వీరికి చెప్పడం ఎలా?

వీరికి చెప్పడం ఎలా?

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ సుభాషిత పద్యం చూడండి-

తామరతూఁటి దారమున దర్పిత సర్పముఁ గట్టవచ్చుఁ దాఁ
గోమలమౌ శిరీషమునఁ గోయఁగ వచ్చును వజ్రమున్, గడుం
దీమసమొప్ప క్షారజలధిన్ మధుధారను దీపుసేయనౌ,
నీమహిఁజ్ఞానహీనులకు నెట్లును దెల్పఁగఁ జాల రెవ్వరున్
                                                                        (సుభాషితరత్నమాల - 71)



తామరతూటి దారంతో మదించిన పామునైనా కట్టవచ్చు
అతికోమలమైన పుష్పమైన శిరీష(దిరిసెన)పువ్వుతో
అతికఠినమైన వజ్రాన్ని కోయవచ్చు, కడు ధైర్యంతో
ఉప్పు సముద్రాన్ని తీయటిధారతో తియ్యగా చేయవచ్చు.
కానీ ఈ ప్రపంచంలో జ్ఞానహీనునికి చెప్పలేరు ఎవ్వరునూ-
అని భావం.

ఉపమాలంకార విశేషాలు - 7

ఉపమాలంకార విశేషాలు - 7

సాహితీమిత్రులారా!

ఉపమాలంకారమున అవయవములయిన
ఉపమేయము, ఉపమానము, సమానధర్మము,
ఉపమావాచకములలో ఏదైనా లోపించిన దాన్ని
లుప్తోపమ అంటారు.
ఇందులోని నాలుగు అంగములు ఒకేసారి
లోపించడం జరుగదుకదా
అందువలన అవి లోపించిన వాటినిబట్టి
ఇవి 7 విధములుగా చెప్పబడుచున్నది.
అవి
1. ఉపమానలుప్త
2. ధర్మలుప్త
3. వాచకలుప్త
4. ధర్మవాచకలుప్త
5. ధర్మోపమానలుప్త
6. వాచకోపమేయలుప్త
7. ధర్మోపమానవాచకలుప్త

1. ఉపమానలుప్త -
లోకోత్తరమైన వర్ణమును, పరిమళమును గల చంపక పుష్పమా
నీకు ఏది సమానమో మే మెరుగము
ఇందులో దేనితో పోల్చబడినదో లేదు కదా
అందువలన ఇది ఉపమానలుప్తమగుచున్నది.

2. ధర్మలుప్త -
నీ ముఖము చంద్రునివలె ఉన్నది
ఇందులో దేనివలన చంద్రునివలె ఉన్నదో తెలిపే
సమాన ధర్మములోపించినది కావున ఇది ధర్మలుప్తమగుచున్నది.

3. వాచకలుప్త -
అతడు నలాభిరాముడు
అంటే నలునివలె అందమైనవాడు.
ఇందులో వలె - ఉపమావాచకము లుప్తమైనది 
కావున ఇది వాచక లుప్తమగుచున్నది.

శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలు

శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలు

సాహితీమిత్రులకు, శ్రేయోభిలాషులకు

శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలు

తనువు ఉన్నంతకాలం ఉండేది ఏది?

తనువు ఉన్నంతకాలం ఉండేది ఏది?

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ సుభాషితము చూడండి-

ఒక్కక్షణము గ్రహావేశముండునేమొ
ఒక్కక్షణము సురామదముండునేమొ
గాని, లక్ష్మీమదంబు మూర్ఖప్రజలకుఁ
దనువు గలయంత కాలముఁ దనరుచుండు
                                               (సుభాషితరత్నమాల - 52)

కోపం వస్తే ఒక్కక్షణం ఉంటుందేమో
సురాపానం చేస్తే దాని మత్తుకూడ
ఒక క్షణకాలం ఉంటుందేమొ
కానీ మూర్ఖులైన వారికి పట్టిన
ధనమదం శరీరం ఉన్నంతదాక
ఉంటుంది కానీ మధ్యలో పోదు -
 అని భావం.

ఉపమాలంకార విశేషాలు -6

ఉపమాలంకార విశేషాలు -6

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి....

17. దృష్టాంతము -
ఆకాశమునందు చంద్రుడు భూమిపై నీ ముఖము

18. నిదర్శనము -
నీముఖము చంద్రకాంతి వహించుచున్నది.

19. వ్యతిరేకము -
నీ నిష్కళంకముఖము చంద్రుని మించెను.

20. సహోక్తి - 
నీ ముఖముతో గలసి రాత్రి చంద్రుడు శోభించును.

21. సమానోక్తి -
నీ ముఖము స్మితచంద్రికలతో తిలక కళంకముతో శోభిల్లుచున్నది

22. శ్లేష - 
నీ ముఖము అబ్జతుల్యము.
(అబ్జ - అప్ - నీరు, జ - పుట్టినది
  నీటియందు పుట్టినది - చంద్రుడుి, పద్మము.)

23. అప్రస్తుత ప్రశంస-
నీముఖము ఎదుట చంద్రుడు వెలవెలబారుచున్నాడు

ఏ దోషము లేనివారెవరు?

ఏ దోషము లేనివారెవరు?

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ ప్రపంచంలో ఏ తప్పులేని
వారెవరైనా ఉన్నారా అంటే
సమాధానం దొరకటం కష్టమే

ఈ సుభాషితం చూడండి-

నిలువెల్ల నేత్రముల్ గలవాఁడు శక్రుండు,
        చంద్రుండు మలినాంకు సంయుతుడు,
వ్రజకులమందు నుద్భమయ్యెఁ జక్రహ
        స్తుఁడు, వసిష్ఠుఁడు పణ్య సుదతికొడుకు,
తనుహీనభూతమై తనరు రతీశుండు,
        వైశ్వానరుఁడు సర్వభక్షకుండు
కైవర్తకులసతీ గర్భజాతుఁడు వ్యాసుఁ,
         డంభోధి కడులవణాన్వితంబు,
శవసమూహాస్థిధరుఁడల శంకరుండు
బహుజనకులకుఁ బొడమిరి పాండు సుతులు
ముజ్జగంబుల నేదోషముం బొరయని
యాతఁడొకఁడేని లేఁడు లేఁడరసిచూడ
                                       (సుభాషిత రత్నమాల - 103)

నీలువెల్లా కండ్లున్నవాడు ఇంద్రుడు
- దేవతలకు రాజు

మచ్చగుర్తుతో కూడినవాడు చంద్రుడు
-రాత్రికి రాజు

గొల్లకులంలో పుట్టినవాడు కృష్ణుడు
- జగద్గురువు

వెలయాలికి పుట్టినవాడు వసిష్ఠుడు
- సప్తర్షులలో ఒకడు

శరీరమేలేనివాడు మన్మథుడు
- రతిరాజు (ప్రేమకే రాజు)

అన్నిటినీ తినేవాడు అగ్ని(వైశ్వానరుడు)
- అతిశుచికరమైనవాడు పునీతుడు

బెస్తకులము పడతికి పుట్టినవాడు వ్యాసుడు
- నారాయణుడు, శంకరుల తరువాతి గురువు

సముద్రమో ఉప్పుతో కూడినది
- గొప్పవాడు
ఎముకలను మాలగా తాల్చువాడు శివుడు
- శుభంకరుడు శంకరుడు

అనేకులైన తండ్రులుగలవారు పాండవులు
- ధర్మాత్మలు

ఇటువంటివారికే దోషాలుంటే

ఈ మూడు లోకాలలో ఏ దోషం లేనివారు ఎవరు
వెదకి చూచినా లేరుగాక లేరు

ఉపమాలంకార విశేషాలు - 5

ఉపమాలంకార విశేషాలు - 5 

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి....

11. అపహ్నుతి -
ఇది నీ ముఖముగాదు చంద్రుడే

12. ఉత్ప్రేక్ష -
ఇది చంద్రుడుకాబోలు

13. అతిశయోక్తి -
ఇది చంద్రుడే

14. తుల్యయోగిత -
నీ ముఖముచే చంద్రకమలములు జయింపబడెను

15. దీపకము -
రాత్రులందు చంద్రుడును, నీ ముఖమును ప్రకాశించుచుండును.

16. ప్రతివస్తూపమ -
నీముఖమునందే నేను ఆనందము ననుభవితును.
చంద్రునియందే చకోరములు ఆనందము ననుభవించును.