర్మగారు నా మాటలు అర్ధం కానట్టు చూశారు.  అంతలో ఆయన కళ్ళలో ఒక మెరుపు మెరిసింది.  ముందుకు వంగి, “ఏమున్నాయ్‌?” అన్నారు ఆత్రంగా.
“బీరు, స్కాచ్‌, కోక్‌,” అన్నాన్న్నేను.
ఆయన నవ్వుతూనే తల అడ్డంగా ఊపి, “నాక్కావాల్సింది మీ దగ్గిర లేదు,” అన్నారు.
“ఏం కావాలి మీకు?  పోనీ వెళ్ళి కొనుక్కొద్దాం,” అన్నాను ఎలాగైనా ఆయన్ని సంతృప్తి పరుద్దామని.
“తరవాణి,” అన్నారు శర్మగారు.  భగవంతుడా!  ఈయన మళ్ళీ ఈ ధోరణికొచ్చాడేమిటీ? అని నేను తలపట్టుకోబోతూంటే, ఆయన చెంగున లేచి నుంచుని, “రండి, వెళ్ళి కొనుక్కొద్దాం,” అన్నారు.
నేను తెల్లబోయి చూశాను.  “తరవాణీ కొనుక్కొద్దామా?”  అన్నాను అతి కష్టం మీద.

శర్మగారు పగలబడి నవ్వుతూ, “అవును.  స్వఛ్ఛమైన, తేట తీసిన, పులవ బెట్టిన తరవాణీ.  రండి, వెళ్దాం!” అన్నారు.
ఈయనకి మతిబోయిందేమిటా అని నేను భయపడ్డాను.  పాపం తరవాణీ పిచ్చి నిజమైన పిచ్చిలోకి దింపింది.
నా అవస్థ చూసి శర్మగారే మళ్ళీ అన్నారు,”ఏమిటి అర్ధం కావటంలేదా?  సాకె అండీ, సాకె!”
“సాకె ఏమిటి?” అన్నది మా ఆవిడ విచిత్రంగా చూస్తూ.

నేను కొంచెం తెప్పరిల్లి, “అదొక జపనీస్‌ వైనులే.  కానీ .. ” అంటూ ఆగిపోయాను.
“ఉట్టి వైను కాదు. రైస్‌ వైన్‌!  సాకె ఎట్లా తయారు చేస్తారో మీకు తెలీదా?  గంజిని పులవబెట్టి చేస్తారు!” అన్నారు శర్మగారు.
“నిజంగా గంజి వాడతారా?” అనడిగింది మా ఆవిడ కుతూహలంగా. నేనూ సందేహంగానే చూశాను.
“పోనీ గంజిలాంటిదేదో.  అంతకన్నా తరవాణికి దగ్గిర పదార్ధం మనకు దొరకదు లెండి,” అన్నారు శర్మగారు.
“కానీ .. ” అని నేనింకా నసుగుతుంటే శర్మగారన్నారు,
“చారు పెట్టుకుందాం,” అని.

ఎట్టకేలకు నాకు జ్ఞానోదయం అయింది.  “బ్రిలియెంట్‌!  అట్టర్లీ బ్రిలియెంట్‌!” అంటూ శర్మగారిని కౌగలించుకున్నంత పని చేశాను.  “అన్నం వండక్కర్లేదు, వార్చక్కర్లేదు ”
“అది పులిసేందుకు వేచి ఉండక్కరలేదు,” అని అందించారు శర్మగారు.
“పదండి వెళ్దాం!” అని నేను ఉత్సాహంగా చెప్పులు తొడుక్కున్నాను.  “మేం వచ్చేటప్పటికి కొంచెం అన్నం వండి పెట్టి సిద్ధంగా ఉంచండి,” అని మా ఆవిడ కొక రిక్వెస్ట్‌ పడేసి బయల్దేరాం.

మేం తిరిగివచ్చేటప్పటికి అన్నమే కాక పాపం మా ఆవిడ పప్పూ, రెండు కూరలూ, పులుసూ కూడా చేసి ఉంచింది.  “ఇక తప్పుకోండి,” అని మా ఇద్దరి భార్యలనూ అవతలకి పంపించి పోపు సామానులకోసం వెతకసాగాను.  ఈ హడావుడి చూసి మా ఆవిడ మళ్ళీ వంటింట్లోకి వచ్చింది.
“ఏం కావాలి?”
“దీంట్లోకి కొంచెం చారు పొడీ, పోపూ వెయ్యాలి.”
ఆవిడ అవన్నీ తీసిచ్చి అక్కడే నిలబడింది.  శర్మగారి భార్య కూడా కుతూహలంగా మా ఆవిడ పక్కనే నుంచుని మేమేం చేస్తున్నదీ శ్రద్ధగా గమనించసాగారు.
“కొంచెం కరివేపాకు ఉంటే బాగుంటుంది,” అన్నారు శర్మగారు.
అదికూడా చేతికొచ్చింది.

పది నిముషాల్లో ఘుమఘుమలాడే తరవాణి చారు తయారైంది.  ఈ లోపల మా ఆవిడ బల్ల మీద భోజనాలకి అన్నీ సిద్ధం చేసేసింది.  శర్మగారూ, నేనూ కూడా ముందర చారు కలుపుకున్నాం.  మా ఆత్రం చూసి మా భార్యలిద్దరూ నవ్వాపుకోలేకపోయారు.  మొదటి ముద్ద రుచిచూడగానే అప్రయత్నంగా నా నోట్లోంచి “అద్భుతం!” అని వెలువడింది.
“అనిర్వచనీయం!” అన్నారు శర్మగారు సగం మూసిన కళ్ళతో ఏవో దివ్య లోకాలను అనుభవిస్తూ.
మా పారవశ్యంనించి కొంచెం తేరుకుని, “నువ్వు కూడా కలుపుకో,” అని మా ఆవిడకి చారు వడ్డించబోయాను.
“అబ్బే, ఎందుకూ, నేను పులుసు పోసుకుంటాను,” అంటూ ఆవిడ ప్లేటునిండా పులుసు నింపేసుకుంది.
“పోనీ కొంచెం రుచి చూడు, కప్పులో పోసి ఇవ్వనా?” అన్నాను నచ్చచెబుతూ.
“అవునండీ, అసలు అన్నంలో కలుపుకున్నప్పుడు కంటే దాన్ని విడిగా తాగినప్పుడే దాని అసలు రుచిని పూర్తిగా ఆస్వాదించవచ్చు,” అన్నారు శర్మగారు కవిత్వధోరణిలో.

కానీ ఆవిడ చలించలేదు.  “మీరిద్దరూ కష్టపడి చేసుకున్నారు కదా, మీరే తనవి తీరా తినండి,” అని తప్పించేసింది.  శర్మగారి భార్య కూడా తరవాణీ చారుని వద్దనేశారు.
“దేనికైనా పెట్టి పుట్టాలండీ మాష్టారూ,” అన్నారు శర్మగారు ప్లేట్లో మిగిలిపోయిన చారుని జుర్రుతూ.
“అంతేకాదు లెండి.  అసలు ఆంధ్రా కల్చర్‌ రక్తంలో ఉండాలి,” అన్నాను మా ఆవిడను ఉడికించేందుకు.
కానీ ఆవిడ అదేం పట్టించుకోకుండా, “అన్నట్టు రావు గారిని పిలిచి చెప్తారా మీ చారు గురించి?  మరి మీరు సాకెతో దీన్ని తయారు చేశారంటే మీ cultural preservation  అంతా గోవిందానే కదా?” అని నవ్వింది.
శర్మగారు గంభీరంగా, “ఏంకాదు.  అసలైన cultural preservation  ఈ పధ్ధతిలోనే ఉంది,” అన్నారు.
“అదెలా?” అన్నాను నేను తెల్లబోయి.
“అవును మరి.  మనం కిందటి సారి చేసిన పొరబాటేమిటంటే, మన చిన్నప్పటి జ్ఞాపకాన్ని మళ్ళీ అనుభవించాలనుకోవడం.  జ్ఞాపకాలు కలలలాంటివి.  అవెప్పుడూ అక్షరాలా నిజం కావు.  నిజం చెయ్యాలని ప్రయత్నిస్తే మనకు మిగిలేది ఆశాభంగమే.  రెండవ పొరబాటు మనమింకా చిన్నపిల్లలం కామని గుర్తించకపోవటం.”
“అదేమిటి?” అన్నాన్నేను అర్ధం కాక.
“అంటే మన చిన్నప్పుడు చేసినట్టు ఇప్పుడు ఏ పనీ మనం చేయడం లేదు.  నా చిన్నప్పుడు పొద్దున్నే లేచి కచ్చికతో పళ్ళు తోముకుని, పెరట్లో కట్టెల పొయ్యి మీద కాగులో కాచిన వేన్నీళ్ళు గంగాళంలోకి తొలిచి స్నానం చేసేవాణ్ణి.  తర్వాత వంటింట్లో నేల మీద కూర్చుని కంచంలో చద్దన్నం పెట్టుకుని తినేవాణ్ణి ..” అంటుంటే మా ఆవిడ అడ్డొచ్చి అన్నది,
“మీరు పల్లెటూరిలో పెరిగారు కాబట్టి అవన్నీ చేశారు.  నేను చిన్నప్పుడు కూడా బ్రష్షూ, పేస్టుతోనే పళ్ళు తోముకునే దాన్ని.  గీజర్లోంచి వచ్చే వేణ్ణీళ్ళతోనే స్నానంచేసేదాన్ని …”
ఈసారి శర్మగారు అడ్డొచ్చి, “కానీ ఆ గీజర్నీళ్ళు మీరు బక్కెట్టులో పట్టుకుని స్నానం చేసేవారు కదా?” అనడిగారు.
“అయితే?” అంది మా ఆవిడ ముఖం చిట్లిస్తూ.
“అదే నేను చెప్పేది.  ఇప్పుడు మా అమ్మే గాస్‌ స్టవ్‌ మీద ప్రెషర్‌ కుక్కర్‌ లేకుండా వంట చెయ్యదు .  మీరు కూడా మనం భోంచేసిన తర్వాత ఈ గిన్నెలూ ప్లేట్లూ dishwasher  లేకుండా కడగరు.  నేను చెప్పేదేమిటంటే, దేశ కాల పరిస్థితులనిబట్టి ధర్మాలు మారతాయని మన వాళ్ళెప్పుడో చెప్పారు.  కానీ మనం మాత్రం పరిస్థితులు మారిన కొద్దీ ఇంకా ఆ పాత పధ్ధతులని పట్టుకు వేళ్ళాడాలనీ, పాత రోజులని నిలబెట్టాలనీ అనవసరంగా శ్రమపడతాం.  అందుకే ఆశాభంగాలు తప్పవు.  అది జరిగే పని కాదని ఎప్పుడైతే గ్రహించి మన పధ్ధతులని మార్చుకుంటామో అప్పుడు మనకు విజయం లభిస్తుంది.  ఇప్పుడు మనకేమయింది?  మనం గంజీ, కుండా, దబ్బాకులూ అని కొట్టుకున్నందుకు వచ్చిన ఫలితమేమిటి?  బూజు!  కానీ మన కోరికలోని అసలు సూక్ష్మాన్ని గుర్తించి, మనం ఉన్న చోట దొరికే వస్తువులతో దాన్ని చేయదల్చుకున్నప్పుడు సాధించాం,” అంటూ మళ్ళీ చారు కలుపుకున్నారు.

మా ఆవిడ పట్టు వదలదల్చుకోనట్టు, “మీరు గంజి బదులు సాకె వాడితే ఇంకా cultural preservation  ఏముందీ?  అదేదో చాకిరీ తప్పించుకునేందుకే,” అని తీర్మానించింది.
“నిజమే.  ఇది cultural preservation  కాదు.  cultural evolution!   కానీ ఏ కల్చర్‌కైనా జరిగేదిదే.  అవసరాన్నిబట్టి  మారని ఏ కల్చరైనా నశించిపోకతప్పదు,” అని శర్మగారు మూడోసారి చారు కలుపుకున్నారు.
“శభాష్‌” అన్నాన్నేను ఉత్సాహం పట్టలేక.  “బ్రహ్మాండంగా చెప్పారండీ, శర్మగారూ!  మీ దగ్గిర శిష్యుడిగా చేరి ఉపదేశం పొందాలనిపిస్తోంది. మీరిదంతా కిందటి వారమే ఎందుకు చెప్పలేదు?”
“ఏమో అప్పుడు తట్టలేదు.”
“ఆయన ఇప్పుడు జీవరసం బదులు సోమరసం తాగుతున్నారు కదా, అందుకని,” అంది మా ఆవిడ ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుతూ.

హఠాత్తుగా ఇండియన్‌ కల్చర్‌ గురించి ఆవిడకి ఇంత పరిజ్ఞానం ఎలా వచ్చిందా అని నేను దిమ్మెరపోయి చూశాను.
“ఆఁ, నేననుకుంటునే ఉన్నాను, ఇది తలకెక్కకుండా ఉండదని.  ఇక చారు కలుపుకోకండి, మళ్ళీ చాలా దూరం డ్రైవ్‌ చెయ్యాలి,” అన్నారు శర్మగారి భార్య కంగారుగా.
“ఫరవాలేదులెండి, ఈ రాత్రికిక్కడే పడుకుని రేపు వెళ్ళచ్చు,” అన్నది మా ఆవిడ.
తన భార్య మాటలతో కొంచెం చిన్నబుచ్చుకున్న శర్మగారి మొహం మళ్ళీ వికసించింది.  “అయితే సరే.  కొంచెం చారుని కప్పులోపోసివ్వండి,” అనడిగారు ఉత్సాహంగా.

ఆయనకూ నాకూ కూడా కప్పుల్లో చారుపోసిచ్చాను.  ఇద్దరం ఎడంచేత్తో కప్పుల్నెత్తి, “ఛీర్స్‌” అంటూ ఆనందంగా తరవాణి చారుని తాగాం.

-----------------------------------------------------------

రచన: మాచిరాజు సావిత్రి, 

ఈమాట సౌజన్యంతో

గానుగెద్దు

గానుగెద్దు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి............

గానుగెద్దు. ఈ ఉపమానం విన్నప్పుడెల్లా నాకు వేరువేరు సందర్భాల్లో, వేరువేరు ప్రాంతాల్లో కలిగిన రెండు అనుభవాలు గుర్తుకొస్తాయి. ఒకటి, నా బాల్యంలో మా ఇంటి ఎదురుగా ఉండిన అబ్బులుగాడి గానుగ. ఇంకొకటి, గుర్గాఁవ్‌లో నాతో ఒక ఏడాదిపాటు కలిసి పనిచేసి, హటాత్తుగా మాయమైన హరిప్రసాదు. ఇంకో విచిత్రమైన విషయమేమిటంటే, ఈ రెండు అనుభవాలను కలిపే గమ్మత్తైన లింకొకటుందని కొద్దిరోజుల క్రితం మళ్ళీ హరిప్రసాదును దుబాయి ఎయిర్‌పోర్టులో కలిసేంతవరకూ నాకు తెలియలేదు!

చిన్నప్పుడు మా ఇంటెదురుగా ఉండిన అబ్బులుగాడి గానుగను లాగిన ఎద్దు నాకు జీవితంలో ఎదురుపడిన మొదటి గానుగెద్దు. బక్కగా, పొట్టిగా, చెమట, నూనె కలగలిసి జిడ్డు కారుతున్న శరీరంతో గట్టిగా గాలి వీస్తే ఎగిరిపోయేటట్లుండేవాడు అబ్బులు. గానుగ మధ్యలో ఛర్నాకోలుతోనో లేక ముల్లుగర్రతోనో కూర్చున్న అబ్బులు, ఆ గానుగను విరామంలేకుండా లాగే ఎద్దు, మధ్యలో వాడి అరుపులు… ఈ దృశ్యం నాకు ఊహ తెలిసినప్పటినుండి, చదువు నిమిత్తం ఊరు వదిలేంతవరకు నిత్యదర్శనం. చుట్టుపక్కల గ్రామాలన్నిటికీ ఇదొక్కటే దిక్కు కాబట్టి, రోజంతా క్షణం విరామం లేకుండా తిరుగుతుండేది గానుగ. నాకు మొదట్నుంచీ అబ్బులంటే కోపం. అందుకు కారణం వాడు ఆ ఎద్దును పెట్టే హింస. పాపం ఆ ఎద్దు ఎంత కష్టపడుతున్నా వాడు దానిని కాస్త ప్రేమగా చూసిన పాపాన పోలేదు. పని ఎక్కువైనా, కస్టమర్లు గొడవచేసినా వాడి కోపాన్ని ఎద్దుమీద చూపించేవాడు. వాడు అరిచే అరుపులకు, ఛర్నాకోలు శబ్ధం నేపధ్యసంగీతంలా వినిపించేది. అలాగని పని ఎక్కువగా లేనప్పుడు కూడా దానికి విశ్రాంతి దొరికేది కాదు. వాడు దాన్ని పెట్టే హింస చూసి నాకు చాలాకోపమొచ్చేది. నిస్సహాయంగా చూస్తూ ఉండేవాడిని. ఆ ఎద్దు వాడిపై తిరగబడాలని, గానుగను లాగిపడేసి వాడిని పొడిచిపడేయాలని ఎదురుచూసేవాడిని. కొన్నిసార్లు ఎద్దు వాడిని పొడిచేసినట్లు కలలు కూడా వచ్చేవి. ఒకసారి ఇటువంటి కలవచ్చి భయంతో అరుస్తూ నిద్రలేస్తే, భయపడ్డానేమోనని తరువాతరోజు మా అమ్మ నన్ను దర్గాకు తీసుకెళ్ళి తావీజు కట్టించింది. నిజానికి ఎద్దు తలచుకుంటే ఈ బక్కప్రాణి దానిముందు నిలవలేడు. కానీ ఎద్దు అలా ఎందుకు చెయ్యదో నాకు అర్ధమయ్యేది కాదు. ఆ గానుగెద్దుమీద నా మమకారాన్ని చూసి మా ఇంట్లోవాళ్ళకు నవ్వులాటగా ఉండేది. వాళ్ళ నవ్వును చూసి నేను ఉడుక్కునేవాడిని.

“వాడి చేతిలోని ముల్లుగర్రకి భయపడినంతకాలం, దాని బలం దానికి తెలీదు. అలా ఉన్నంతకాలం ఆ ఎద్దు ముందు వీడే బలవంతుడు. అది వాడినేమీ చెయ్యలేదు.” మా నాయన తత్వం ఎరుకపరచాలని ప్రయత్నించాడు కానీ, నా కోపం అలానే ఉండిపోయింది.

తరువాత, కొన్నిరోజులకు హైస్కూలు చదువులకోసం నేను తిరుపతి వెళ్ళిపోయాను. మెల్లగా మన జీవితాలనుంచి గానుగనూనె, మా ఉరినుంచి అబ్బులుగాడి గానుగ మాయమైపోయాయి. కానీ నా జ్ఞాపకాలలో ఆ గానుగెద్దు, అది తిరగబడలేదన్న అసంతృప్తీ అలా మిగిలిపోయాయి. ఎప్పుడైనా గానుగెద్దు పోలిక చదివినా, విన్నా, చిన్నప్పటి జ్ఞాపకం నవ్విస్తుండేది.

ఇది జరిగిన పాతిక సంవత్సరాల తరువాత, రెండో గానుగెద్దు హరిప్రసాద్ రూపంలో నాకెదురుపడింది. ఈ గానుగెద్దు పోలిక నేనివ్వలేదండోయ్, ఒకసారి తనను తనే అలా పోల్చుకొన్నాడు. అది జరిగిన కొన్ని రోజులకే నాకు కనీసం మాటమాత్రమైనా చెప్పకుండానే మాయామైపోయాడు.

అవి నేను గుర్గాఁవ్‌లో పనిచేస్తున్న రోజులు.

“అమ్ములూ, ఇందాకే రిపోర్ట్ చేశాను. అన్ని ఫార్మాల్టీస్ పూర్తయ్యాయి. మెల్లగా ఇల్లు వెతకడం మొదలుపెడతాను…”

ఓ రోజు ఆఫీసు క్యాంటీన్లో కాఫీ తాగుతుంటే తెలుగు మాటలు వినపడి గిరుక్కున వెనక్కి తిరిగి చూశాను. నేనలా తిరిగి చూడడం గమనించి కాస్త సర్దుకుని గొంతు తగ్గించి మాట్లాడసాగాడు. కాల్ అయిపోయింతరువాత, తనే వచ్చి పరిచయం చేసుకున్నాడు. పేరు హరిప్రసాద్. ఊరు పలమనేరు. మా జిల్లానే. అందుకే గాబోలు, నాకంటే ఎనిమిదేళ్ళు చిన్నవాడైనా మాకు వెంటనే స్నేహం కుదిరింది. ఆన్‌సైట్ అసైన్మెంట్ నాలుగేళ్లు పూర్తి చేసుకుని ఇక్కడకు వచ్చాడు. భార్య, రెండేళ్ళ పాప… ఇదీ కుటుంబం. కొన్నిరోజులకు మా అపార్టుమెంట్ కాంప్లెక్సులోనే ఇల్లు దొరికింది. ఇంకో తెలుగు కుటుంబం వచ్చిందని మా ఆవిడ సంబరపడింది కానీ, వాళ్ళావిడ పెద్దగా కలిసేది కాదు. దానికి మా ఆవిడ ఆపాదించిన కారణం, వాళ్ళింటికి బంధువుల తాకిడి ఎక్కువ.

అయితే, మా ఇద్దరి స్నేహం మాత్రం బలపడింది. ఇద్దరమూ ఒకే కార్లో ఆఫీసుకెళ్ళేవాళ్ళం. హరి మంచి మాటకారి. కాస్మోస్ నుంచి కందపద్యం వరకూ, దేనిమీదైనా అనర్గళంగా మాట్లాడగలిగేవాడు. చలం అన్నా, తిలక్ అన్నా, ఆర్‌డీ బర్మన్ సంగీతమన్నా అమితమైన ఇష్టం. కార్లో చాలావరకూ నాది శ్రోత పాత్ర. తనే ఎక్కువగా మాట్లాడేవాడు. అలాగని తన మాటలు బోర్‌కొట్టేవి కావు. తనన్నా, తన మాటలన్నా నాకు చాలా ఇష్టం ఏర్పడింది. చాలా సున్నితమనస్కుడు, స్వాప్నికుడూ… మాటలలో ఎక్కువగా భావుకత్వం ఉట్టిపడుతుండేది. ముఖ్యంగా తను మానవ సంబంధాలను విశ్లేషించే పద్దతి నాకు చాలా నచ్చేది. బహుశా చలం ప్రభావమేమో అనుకునేవాడిని. జీవితంలో డ్రామాను సహించలేకపోయేవాడు. తన అభిప్రాయాలు ఎంత స్వచ్ఛంగా, స్పష్టంగా ఉండేవో అంతే నిక్కచ్చిగా ఉండేవి. ఇంత ముక్కుసూటితనమూ, సున్నితత్వంతో గాయపడకుండా ఎలా ఉండగలడా అనుకునేవాడిని. నాకెందుకో ఆ భావుకత్వపు పరదా వెనుక కాస్త అసంతృప్తి దాగుందేమోనని చిన్న అనుమానం. ఒకసారి ఈమాటే తనతో అంటే, ‘నిన్న స్వప్నం నేటి సత్యం, నేటి ఖేదం రేపు రాగం, ఒకే కాంతి ఒకే శాంతి, ఓ మహాత్మా ఓ మహర్షీ!’ అని నవ్వుతూ శ్రీశ్రీని వినిపించాడు.

తన మంచితనంతో, మాటకారితనంతో ఆఫీసులో కూడా తొందరగానే పాపులర్ అయ్యాడు. అయితే, అప్పుడప్పుడూ కాస్త ముభావంగా ఉండేవాడు. కార్లో మామధ్య నిశ్శబ్ధం రాజ్యమేలేది. నిజం చెప్పాలంటే, తన నిశ్శబ్ధాన్ని భరించలేకపోయేవాడిని. కారణం తనూ చెప్పేవాడు కాదు, నేనూ అడిగేవాడిని కాదు. ‘నిశ్శబ్ధం నీకు సూటు కాదోయి…’ అని నేనంటే నవ్వేసేవాడు. మూడ్ స్వింగ్స్ కాబోలని సరిపుచ్చుకునేవాడిని. ఇలా ఒక సంవత్సరం గడిచింది.

ఒకరోజు ఆఫీసుకెళ్తున్నప్పుడు, ఉన్నట్లుండి “గానుగెద్దు జీవితం అయిపోయింది గురువుగారూ!” అన్నాడు. గానుగెద్దు ప్రసక్తి రాగానే, నాకు అలవాటు ప్రకారం వెంటనే నవ్వు తన్నుకొచ్చి గట్టిగా నవ్వాను.

“అదేమిటండీ, నేనేదో సీరియస్‌గా నాకష్టం చెప్పుకుంటే, అలా నవ్వేశారు?” తను హర్ట్ అయినట్లున్నాడు.

వెంటనే సర్దుకొని, నా చిన్నప్పటి అనుభవం, గానుగెద్దు గురించి నా కలలు, అమ్మ కట్టించిన తావీజు, నాయన చెప్పిన తత్వం… అన్నీ వివరంగా చెప్పాను. తనేమీ మాట్లాడలేదు. ఇంతలో ఆఫీసు రావడంతో విడిపోయాము. సాయంత్రం ఇంటికెళ్ళేటప్పుడుకూడా తను ముభావంగా వుంటే, నా నవ్వును అపార్ధం చేసుకోవద్దని సారీ చెప్పాను.

“అయ్యో, అలాంటిదేమీ లేదండీ గురువుగారూ. మీరు చెప్పిన గానుగెద్దు అనుభవం నాకేమైనా దారిచూపిస్తుందేమోనని ఆలోచిస్తున్నాను.” అన్నాడు.

“నిజమే కదా, దాని శక్తి దానికి తెలియనంతకాలం, వాడికి భయపడినంతకాలం ఆ ఎద్దు అలా వృత్తంలో తిరుగుతుండాల్సిందే కదా? వాడి దెబ్బలను భరిస్తుండాల్సిందే కదా? మనమూ అంతేకదా! ఎవరేమనుకుంటారేమోననే భయం. సమాజం అంటే భయం! ఏమౌతుందోననే భయం! జీవితమంటే భయం! చావంటే భయం! క్షణం క్షణం భయం భయం! ఇలా భయపడినంత కాలం, మనమూ గానుగెద్దులమే!” తనలోతను మాట్లాడుకున్నట్లు అన్నాడు.

అంతలో ఇల్లు రావడంతో విడిపోయాము. మరుసటి రోజు తను ఆఫీసుకు రావట్లేదని మెసేజ్ పంపాడు. ఆ తరువాత తను నాకు కనపడలేదు. ఫోన్ చేస్తే స్విచ్చాఫ్ అని వచ్చేది. పదిరోజుల తరువాత తను రిజైన్ చేసినట్లు తెలిసింది. తను ఇల్లు ఖాళీ చేసిన విషయం మా అపార్ట్‌మెంటు వాచ్‌మెన్ చెప్పాడు. తను అలా చెప్పాపెట్టకుండా వెళ్ళిపోవడం నన్ను చాలా బాధపెట్టింది. తనపై ఉన్న ఇష్టమూ, చెప్పకుండా వెళ్లిపోయాడన్న బాధ, కోపమూ, అలా మిస్టీరియస్‌గా మాయమవడం వల్ల కలిగిన అయోమయం, ఏమైందో అన్న కుతూహలం, అన్నీ కలిసి చికాకుగా మారాయి. చాలారోజులు ఆ చికాకు నన్ను వెంటాడింది. నా చికాకు చూసి మా ఆవిడ, పిల్లలూ నవ్వుకునేవాళ్లు. అలా, నాకెదురుపడిన రెండో గానుగెద్దు వలనకూడా ఇంట్లో మళ్ళీ నవ్వులపాలయ్యాను.

ఐదేళ్ళు గడచిపోయాయి. నేను ఉద్యోగరీత్యా సిడ్నీలో సెటిలయ్యాను. హరిప్రసాదు మిస్టరీ అలాగే మిగిలిపోయింది. ఇప్పుడు గానుగెద్దు ప్రస్తావనొస్తే హరిప్రసాదు గుర్తుకొస్తున్నాడు.

ఒకసారి, ఇండియా నుంచి తిరిగి వెళ్తూ దుబాయ్ ఎయిర్‌పోర్టులో కనెక్టింగ్ ఫ్లైట్ కోసం ఎదురుచూస్తుంటే, లాంజ్‌లో హరిప్రసాదు మళ్ళీ కలిశాడు. మొదటిసారికిమల్లే ఈసారి కూడా తను ఎవరితోనో ఫోన్లో మాట్లాడుతుంటే వెనక్కి తిరిగి చూస్తే కనపడ్డాడు.

నన్ను చూడగానే పరిగెట్టుకుంటూ వచ్చి నన్ను గట్టిగా వాటేసుకున్నాడు.

“మొదట మీరు నన్ను క్షమించండి గురువుగారూ. చెప్పాపెట్టకుండా వెళ్ళిపోయాను. అనుకోకుండా అలా జరిగిపోయింది. తరువాత మీకు అన్నీ వివరంగా మెయిల్ చేద్దామనుకున్నాను కానీ, కుదర్లేదు. కాదు, కాదు. అన్ని సంగతులూ మెయిల్లో ఎలా వ్రాయాలో తెలియలేదు…”

నేను ఆశ్చర్యంనుంచి తేరుకోకముందే, ఇంకో షాకిచ్చాడు. తన ప్రక్కన ఎవరో స్త్రీ. తన భార్య మాత్రం కాదు. తన భార్యను నేనెరుగుదును.

“షి ఈజ్ ప్రియాంక. హీ ఈజ్ శ్రీధర్, ఏన్ ఓల్డ్ ఫ్రెండ్. వుయ్ వర్క్‌డ్ టుగెదర్ ఇన్ గుర్గాఁవ్.” నేను అయోమయం నుంచి తేరుకోకముందే మా ఇద్దరి పరిచయాలు పూర్తిచేశాడు. తను చేసిన పరిచయంలోని అసంపూర్ణత నాలోని కుతూహలాన్ని పెంచింది.

తనను కూర్చోపెట్టి, లగేజ్ మొత్తం సర్దిపెట్టి, రెండు కాఫీ కప్పులతో వచ్చాడు.

నాలో ఎన్నో ప్రశ్నలు. ఇన్ని రోజులు నన్ను వెంటాడిన మిస్టరీ, ఇప్పుడు వచ్చి చేరిన కొన్ని కొత్త ప్రశ్నలు. వాటికి సమాధానాల కోసం ఆతురత నన్ను నిలువనీయడంలేదు.

“మీకు సారీకంటే ముందు థాంక్స్ చెప్పాలి. ఎందుకంటే, మీ వల్లే నా జీవితం నా చేతుల్లోంచి జారిపోలేదు. మీ మొహంలో ఎన్నో ప్రశ్నలు కనబడుతున్నాయి. అన్నిటికీ జవాబులిస్తాను. వాటిలో మీరెన్నిటిని ఆమోదించగలరో నాకు తెలీదు కానీ ఇంతకంటే ప్రాక్టికల్ సొల్యూషన్ నాకైతే తట్టలేదు.” మాటలు కూడదీసుకోవడానికన్నట్లు కాసేపు ఆగాడు. నా ముఖంలో ఫీలింగ్స్ దాచుకొని మామూలుగా కనబడడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను.

“మా నాయన రెవెన్యూ డిపార్టుమెంట్‌లో అటెండరు. చాలీచాలని జీతం, కొద్దిపాటి వ్యవసాయం, ఇవే మాకు జీవనాధారం. ఇద్దరు ఆడపిల్లల తరువాత పుట్టాను కాబట్టి, వాళ్ళ ఆశలన్నీ నామీదే పెట్టుకుని పెంచారు. అమ్మా, నాయన ఇద్దరక్కలూ వీళ్ళందరిదీ ఒకే ధ్యేయం, నన్నుబాగా చదివించి, గొప్పవాడిని చెయ్యడం! అందుకోసం అందరూ ఎన్నో త్యాగాలు చేశారు. తాహతుకు మించినపనైనా, నన్ను విజయవాడలో హాస్టల్లో ఉంచి చదివించారు. వాళ్ళ కష్టం, నామీద వాళ్ళకున్న నమ్మకం చూసి నాకు చాలా భయంవేసేది. ఒళ్లు దగ్గరపెట్టుకొని చదివేవాడిని. అదృష్టవశాత్తూ, నా చదువు బాగా సాగింది. ఐఐటికి సెలెక్ట్ అవ్వాలనే నా ఆశయం సాధించుకోగలిగాను. ఊళ్లో అందరు నన్ను పొగుడుతుంటే, మొదటి సారి నాయన మొహంలో సంతోషం చూశాను. ఇన్ని సంవత్సరాలు పడిన కష్టానికి ఫలితం దక్కిందని ఇంట్లో అందరూ సంబరపడ్డారు.

చదువు పూర్తికాగానే, క్యాంపస్ ప్లేస్‌మెంట్‌లో ఉద్యోగం, అమెరికా వెళ్ళే ఛాన్సు, ‘మంచి కుర్రవాడు’, ‘ప్రయోజకుడు’ అన్న ముద్రలు వెంటవెంటనే వచ్చేశాయి. వాటితోపాటూ పెళ్ళిసంబంధాలు కూడా వచ్చాయి. అంతవరకూ చదువు, ఉద్యోగం గురించి మాత్రమే ఆలోచించిన నాకు, విషయం పూర్తిగా గ్రహింపుకొచ్చేలోపే పెళ్ళి కుదిరిపోయింది. అమ్మాయి తండ్రి మా నాయన ఆఫీసులో ఎమ్మార్వోగా పనిచేసి రిటైరయ్యారు. ఒకటే కూతురు. మా నాయన ఆనందానికి అంతు లేకుండా పోయింది. తనకంటే ఎన్నోమెట్ల పైన పనిచేసిన ఆఫీసరు, తనకు వియ్యంకుడవ్వడం అతిపెద్ద గౌరవం అనుకున్నాడు. ఈ పెళ్ళి తాము పడ్డ కష్టాలకు తగిన ఫలితం అనుకున్నారు మా ఇంట్లోవాళ్ళు. బహుశా, నా పెళ్ళి వలన మా కుటుంబపు సామాజిక స్థాయి పైకెగబాకుతుందనే ఆశ కూడా ఒక కారణం కావచ్చు. మావాళ్ళ ఆనందాన్ని కాదనలేక, పెళ్ళి గురించి నాకు అప్పటికీ నిర్ధుష్టమైన అభిప్రాయమేమీ లేకపోవడం వలన, నానుంచి ఎటువంటి వ్యతిరేకత లేకపోయింది. పెళ్లి తరువాత వెంటనే అమెరికా వెళ్ళిపోయాము.

ఇండియాకు తిరిగి వచ్చాక కానీ నాకు ఈ సంబంధంలోని డొల్లతనం తెలియరాలేదు. నేను ఒక బంగారు పంజరంలో బందీనయ్యానని అర్ధమయ్యింది. ఒకటే కూతురు కావడం వలన, అత్తామామల పూర్తి ఫోకస్ మా మీదకు మారిపోయింది. నేను పూర్తిగా రియలైజ్ అయ్యేలోపే నా జీవితపు పగ్గాలు నా చేతుల్లోంచి జారిపోయాయి. నాకూ, నా కుటుంబానికీ మధ్య గోడ కట్టబడింది. అన్నిటికన్నా బాధ కలిగించిన విషయమేమిటంటే, మా నాయన అటెండరు హోదా నా ఇంట్లో కూడా కొనసాగింపబడింది! ఆయనకు జరుగుతున్న అవమానాన్ని సహించలేకపోయేవాడిని. అడిగితే, అవి గొడవలకు దారితీసేవి. దాంతో, నా అమ్మానాన్నలు, అక్కలు నా ఇంటికి రావడానికే భయపడే పరిస్థితి వచ్చింది.”

హరిప్రసాదు గొంతులో వణుకు తెలుస్తోంది. కాఫీ త్రాగుతూ సంబాళించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు.

“దీనిని ఎలా చక్కదిద్దాలో తెలీక, నలిగిపోతున్న సమయంలో మీరు మీ గానుగెద్దు కల గురించి చెప్పారు. మీకు గుర్తుండే వుంటుంది. ఆరోజు చివరిసారి మనం కలిసి ఇంటికి ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, మన మధ్య గానుగెద్దు ప్రస్తావన వచ్చింది. మీరు మీ కల గురించి చెప్పారు. దాంట్లో నా సమస్యకు పరిష్కారం దొరికింది!”

ఇంత సీరియస్ విషయంలో అసంబద్ధమైన నా కల ప్రస్తావన రావడంతో ఉలిక్కిపడ్డాను.

“గానుగెద్దుకు మల్లే, ఏమౌతుందోనన్న భయం, తిరగబడాలన్న ఆలోచన రాకపోవడం నా బలహీనత. అబ్బులుగాడికి మల్లే నా భార్య, అత్తమామలకు కావలసింది నేను కాదు, నా ఉద్యోగం, సంపాదన, హోదా. అవి లేని నాడు నాకు ఏ మాత్రం విలువ ఉండదు. ఈ క్లారిటీ వచ్చేశాక వెంటనే నా ఉద్యోగానికి రిజైన్ చేసేశాను. ఊరికెళ్ళి వ్యవసాయం చేసుకోవాలనుకుంటున్నానని, నచ్చితే నాతో రావచ్చని నా భార్యతో చెప్పాను. మొదట నేను చేసిన పనితో షాకయ్యారు. తరువాత నన్ను, నా వాళ్ళను తిట్టిపోశారు. ఊళ్ళో పంచాయితీ పెట్టారు. తప్పును అంగీకరించడం పోయి, తప్పంతా నాదేనని ఆడిపోసుకున్నారు. విడిపోవలసి వస్తుందని భయపెట్టారు. పాపను చూడలేనని బెదిరించారు. నేను తొణకలేదు. మా వాళ్ళు కూడా, ఎక్కడ నా జీవితం నాశనమైపోతుందోనని నాకు నచ్చచెప్పాలని చూశారు. ఒకసారి భయం పోయిన తరువాత, అన్ని సమస్యలూ చిన్నవిగానే కనిపించాయి. నేను మొండిగా ఎవరి మాట వినలేదు. చివరకు తనే నాకు విడాకులిచ్చింది. ఇవన్నీ జరగడానికి దాదాపు ఒకటిన్నర సంవత్సరం పట్టింది. ఆ తరువాత మళ్ళీ ఉద్యోగంలో చేరాను. ముక్కలైన స్వప్నాలను ఏరుకుంటూ, కొత్త కలలు కనడానికి కావలసిన ధైర్యాన్ని కూడతీసుకుంటూ, ఎక్కడో పారేసుకున్న నన్ను నేను వెతుక్కుంటూ, ఇలా తిరుగుతున్నాను.”

తన మొహంలో కాస్త తెరిపి కనపడింది. బహుశా, నాకు చెప్పే ప్రయత్నంలో తన గుండెబరువు కాస్త దించుకున్నాడు కాబోలు.

“మళ్ళీ పెళ్ళి, పిల్లలు అని ఆలోచించే ధైర్యం కూడా లేదు. నా పాప గుర్తుకొచ్చినప్పుడల్లా గిల్టీ ఫీలింగుతో చచ్చిపోవాలనిపిస్తుంది. తన తప్పేమీ లేకపోయినా, కేవలం మాకు పుట్టినందుకు తను కూడా శిక్షింపబడింది. బహుశా ఈ విధంగా నన్ను శిక్షించడంలో నా భార్య, అత్తామామలు విజయం సాధించారు. కానీ, నిత్యం దెబ్బలాడుకుంటూ, ఒకరినొకరు ద్వేషించుకునే తల్లిదండ్రులమధ్య పెరగడంకంటే, తండ్రి లేడనుకుంటూ పెరగడమే మంచిదని నాకు నేను సర్దిచెప్పుకుంటాను. ఇకపోతే, ఇంతకుముందు మీకు పరిచయం చేసిన ప్రియాంక, నాకు డాలస్‌లో పరిచయమైంది. బెంగాలీ అమ్మాయి. పెళ్ళిగురించి తనకూ దాదాపు నా లాంటి అనుభవమూను, అభిప్రాయమూను. ఒక సంవత్సరం నుంచి కలసి ఉంటున్నాము. పెళ్ళి చేసుకునే ఆలోచనైతే ప్రస్తుతానికి లేదు. ముందు ముందు ఏమౌతుందో తెలియదు. ఇదీ జరిగిన కథ. ఇందులో నేను గెలిచానో, లేదో తెలియదు. కానీ ఓడిపోలేదన్న నమ్మకం మాత్రం ఉంది.”

చెప్పడం ఆపి, నాకళ్ళలోకి చూశాడు. ఆ కళ్ళలో నాకు తన భవిష్యత్తు మీద తనకున్న ఆశ, నమ్మకం కనిపించాయి.

లేచి గట్టిగా, మనస్పూర్తిగా హత్తుకున్నాను. నా అభినందన తనకర్ధమైందనుకుంటా, “థ్యాంక్యూ గురువుగారూ!” అంటూ నా చెయ్యి నొక్కి పట్టుకున్నాడు.

“మొత్తానికి గానుగెద్దు తిరగబడటం చూడగలిగానోయ్!”

నా మాటలకు గట్టిగా నవ్వేశాడు. ఆ నవ్వులో నాకు పరిచయమున్న హరిప్రసాదు మళ్ళీ కనపడ్డాడు!

---------------------------------------------------------

రచన: గిరీష్ కె., 

ఈమాట సౌజన్యంతో

మా అమ్మంటే నాకిష్టం!

మా అమ్మంటే నాకిష్టం!

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ అనువాద కథను ఆస్వాదించండి..............

ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా చెబుతున్నాను, బాల్యంలో నేను ‘చడ్డీ రాస్కెల్’ని. ఉదయం లేచిన వెంటనే అమ్మానాన్నలు ఇద్దరూ ‘పాయిఖానాకు వెళ్ళు’ అని ఎంత చెప్పినా ‘రావటం లేదు’ అని జవాబిచ్చి రెండు రెండు రోజులు వెళ్ళకుండా ఉండిపోయేవాణ్ణి. గబ్బువాసన వచ్చే ‘పాయిఖానా’ ఆ చిన్న వయస్సులో ఎలా ఇష్టమవుతుందో చెప్పండి? దానికి బదులుగా మిఠాయి అంగడికి వెళ్ళమంటే రెండు రెండు సార్లు వెళ్ళటానికి సిద్దంగా ఉండేవాడిని. ‘పాయిఖానాకు వెళ్ళేవరకు నీకు అన్నం పెట్టను’ అని అమ్మ కసిరి, నాన్న కన్నెర్రజేసి, నాకన్నా వయస్సులో నాలుగేళ్ళు పెద్దదైన అక్కయ్య చేతిలో చింతబరికె పట్టుకుని ‘వెళతావా లేదా?’ అని గద్దిస్తే మరో దారి లేనట్టు మౌనంగా పాయిఖానాలోకి వెళ్ళి చడ్డీ విప్పకుండానే నీళ్ళను పారబోసి వచ్చేసేవాణ్ణి. అమ్మానాన్నలు ఊరకుండిపోయేవారు. అంతకు మించి ఏ తల్లితండ్రులైనా ఇంకేమి చేయగలరు?


అయితే తల్లితండ్రుల నోళ్ళు మూయించగలిగినా దేహపు నోరు మూయించటం సాధ్యమా? పెట్టినదంతా గుటుక్కుమనిపించి గప్‌చుప్‌గా ఉండటానికి పొట్ట ఏమైనా బ్లాక్‌హోలా? వేళ కాని వేళలో అది చేయిచ్చేది. దాదాపు పాఠశాలకు వెళ్ళినపుడే ఇబ్బంది పెట్టేది. బళ్ళారి జిల్లాలోని మా పాఠశాలలో తాగడానికే నీళ్ళు ఉండనపుడు శౌచ్యానికి, అదీ విద్యార్థుల శౌచ్యానికి నీళ్ళ కోసం ఎదురుచూడ్డం మరీ అత్యాశ అయిన సంగతి. పాఠశాలలో పాయిఖానాలే ఉండలేదు. చుట్టుపక్కల కావలసినంత బయలు ప్రదేశం ఉన్నప్పటికీ మొత్తం పాఠశాల చుట్టూ కంచె వేయించి ఏ విద్యార్థి కూడా తప్పించుకోకుండా చూసుకోవటానికి ప్రధానోపాధ్యాయులు కఠినమైన ఉత్తర్వులు విధించారు. మాస్టర్లంటే భయంతో వణికేవాళ్ళం కావటం వల్ల మా ‘అర్జెంట్’ సంగతిని వాళ్ళ దగ్గర చెప్పుకోవటానికి భయం. ఇక సహవిద్యార్థులకు చెప్పుకుంటే వచ్చే లాభం మాత్రం ఏమిటి?

అప్పుడు ఒకటవ తరగతిలో ఉన్నాను. బండ్రి మాస్టరుగారు “రారా చిలుకా… రంగుల చిలుకా” అని నటిస్తూ మా చేత వల్లెవేయిస్తున్నప్పుడు నాకు ‘వచ్చేసింది’. నా బాధ మాస్టరుగారికి ఎలా అర్థమవుతుంది? ఆయన మరింత ఉత్సాహంతో “రారా చిలుకా… రంగుల చిలుకా” అని మరింత ఉత్సాహంతో నృత్యం చేసి చూపించారు. పిల్లలందరూ గట్టిగా “రారా చిలుకా… రంగుల చిలుకా” అని అరిచారు. పళ్ళను గట్టిగా కరిచి పట్టుకుని, పొట్టను గట్టిగా పిండి, పిలవకుండా వచ్చిన అతిథిని లోపలికి తోయటానికి ప్రయత్నించాను. ‘రావద్దు…రావద్దు’ అని మంత్రాన్ని పఠించేవాడిలా మనస్సులోనే అనుకోసాగాను. అయితే మాస్టరుగారు పట్టుబట్టినట్టు మరింత ఆవేశంతో “రారా చిలుకా… రంగుల చిలుకా” అని అరిచారు. నా నియంత్రణను అధిగమించి వచ్చేసింది. అడుగంతా చల్లబడి ఒంటి మీది రోమాలన్నీ నిక్కబొడుచుకున్నాయి. బిగపట్టుకున్న బాధను ఇప్పటిదాకా అనుభవించిన నా పొట్ట శాంతించింది. ఇరుగుపొరుగున కూర్చున్న పిల్లల వైపు చూశాను. పక్కనే జరిగిన బాంబ్ విస్ఫోటనపు జ్ఞానమే లేనట్టు “రారా చిలుకా… రంగుల చిలుకా” అని పిల్లలు మాస్టరుగారిని అనుకరిస్తున్నారు. ఆక్సిడెంట్ సద్దు వారి అరుపుల్లో ఎవరికీ వినిపించకుండా అణగిపోయింది. మాస్టరుగారు ఇప్పుడు “పండు ఇస్తాను రా రా” అని చివరికి అడుగు ముందుకు వేశారు. అయితే పండు లేకుండానే రామచిలుక అప్పటికే రావటం జరిగింది.

లేత ముక్కులను మోసం చేయడం ఎంతసేపు సాధ్యం? పక్కన కూర్చున్న పిల్లలకు జరిగిన ప్రమాదపు జాడ దొరికి ముక్కు ఎగపీల్చి అపరాధి ఎవరో తెలియక అటూయిటూ చూడసాగారు. నేను మౌనంగా కూర్చుంటే దొరికిపోతాను కదా? నేనూ ముక్కు మూసుకుని అటూయిటూ చూడసాగాను. అయితే దొంగతనపు భయం లోపల ఉండటం వల్ల కాస్త ఎక్కువగానే నటించసాగాను. పిల్లలకు అనుమానం వచ్చి నా వైపు చూడసాగారు. ముక్కు పుటాలు విప్పార్చి అటూయిటూ మెడ తిప్పే హడావుడి వల్ల పాటలో అపస్వరాలు దొర్లి మాస్టరుగారి దృష్టి మేము కూర్చున్న వైపు పడింది. పాటను ఆపి, “అరేయ్ అబ్బాయి! లేచి నిలబడి ఒక పద్యం చెప్పు,” అన్నారు. నా కాళ్ళల్లో శక్తి సన్నగిల్లింది. ఆయన మాటలు వినలేదన్నట్టు నటించాను. మాస్టరుగారు వదుల్తారా? “చెవులు వినిపించటం లేదేంరా?” అని చేతిలోని బెత్తాన్ని ఎత్తుకున్నారు. మరోదారి లేక లేచి నుంచున్నాను. చిల్లుపడ్డ ప్యాంటు జేబులోంచి నాణాలు రాలిపడ్డట్టు ఉండలు రాలసాగాయి. పిల్లలంతా పామును చూసి బెదరినవారిలా దూరంగా జరిగి నుంచున్నారు. మాస్టరుగారు బెత్తాన్ని పట్టుకుని నా వైపు వచ్చారు.

జరిగిన సంఘటన ఏమిటో అర్థమైన తరువాత మాస్టరుగారు ముక్కు మూసుకున్నారు. నా దగ్గరికి వచ్చి గట్టిగా చెవి నులిమి “పొద్దున్నే ఏం తిన్నావురా? బయటికి వెళ్ళాలని తెలియదా?” అని గద్దించారు. కంచి మేళాన్ని మొదలుపెట్టాను. నాలుగవ తరగతి చదువుతున్న మా అక్కను పిలుచుకుని రమ్మని చెప్పి పంపారు. గౌరి పండుగ అని పట్టులంగా, చోళీ ధరించి, చెవులకు లోలాకులు, మెడలో దండ వేసుకుని చిట్టి గౌరమ్మలా కనిపిస్తున్న మా అక్క క్లాసులోకి ఘల్లుఘల్లుమని గజ్జెల శబ్దం చేస్తూ వచ్చింది. మాస్టరుగారు సాయంత్రం తమ ఇంటిలో గౌరమ్మకు హారతి ఇవ్వడానికి పిలిచారేమో అనే గొప్ప నిరీక్షణలో లోపలికి వచ్చింది. నా అవస్థ చూసి ఏం చేయాలో తోచక కనురెప్పలు టపటపలాడిస్తూ నుంచుంది. మాస్టరుగారు “కొంచెం తుడిచి శుభ్రం చేయమ్మా…” అని అక్కతో అన్నారు. అలాంటి చక్కటి దుస్తులు ధరించిన రోజు ఇలాంటి పని చేయడానికి ఒప్పుకుంటుందా? “మా అమ్మను పిలుచుకొస్తానండీ,” అని మాస్టరుగారి జవాబుకోసం ఎదురుచూడకుండా తుర్రుమని అక్కడి నుంచి పారిపోయింది.

అందరూ మా అమ్మ రాక కోసం ఎదురుచూస్తూ నిలబడిపోయారు. పిల్లలందరూ నా వైపు ఖైదీని చూస్తున్నట్టు చూడటమే కాకుండా ముసిముసిగా నవ్వటం మొదలుపెట్టారు. నాకు దుఃఖం పొంగుకు వచ్చింది. వెక్కివెక్కి ఏడవసాగాను. అయితే కొద్ది సేపట్లోనే దూరంలో మా అమ్మ రావటం కనిపించింది. అమ్మ నడుము మీద నీటి కడవను మోసుకుని, చేతిలో పాతగుడ్డను పట్టుకుని వస్తోంది. అమ్మ వెనుకే అక్క పరుగులాంటి నడకతో వస్తోంది. అమ్మ నన్ను ఎక్కడ తిడుతుందోనని లోలోపల నాకు భయంవేసి దుఃఖం మరింత ఎక్కువైంది.

అమ్మ లోపలికి రాగానే కడవను కిందికి దించి, నా దగ్గరికి వచ్చి నా తలను తన పొట్టకు ఆనించుకుని తల నిమిరి “ఏడవకు… ఏమీ కాలేదు, ఏడవకు.” అని ఓదార్చింది. ఆ ఓదార్పు మాటలకు నాలో దుఃఖం మరింత పొంగుకువచ్చింది. మిత్రులు, మాస్టరు ఎదుట ఉన్నారన్నది మరిచి భోరుమని ఏడ్చేశాను. అమ్మ స్పర్శ నాకు ఎక్కడలేని శక్తిని, సంతృప్తిని ఇచ్చింది. నన్ను ఓదార్చిన అమ్మ నీళ్ళు చల్లి నేలను శుభ్రం చేసింది. అందరూ అమ్మనే చూస్తుండటంతో నాకు విచిత్రమైన అవమానం కలిగినట్టుగా అనిపించసాగింది. పాతగుడ్డతో నేలను తుడిచిన అమ్మ “చిన్న పిల్లవాడు, తెలియదు. క్షమించాలి మాస్టరుగారు,” అని మాస్టరుగారికి చేతులు జోడించి చెప్పి, నా చేయి పట్టుకుని ఇంటికి పిల్చుకుని వచ్చింది.

నా బట్టలన్నీ విప్పించి వేడివేడి నీళ్ళతో నా ఒళ్ళు రుద్దిరుద్ది గుమగుమలాడే సబ్బుతో స్నానం చేయించి కొత్త బట్టలు తొడిగించింది. మురికైన నా నిక్కరును, అంగీని ఉతికి ఆరవేసింది. నా వల్ల అమ్మ ఎంత కష్టపడాల్సి వచ్చింది, ఎంత అవమానం భరించాల్సి వచ్చిందనే విచిత్రమైన అపరాధభావన నాలో చోటుచేసుకుంది. అమ్మ దగ్గరికి వెళ్ళి “ఇంకొకసారి అలా చేయనమ్మా,” అని రుద్ధస్వరంతో అన్నాను. అమ్మ నా బుగ్గలు పుణికి నుదుటి మీద ముద్దు పెట్టి “నా రాజా!” అని తల నిమిరింది. “నువ్వు పుట్టడానికి ముందు ఎక్కడున్నావో తెలుసా?” అని అడిగింది. తెలియదని తలూపాను. నా చేతిని తీసుకుని తన పొట్ట మీదంతా కదిలిస్తూ “ఇక్కడున్నావు,” అని నవ్వింది. “అప్పుడు ఒకటి-రెండు అంతా నా పొట్టలోనే చేసేవాడివి. పొట్టలోపలే నీ మురికినంతా నేను కడిగేదాన్ని.” అని చెప్పింది. “అవునా?” అని ఆశ్చర్యంతో కళ్ళు విప్పార్చాను.

మరుసటి రోజు పాఠశాలకు వెళ్ళనని మొండికేశాను. మిత్రులంతా అవమానిస్తారన్నది నా సమస్య. నాన్న, “రెండు దెబ్బలు వేస్తాను చూడూ,” అంటూ తన మామూలు వరుసను చూపాడు. అక్క నా చేయి పట్టుకుని తీసుకెళ్ళటానికి నిరాకరించి పాఠశాలకు తన స్నేహితులతో కలసి పారిపోయింది. అమ్మ మాత్రం నాకు నచ్చజెప్పి; దీపావళి పండుగలో మాత్రం బయటికి తీసే గంధపు నూనెను నా ఒంటికి పూసి “చూడు, ఎంత గుమగుమలాడుతున్నావో! ఇక పిల్లలు ఏమీ అనరు. నీ గంధపు నూనె వాసనకు దగ్గరికి వచ్చి కూర్చుంటారు. వెళ్ళు,” అని ధైర్యం నింపింది. గౌరి పండుగ చక్కెర అచ్చులను నా చేతిలో పెట్టి పాఠశాల గేటువరకు తోడుగా వచ్చి నేను వందలాది పిల్లల మధ్య చేరుకునేవరకు చూస్తూ నుంచుని తరువాత ఇంటికి వెళ్ళింది.

అటు తరువాత రోజూ ఉదయం పాయిఖానాకు వెళ్ళటం అలవాటు చేసుకున్నాను. ఆ గబ్బు వాసనను ఎలాగో ఓ పదినిముషాలు భరించి కూర్చుని వచ్చేవాడిని. అయితే మూడవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రం నా దురదృష్టం మరొకసారి దర్శనమిచ్చింది. బండ్రి మాస్టరుగారు పిల్లలందరిని విహారానికి గండి నరసింహస్వామి దేవాలయానికి పిల్చుకెళ్ళారు. ఊరి నుంచి నాలుగు మైళ్ళ దూరంలో గుట్టలు, అడవి ఉన్న సుందరమైన స్థలమది. మధ్యాహ్నం భోజనానికి భయంకరమైన కారపు వంట చేయించారు. హాహా అంటూనే అందరం లొట్టలేసుకుంటూ తిన్నాం. అయితే సాయంత్రం ఇంటికి వెళ్ళాలనుకునే సమయానికి నాకు అవసరం ముంచుకొచ్చింది. వేసవి కాలం కావటం వల్ల చెరువులోని నీళ్ళన్ని ఎండిపోయాయి. మాస్టరుగారికి సమస్యను చెప్పుకోవటం కానీ, నేనే ఎక్కడైనా అడవిలో చెట్టు చాటున కూర్చోవటం కానీ తెలియలేదు. మరొకసారి ‘చడ్డీ రాస్కెల్’ అయ్యాను.

అయితే ఈ సారి మిత్రులకు ఆ విషయం తెలియటం నాకు అస్సలు ఇష్టముండలేదు. చెరువు పక్కనే చిన్న గుట్టలో ఉన్న గుహలో దాగి కూర్చున్నాను. మిత్రులకు, మాస్టరుగారికి నా పరిస్థితి అర్థమై ఎక్కడ నాకు అవమానం కలుగుతుందోనని భయం వేయసాగింది. అయితే మాస్టరుగారు, మిత్రులు నన్ను మరిచిపోయి ఇళ్ళకు వెళ్ళిపోయారు. చీకటి ఆవరించసాగి, బయటి నుంచి ఎలాంటి చప్పుళ్ళు వినిపించనపుడు అనుమానమొచ్చి గుహ నుంచి బయటికి వచ్చి చూస్తే అందరూ తిని పారవేసిన విస్తర్లు గాలికి ఎగురుతున్నాయి. చాలా భయం వేసింది. ఇంటికి వెళ్ళటానికి నాకు దారికూడా తెలియదు. ఏమి చేయాలో తోచక, అక్కడే చీకట్లో ఏడుస్తూ కూర్చున్నాను. చీకట్లో గుడ్లగూబలు ఎగరసాగాయి. కోతులు విచిత్రమైన ధ్వనులతో ఛీత్కారాలు చేయసాగాయి. బర్రుమంటూ వీస్తున్న గాలి గుహ సందుగొందులలో సంచరించి ఎవరో ‘ఓ…’ అని ఏడుస్తున్నట్టు సద్దు చేయసాగింది. చెరువు ఒడ్డున అటూ ఇటూ ఏడుస్తూ తిరిగి తిరిగి అలసి గుహలోనే పడుకున్నాను.

ఓ రెండు గంటల తరువాత అమ్మ, అక్క నన్ను వెదుకుతూ వచ్చారు. అక్క చేతిలో లాంతరు పట్టుకుని ఉంది. నాన్న ఊళ్ళో లేరు. “బాబూ…” అని అమ్మ, అక్క ఆపకుండా కేకలు పెడుతూ నన్ను వెదకసాగారు. నిద్రలో ఉన్న నాకు వారి కేకలు వినిపించలేదు. గుహలో నేనున్నానని వాళ్ళు ఊహించలేకపోయారు. దాంతో ఏమీ చేయాలో తోచక ఒకరికొకరు ఏదేదో తోచింది చెప్పుకుంటూ కూర్చున్నారు. రాత్రవుతున్నట్టే చలి వల్ల నాకు మెలుకువ వచ్చింది. ఎక్కడున్నానో అర్థంకాక కళ్ళు నులుముకుంటూ కూర్చున్నాను. అస్పష్టంగా అమ్మ కంఠం వినిపించింది. బయటికి పరుగెత్తుకెళ్ళి అమ్మను కరుచుకుని ఏడవసాగాను. అమ్మకూ దుఃఖం పొంగుకు వచ్చింది. ‘పిల్లవాడిని ఒక్కడ్నే వదలి వెళ్ళారుకదా’ అని మాస్టరును శాపనార్థాలు పెడుతూ ఏడవసాగింది. అక్క కూడా నా దగ్గరికొచ్చి నుంచుని నా తలను నిమిరి ఏడవసాగింది. “ఎందుకు నాన్నా… అందరితోపాటు రాకుండా ఇక్కడే ఉండిపోయావు?” అని అమ్మ అడగటంతో నా పరిస్థితిని చెప్పాను. “అయ్యో నా తండ్రీ! పులి, చిరుతలు తిరిగే అడవి ఇది. ఏ మనిషీ చేయకూడని పనిని నువ్వు చేసినవాడిలా ఈ గుహలో కూర్చున్నావు. దేవుడా, జరగరానిది ఏదైనా జరిగివుంటే నా గతి ఏమి తండ్రీ…” అని కూర్చున్న చోటి నుంచే నరసింహస్వామి గోపురానికి చేతులు జోడించింది. మేమిద్దరమూ చేతులు జోడించాం. ఊరికి నడుచుకుంటూ తిరిగొచ్చిన తరువాత అమ్మ మాస్టరుగారి ఇంటికెళ్ళి ఏడుపు కంఠంతోటే తిట్టి వచ్చింది. మాస్టరుగారు, ‘తప్పయిందమ్మా తొందరలో నా దృష్టికి రాలేదు,’ అని క్షమాపణ అడిగారు. ఆ రాత్రి అమ్మ నా పక్కనే పడుకుంది. నాకు నిద్ర పట్టేంతవరకు జోకొడుతూ ఉంది.

నా అవస్థను చూడలేని అమ్మ మరుసటి రోజు నాకు రెండు లోపలి చడ్డీలను తెచ్చింది. కొత్తబట్టలు ఏవైతే ఏమిటి నాకు ఆనందమే ఆనందం. నాన్న మాత్రం “కాస్త గాలి ఆడడానికి వదలవే…” అని వెక్కిరించాడు. లోపల చడ్డీ వేసుకున్న నేను అమ్మ ముందు నుంచుని “బాగున్నానా?” అని అడిగాను. “దిష్టి తగిలేలా ఉన్నావు…” అని బుగ్గలు పుణికి మెటికలు విరిచింది. పాఠశాలలో మూత్రవిసర్జన సమయంలో రెండు చడ్డీలను కిందికి జార్చేటప్పుడు పెద్దవాడినై పోయాను అనే గర్వం కలిగేది.

అదే ఆఖరు. మరెన్నడూ నేను ‘చడ్డీ రాస్కెల్’ కాలేదు. అయితే అక్క మాత్రం అప్పుడప్పుడు వెక్కిరిస్తూనే ఉండేది. ఎవరైనా చిన్నపిల్లలు చడ్డీ రాస్కెల్స్ అయి ఇంటికి ఏడుస్తూ వెళుతుంటే, “నీ బ్రదర్ ఒకడు వెళుతున్నాడు, ఓదార్చడానికి రారా!” అని నన్ను కేక వేసి పిలిచేది. ఎనిమిదవ తరగతిలో చేరినపుడు “ఇకపై మా బంగారు చడ్డీ రాస్కెల్ కావటానికి సాధ్యం లేదు. ఏమైనా ప్యాంట్ రాస్కెలే!” అని వెక్కిరించినపుడు నేను పోట్లాడి, ఆమె జడపట్టి లాగి కుయ్యో మొర్రో అని అరిచేలా చేసేవాడిని. ఇంజనీరింగ్ సీటు దొరికి దూరపు ఊరికి బయలుదేరుతున్నప్పుడు అమ్మానాన్నలు అందరూ కన్నీళ్ళతో వీడ్కోలు ఇస్తుండగా “జాగ్రత్తరోయ్, నువ్వు కాలేజిలో గలీజు చేసుకుని కూర్చుంటే రావటానికి అక్కడ అమ్మ ఉండదు,” అని ఎత్తిపొడిచింది. నేను ఇంజనీరింగ్ రెండవ సంవత్సరంలో ఉండగానే ఆమెకు పెళ్ళయింది. నేను ఉద్యోగంలో చేరి, బెంగళూరులో ఇల్లు తీసుకుని సెటిలయ్యే వేళకు ఆమె కొడుకు బడికి వెళ్ళడం మొదలుపెట్టాడు. “పూర్తిగా మేనమామ పోలికే. ఇప్పటికే రెండుసార్లు బడికి వెళ్ళి శుభ్రంచేసి వచ్చాను.” అని చెప్పింది.

అమ్మకు అప్పటికే డయాబిటిస్ జబ్బు మొదలై అయిదారేళ్ళు గడిచాయి. నాన్న కూడా రిటైరయి ఇంట్లోనే ఉండసాగారు. “ఇక ఊళ్ళో ఉండి ఏం చేస్తారు? నా వెంట రండి,” అని వాళ్ళను తీసుకొచ్చాను. ‘పుట్టింటికి వచ్చి ఓ నెల రోజులు హాయిగా ఉంటాను’ అని అక్క అంటూ ఉన్నప్పటికీ మూడేళ్ళు రాలేదు. కొడుకు, భర్త, బడి, ఇదీ అదీ అంటూ కారణాలు ఉండనే ఉండేవి. చివరికి నేనే “అక్కా, అమ్మ ఆరోగ్యం అంతగా బాగుండలేదు. నువ్వు వచ్చి నాలుగు రోజులు ఉంటే తేరుకుంటుంది,” అని వత్తిడి పెట్టిన మీదట కొడుకును తీసుకుని వచ్చింది. ఇప్పటికే అతను ఏడవ తరగతి చదువుతున్నాడు. “ఇంకా చడ్డీ రాస్కెల్‌గా ఉన్నావేఁరా?” అని అన్నందుకు “ఊరుకో మామయ్య…” అని వాడు ముఖమంతా ఎర్రబరుచుకుని సిగ్గుపడ్డాడు. అమ్మానాన్నలకు మనుమడితో నెలరోజులు ఎలా గడిచాయో తెలియలేదు.

ఆ రోజు హంపి ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు అక్క ఊరికి తిరిగి వెళ్ళాలి. “బట్టలు వాషింగ్ మిషన్లో వేయండి, డ్రై చేసుకుని వెళతాను. మళ్ళీ అక్కడ ఎవరు ఉతుకుతారు,” అని అందరి బట్టలూ వేసింది. ఓ పది నిముషాల్లో వాషింగ్ మిషన్లో నీళ్ళు నిండి, అది తిరగటం మొదలుకాగానే పీతి వాసన ఇల్లంతా కమ్ముకుంది. మొదట్లో మాకు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో అర్థం కాలేదు. అక్క కొడుకు వాషింగ్ మిషన్ నుంచి వస్తుందని పసికట్టాడు. “ఏడవ తరగతికి వచ్చిన తరువాత కూడా ఇదేమిట్రా అసహ్యంగా…” అని అక్క కొడుకును తిట్టిపోసింది. “పోమ్మా నేనేం చేసుకోలేదు,” అని వాడు వాదించాడు. “అబద్దాలు చెప్పకు. నువ్వు కాకుండా ఈ ఇంట్లో చిన్నవాళ్ళు ఇంకెవరున్నారు?” అని కసిరింది. వాడు ఒప్పుకోలేదు. “దేవుడి మీద ప్రమాణం అమ్మా. నేను కాదమ్మా,” అన్నాడు వాడు ఏడుపు గొంతుతో. కొడుకు ఏడుపుకు అక్కయ్య కాస్త కరిగింది. “ఏరా, నువ్వా?” అని అనుమానంగా నన్ను అడిగింది. “ఛీ పోక్కా! ఇదేమిటి అసహ్యంగా…” అని ముఖమంతా నలుపుకుని అన్నాను. ‘దాంట్లో పిల్లి ఏమైనా కూర్చుందేమో?’ అని ఆమె అనుమానించటం మొదలుపెట్టింది. ఆమె సుకుమారుడు ఏడుపు మధ్యలో “నాకు తెలుసు, అది ఎవరి పనో…” అని అన్నాడు. “ఎవరో చెప్పు,” అని అక్క అడగ్గానే మా అమ్మ వైపు వేలు పెట్టి చూపించి, “అమ్మమ్మ చేసుకుంది. ఉదయం దగ్గరికి వెళితే వాసన వస్తోంది,” అన్నాడు. అమ్మ ఆ మాటలకు మండిపడుతూ, “అబద్ధం. నా మీద అబద్ధాలు ఎందుకు చెబుతున్నావురా?” అని వాణ్ణి కోపగించుకుంది. “నేనెందుకు అబద్దం చెబుతాను? నువ్వే చేసుకున్నావు. ఇప్పుడు ఒప్పుకోవటంలేదు,” అని వాదించాడు. అమ్మ అత్యంత నిస్సహాయత నిండిన కంఠంతో “నేను కాదే… నీ కొడుకు అబద్దం చెబుతున్నాడు,” అని ఏడుపు అందుకుంది. వాడు మాత్రం అమ్మమ్మ మాటలకు విలువ ఇవ్వకుండా “నువ్వే నువ్వే నువ్వే…” అని గట్టిగా అరిచాడు. అక్క కోపంతో రెండు దెబ్బలు వేసింది. వాడు ఇంటికప్పు ఎగిరిపోయేలా ఏడవసాగాడు.

నేను నేరుగా వెళ్ళి వాషింగ్ మిషన్లో చేయి పెట్టి అమ్మ చీరను బయటికి తీశాను. వాడి అభియోగాన్ని అంగీకరించటానికి అందులో సాక్ష్యం ఉంది. నాకు ఒళ్ళంతా ముళ్ళు లేచినట్టయి కోపం తలకెక్కింది. అమ్మను తిట్టసాగాను. అమ్మ ఇంకా నగరానికి సర్దుకోని పల్లెటూరి మొద్దు అనే భావన ఎక్కడ మనసు మూలలో దాక్కుని కూర్చుందో, నా అసహ్యకరమైన తిట్లలో బయటికి వచ్చింది. “సిగ్గు వేయదా నీకు? ఇంత పెద్దదానివై ఆ మాత్రం తెలియదా? నా ఆఫీసు బట్టలు కూడా అక్కయ్య అందులో వేసింది. రేపు ఆ వాసన వచ్చే బట్టల్ని వేసుకుని వెళ్ళాలా? ఇరుగుపొరుగు ఇళ్ళవరకు ఆ వాసనపోతే వాళ్ళు ఊరుకుంటారనే అనుకుంటున్నావా? ఇది బెంగళూరు. బళ్ళారిలాంటి పల్లెటూరు కాదు. రేపే ఇల్లు ఖాళీ చేయండని అంటారు. నువ్వు మరో ఇల్లు వెదికిపెడతావా? ఛీ…” అని సగం అసహ్యం, సగం కోపంతో అరిచాను. అమ్మ జవాబివ్వకుండా తల వంచుకుని కూర్చుంది.

హంపి ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు వేళ కాసాగింది. అక్కయ్య నన్ను శాంతపరిచి, తన బట్టలన్నీ బచ్చలింట్లో ఉతుక్కుని, పిండి, తడి బట్టల్ని మూటకట్టుకుని ప్రయాణానికి సిద్దమైంది. భోజనం చేయటానికీ సమయం లేదు. అక్కను వదలిరావటానికి నేను రైల్వేస్టేషన్‌కు వెళ్ళాను. అక్కయ్య, ఆమె కుమారుడు ఆటోలో బయలుదేరితే, వాళ్ళను అనుసరిస్తూ బైకులో నేను. రైల్లో వాళ్ళను ఎక్కించి, పరుగున వెళ్ళి పెరుగన్నం కట్టించుకుని వచ్చి కిటికీలోంచి అక్క చేతిలో పెడుతుండగా రైలు కూత పెట్టింది. ప్లాట్‌ఫామ్‌లో రైలు వెంబడి నడుస్తున్నప్పుడు అక్క నాకు బుద్దిమాటలు చెప్పసాగింది. “అమ్మ మీద కోప్పడకురా. ఆమె ఆరోగ్యం బాగాలేదు. బిగపట్టుకోవడానికి తగిన శక్తి ఉందోలేదో? మా అత్త కూడా ఇలాగే చేసుకునేవారు…” అని చెబుతుండగానే రైలు వేగాన్ని పుంజుకుంది. రైలు వెళ్ళిపోయి, జనమంతా ఖాళీ అయినా అక్కడే బెంచీ మీద కూర్చున్నాను. అమ్మ మీద కోపంతో అలా అరవకుండా వుండాల్సింది అనిపించి పశ్చాత్తాపం కలగసాగింది. ఇంట్లో జరిగిన రభస వల్ల మనస్సుకు చాలా బాధ కలిగింది.

నాన్న వీధి చివరన ఎదురుచూస్తున్నారు. నేను కనిపించగానే చేయిచాపి బైక్ ఆపారు. బైకును తోస్తూ నాన్నతో అడుగులు వేయసాగాను. “మీ అమ్మకు చాలా దుఃఖం కలిగింది. నాతోనూ మాట్లాడకుండా గదిలో కూర్చుంది. కాస్త వెళ్ళి ఓదార్చు. ఈ మధ్యన ఎందుకో డయాబిటిస్ చాలా వేధిస్తోంది,” అని వేడుకున్నారు.

ఇంట్లో అమ్మ గదిలో ఒక్కతే పడుకునివుంది. నేను లోపలికి వెళ్ళాను. “అమ్మా…” అన్నాను. లేచి కూర్చుంది. దగ్గరికి వెళ్ళి కూర్చుని ఆమె చేతులు పట్టుకుని “తప్పయిందమ్మా, ఎందుకో కోపంతో మతిపోయి అనకూడనిదంతా అనేశాను. నాది తప్పయిందమ్మా,” అని ఆమె చేతులను రెండు దోసిళ్ళలో వెచ్చగా పట్టుకున్నాను. అమ్మ ఏడవసాగింది. “నీవు నన్ను తిట్టావు…” అని చిన్నపిల్లలా ఫిర్యాదు చేసింది. “లేదమ్మా, ఇకపై ఎప్పుడూ తిట్టను,” అని ఆమెను హత్తుకుని వీపు నిమిరి ఓదార్చాను. “నాకు తెలియకుండానే చీరలో అయిపోతూవుంటుంది. నేను కావాలని మిషిన్లో వేయలేదు…” అని చెప్పి రోదించసాగింది. “ఏడవకమ్మా, ఏమీ కాలేదు… ఏడవకు. డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళి చూపిద్దాం. నీకు తోడుగా నేనున్నాను కదా? ఇప్పుడు భోజనం చేద్దాం రా,” అన్నాను.

మరుసటి రోజు అమ్మ ఒక్కతే బచ్చలింట్లో తన చీర, జాకెట్టు ఉతుక్కుంటూవుంది. నాకు ఏం చెప్పాలో తోచలేదు. “ఎందుకు బట్టలు ఉతుకుతున్నావమ్మా?” అని అడిగాను. “ఇక నుంచి నా చీరలు నేనే ఉతుక్కుంటాను నాయనా. ఏమైనా చేసుకుంటే నాకు తెలియనే తెలియదు. పొరబాటున నీ ఆఫీసు బట్టలతో కలిస్తే బాగుండదు,” అని చెప్పింది. “ఎవరినైనా ఉతకడానికి పెట్టుకుందామమ్మా,” అన్నాను. “ఈ రెండు బట్టలకు ఎందుకు డబ్బులు వృధా చేస్తావు. నీవేమీ చింతపడకు. రోజూ నాలుగు నాలుగు బకెట్ల బట్టలు ఉతికినదాన్ని నేను,” అని తన ముడుతలు పడ్డ ముఖంలో నవ్వును వికసింపజేసింది. అదే పద్దతిని కొనసాగిస్తూపోయింది. ఎన్నడైనా ఒక రోజు ఉతకకపోతే నా దగ్గరికి తన చీరను తెచ్చి చూపించి “ఈ రోజు ఏమీ చేసుకోలేదు చూడూ, మిషిన్‌కు వేయనా?” అని అడిగినపుడు నా కళ్ళూ చెమర్చేవి. “ఆ మాత్రానికి నన్నెందుకమ్మా అడిగేది?” అని అన్నప్పుడు నా కంఠం రుద్ధమయ్యేది.


అమ్మను పరీక్షించిన డాక్టర్‌గారు ఏ దారిని మాకు చూపించలేదు. “ఆమెకు డయాబిటిస్ జబ్బు తీవ్రమైంది. అందుకే అలా అవుతోంది. మీరు ఇంట్లో జాగ్రత్తగా చూసుకోవాలి.” అని చెప్పారు. అమ్మ ఇంటి నుంచి బయటికి వెళ్ళటం మానేసింది. అప్పుడప్పుడు అక్కయ్య ఊరికి మాత్రం అమ్మానాన్నలు ఇద్దరూ రైల్లో వెళ్ళేవారు. చాలావరకు నేను వారి వెంట వెళ్ళేవాణ్ణి. ఒక్కొక్కసారి ఆఫీసు పనుల ఒత్తిడివల్ల వెళ్ళలేకపోతే “రాత్రి రైల్లో పాయిఖానాకు వెళ్ళాల్సి వస్తే జాగ్రత్తగా ఉండాలి. రైలు పరుగులు తీస్తున్నప్పుడు తిరగటం కష్టమవుతుంది. ఏదైనా స్టేషన్లో ఆగినపుడే వెళ్ళండి,” అని నచ్చజెప్పేవాణ్ణి. వాళ్ళు ఊరికి వెళ్ళిన రోజు రాత్రి ఏవేవో భయపెట్టే పిచ్చిపిచ్చి కలలు కని లేచి కూర్చునేవాణ్ణి. ఉదయం వాళ్ళు సురక్షితంగా ఊరికి చేరారని ఫోను వచ్చేవరకూ మనస్సుకు ఊరట కలిగేదికాదు.

ఒకసారి సూపర్ మార్కెట్లో కిరాణా సామాన్లు కొంటున్నప్పుడు పెద్దవాళ్ళు వేసుకునేటటువంటి డైపర్లను చూశాను. ఒక పాకెట్ కొని తెచ్చాను. అయితే అమ్మకు వేసుకోమని చెప్పటానికి సంకోచం కలిగి అలమారాలో దాన్ని దాచిపెట్టాను. ఆఫీసు నుంచి అక్కకు ఫోన్ చేసి, గుటకలు మింగుతూ “నీవు అమ్మను అడుగుతావా?” అన్నాను. ఆ రోజు ఇంటికి తిరిగొచ్చినపుడు అమ్మ ఫలహారం, కాఫీ పెట్టి, నేను తిన్న తరువాత ప్లేటు తీసుకుని వెళుతూ “వేసుకుంటాను నాయనా… ఎక్కడ పెట్టావో తీసివ్వు,” అని అంది. తీసిచ్చాను. అయితే అమ్మకు దాన్ని ఎలా వేసుకోవాలో అర్థం కాలేదు. నాన్నను సహాయం చేయమని అర్థిస్తే “నాకు సిగ్గు వేస్తుంది నాయనా, ఆయన్ను పంపకు,” అని బతిమిలాడింది. చివరికి నేనే ఒక డైపర్‌ను ప్యాంట్ మీదనే వేసుకుని చూపించాను. అమ్మ గదిలో వేసుకుని వచ్చింది. “ఇకపై ఎలాంటి ఇబ్బంది లేదు. ఎంత సులభమైన ఉపాయం తోచిందో చూడూ!” అని అమ్మ వైపు చూసి సంతోషంతో అన్నాను.

సాయంకాలం అమ్మ ఒంటి మీద దద్దుర్లు లేచాయి. డైపర్ వేసుకున్న చోటంతా ఎర్రబడి గాయాలయ్యాయి. డాక్టర్ దగ్గరికి తీసుకునిపోతే ఆయన నన్ను తిట్టారు. “ఆమె డయాబిటిస్ పేషంట్. గాయమైతే నయం కాదు. మీరు ఈ విషయంలో నన్ను ఒక మాటైనా అడగాలా? వద్దా?” అని కోపగించుకున్నారు. గాయాలన్నీ తగ్గటానికి సుమారు నెలరోజులు పట్టాయి.

నేను కొత్తగా కారు కొన్నప్పుడు అమ్మ సుతరాం అందులో ఎక్కనని అంది. “ఒక్కసారి గుడికైనా వెళ్ళొద్దాం రామ్మా. ఏమీ కాదు,” అని ఒత్తిడిపెట్టిన తరువాత ఒప్పుకుంది. అయితే అమ్మను పిలుచుకుని పోకుండా ఉంటేనే బాగుండేదేమోనని అనిపించే సంఘటన జరిగింది. దేవుడికి హారతి ఇస్తుండగా “వచ్చింది నాయనా వచ్చింది,” అని గబగబా అడుగులు వేస్తూ ముఖద్వారం నుంచి బయటికి పరుగెత్తింది. నాకు పరిస్థితి అర్థమైపోయింది. నేనూ వెనుకనే పరుగెత్తాను. మేము పరుగెత్తటం చూసి జనమంతా వెనుకే వచ్చారు. అమ్మ నడిచిన దారిలో ఒకటి రెండు చోట్ల మలం పడింది. భక్తాదులు నివ్వెరపోయారు. నన్ను తగులుకున్నారు. “తప్పయిందండి… ఆమెకు ఆరోగ్యం బాగలేదు. నేనంతా శుభ్రం చేస్తాను,” అని అందరికీ చేతులు జోడించి వేడుకున్నాను. అందరూ ముక్కులు మూసుకుని దూరంగా వెళ్ళి నుంచున్నారు. బయటికి వెళ్ళి కారు నుంచి న్యూస్ పేపర్, కారును తుడిచే గుడ్డ తెచ్చుకున్నాను. అన్నిటిని శుభ్రంచేశాను.

బయటికి వచ్చి చూస్తే అమ్మ కనిపించలేదు. అక్కడక్కడ అమ్మ కోసం వెదికాను. దొరకలేదు. విచిత్రమైన భయం నాలో మొదలైంది. ఇరుగుపొరుగున ఉన్న వీధుల్లోకి వెళ్ళి వెదికాను. అక్కడా కనిపించలేదు. అమ్మకు తిరిగి ఇంటికి ఎలా రావాలో తెలియదు. ఇంటి చిరునామా, ఫోన్ నెంబరు- ఒక్కటీ తెలిసినట్టు నాకు నమ్మకమే లేదు. జనంతో నిండిన ప్రదేశం. పిచ్చివాడిలా చుట్టుపక్కలంతా పరుగెత్తాను. సందులలో నడవసాగాను. ‘అమ్మా, దూరంగా వెళ్ళకమ్మా… నేనిక్కడే ఉన్నాను,’ అని మనస్సులోనే చెప్పుకోసాగాను. గుడి బయట కూర్చున్నవాళ్ళను అడిగితే వాళ్ళు సరియైన సమాధానం ఇవ్వలేదు. మళ్ళీ గుడి దగ్గరికి వస్తుందేమోనని అక్కడికే వెళ్ళి కొద్దిసేపు కూర్చున్నాను. ఎందుకో అమ్మ రాలేదు. మళ్ళీ చాలాసేపు తిరిగిన తరువాత దూరంలోని వీధిలో ఒక బెంచీ మీద కూర్చుని ఉంది. దొరికింది కదా అని మనస్సు తేలికపడింది. పరుగున వెళ్ళి ఆమె ముందు నుంచున్నాను. “ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావమ్మా, నీ కోసం ఎంతగా వెదికాను…” అని సగం కోపం, సగం భయంతో అన్నాను. “పాయిఖానా ఎక్కడైనా ఉంటుందేమోనని వెదుక్కుంటూ వెళ్ళాను నాయనా. తిరిగి రావటానికి దారి తెలియలేదు,” అని నిరాశగా అంది. ఆమె తలను నా ఎదకు ఆనించుకుని “నీవు ఎక్కడైనా తప్పిపోయివుంటే నా గతి ఏమి? పెద్ద ఊళ్ళో ఎలా వెళ్ళాలో నీకు తెలియదు,” అని ప్రేమగా తల నిమిరాను. నేను దేవాలయానికి తిరిగి వెళ్ళి కారు తెచ్చాను. అమ్మ కారు ఎక్కనంది. “కొత్త కారు నాయనా, వద్దు. నన్ను ఆటోలో ఎక్కించు,” అంది. నేను అమ్మ చేయిపట్టుకుని కార్లో కూర్చోబెట్టి, ఆమె బుగ్గలు నిమిరి “అమ్మా! నాకు ఈ కారు కన్నా నీవే ముఖ్యం.” అన్నాను.

అమ్మకు ఉన్న ఈ సమస్య నాన్న మరణించినపుడూ ఆమెను పీడించకుండా వదల్లేదు. ఒక రోజు నేను, నాన్న, అమ్మ భోంచేస్తూ సంతోషంతో ఏదో మాట్లాడుతూ ఉండగా నాన్నకు అన్నపు మెతుకొకటి గొంతులో అడ్డుపడటంతో కళ్ళు తేలేశాడు. “మాట్లాడు, మాట్లాడు…” అని నేను, అమ్మ ఎంతగా పిలిచినా సమాధానం లేదు. ఆయన మెడ పక్కకు వాలిపోవటంతోటే ఆమ్మకు అర్థమైపోయింది. “మీ నాన్న వెళ్ళిపోయాడు నాయనా,” అని అంటూ పాయిఖానాకు వెళ్ళింది. అక్కడ లోపల కూర్చుని భోరుమని ఏడవసాగింది. నేను నాన్నను అక్కడే నేలమీద పడుకోబెట్టి పాయిఖానా దగ్గరికి వెళ్ళాను. “ఏడవకమ్మా…” అన్నాను. అమ్మ గట్టిగా ఏడుస్తోంది. పాయిఖానా తలుపు తోశాను. “రావద్దు, లోపలికి రావద్దు.” అని వేడుకుంది.

నాన్న చనిపోయిన తరువాత అమ్మ పరిస్థితి మరీ కష్టమైంది. నేను ఆఫీసుకు వెళ్ళేటప్పుడు అమ్మ గుమ్మంలో నుంచునేది. ఆమె చూపులతో చూపులు కలిపి చూడటం నాకు కష్టమయ్యేది. నేను వచ్చేవరకు ఇంట్లో ఒక్కతే ఉండేది. ఒకసారి ఆఫీసులో, “మా లోకాలిటిలో ఎవరో ఇంట్లో ఉన్న వృద్దుల్ని దోపిడీ దొంగలు చంపి ఇంటిని దోచుకుని పోయారట. మా ఇంటి నుంచి ఇప్పుడే పోన్ చేశారు.” అని ఎవరో చెప్పగానే కాళ్ళుచేతులు వణికాయి. ఇంటికి ఫోన్ చేస్తే ఎంగేజ్ సద్దు. ఇక ఎదురుచూడ్డానికి ధైర్యం చాలక కార్లో వేగంగా ఇంటికి వచ్చాను. అమ్మ హాయిగా నిద్రపోతూవుంది. “ఎందుకు ఇంత తొందరగా వచ్చావు?” అని అడిగింది. “నీవు క్షేమంగా ఉన్నావు కదా?” అని అడిగాను. జరిగిన దుర్ఘటన గురించి ఏమీ చెప్పలేదు. ఏదో సేల్స్ కాల్ వచ్చినపుడు అమ్మ మాట్లాడి మళ్ళీ రిసీవర్‌ను సరిగ్గా పెట్టలేదు.

మరుసటి రోజు ఆఫీసుకు వెళ్ళిన వెంటనే, ‘నేను ఇంగ్లాండుకు వెళతాను. ఒక సంవత్సరంకాలపు ప్రాజెక్ట్ అయినా ఫరవాలేదు’ అని అభ్యర్థించాను. రెండేళ్ళ ప్రాజెక్టకు నా పేరు వెంటనే మంజూరైంది. అమ్మను తీసుకెళ్ళి అక్క ఇంట్లో వదలి వచ్చాను. “వెళ్ళటానికి కుదరదని చెప్పినా ఆఫీసులో వినటంలేదు. నిన్ను వదలటానికి నాకు మనస్సు రావటంలేదు. అయితే నేనేం చేయను? ఈ సారి నేను తప్పక వెళ్ళాల్సివుంది. ఒకటి రెండు నెలల్లో తిరిగి వచ్చేస్తాను,” అని అమ్మతో చెప్పాను. వచ్చేటప్పుడు కాళ్ళకు నమస్కారం చేసినపుడు తల నిమిరి “మళ్ళీ నిన్ను చూస్తానో లేదో…” అంటూ కన్నీరు పెట్టుకుంది.

మళ్ళీ నేను అమ్మ ముఖాన్ని చూడలేదు. నాలుగవ నెలలో వేకువజామున మూడు గంటల సమయంలో అమ్మ మరణ దుర్వార్త నాకు చేరింది. ఉదయం లేచి పాయిఖానాకు వెళ్ళినామె అక్కడే గుండెపోటు వచ్చి చనిపోయింది. ‘నేను రావటానికి ఎంత లేదన్నా పూర్తిగా ఒక రోజు పడుతుంది. శవాన్ని ఉంచవలసిన అవసరం లేదు’ అని మొబైల్ ద్వారా తెలియజేశాను. నా విమానం కోసం హిత్రూ ఎయిర్పోర్ట్‌లో కూర్చున్నప్పుడు దుఃఖం పొంగుకు వచ్చింది. గట్టిగా ఏడిస్తే చుట్టుపక్కల సంచరిస్తున్నవారు చూస్తారన్న సంకోచంతో కేవలం కన్నీరు కార్చసాగాను. శబ్దం రాకుండా జేబురుమాలుతో నోరు మూసుకున్నాను. నేను ఇల్లు చేరుకునే సమయానికి బంధువులంతా రావటం జరిగింది. చిన్నాయన కుమారుడు శవసంస్కారం చేశాడు. మూడవ రోజున శ్మశానానికి అస్థికలు సేకరించటానికి వెళ్ళాం. అమ్మ గుర్తులు లేకుండా అంతా బూడిదైంది. దూరంగా ముళ్ళ చెట్టులో అమ్మ చీరను పారవేసినట్టున్నారు. అది గాలిలో ఎగురుతోంది.

మరుసటి రోజు పాయిఖానాలో కూర్చున్నప్పుడు తలుపు మీద ఏదో అస్పష్టంగా కనిపించింది. చీకట్లో ఏమిటో తెలియలేదు. బట్టలు వేసుకుని వచ్చి వెలుతురులో తలుపును చూశాను. దుమ్ముకొట్టుకునివున్న తలుపుమీద అమ్మ చేతిముద్ర స్పష్టంగా ఏర్పడివుంది. గట్టిగా ఆన్చిన చేయి అలాగే కిందికి జారింది. గుండె పోటు వచ్చినపుడు దేన్నైనా పట్టుకోవడానికి తలుపు మీద చేయి అదిమివుండాలి. అక్కయ్యను పిలిచి చూపాను. “అవును, అది అమ్మదే. ఇన్నాళ్ళు ఉండలేదు.” అంది. ఆ చేతిగుర్తు మీద నా చేతిని పెట్టి విచిత్రమైన స్పందనని అనుభవించాను. “అక్కా… కొన్నాళ్ళు ఆ గుర్తును అలాగే ఉండనివ్వు. శుభ్రం చేయకు,” అని వేడుకున్నాను. “పెళ్ళి చేసుకోనని పట్టుబట్టావు. పెళ్ళయివుంటే ఈ కష్టం ఉండేది కాదు. ఇప్పుడు ఒక్కడివే ఎలా ఉంటావో తలుచుకుంటే నాకు దుఃఖం ఆపుకోవడానికి చేతకావటం లేదు…” అని అక్క కంట తడి పెట్టింది.

----------------------------------------------------------

రచన: రంగనాథ రామచంద్రరావు 

మూలం: వసుధేంద్ర, 

ఈమాట సౌజన్యంతో

పెరటి తలుపు

పెరటి తలుపు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ అనువాద కథను ఆస్వాదించండి..............

ఆ పిల్ల వయసు పదిహేనేళ్ళు ఉంటుంది. కానీ మొహంలో వయసుకి మించిన పెద్దరికం కనిపిస్తోంది. “దొడ్డమ్మ ఇంకాసేపట్లో వచ్చేస్తుంది. అంతవరకూ మీరు నన్ను భరించక తప్పదు,” అంది.

రావుగారికి ఏదేనా బదులిస్తే బావుణ్ణనిపించింది. డిప్లొమాటిగ్గా కాసేపట్లో రాబోయే లక్ష్మిగారిని (దొడ్డమ్మ) తక్కువ చెయ్యకుండా, ఈ అమ్మాయిని పొగుడుతూ గమ్మత్తుగా ఏదేనా అనగలిగితే బావుణ్ణనిపించింది. రావుగారి మనసులోని కోరికకి, మెదడు సహకారం అందలేదు. నోరు పెగల్లేదు.

రావుగారికి నరాల బలహీనత. డాక్టర్ విశ్రాంతి తీసుకోమని చెప్పడంతో, ఎప్పుడో చిన్నప్పుడు వెళ్ళిన తాతగారి ఊళ్ళో కొన్నాళ్ళు ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఊరికి వెళ్ళడానికి అన్నీ సిద్ధం చేసుకునే సమయంలో, ఆయన అక్కయ్య బట్టలు పెట్లో సద్దుతూ, “నువ్వా ఊరికి వెళ్ళి ఎవ్వరితోనూ మాట్లాడకుండా ముంగిలా ఇంట్లోనే కూచుంటావు. దాంతో నీ నరాల జబ్బు ఇంకాస్త ముదురుతుంది. మర్యాదగా నేను చెప్పినట్టు చెయ్యి. ఆ ఊళ్ళో నాకు తెలిసిన వాళ్ళందరికీ నా తమ్ముడొస్తున్నాడని ఉత్తరాలు రాశాను. కాస్త నలుగురితోనూ కలుస్తూ ఉండు. ఏ వూళ్ళోనైనా ఊరు ఊరంతా చెడ్డవాళ్ళే ఉండరు. కొంతమంది మంచివాళ్ళు కూడా ఉంటారు. కాస్త మంచిగా ప్రవర్తించే వాళ్ళని చూసుకుని, వాళ్ళతో కలిసి తిరిగితే నీక్కూడా కాస్త బావుంటుంది,” అంది.

ఇలా ముక్కూ మొహం తెలియని వాళ్ళందరి ఇళ్ళకీ వెళ్ళి పరిచయాలు పెంచుకుంటే నరాలకు బలం ఎలా వస్తుందో ఆయనకి అర్థం కాలేదు.

అక్కయ్య ఉత్తరాలు రాసిన వాళ్ళలో ఈ లక్ష్మిగారు ఒకరు. ఇంకాసేపట్లో లోపల్నుంచి ఈ గదిలోకి రాబోతున్నారు. ఈయనని లోపల కూచోబెట్టింది ఆవిడ మరిదిగారి అమ్మాయి. కాస్సేపు ఇద్దరూ మాట్లాడకుండా కూచున్నారు. మౌనం విసుగెత్తిందో ఏమో! ఆ పిల్ల మళ్ళీ మాటలు మొదలెట్టింది.

“మీకీవూరు బాగా తెలుసా? ఇక్కడ పరిచయస్తులు ఎవరైనా ఉన్నారా?” అని అడిగింది.

“ఒక్కళ్ళు కూడా తెలీదు. ఇది మా తాతగారి ఊరు. మా అక్క నాలుగేళ్ళ క్రితం ఈ ఊళ్ళో పని చేయడంవల్ల ఆవిడకి ఇక్కడ కాస్త పరిచయాలున్నాయి. తనకి తెలిసిన వాళ్ళందరికీ ఉత్తరాలు రాసి నేనొస్తున్నాని చెప్పింది.” ఉత్తరాలు అంటున్నప్పుడు ఆయన గొంతు కాస్త నిట్టూర్చినట్టు ధ్వనించింది.

“అయితే మీకు మా దొడ్డమ్మ అస్సలు తెలీదా?” గంభీరంగా అడిగింది ఆ పడుచుపిల్ల.

“పేరూ అడ్రెస్సూ మాత్రమే తెలుసు.” తప్పొప్పుకున్నట్టు అన్నారు రావుగారు.

‘ఈ లక్ష్మిగారికి పెళ్ళయిందా? అయి మొగుడు పోయాడా? అక్క దృష్టిలో ఈవిడ మంచివాళ్ళ వర్గమా లేక రెండో వర్గమా? ఈ ఇంట్లో ఉండేది ఆడవాళ్ళేనా, మగవాళ్ళు కూడా ఉంటారా? ఈ గది చూస్తే, ఎందుకో తెలీదుగానీ, మగాళ్ళున్న ఇల్లే అనిపిస్తోంది.’ రావుగారి ఆలోచనలకి అడ్డు తగులుతూ, “ఆ దుర్ఘటన మా జీవితాల్ని కుదిపేసింది. సరిగ్గా మూడేళ్ళ క్రితం, అంటే మీ అక్కయ్యగారు ఇక్కణ్ణించి వెళ్ళిన తరవాత జరిగింది,” అంటూ మళ్ళీ మాటలు మొదలెట్టింది.

“దుర్ఘటనా?” అడిగేరు రావుగారు. ఆయనకి ‘ఈ ప్రశాంతమైన, అందమైన, పల్లెటూళ్ళో కూడా దుర్ఘటనలూ విషాదాలూ ఉంటాయా’ అనిపించింది.

ఆయన కూచున్న గదికి మూడు తలుపులూ, ఒక కిటికీ ఉన్నాయి. వీధి గుమ్మానికి ఎదురుగా ఉన్న తలుపు తెరిచి ఉంది. ఆ తలుపు వెనక పెరడు, ఆ వెనక పొలాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇంటి లోపలి గదుల్లోకి వెళ్ళడానికి కుడివైపు మరో తలుపుంది. ‘ఇప్పుడు లక్ష్మిగారు ఈ కుడివైపు తలుపులోంచే వస్తారు కాబోలు’ అనుకున్నారు రావుగారు.

“పెరట్లో దోమలన్నీ లోపలకి వచ్చేస్తున్నాయి. శీతాకాలం పొద్దు. అయినా ఆ తలుపు అలా బార్లా తెరిచే ఉండడం ఎబ్బెట్టుగా వుంది కదూ?” పెరటి తలుపువేపు చూస్తూ అందా పిల్ల. ఆ తలుపుకీ, దుర్ఘటనకీ ఏదో సంబంధం ఉందా! అన్నట్టు ఉన్నాయి ఆ పిల్ల మాటలు.

“దోమలవల్ల కాస్త ఇబ్బందిగానే ఉంది, కానీ పరవాలేదు. ఆ దుర్ఘటనకీ, ఈ తలుపుకీ ఏదన్నా సంబంధం ఉందా అమ్మా?” అడిగారు రావుగారు.

“లక్ష్మిగారు మా పెదనాన్న భార్య. మా నాన్న, పెదనాన్న, మా అన్నయ్య–అంటే మా పెదనాన్న కొడుకు–ముగ్గురూ ప్రతీరోజూ పొద్దున్నే బయలుదేరి ఈ పెరటి తలుపులోంచి పొలానికి వెళ్ళేవారు. సాయంత్రానికల్లా అంటే ఈ వేళకి ఇంటికి చేరుకునేవారు. మూడేళ్ళ క్రితం, రోజూలాగానే ఈ తలుపు తీసుకుని ముగ్గురూ పొలానికి వెళ్ళారు. కానీ తిరిగి రాలేదు. పొలం పనులు ముగించుకుని రోజూ లాగానే పొలానికి పక్కనే ఉన్న నదిలో ముగ్గురూ స్నానానికని దిగారు. అది దొంగ ఏరు. కన్ను మూసి తెరిచే లోపు వరద పొంగుకొస్తుంది. ఆరోజు కూడా ఏరు పొంగింది. ముగ్గురూ కొట్టుకుపోయారు. అంతకన్నా ఘోరమైన విషయం ఏమిటంటే అంతిమ సంస్కారాలకి శవాలు కూడా దొరకలేదు.”

గాంభీర్యం తగ్గి ఆ అమ్మాయి గొంతు కాస్త జీరబోయింది.

“మా దొడ్డమ్మకి మతి స్థిమితం కాస్త తప్పింది. పాపం పిచ్చిది. వెళ్ళినవాళ్ళు ఏదోరోజు తిరిగొస్తారనే అనుకుంటోంది. సరిగ్గా ఈ సమయానికి ఈ తలుపు తీసుంచమంటుంది. వాళ్ళు వస్తారని ఎదురు చూస్తూ ఉంటుంది. వాళ్ళతో పాటూ మా చిట్టి కూడా వెళ్ళింది. చిట్టి అంటే మా ఇంటిల్లిపాదికీ చాలా ఇష్టం. బుజ్జిగా ఉండేది, జూలు కుక్క. కుక్కలకి ఈత బాగా వస్తుందంటారు. కానీ మా చిట్టి…” ఆ అమ్మాయికి దుఃఖం ఎక్కువై మాట్లాడలేకపోయింది.

కాస్సేపాగి, తమాయించుకుని “క్షమించండి. ఒక్కసారిగా ఏడుపొచ్చేసింది. ఇదీ ఈ తలుపు కథ. మళ్ళీ చీకటి పడ్డాక ఈ తలుపు మూసేస్తాం. దొడ్డమ్మకి వాళ్ళు వెళ్ళినప్పుడు ఎలా ఉన్నారో ఇప్పటికీ బాగా గుర్తు. రోజా చెప్తూనే ఉంటుంది. పెదనాన్న పంచె, తలపాగా కట్టుకున్నారు. చిన్న నాగలి భుజాన వేసుకుని వెళ్ళారు. ఆ నాగలి ఆయన ఎవరికీ ఇవ్వరు. నాన్నా, అన్నయ్యా కొత్త తరం మనుషులు–పాంటూ చొక్కా వేసుకున్నారు. అన్నయ్యకి కాస్త అల్లరెక్కువ. అప్పట్లో వచ్చిన ‘ఆకలేస్తే అన్నం పెడతా’ పాట పాడితే పెద్దమ్మకి వళ్ళు మండుతుంది. అన్నయ్య ఆవిడని ఉడికించడానికి ఎప్పుడూ ఆ పాటే పాడేవాడు. గమ్మత్తు ఏమిటంటే, ఇలాటి చల్లటి శీతాకాలం సాయంత్రాలల్లో ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు ఎందుకనో తెలీదు కానీ వాళ్ళొస్తారని నాక్కూడా అనిపిస్తుంది.”

ఆ పిల్ల మాటలాపి తల దించుకుంది. కళ్ళలోంచి జారిన కన్నీటి చుక్కలు రావుగారి దృష్టిని తప్పించుకోలేక పోయాయి. రావుగారికేం మాట్లాడాలో తెలియలేదు. ఇంతలో అతన్ని కాపాడడానికి వచ్చిన దేవతలా వేగంగా వచ్చింది లక్ష్మిగారు. చాలాసేపు కూచోబెట్టినందుకు క్షమాపణ చెప్పుకుంటూ మెరుపులా గదిలోకి దూసుకొచ్చింది.

“లలిత కబుర్లు బాగానే చెపుతుంది,” లక్ష్మిగారు తొందర తొందరగా ఎవరో తరుముతున్నట్టు మాట్లాడతారు. “మా ఆయనా, మరిదీ, నా కొడుకూ–ముగ్గురూ పొలం వెళ్ళారు. మీకెందుకు, పనివాళ్ళు చూసుకుంటారు కదా అంటే వినరు. మా మావఁగారిచ్చిన ఐదెకరాలూ మాత్రం వీళ్ళే చేస్తారు. ఇక వచ్చే వేళయింది. పెరటివేపునుంచే వస్తారు,” తీసున్న తలుపు చూపిస్తూ చెప్పింది. “పొలం నుంచీ కాళ్ళయినా కడుక్కోకుండా తిన్నగా ఇంట్లోకి వచ్చేస్తారు. ఇల్లంతా బురద బురద చేసేస్తారు. మగాళ్ళకి ఏమైనా శుచీ శుభ్రం కాస్త తక్కువే.” ఆ మాట అన్నందుకు ఏమీ అనుకోవద్దన్నట్టు రావుగారి వంక చూస్తూ అన్నారు లక్ష్మిగారు.

పొలాలు, పంటలు, కాలవ తగువులు, పంచాయితీలు, వర్షాలు, రాబోతున్న పంట కోతలూ అంటూ, తలుపు వేపు చూస్తూనే, గలగలా మాట్లాడుతున్నారు లక్ష్మిగారు. రావుగారికి నరాల్లో పోటు అంతకంతకూ పెరిగిపోతోంది. విషయాన్ని పొలాలనుంచి, పంటలనుంచీ మళ్లించడానికి విశ్వప్రయత్నం చేశారు కానీ పెద్ద ఫలితం లేకుండా పోతోంది. ఆవిడ చూపంతా తెరిచే ఉన్న పెరటి తలుపు మీదే ఉంది. రావుగారిని పెద్దగా పట్టించుకున్నట్టు కూడా కనపడట్లేదు. పెరటివేపు ఆతృతగా చూస్తోంది. రావుగారు కాస్త ప్రశాంతత దొరుకుతుందని అక్క సలహా మేరకు ఈ ఊరొచ్చారు. దరిద్రం కాకపొతే ఈ ఊళ్ళో ఇంతమంది ఉండగా మొట్టమొదటిగా ఈ ఇంటికే రావడం ఏమిటి? అదీ సరిగ్గా చచ్చారో లేదో కూడా తెలియని వాళ్ళ తద్దినం రోజునే రావడం ఏమిటి? ఈ ఊరికి పెట్టేబేడాతో పాటూ తన దురదృష్టాన్ని కూడా వెంట తెచ్చుకున్నట్టు అనిపించింది రావుగారికి.

“డాక్టర్లు నాకు పూర్తి విశ్రాంతి అవసరం అన్నారు. మెదడుకి ఒత్తిడి కలగకూడదనీ, ఒంటికి ఒక్కసారిగా అదురు కలగకూడదనీ కూడా చెప్పారు.” ముక్కూ మొహం తెలియని వాళ్ళకి మన ఆరోగ్యం గురించి తెలుసుకునే ఆసక్తి అస్సలు ఉండదని తెలిసి కూడా, ఆవిడ వాగ్ధాటిని వేరే విషయంవైపు మళ్ళించాలనే ఆశతో చెప్పడం మొదలుపెట్టారు రావుగారు. “అయితే ఆహార నియమాల విషయంలో మాత్రం ఒక్కో డాక్టర్ ఒక్కోలా చెప్పాడు.”

“అలాగా!” అన్నారు లక్ష్మిగారు. ఆవిడ అన్న మాట ఆవలింతని ఆపుకోవడానికే అన్నది స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఇంతలో ఆవిడ కళ్ళు ఒక్కసారిగా ఉత్సాహంగా మెరిశాయి. అది రావుగారి మాటలవల్ల ఎంతమాత్రమూ కాదని రావుగారికి కూడా అర్థమైపోయింది.

“హమ్మయ్య! వచ్చేశారు!” గట్టిగా అరిచారు లక్ష్మిగారు. “సరిగ్గా కాఫీల వేళకి వచ్చేశారు. మళ్ళీ ఏట్లో స్నానం చేసి వస్తున్నట్టున్నారు. చూడు, తడి బట్టలూ కాళ్ళకి మన్నూ! ఎలా వస్తున్నారో! ఇక ఇల్లంతా మళ్ళీ తడిగుడ్డ పెట్టి తుడవాలి. వీళ్ళతో ఎప్పుడూ ఇదే బాధ. ఎన్నిసార్లు చెప్పినా వినరు.”

రావుగారికి వళ్ళు జలదరించింది. లలిత వేపు తిరిగారు. పరిస్థితి పూర్తిగా అర్థమైందన్నట్టుగా జాలి నిండిన కళ్ళతో లలితవేపు చూశారు. కానీ మరుక్షణం ఆ పిల్ల తెరిచున్న పెరటి తలుపు వేపు భయం నిండిన పెద్ద పెద్ద కళ్ళతో చూసింది. రావుగారికి జలదరింపు కాస్తా వెన్నులో వణుకుగా మారింది. కారణం ఏమిటో తెలియకుండానే భయం తీవ్రత పెరిగిపోయింది. తలుపు వేపు తిరిగి పెరట్లోకి చూశారు.

చిరుచీకట్లు కమ్ముకుంటున్న మసక వెలుతురు. పెరట్లో గుమ్మంవైపు అడుగులు వేస్తూ ముగ్గురు మగాళ్ళ ఆకారాలు కనిపించాయి. వాళ్ళలో ఒకరి భుజం మీద చిన్న నాగలి కూడా ఉంది. మిగతా ఇద్దరు పాంటూ, చొక్కా వేసుకున్నారు. ఒక అడుగు వెనకగా ఓ కుక్క కూడా వస్తోంది. ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. చిత్రంగా లక్ష్మిగారు కూడా మాట్లాడడం ఆపేశారు. ఆ ముగ్గురూ గుమ్మం దగ్గరకొచ్చేస్తున్నారు. ముగ్గురిలో కాస్త చిన్నగా ఉన్న వ్యక్తి ఒక్కసారిగా పాడడం మొదలెట్టాడు. ‘ఆకలేస్తే అన్నం పెడతా…’ పాట చీకటిని చీల్చుకుంటూ గదిలోకొచ్చింది.

రావుగారి చెయ్యి అసంకల్పితంగా చేతికర్ర అందుకుంది. రావుగారి శరీరం అసంకల్పితంగా ఒక్క గెంతు గెంతి వీధి గుమ్మాన్ని చేరుకుంది. ఆనక మరో గెంతులో అరుగు దాటి వీధిలో పడింది. మరుక్షణం సందు చివరకి ఒక్క గెంతులో చేరుకొని కనుమరుగయ్యింది. ఎదురుగా సైకిల్ మీద వస్తున్న వ్యక్తి రావుగారు మీదమీదకి రావడంతో పట్టు తప్పి కాలవలో పడ్డాడు.

“లక్ష్మీ!” నాగలి భుజానున్న వ్యక్తి నాగలి గుమ్మం అవతల పెట్టి లోపలికొస్తూ పలకరింపుగా అన్నాడు. “కాస్త బురద అయింది. మరోసారి ఇలా చెయ్యను. ఇప్పుడు మాత్రం తిట్టకు లక్ష్మీ! అవునూ! అలా గెంతుతూ పారిపోయాడు. అతనెవరు?” నవ్వు మొహంతో అడిగాడు ఆ వ్యక్తి.

“రావుగారట. చిత్రమైన మనిషి. అతని జబ్బు గురించే మాట్లాడతాడు ఎంతసేపూ. మీరొస్తూంటే ఒక్క మాటైనా చెప్పకుండా దెయ్యాన్ని చూసి భయపడ్డట్టు పరిగెత్తుకుంటూ పారిపోయాడు.” అన్నారు లక్ష్మిగారు.

అంతవరకూ నిశ్శబ్దంగా ఉన్న లలిత మాట్లాడడం మొదలెట్టింది. “కుక్కని చూసి భయపడ్డారేమో! కుక్కలంటే చాలా భయమని ఇందాకే చెప్పారు. కాశీలో గంగ ఒడ్డున ఓ రాత్రివేళ ఆయన్ని కుక్కలు వెంటబెట్టాయట. ఈయన పరిగెడుతూ వెళ్ళి ఓ నిలువెత్తు గోతిలో పడ్డారట. దొరికితే కండక్కండా చీల్చేద్దామని అతృతతో కుక్కలు రాత్రంతా పళ్ళు బైట పెట్టి, గోతి చుట్టూ తిరుగుతూ ఉంటే, పాపం, రాత్రంతా చీకట్లో భయంగా, ఒంటరిగా గడిపారట. పాపం. అలాటి సంఘటన తరవాత ఎవరికైనా సరే జన్మలో మరి భయం పోదు.”

అన్నట్టు, ఆ పిల్ల భలేగా కథలల్లుతుంది.

[మూలం: ది ఓపెన్ విండో (The Open Window) – హెచ్. హెచ్. మన్రో (సాకి) (H. H. Munro, 1870-1917).]

-----------------------------------------------------------

రచన: తుమరాడ నరసింహమూర్తి 

 మూలం: సాకి (హెచ్. హెచ్. మన్రో), 

ఈమాట సౌజన్యంతో

నూతన ఆంగ్ల సంవత్సర శుభాకాంక్షలు

నూతన ఆంగ్ల సంవత్సర శుభాకాంక్షలు

సాహితీమిత్రులకు

శ్రేయోభిలాషులకు

నూతన ఆంగ్ల సంవత్సరం 

2019 

శుభాకాంక్షలు