Thursday, May 23, 2019

గోడలు


గోడలు


 

సాహితీమిత్రులారా !

కళ్ళుతెరిచేసరికి సన్నగా అర్ధం కాని నొప్పి .
ఎక్కడనేది కూడా స్పష్టంగా లేదు. కణతలు రుద్దుకుంది అనాలోచితంగా.
రాత్రి ఎప్పుడు నిద్ర పట్టిందో ఎప్పుడు మెళుకువగావుందో తెలీని స్తితిలో ఎప్పుడు తెల్లవారిందో గమనించనే లేదు.
ఒక్క క్షణం ఎక్కడవున్నదీ అంతు పట్టలేదు.
కళ్ళుతిప్పి గదినంతా ఓసారి పరికించింది.గట్టిగా కాళ్ళు చాపుకుందుకు కూడా లేని నాలుగు మూరల వెడల్పు మరో నాలుగు మూరలెక్కువున్న పొడవులోవున్న చీకటి కొట్టది.
చీకటి కొట్టు ......
అవును ఎన్నిసార్లు అమ్మను విసుక్కోలేదు...ఈ చీకటి కొట్టునించి బయటకు వెళ్తామా? అని...
కాని ఇప్పుడా చీకటికొట్టే సుఖంగా తోస్తోంది.
తొలిసంపాదన చేతికందగానే ఎవరైనా చీరో సారో నగో కొంటారు కాని తను మాత్రం ఎంతో ఇష్టపడి కొనుక్కున్నది... మంచి అద్దం.
దాని ఖరీదువిని తల్లి బుగ్గలునొక్కుకున్నా లెఖ్ఖచెయ్యలేదు.
అమ్మకు ఎలా చెప్పాలి మసక బారి, ఓ పక్క పగిలిపొయి మిగిలిన అద్దం పెంకులో ఎప్పుడు చూసుకున్నా కనిపించేది అయితే ఓ కన్ను లేదూ ఓ వైపు సగం చెక్కిలి ,కాస్త చెవి భాగం ...కాదంటే బొట్టు పెట్టుకుందుకే పనికి వచ్చేది.
ఎప్పుడన్నా సరదా పడి కాస్త దూరంగా పెట్టిమొహం చూసుకుందామన్నా కనిపించేది ఓ జీభూతం మాత్రమే.
అందరూ అంటారు తనెంతో అందంగావుంటుందని.
ఒక్కసారి తనివితీరా చూసుకుందామన్నా అద్దమైతే కొనగలిగింది కాని , అరచెయ్యంత కిటికీ లోంచి వెలుగు వెల్లువనెలా రప్పించగలదు....అద్దాన్ని ఇటుతిప్పి అటు తిప్పి ఉహు ..ఏం లాభం లేకపోయేది.
అందుకే ఆశ ఆశగానే మిగిలిపోయింది.
అప్పుడో ఇప్పుడో తల్లిమీద విరుచుకు పడేది...
"ఈ పశువుల కొట్టం నించి విముక్తి లేదా? వేరే ఇంటికి వెళ్ళిపోదామని"
" నోరుమూసుకో ... ఇక్కడ నీబాబు సంపాయించి కుప్పలు కుప్పలు పెట్టిపోయాడా .. ఎంత అద్దె పొయ్యాలి వేరే ఇల్లంటే ..
మాటలా?"
అయినా తను గొణుగుతూనేవుండేది.
ఇంటివాళ్ళింట్ళొ అమ్మ వంటచేస్తుంది ..అందుకే అద్దెలేకుండా ..ఈ చిన్న గది ఇచ్చినది.
పూర్వం ఇక్కడ వాళ్ళు గేదెనో కుక్కనో కట్టేసివుంటారనడానికి ఏ మాత్రం సందేహం అక్కర్లేదు.
ఎన్నిసార్లు అమ్మ తననూ తోడు తీసుకెళ్ళాలని ప్రయత్నించలేదు?
ఉహు ..పడనిచ్చివుంటే ఈపాటికి వంటలక్కగా...
ఓ రకంగా అదే బాగుండేదేమో..
ఆ ఇంట్లో రాత్రి గడపడమే నరకంగావుంటే పగలల్లాకూడా...
తల్లీ కూతుళ్ళూ ఇరుక్కుని రాత్రంతా ఆగదిలో పడుకోవడం.. నరకమే వేలుకదిపే వెసులుబాటుకూడ వుండదు.. ఏవైపు పడుకుంటే ఆవైపు తిమ్మిరెక్కిపోవలసిందే..
తిక్కలేచినప్పుడల్లా గొణుక్కోవడం మామూలే.
" ఇంకెన్నాళ్ళు? ఏదో ఒకరోజున ఈ దరిద్రం వదిలేసి పారి పోవలసిందే ?" గట్టిగానే అంది విసుగ్గా..
" ఎక్కడి కి వెళతావు, నిన్నెవరిక్కడ వెళ్ళనిస్తారని... " తల్లీకూతుళ్ళ వాగ్యుద్ధానికి నాంది అది.
మిగతా ఇద్దరూ బెదిరిపోయి కళ్ళు గట్టిగా మూసుకునేవారు..
" ఎవడి వలలోనో పడి జీవితాన్ని నాశనం చేసుకుంటావా?" " మరే నువ్వేగా మాకు ఆదర్శం... అలాంటి వలలో పడే ఇలాగున్నావుగా.. "
ఆ మాటల యుద్ధానికో అంతుదొరికేదికాదు.
" నాకు తెలుసు ... నేను పెళ్ళి చేసుకుని వెళ్ళిపోతే నాజీతం డబ్బులు నీకందవనేగా..."
" నా ఖర్మ అంతా నా ఖర్మ ..." తల్లిచేత్తో తలబాదుకోవడం ...
తెల్లారితే అమ్మ ఆవిషయం మరచిపోయేది. మాటాడటం మామూలయేది ...
అయితే అమ్మ అనుకోలేదు ...
ఆరోజు ఉదయమే మామూలుగానే పనికి వెళ్తున్నాననే అనుకుంది...
కాళ్ళకు వెండి మెట్టెలు, మెడలో పసుపు తాడు.. కొత్త చీర చేతులనిండుగా పచ్చ గాజులు..
మెడలో నల్లపూసలు
ఎర్రనీళ్ళు దిష్టి తీసి లోనికి రానిచ్చింది అమ్మ. కాని ఆ కళ్ళనిండుగా కోపమే..
ఆ పెళ్ళి ఇష్టం లేదని స్పష్టంగా తెలుస్తూనేవుంది.
అయినా తీపి తినిపించి ఇద్దరికీ ఉన్నంతలో భోజనం అమర్చింది.
తిరిగి వెళ్ళేప్పుడు మాత్రం అమ్మ బయటకే రాలేదు. కొత్త చీరకు మట్టంటకుండా, కుచ్చెళ్ళు ఓ చేత్తో ఎత్తిపట్టుక్కుని కొత్త హైహీల్స్ టకటకలాడిస్తూ పక్కన వాసుతో ఎంత గర్వంగా బయటకు కదిలింది..
గుమ్మంలో నించున్న చెల్లెళ్ళిద్దరినీ వెనక్కు తిరిగి చూస్తే మనసు ద్రవించింది.
" వీళ్ళకేదైనా చెయ్యాలి..."
వాసు మంచి వాడు తన మాట కాదనక పోవచ్చు.. ఇద్దర్నీ ఆ ఊబిలోంచి ఎలాగైనా బయటకు లాగాలి..'
కాని అది కలేనా మళ్ళీ తనే ఇక్కడికే వచ్చి పడేట్టుందా?
కిర్ మంటూ తలుపు చప్పుడు.. ఎనిమిది దాటినట్టుంది..
చెల్లాయిలిద్దరూ రెడీ అవుతున్నారు..లేచి వాళ్ళకు మొహం చూపించడానికి మనసొప్పలేదు.
అందుకే కళ్ళుమూసుకుని నిద్ర నటించింది.
ఇద్దరూ స్కూల్ కి వెళ్ళిపోయాక, లేద్దామనుకుంది.. ఈ లోగా అమ్మ వంటముగించుకుని వచ్చినట్టుంది.
కొంగుచాటునుండి మూతపెట్టివున్న గిన్నె గట్టుమీదుంచి దగ్గరకువచ్చి చెయ్యినుదుటి మీదుంచి చూసింది . ఆస్పర్శలో ఎంత పరామర్శ. ఎంత ఓదార్పు! అమ్మ ప్రేమ చాటడానికి ఇంతకంటే మాటలెందుకు ఒక్కసారి చిన్నప్పటిలా అమ్మవళ్ళో దూరి పడుకోవాలనిపించింది.కాని అలా చెయ్యలేదు, ఎందుకు చెయ్యలేకపోయిందో తెలియదు.
"లేచి మొహం కడుక్కో " ఏమీ జరగనట్టుగా ఎప్పటిలాగే ఎలా అనగలిగింది అమ్మ.
బిడియంగా లేచి బ్రష్ చేసుకుంది.
అమ్మ తెచ్చినట్టుంది ప్లేట్లో వేడీవేడి ఇడ్లీలు రెండు పెట్టి ఇచ్చింది.
అమ్మ మొహం చూడాలంటేనే గిల్టీగావుంది.గొప్పగా బాధించేవిషయం ఏం జరిగిందని అమ్మ అడగకపోవడం.
ఏం జరిగిందని నిజంగా అడిగితే ఏం చెప్పాలి?
ఎలా చెప్పాలి?
కాని అమ్మ ఆమాటే ఎత్తలేదు.
నాలుగురోజులు ..వారంగామారింది. పెళ్ళి అనేది ఓకలగా అనిపిస్తోంది.
నిజంగా ఆపీడకల నిజం కాకపోయుంటే ఎంతబాగుండేది?
మానసికంగా శారీరికంగా చిక్కబట్టుకున్నాననుకునే లోగా జరిగిందది...
ఈ పది రోజుల్లో అమ్మ ఎలా సవరించుకు వస్తోందో కాని ఒక్కరోజూ ఉద్యోగం గురించి కాని డబ్బుగురించి కాని ఒక్క మాటా ఎత్తలేదు.తనకూ ఉద్యోగానికి వెళ్ళాలనిపించలేదు. గాయపడిన శరీరం కోలుకున్నా మనసు కుదుటపడటం నత్తనడకలాగే సాగుతోంది.
చెల్లాయిలు స్కూల్ కి వెళ్ళారు
అమ్మ ఇంకారాలేదు.. కిర్ర్ మంటూ తలుపు చప్పుడు తలెత్తింది గుమ్మం నిండుగా వాసు..
ఏదీ ఆకళ్ళల్లో పెళ్ళికిముందు గంతులు వేసిన ప్రేమ? ఎక్కడినించి వచ్చిందీ ప్రస్తుత కాఠిన్యం?
ఎం జరుగుతోందో తెలిసేలోగానే జుట్టుపట్టుకులాగి బయటకీడ్చాడు
"చెప్పాపెట్టకుండా పారిపోయొస్తే వదిలేసి గాజులు తొడుక్కు కూచుంటా ననుకున్నావా? ఇదిగో అదిగో అని చూస్తే నీలుగుతున్నావా? ఉద్యోగం మానితే నీఅబ్బ ఇల్లెవడునడుపుతాడే ..పద... "
ప్రతిఘటించే వ్యవధికూడా ఇవ్వకుండా ఎక్కడ అందితే అక్కడ కొడుతూ తన్నుతూ ఈడుస్తున్నాడు.. డొక్కలో తగిలిన బలమైన కాలి దెబ్బకు అప్రయత్నంగానే పలికింది నా గొంతు ' అమ్మా....'
ఏం జరిగిందో తెలిసే లోగానే ఓమూల పడిఉన్నాను గోడక్కొట్టుకున్న వేలు విరిగినంత నొప్పి ..
పెదవిచిట్లి రక్తం ధారలు కట్టింది ..కళ్ళు బైర్లు కమ్మాయి అయినా ఎలా వాసు చేతిలోంచి బయట పడ్డనా అనే అనుకుంటున్నాను..
పక్కింటి వాళ్ళు అడ్డుపడ్డారా..తలవిదిలించి చూసాను
కలో మాయో అర్ధం కాలేదు. ఎదురుగా అమ్మ అపరకాళిలా కాలెత్తి ఫెఢీ మని తన్నింది పైపైకి వస్తున్న వాసు గుండెల మీద
" నాకూతురి మీద ఈగ వాలినా ఇక్కడినించి కదిలేది నీ శవమే అది నీకు ఇప్పటికే అర్ధమయిఉండాలి
" వాసు మొహం పాలిపోయింది.
మొగుడూ పెళ్ళాలమధ్య గొడవ పెద్దది చెయ్యకు ఎవరో అమ్మకు సలహా ఇచ్చారు.
గొడవా... ఏం జరిగిందో నీకు తెలుసా రా ఇటురా బరబరా ఆమెను ఈడ్చుకు వచ్చి నన్ను సర్రున వెనక్కు తిప్పి నా వీపుమీద సిగరెట్ వాతల్ను చూపి
ఇవి చూసాక కూడా వోపిక పట్టానంటే నా కూతురే సమర్ధించుకోగలదని కాని
ఇలా దాన్ని బేలను చేసాక నేను చూస్తూ ఊరుకోను
అది నోరువిప్పి చెప్పక్కరలెదు ఇన్నాళ్ళుగా అది వాడి మాటేత్తలేదంటేనే అర్ధమయింది -అది పడ్డనరకమేమిటో
నాపిల్లనాకు భారం కాదు
కాస్సేపు నిశ్శబ్దం
ఆలోచించుకో మిగతా ఇద్దరూ ఆడపిల్లలే వాళ్ళపెళ్ళిల్లెలా చేస్తావు
ఈ అమ్మమ్మ కబుర్లు మానవమ్మా ..
వాళ్ళను నచ్చిమెచ్చిన వాళ్ళే చెసుకుంటారు
వాళ్ళకోసం దీని జీవితాన్ని వాడికి బలివ్వను..
అమ్మ నాదాకా వచ్చి నాచెయ్యిపట్టి లోపలకు తీసుకెళ్ళింది.
భేషజాలు వదిలి అమ్మ అక్కున చేరాను
అమ్మ నిశ్శబ్దం కూడా మాటాల్లాగే వినిపించింది నాకు
ఇరుకైన గోడలు ఎంతోవిశాలంగా తోచాయి
అమ్మనిశ్శబ్దాన్ని అనువదించుకుంటే
' శైలూ.. పుట్టింది మొదలు గోడలమధ్య ఉక్కిరి బిక్కిరై మరెక్కడికో పారిపోదామనుకుంటాము కాని మనం పోయేది గోడల మధ్యనుండి గోడల్లోకే అవి లోపలైనా వుంటాయి వెలుపలా వుంటాయి
మనం జీవించేదే గోడలమధ్య గోడల్లో గోడల్లా...
-----------------------------------------------------
రచన - స్వాతి శ్రీపాద, 
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Wednesday, May 22, 2019

యుగధర్మం


యుగధర్మం


                                                                         
 
సాహితీమిత్రులారా!

గుమ్మంలో ఆటో ఆగిన చప్పుడు విని పేపర్ చదువుతున్న గురునాధం గారు తలెత్తి చూసి, కుర్చీ లోంచి లేచి భార్యని ఉద్దేశించి కేక పెట్టారు, " సుగుణా ! చూడు ఎవరు వచ్చారో "అంటూ.
                     "బ్రేక్‌ఫాస్టు" తయారు చెయ్యడం కోసం రవ్వదోశ పిండి కలుపుతున్న సుగుణమ్మ చెయ్యైనా కడుక్కోకుండా అలాగే బయటికి వచ్చింది. అంతలో ఆటో దిగిన పిల్లలు "తాతయ్యా", "బామ్మా" అంటూ పరుగున వచ్చి వాళ్లని కౌగిలించుకున్నారు. పిల్లల్ని ప్రేమగా చేరదీసుకున్నారు వాళ్లు.
 "వీళ్లిద్దరూ కలిసి వచ్చారేమిటో! వీళ్ల మధ్య ఇంత సయోధ్య ఎప్పటినుండో" అన్నారు గురునాధం గారు అన్యాపదేశంగా.
                    సామాను తీసుకుని లోపలకు వచ్చిన కొడుకుల్నీ, కోడళ్లనీ చూసి పలకరించింది సుగుణమ్మ, "అంతా బాగున్నారా ? ఇదేమిటి ఇలా ఉత్తరమైనా రాయకుండా వచ్చారు, ఇబ్బందులేం లేవుకదా" అంటూ ఆత్రంగా అడిగింది
                          "ఉత్తరం రాయకపోడమేమిటండీ అత్తయ్య గారూ! మీ అబ్బాయి నాల్గు రోజుల క్రితమే కార్డు రాసి పోస్టు చేశారు. పోస్టులో మిస్సయ్యింది కాబోలు. అది సాధారణంగా జరుగుతూనే ఉంటుంది కదా. అందులో కొత్తేముంది కనక" అని జవాబు చెప్పింది పెద్ద కోడలు రజితాంబ.
                             " ఊరకనే రారు మహాత్ములు! వీళ్ల రాకకు కారణం ఏమిటో" అనుకున్నారు గురునాధం గారు మనసులో.
                             "రాత్రంతా ప్రయాణం చేసి వచ్చారు కదా, తరవాత మాట్లాడుకుందాం. ముందు స్నానాలు చేసి వచ్చి కాఫీ, టిఫిన్లు కానివ్వండి. మీరు స్నానాలకి వెళ్లండి, ఈలోగా నేను కాఫీలూ అవీ తయారుచేస్తా " అన్నారు సుగుణమ్మ గారు వంట గదిలోకి దారి తీస్తూ.
                           " ఆగండి అత్తయ్యా! మీకా శ్రమ వద్దు. క్షణంలో నేను వచ్చి ఆ పని చూస్తా " అంటూ బట్టలు తీసుకుని బాత్‌రూం కి పరుగెట్టింది చిన్న కోడలు సువర్ణ మాల.
                        ఎప్పుడూ చుట్టం చూపుగా వచ్చి, అత్తగారిచేత వండించుకు తిని వెళ్లే వాళ్లకి ఈమాటు ఇంత సద్బుద్ధి ఎలా వచ్చింది చెప్మా - అని విస్తుపోయారు మామగారు. వాళ్లలో వచ్చిన మార్పు ఆయనకు వింతగా కనిపించింది. తెల్లబోయినట్లు చూశారు ఆయన కొడుకుల వైపు.
                          "ఈ నెలలోనే రిటైరైపోతున్నట్లు నువ్వు రాసిన ఉత్తరం చూసాక మాకు మనసు నిలవ లేదు. తమ్ముడూ నేనూ కూడబలుక్కుని, చెరో పదిహేను రోజులూ సెలవు పెట్టి వచ్చేశాం, నీకు దిగులుగా ఉండకుండా కంపెనీ ఇవ్వాలని. పిల్లలకిప్పుడు సెలవులేలే. ఇకపోతే మీ పెద్ద కోడలికే సెలవు దొరకడం కష్టమయ్యింది. చివరకు ఎలాగో సాధించాలే " అన్నాడు పెద్ద కొడుకు ఎంతో ఇదిగా.
                      " అవును నాన్నా! ఈమధ్య మీ చిన్న కోడలూ, పిల్లలూ కూడా తెగ ఇదైపోతున్నారు, మిమ్మల్ని చూసి చాలా కాలం అయ్యిందంటూ. ఇదే తగిన సమయం కదాని మేమూ బయలుదేరి వచ్చేశాము" అన్నాడు చిన్న కొడుకు కూడా.
                       గురునాధం గారి కళ్లు ఆనందంతో మెరిశాయి. "ఈ ఆత్మీయత కోసమే కదా పెద్దవాళ్లు దేవిరించేది" అనుకున్నారు మనసులో ఆయన. కొడుకులు చూపిస్తున్న అభిమానం ఆయనకు చాలా సంతోషాన్ని కల్గించింది. మెరిసే కళ్లతో వాళ్ల వైపు ఆప్యాయంగా చూశారు ఆయన.
                          *                    *                    *                    *
                          ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న అనేక ప్రైవేటు కాలేజీల్లో అది కూడా ఒకటి. గురునాధం గారు ముప్ఫై ఏళ్లుగా అందులో మాథమాటిక్సులో లెక్చరర్‌గా పనిచేస్తూ, ఆ ఊరి వాళ్ల మెప్పునూ, ఆత్మీయతనూ పొందగలిగారు. సుగుణమ్మ గారు కూడా ఆయనకు తగిన భార్యగా, ఉత్తమ ఇల్లాలుగా పేరు తెచ్చుకుంది.. నిరాడంబరమైన వాళ్ల జీవన శైలి ఆ ఊరిలోని జనాలకి బాగా నచ్చడంతో, వాళ్లను ఒక ప్రత్యేకమైన గౌరవంతో చూసేవారు. ఆ ఊరు వచ్చిన కొద్ది రోజులకే గురునాధం గారు, అది ఎఫిలియేటెడ్  కాలేజీయే కదా, ఎలాగా ట్రాన్సుఫర్లు ఉండవని, పల్లెటూరిలో ఉన్న చిల్లర మల్లర ఆస్తులన్నీ మొత్తం అమ్మేసీ, కొంత బ్యాంకు లోను తీసుకునీ, ఐదువందల చతురపు గజాల స్థలంలో రెండు గదుల చిన్న ఇల్లు కట్టుకునారు. అంతకు మించిన ఆస్తిలేవీ లేవు వాళ్లకు.
                      గురునాధం గారికి ఇద్దరు మగ పిల్లలు ఉన్నారు. వాళ్లు పెద్దవాళ్లై, ఉద్యోగాలు చేసుకుంటూ హైదరాబాద్‌లో ఉంటున్నారు. వాళ్లకు పెళ్లిళ్లయ్యి పిల్లలు కూడా ఉన్నారు. పెద్ద కోడలు ఉద్యోగస్తురాలు,  చిన్న కోడలు గృహిణి మాత్రమే. గురునాధం గారు రిటైర్ ఔతున్న వార్త తెలిసి వచ్చారు వాళ్లు, కొద్ది రోజులు ఉండివెళ్లే ఉద్దేశంతో.చూస్తూoడగా గురునాధం గారికి "రిటైర్" కావలసిన సమయం వచ్చేసింది.
                         ఇన్నాళ్లూ విద్యార్ధుల అభివృధ్ధే తన ధ్యేయంగా, విద్యా దానమే తన కర్తవ్యంగా జీవించిన గురునాధం గారికి సగౌరవంగా వీడ్కోలు చెప్పాలని, కాలేజీ ఆడిటోరియంలో సభని ఏర్పాటు చేశారు ఆ కాలేజీ మేనేజిమెంటువారు. ఆ సభకు విద్యార్ధులూ, వారి తల్లితండ్రులూ, ఊరి పెద్దలే కాకుండా, చాలా రోజుల క్రితం ఆయన దగ్గర చదువుకుని ఇప్పుడు పెద్ద పెద్ద  ఉద్యోగాలలో ఉన్న పూర్వ విద్యార్ధులు కూడా రావడం విశేషం !
                             సభ గొప్పగా జరిగింది. రకరకాల బహుమతులతో ఆయనను ఘనంగా సత్కరించి, అధ్యాపకుడిగా విద్యా రంగానికి ఆయన చేసిన సేవల్ని మనసా కొనియాడారు చాలా మంది. మిత్రులు, సహోద్యోగులు ఆయన పదవీ విరమణ చేస్తున్నందుకు తమ సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ ఉపన్యాసాలిచ్చారు. ఆ కళాశాల యాజమాన్యం ఆయనకి పూలదండవేసి, పండిత సాలువా కప్పి, పదివేలు రొఖ్ఖంతో ఉన్న పర్సు బహూకరించి గౌరవించారు.
                            గురునాధం గారి కళ్లు చెమర్చాయి. "రేపటి నుండి నేనుకూడా ఈ కాలేజీకి గేటు బయటి జనంలో ఒకణ్ణి కదా" - అన్న భావం  ఆయన మనసుని కలతపెట్టింది.. అలా అనుకునేసరికి ఆయనకు నీరసం వచ్చినట్లయ్యింది. ఎలాగో నిగ్రహించుకుని అందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి, దుఃఖంతో బరువెక్కిన హృదయంతో బయటికి వచ్చేశారు ఆయన. కొడుకులు వెంట ఉండి అయన్ని ఇంటికి తీసుకెళ్లారు.
                    మనుమల రాక ఒక విధంగా గురునాధం గారి మనసుకి స్వాంతన నిచ్చిందని చెప్పవచ్చు. వాళ్ల బుడి బుడి పలుకులు వింటూ, వాళ్లతో ఆడుతూ ఆయన తన దిగులును చాలా వరకు మర్చిపోగలిగారు. సుగుణమ్మకు ఇంటి బాధ్యత పెరగడంతో అయనతో నిదానంగా రెండు మాటలు మాట్లాడడానికి కూడా ఆమెకు తీరిక దొరకటం లేదు. రాత్రి కూడా ఆమె అలసటతో వచ్చి, మంచం మీద వాలగానే సొమ్మసిలినట్లు వెంటనే నిద్రపోతోంది. అక్కడితో ఇక గురునాధం గారికి మనుమల తోడిదే లోకమయ్యింది.
                    ఆ సాయంకాలం కొడుకులూ, కోడళ్లూ కూడబలుక్కుని, పిల్లల్ని పెద్దవాళ్ల మీద వదలి, తొలి ఆట సినిమాకి వెళ్లారు. సుగుణమ్మ వంట ముగించి, పిల్లలకు అన్నాలు పెట్టింది. ఆపై తనూ భర్తా కూడా తిన్నాక, వండినవనీ డైనింగ్‌టేబులు మీద సద్ది వచ్చి,  పిల్లల్ని నిద్రపుచ్చి, తానూ అలాగే పడుకుని నిద్రపోయింది. గురునాధం గారికి మాత్రం నిద్ర పట్ట లేదు. భవిష్యత్తుని గురించి ఆలోచిస్తూ ఆయన కళ్లు మూసుకుని పడుకుని ఉండిపోయారు. సినిమాకి వెళ్లిన వాళ్లు తిరిగివచ్చినా ఆయన లేచీ ప్రయత్నం చెయ్యలేదు. తమ వెంట తీసుకు వెళ్లిన డూప్లికేటు తాళంచెవితో తలుపు తెరుచుకు వాళ్లు లోపలకు వచ్చారు.
                     వాళ్లు నలుగురూ బట్టలు మార్చుకుని వచ్చి భోజనాలకు కూర్చుని గుసగుసగా ఆమాటా ఈమాట చెప్పుకుంటూ  భోజనాలు చెయ్యసాగారు. క్రమంగా వాళ్ల సంభాషణ తండ్రికి రాబోయే "ప్రావిడెంట్ ఫండు, గ్రాట్యూయిటీ" వగైరాల మీదికి మళ్లింది.
                    "అన్నయ్యా, నాన్నకున్న సర్వీసుకి డబ్బు బాగానే వస్తుంది కదూ! ఈ మధ్య లెక్చరర్లకు కూడా పెన్షనూ వగైరా బెనిఫిట్సు బాగానే ఉన్నాయని విన్నా" అన్నాడు చిన్న కొడుకు మాటల సందర్భంలో. వెంటనే సంభాషణ అటు మళ్లింది.
                    "వస్తుంది. కాని ఎంతన్నది నాకు సరిగా తెలియదు. ఎంతైనా కానియ్యి, ఇక మనం అమ్మా నాన్నల్ని ఇక్కడ ఉండనీయొద్దు. మనదగ్గరకి తీసుకు వెడదాం. ఇక ఈ ఇంటితో పనేమిటి ! దీన్ని అమ్మేసి, ఆ డబ్బు మనం చెరిసగం తీసుకుని, ఆపైన హౌసింగ్ లోనుకి పెట్టుకుని, మనిద్దరం చెరో ఫ్లాటు తీసుకుందాం. అక్కడితో మనకు ఇక అద్దెకొంపల పీడ విరగడై పోతుంది" అన్నాడు పెద్ద కొడుకు.
                  "ఔనండీ, ఈ ఐడియా చాలా బాగుంది. ఆ తరువాత, అత్తయ్య గారిని ఒకళ్లం, మామయ్య గారిని ఒకళ్లం దగ్గర అట్టేపెట్టుకోవచ్చు. అది ఎంతో సదుపాయంగా ఉంటుంది" అంటూ బావగారిని మెచ్చుకుంది చిన్నకోడలు.
                  "చాలాబాగుంది! అలాగే చేద్దాం. అత్తయ్యగారిని నేను అట్టేపెట్టుకుంటా. ఈ '"బేబీ సిట్టర్సు"తో నాకు చాలా ప్రోబ్లంగా ఉంది. ఆమె నాకు ఆసరాగా ఉంటారు" అంది పెద్ద కోడలు ఆనందంగా.
                   వెంటనే తోక తొక్కితే త్రాచు పాము లేచినట్ట్లు ఖస్సున లేచింది చిన్న కోడలు. " ఔ నమ్మా ! బెనిఫిట్లన్నీ నీకే కావాలి. నేనేమో నా పిల్లలతోపాటుగా, మామగారికి కూడా చాకిరీ చేస్తూ నాల్గు గోడల మధ్య పడి మగ్గి మన్నైపోవాలి...అంతే కదూ" అంటూ బుసలు కొట్టింది ఆమె
                          అన్నదమ్ము లిద్దరూ సందిగ్ధంగా ఒకళ్ల వైపు ఒకళ్లు చూసుకున్నారు. వాళ్ల ముఖాల్లో రంగులు మారాయి.
                        "స్వర్ణా,నువ్వేం బాధపడకు. నాన్నకు ఇంతో అంతో పెన్షన్ వస్తుంది కదా, నువ్వొక పని మనిషిని, ఎప్పుడూ ఇంటిలోనే ఉండి నీకు సాయం చేసేందుకు పెట్టుకుందువుగానిలే" అన్నాడు చిన్న కొడుకు భార్యకు ఓదార్పు కోసం.
                      " బాగుంది వరస" అంది పెద్ద కోడలు రజిత నిరసనగా, " పెన్షన్ మొత్తం మీరే తీసుకోవాలంటే కుదరదు. అది "ఫామిలీ పెన్షన్" కదా, అందులో అత్తయ్యకు సగం ఉంది. ఆమెకూ ఇవ్వాలి" అంది.
                      "మరే పాపం! మంచి తెలివినే చూపిస్తున్నావు. అత్తయ్య నీ దగ్గర వుండి నీకు అడుగడుగునా సాయపడేది చాలదా? దానికి ఏ విలువా లేదంటావా?" చిన్నకోడలు స్వర్ణ పెద్దకోడల్ని నిలదీసి అడిగింది.
                       అభిప్రాయ భేదాలు మొదలవ్వగానే అప్రయత్నంగా వాళ్ల గొంతుకలు రెచ్చిపోయాయి. గుస గుసలుగా మొదలైన సంభాషణలు క్రమంగా పెరిగి కేకల్లోకి వచ్చాయి. పక్క గదిలోనే ఉన్న గురునాధం గారు అసహనంతో పక్క మీద అటూ, ఇటూ  దొల్లసాగారు. పక్కనే ఉన్న మరో మంచంమీద పడుకుని ఉన్న సుగుణమ్మ మాత్రం గాఢనిద్రలో ఉండి, ఆదమరచి , చిన్నగా గుర్రుపెడుతూ, హాయిగా నిద్రపోతోంది. డైనింగ్ టేబుల్ దగ్గరి సంభాషణలేవీ ఆమె చెవికి చేరలేదు..
                         వెంటనే భార్యకు వత్తాసుగా మాట్లాడాడు పెద్ద కొడుకు. ' నిజమేరా తమ్ముడూ! మీకు తెలిసిన విలువలు మాకు తెలియవు మరి! అమ్మ మాతో ఉంటే ఆమె పోషణ భారం మాదే కదా ! పైగా అమ్మ జబ్బుమనిషి కూడా. ఎప్పుడు ఏ అనారోగ్యం వస్తుందో ఎవరికి తెలుసు ? మందులూ, డాక్టర్ ఫీజులు అంతాఎంత ఖర్చు ఉంటుందో ఏమో..... ఎవరికి తెలుసు ? పెన్షన్‌లో ఆమె వాటా ఆమెకు ఇస్తే ఏ అవసరానికైనా తడుముకోకుండా డిపోజిట్ చేసి ఉంచవచ్చునని మీ వదిన అభిప్రాయపడింది. అందులో తప్పేమిటిట" అంటూ టొకాయించి అడిగాడు తమ్ముణ్ణి.
                    ఇంక వాళ్ల మాటలు వినాలనిపించ లేదు గురునాధం గారికి. అప్పుడే మెలకువ వచ్చినట్లుగా, ఆవలించి ఒళ్లువిరుచుకుని, లేచి కూర్చుని చిన్నగా దగ్గి, గుక్కెడు మంచినీళ్లు గొతుకలో పోసుకుని, ఏమీ ఎరుగనట్లు మళ్లీ పడుకున్నారు ఆయన. అక్కడితో మాటలు ఆపేసి  పడుకోడానికి వెళ్లిపోయారు వాళ్లు.
                        పడుకుని కళ్లు మూసుకున్నారన్న మాటేగాని, గురునాధం గారికి ఆ రాత్రి ఒకపట్టాన నిద్ర పట్ట లేదు. కొడుకుల సంభాషణ ఆయన మనసును బాగా కలత పెట్టింది. ఏవేవో ఆలోచనలు మనసును దొలుస్తూండడంతో ఆయన నిద్రపోలేకపోయారు. నెమ్మదిగా తలెత్తి పక్క మంచం వైపు చూసిన ఆయనకు, నిర్మలంగా, పసిబిడ్డలా అమాయికంగా నిద్ర పోతున్న సుగుణమ్మ కనిపించింది. బెడ్‌లైటు వెలుగులో బేలగా కనిపిస్తున్న భార్య ముఖం వైపు చూస్తూ, " నన్నే నమ్ముకుని బ్రతుకుతున్న ఈ అమాయకురాలికి ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ నేను అన్యాయం చెయ్యను" అనుకున్నారు. ఒక అభిప్రాయానికి వచ్చాక ఆయనకు నెమ్మదిగా నిద్ర పట్టింది.
                           *                   *                    *                      *
                         మరునాడు బ్రేక్‌ఫాస్టు టైంకి అందరూ టేబుల్ దగ్గరకు చేరారు. కోడళ్లు తెలివిగా ముందే పిల్లల్ని తెమిల్చి దొడ్లో ఆడుకోమని పంపించేశారు. కొడుకులూ, కోడళ్లూ మంచి టెన్షన్‌లో ఉండడం గమనించారు గురునాధం గారు. కానీ ఏమీ మాట్లాడకుండా, గంభీరంగా ఒక కుర్చీలో కూర్చుని, శ్రద్ధగా ఆ రోజు పేపర్ చదువుకుంటున్నారు..
                          సుగుణమ్మ ఉప్మాతో ఉన్న కేసరోల్ తెచ్చి బల్లమీద ఉంచుతూ, "ఒంట్లో నలతగా ఉండి పూరీ - కూరా చేద్దామనుకునీ చెయ్యలేకపోయా. ఉప్మా చేశా" అంది, సంజాయిషీ చెపుతున్నదానిల.
                           పెద్దకోడలు వెంటనే అందుకుని, "అదేమిటి అత్తయ్య గారూ ! ఒంట్లో బాగుండనప్పుడు ఈ ఉప్మా మాత్రం ఎందుకు చేశారు? మాతో ఒక్కమాట చెపితే మేం చేసీవాళ్లం కదా. మీరింక రెస్టు తీసుకోండి వంట  నేను చేస్తా" అంటూ ముందుకు వచ్చి టేబులు మీద ఉన్న ప్లేట్ల దొంతర లోంచి ఒక్కొక్క ప్లేటే తీసి, అందులో ఉప్మా పెట్టి, స్పూన్ వేసి ఒక్కొక్కళ్లకీ అందించసాగింది.
                          అది చూసి చిన్న కోడలు, తనూ ఖాళీ గ్లాసులు నీళ్లతో నింపి, ఆ ప్లేట్ల  పక్కన ఉంచి, అక్కడే ఉన్న నేతి గిన్నె అందుకుని వడ్డించడానికి సిద్ధంగా నిలబడింది. చిన్న కొడుకు భార్య వైపు మెప్పుగా చూశాడు.
                           పెద్దకోడలు అత్తగారివైపు తిరిగి, "మీరూ రండమ్మా, మీ అబ్బాయిల్తో కూర్చుని మీరు కూడా చల్లారక ముందే ఉప్మా తిందురుగాని" అంటూ ఆమెను మామగారి పక్కనున్న కుర్చీలో కూర్చోమని బలవంతం చేసి కూర్చోపెట్టింది.
                      ఎన్నడూ ఎరుగని ఈ ఆత్మీయతలు చూడగానే "ఇది కలా, నిజమా" అనే సందేహం వచ్చింది సుగుణమ్మగారికి. కాని, డైనింగ్ టేబులు చుట్టూ మూడు జంటలూ అలా నిండుగా కూర్చుని టిఫిన్ తినడం ఆమెకు ఎంతో సంతోషాన్నిచ్చింది. కోడలు వడ్డించిన వేడి వేడి ఉప్మా చెంచాతో టీసుకుని తింటూ మురిసిపోయింది ఆమె, కొంతసేపు అందరూ తినడం మీదే దృష్టిని కేంద్రీకరించారు.
                        ఉప్మా తినడం పూర్తిచేసి నెమ్మదిగా అసలు విషయంలోకి వచ్చాడు పెద్దబ్బాయి. " ఇంకా మీరు ఇక్కడే ఎందుకు ఉండాలి నాన్నా ! రేపు మాతో మీరూ హైదరాబాదు వచ్చెయ్యండి.ఇక్కడి సంస్థానమంతా కట్టిపేట్టేద్దాం.. ఏకంగా అందరం అక్కడే ఉంటే సరిపోతుంది, ఏమంటావు ?"
                          వెంటనే అన్నగారికి వత్తాసుగా, "ఔను నాన్నా ! మీరు రిటైరు అయ్యాక కూడా ఎందుకు ఇంకా ఈ ఊరినే పట్టుకు వేళ్లాడాలి మనం!  మీకు గ్రాట్యూయిటీ అనీ, ప్రోవిడెంట్‌ఫండనీ ఏవేవో సొమ్ములు వస్తాయి కదా? దానికి తోడుగా ఈ ఇల్లు కూడా అమ్మేసి, ఇంకా డబ్బు తక్కువైతే బ్యాంకు లోనుకి పెట్టుకుంటే, నేనూ అన్నయ్యా చక్కగా, మా మా ఆఫీసులకు దగ్గరగా ఉండేలా చూసుకుని చెరో ఫ్లాటూ తీసుకుంటాం. మీరు కూడా మాతోపాటే, నాదగ్గర ఒకళ్లు, అన్నయ్య దగ్గర ఒకళ్లు ఉండవచ్చు. స్వంత ఇళ్లే కనుక వసతిగా ఉంటుందికూడా! ఏమంటారు" అన్నాడు చిన్నబ్బాయి గుక్క తిప్పుకోకుండా.
                             "నిజమే నత్తయ్యా! మరిది మంచి మాట చెప్పాడు. ఈ వయసులో మీరు ఒంటరిగా ఉండడంకన్న మాతో ఉండడమే బాగుంటుంది కూడా" అంది పెద్ద కోడలు బెల్లింపుగా
                             తెల్లబోయింది సుగుణమ్మ. భర్త వైపు బేలగా చూసింది. పెళ్లైనది మొదలు తానూ భర్తా ఎప్పుడూ పది రోజులకంటే ఎక్కువ చెరోచోటా ఉన్నది లేదు. పొద్దు సంజకు మళ్లాక ఇప్పుడు ఆ ఏర్పాటు ఆమెకు ఎంత మాత్రం నచ్చలేదు. అంతేకాదు, ఇల్లు అమ్మడం అన్నది కూడా ఆమెకు సమ్మతం కాదు. ఈ  ఇల్లు తాము దగ్గరుండి  మనసు పెట్టి కట్టించుకున్నది. ఈ ఇంటిలో ప్రతి ఇటుక చాటునా ఎన్నెన్నో మధురమైన జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి తమకు. తన పిల్లలు ఇక్కడే పుట్టి పెరిగారు. ఇక్కడే తను ఆడపడుచుకి పెళ్లి చేసింది.....ఇలా ఎన్నెన్నో బాధ్యతలకు, బంధాలకు జ్ఞాపిక ఈ ఇల్లు. ఇది తన ఆశల హరివిల్లు, ఆనందపుటలరులు పూసిన పొదరిల్లు ! దీనిని అమ్మెయ్యడం అన్న మాట ఆమె భరించలేదు.
                          గురునాధం గారు ఒక్కసారి భార్య వైపు చూసి, నిదానంగా ఆఖరి చెంచా ఉప్మా కూడా తినడం పూర్తి చేసి, మంచినీళ్లు త్రాగి, కుర్చీ కమ్మీ మీదే ఉంచబడిన చిరు తువ్వాలుతో మూతి తుడుచుకుని కుర్చీలో సద్దుకు కూర్చున్నారు, ఈ పరిస్థితి వస్తుందని ముందే తెలుసు కనుక, ఆయన ఏమీ చెలించలేదు. కాని ఆయన ఏం చెపుతారో వినాలని ఆత్ర పడుతున్నారు తక్కిన వాళ్లు.
                       గొంతు సవరించుకుని ధృఢమైన కంఠస్వరంతో చెప్పసాగారు గురునాధం గారు., "అమ్మాయిలూ, అబ్బాయిలూ ! ఇన్నాళ్లూ మీకెవరికీ తెలియని కుటుంబ విషయాలు కొన్ని, నేను మీకీవేళ చెప్పాలనుకుంటున్నాను. శ్రద్ధగా వినండి.........
                      అబ్బాయిలూ! మీకు మీ నాన్నమ్మ గుర్తుందికదూ ! కాని ఆమె నన్ను కన్న తల్లి కాదన్నది మీకు తెలియదు. ఆమె మా నాన్నకి రెండవ భార్య, నాకు సవతి తల్లి. వ్యాపారం దెబ్బతినడంతో మనసు చెడి, అకస్మాత్తుగా వచ్చిన గుండె పోటుతో మరణించారు మా నాన్న. అప్పటికి నేనింకా బి. ఎస్సి. ఫైనల్ ఇయర్‌లో ఉన్నా. కబురు తెలిసి వెంటనే ఇంటికి పరుగెత్తా. నేను వెళ్లేసరికి మీ నాన్నమ్మ అంటే నా మారుటితల్లి, తన ఆరేళ్ల కూతుర్ని గుండెలకు హత్తుకుని, మా నాన్న శవం దగ్గర కూర్చుని గుండెలవిసిపోయేలా ఏడుస్తోంది. ఆ ఏడుపులో నాకు, భర్త మరణించాడన్న దుఃఖంతోపాటుగా, ఇక మా భవిష్యత్తు ఏమిటి - అన్న ఆర్తనాదం కూడా వినిపించింది. వెంట్నే నేనొక నిర్ణయానికి వచ్చా.
                      అంత వరకు నేను ఆమెను "పిన్నీ" అని పిలిచే వాడిని.అప్పుడుమాత్రం "అమ్మా" అని పిలవాలనిపించింది. "అమ్మా ! ఏడవకమ్మా. నాన్నను నేను నీకు తెచ్చి ఇవ్వలేనుగాని ఇకనుండి నీకూ, చెల్లికీ నేను అండగా ఉంటానమ్మా" అని చెప్పి ఆమెను ఓదార్చా. వాళ్లని అలాగే చూసుకున్నా కూడా.
                       ఆ తరవాత కొన్నాళ్లకి మీ అమ్మ నాకు సహధర్మచారిణి అయ్యింది. మీ తాతయ్య నేను అడక్కపోయినా నాకు పదివేలు రొఖ్కం వరదక్షిణగా ఇచ్చారు. వెంటనే నే నా డబ్బుని, నా చెల్లెలి పెళ్లి కోసం బ్యాంకులో దాచా. ఇంతవరకు మీ అమ్మ ఆ డబ్బును గురించి నన్ను ఒక్క మాట కూడా అనలేదు. నేనేంచేసినా ఎప్పుడూ మీ అమ్మ నన్ను "ఎందుకు" "ఏమిటి" అని అడిగిన పాపాన పోలేదు ఎప్పుడూ. ఆమె నన్నంతగా నమ్మింది."
                      ఊపిరి పీల్చుకోడానికి ఒక్క క్షణం ఆగారు గురునాధం గారు. అంతలో చిన్న కొడుకు ఏదో మాట్లాడ బోతే, ఆయన చేతి సైగతో వారించి, ఒక గుక్క మంచినీళ్లు త్రాగి మళ్లీ చెప్పడం మొదలు పెట్టారు.....
                  "నే నిదంతా మీకు చెపుతున్నది మీ మెప్పూ, మెహర్భానీలకోసం కాదు. ఒక్క తరం మారే సరికి మానవత్వపు విలువలు ఎంతగా దిగజారిపోయాయో మీకు తెలియాలని మాత్రమే. మధ్యలో అడ్డురాకుండా చెప్పేది పూర్తిగా వినండి......
                        నిరుడు మీ అమ్మకి చాలా పెద్ద జబ్బు చేసిన సంగతి మీకు గుర్తు ఉండే ఉంటుంది. మీరప్పుడు నాకు సానుభూతి ఉత్తరాలు కూడా రాశారు కదా ! .అది మీరు మళ్లీ చెప్పనక్కర లేదు, నా కదంతా బాగా జ్ఞాపకం ఉంది. సరిగా అప్పుడే మీలో ఒకరికి ఇనస్పెక్షన్ జరుగుతోండడంవల్లా, ఇంకొకళ్లు అదే సమయంలో స్పెషల్ ట్రైనింగు మధ్యలో ఉండడం వల్లా, మృత్యు ముఖంలో ఉన్న తల్లిని చూడడానికి రాలేక పోయారు మీరు. కనీసం డబ్బేమైనా కావాలా -అని కూడా మీలో ఎవ్వరూ నన్ను అడగలేదు.
                           డాక్టర్ కిడ్నీ మార్చా లన్నాడు. నా కిడ్నీ సరిపడ లేదు. హెచ్చు ఖరీదు ఇచ్చి కొనాల్సి వచ్చింది. దొరకడం కూడా చాలా కష్టమయ్యింది. ఆశ చావక, అంతవరకు తరచు "డయలసిస్" చేయిస్తూ మీ అమ్మని బ్రతికించుకుంటూ వచ్చా. ఇల్లు బేరం పెట్టా. చివరిదాకా మృత్యువుని ఎదిరించాలనే అనుకున్నా. మీ అమ్మ లేకుండా నేను లేను.... అనిపించింది. చివరకు నాతో పడలేక మృత్యువు మీ అమ్మను నాకు వదలి వెళ్లిపోయింది." అకస్మాత్తుగా కంఠం గద్గదమై ఆయన మాట్లాడలేకపోయారు.
                          కోడళ్లు మొహమొహాలు చూసుకున్నారు. సుగుణమ్మ గారు, భర్త తనకోసం పడిన పాట్లు గుర్తు రాగా, చెమ్మగిల్లిన కళ్లను పైట చెంగుతో ఒత్తుకున్నారు. వాతావరణం గంభీరంగా మారింది. కొంతసేపు ఎవరూ మాట్లాడలేదు.
                       గురునాధం గారే ముందుగా సద్దుకని మళ్లీ చెప్ప సాగారు. 'నా భార్య మంచం మీద ఉన్నన్నినాళ్లూ నాకు మాట సాయం, మనిషి సాయమే కాదు, మనీ సాయం  కూడా చేసిన వాళ్లు నా స్టూడెంట్లు, వాళ్ల  తల్లితండ్రులు,  ఆపై ఇరుగు పొరుగుల వారూను. వాళ్లు నన్ను ఇల్లు అమ్మనివ్వ లేదు. అవసరం ఉన్నంతా తలో కొంచెం చేబదులుగా సద్దారు. మొత్తానికి వాళ్ల పుణ్యమా అని, నాకు ఇల్లు, ఇల్లాలూ కూడా దక్కేలా చేశారు. మీరేమో ఓ కార్డుముక్క రాసి సరిపెట్టేశారు. చాలు, ఈ జన్మకి ఈ అనుభవం చాలు" అన్నారు ఆయన విరక్తిగా.
                        ఆ మాటలు విన్న సుగుణమ్మ గారు, "ఇదంతా మనసులో ఉంచుకునా ఈయన, "కొన్నాళ్లు మనం వెళ్లి పిల్లల దగ్గర ఉండి వద్దాము" అన్నప్పుడు, "సర్లే, ,చూద్దాం. ముందు వాళ్లు మనల్ని రమ్మననియ్యి" అన్నారు" అనుకుంది మనసులో.
                     గురునాధం గారే ముందుగా తేరుకున్నారు. "ఇప్పుడిక మీరు ఎంతసేపటినుండో వినాలని ఎదురు చూస్తున్న విషయంలోకి వద్దాం" అన్నారు. ఆపై జేబులోంచి రుమాలు బయటికి తీసి, నెమ్మదిగా కళ్ల జోడు తుడిచి మళ్లీ పెట్టుకుని, చెప్పడం మొదలు పెట్టారు.....
                        " మొదటి మాట... మిత్రుల ధర్మాన నిలబడ్డ ఈ ఇంటిని ఇక అమ్మే ఉద్దేశం నాకు లేదు. ఇది మీ అమ్మ దగ్గరుండి కట్టించుకున్న ఇల్లు. ఇది ఆమె ఉన్నన్నినాళ్లూ ఆమెతోనే ఉంటుంది.
                        రెండోది.... డబ్బు ! మీ అమ్మ జబ్బు పడ్డప్పుడు చేసిన అప్పుల్లో కొన్ని ఇంకా తీర్చవలసినవి ఉన్నాయి. అప్పులన్నీ తీర్చాక ఇంకా ఏమైనా మిగిలితే ఆమెను తీసుకుని తీర్థయాత్రలకు వెళ్లాలి అనుకుంటున్నా. మా అనంతరం మాట ఏమోగాని, ప్రస్తుతానికి ఈ ఇంటిమీద ఏ ఆశలూ పెట్టుకోకండి.
                       ఇక ఆఖరుమాట కూడా వినండి...... మీ అమ్మ వేరు, నేను వేరు అని నే నెప్పుడూ అనుకో లేదు. మమ్మల్ని విడదీసి పంచుకోడం మీ వల్ల నయ్యే పని కాదు. మృత్యువు కూడా ఆ పని చెయ్యకూడదు అన్నది నా ఆకాంక్ష. పుత్రుడు అంటే, "పున్నామ నరకం నుండి తప్పించే వాడు" అని అర్ధం చెపుతారు. నరకందాకా ఎందుకు, తల్లితండ్రుల్ని వృద్ధాప్యపు వడిదుడుకులనుండి రక్షించేపాటి ఔదార్యం కూడా ఉండటం లేదు ఈ నాటి కొడుకులకి !
                           ఎవరో, ఎప్పుడో, ఏదో మనకు ఒరగదోస్తారని, ఎవరూ ఎవరి మీదా ఏ ఆశలూ పెంచుకో కూడదు. ఈ కలియుగంలో స్వార్ధమే పరమార్ధం.
మా రోజులు బాగుండాలంటే మేమూ స్వార్ధపరులం కాక తప్పదు. కాని మీరు మా పిల్లలే నన్నది మేము ఎప్పుడూ మర్చిపోము. ఇదివరకు లాగే మీరు ఇక ముందు కూడా, మీకు ఎప్పుడు రావా లనిపించినా వచ్చి వెడుతూండండి."
                            చాలా సేపు ఏకబిగిని మాట్లాడడంతో ఆయనకు దాహం వేసింది కాబోలు, పక్కనున్న గ్లాసు ఎత్తి నీళ్లు నోట్లో పోసుకోబోయారు. కాని అందులో చుక్క నీళ్లు కూడా లేవు.
                     *                    *                   *                    *                    *
                            " పెట్టిన శలవు అయిపోయింది"  అంటూ గురునాధంగారి అబ్బాయిలు ఆ మరునాడే హైదరాబాదుకి ప్రయాణమయ్యారు. గేటు దాకా వెళ్లారు గురునాధం దంపతులు వాళ్లతో. వాళ్లని సాగనంపి వెనుదిరిగిన గురునాధం గారికి భార్య కళ్లల్లో కన్నీరు కనిపించింది.
                            ఆప్యాయంగా, భార్య బుజం చుట్టూ చెయ్యి వేసి ఇంట్లోకి నడిపిస్తూ అడిగారు గురునాధం గారు, "సుగుణా ! నేను తప్పుచేశా నంటావా" అని.
                         " లేదండీ, మీరెప్పుడూ తప్పు చెయ్యరు. నా కడుపు తీపి నా కళ్లను తడిపింది" అంది ఆమె అనునయంగా.
                        "గుండె నిబ్బరం చేసుకో సుగుణా. ఈ రోజుల్లో మనిషికి కావలసింది, ఏ పరిస్థితినైనా ఎదుర్కో గల మనోధైర్యం ! అది లోపిస్తే, స్వార్ధమే పరమార్ధ మైన ఈ కలియుగంలో మనిషి బ్రతకడం చాలా కష్టం. తల్లి తండ్రులకి, వాళ్లు బ్రతికి ఉండగానే, "మదర్సు డే", "ఫాదర్సు డే" - అంటూ దినాలు జరిపించేసి, ఆ రోజునే చేతులు దులిపేసుకోడం ఫేషన్‌గా మారిన ఈ రోజుల్లో మనం పెద్ద పెద్ద ఆశలు పెట్టుకోడంలో అర్ధం లేదు. తల్లి తండ్రులు కూడా, పిల్లల ఉజ్వల భవిష్యత్తు కోసం త్యాగాలూ చేసెయ్యకుండా, కనుగలిగి, ముందు చూపుతో వృద్ధాప్యంలో పబ్బం గడుపుకోడం కోసం నాల్గు రాళ్లు వెనకేసుకోవాలి, తప్పదు. కన్న వాళ్లకీ, బిడ్డలకీ మధ్య తప్పని సరిగా ఉండవలసిన పరస్పర సహకారం లోపించడంతో వచ్చే వెలితి ఎప్పటికైనా జనం అర్ధం చేసుకుంటారో లేదో. ఇది ఒక విష వలయం ! ఒకరి సంగతి ఒకరికి పట్టని పరిస్థితిలో క్రమంగా జాతి నిర్వీర్యమై పోతుంది. స్వార్ధమే ఈ యుగ ధర్మం ! మనమేంచెయ్య లేము" అంటూ నిట్టూర్చారు ఆయన. ఇద్దరూ మెట్లెక్కి ఇంట్లోకి వచ్చారు. ఆమెకు ఇల్లంతా బోసిగా కనిపించింది.
పిల్లలు వెళ్లిపోయాక సుగుణమ్మ గారిలో ఏదో మార్పు వచ్చినట్లు అనిపించింది గురునాఢం గారికి. ఆ రాత్రి భోజనాలు ముగించి వచ్చి విశ్రాంతిగా కూర్చున్నాక ఆ విషయం ఎత్తారు ఆయన. అలవాటుగా తాంబూలం అందిస్తున్న భార్య చెయ్యి పట్టుకుని, "సుగుణా! నువ్వు మామూలుగా లేవు, దేనికో బాధ పడుతున్నా వనిపిస్తోంది. నా నిర్ణయం నీకు నచ్చలేదా? ఐతే చెప్పు, రేపే మనం బయలుదేరి పిల్లలదగ్గరకి వెళ్లిపోదాం. నువ్వు బాధ పడడం నేను చూడలేను" అన్నారు ఆయన.
                 " రెక్కలొచ్చిన పిట్టలు ఎగిరిపోక మనతో ఉంటాయా! అదికాదు..... మనిషికీ జంతువుకీమధ్య నున్న తేడాని గురించి ఆలోచిస్తున్నా. ఒక విధంగా చూస్తే అవే నయమనిపిస్తోంది. అవి ఒకసారి ఇల్లు వదలి వెళ్లిపోతే మళ్లీ వెనక్కి తిరిగిచూడవు.
                  నాకు జబ్బు చేసినప్పుడు మీరు ఓపిగ్గా వున్నారు కనుక ఒక్కరూ ఆ తిప్పలన్నీ పడగలిగారు. రేపు మనమిద్దరమూ వయసు మీరి కాలూ చెయ్యీ ఆడక అవస్థ పడుతూంటే .... అప్పుడు మనల్ని ఆదుకునేది ఎవరు.... అన్నది తల్చుకుంటేనే భయమేస్తోంది. చిన్నప్పటి నుండీ పెంచి పెద్ద చేసిన కన్నవాళ్ల మీద కనికరమన్నది లేకుండా, ఇంకా మననుండి ఏవేవో రాబట్టాలని వంతులేసుకుని మరీ పోటీ పడుతున్నారే?....అదే నాకు దుఃఖం తెప్పిస్తోంది" అంది సుగుణమ్మ దిగులుగా.
                ఏమీ మాట్లాడలేక కొంతసేపు మౌనంగా ఉండిపోయారు గురునాధం గారు. చివరికి సద్దుకుని, "నిజమే సుగుణా! మనకు చివరి రోజుల్లో పిల్లలు దక్షత అవుతారనే ఆశ పెట్టుకోడంలో అర్ధం లేదు. మానవత్వపు విలువలు నానాటికీ తగ్గిపోతున్న ఈ రోజుల్లో, ఆ ఆశే దుఃఖం. ఎవరి మీదా ఆధార పడకుండా ముందు చూపుతో మన బ్రతుకు తెరువు గురించి మనమే ఆలోచించుకోవాలి. నువ్వు బాగా గుర్తుచేశావు! దీపం ఉండగానే ఇల్లు చక్కబెట్టుకోడం మంచిపని" అంటూ, ఆలోచనలో పడ్డారు ఆయన.
                 సుగుణమ్మ, ఒక్కొక్క తములపాకుకీ సున్నం రాసి, ఈనెలు తీసి, వక్కపొడి చేర్చి భర్తకు అందిస్తూ, మధ్యమధ్య ఒక్కొక్క సారి తనూ తింటూ ఆయన ఏం చెపుతారో వినాలని మనసంతా ఆత్రం నింపుకుని ఎదురు చూస్తోంది.
                  ఇక తాంబూలం చాలు అన్నట్లు చేతితో సైగ చేసి, చెప్పసాగారు గురునాధంగారు. " నాకొక ఆలోచన తోస్తోంది, చెపుతా విను....... నాకు ఎన్నాళ్లనుండో ఉన్న కోరిక, నీతో కలిసి యాత్రలకు వెళ్లాలని. తిరిగి వచ్చాక మనం ఒక పని చేద్దాం! ఈ ఇంటిని ఒక వృద్ధాశ్రమంగా మారుద్దాం. మనం కాక మరో నలుగుర్ని చేర్చుకుందాం. కష్టాలూ, ఖర్చులూ సమంగా అందరం పంచుకుందాం. ఒకళ్ల కొకళ్లం ఆసరాగా ఉందాం. పిల్లలను మనం కాదనం. వాళ్లు చూడాలనుకుంటే, ఎప్పటిలాగే వచ్చి చూసి వెళ్లొచ్చు. ఇలా చేయడం వల్ల కనీసం మనకు స్వేఛ్చా స్వతంత్రాలైనా మిగిలి ఉంటాయి! ఎలా ఉంది నా ఆలోచన?"
                 "చాలా బాగుందండీ. అలాగే చేద్దాం" అంది సుగుణమ్మ.
                    కళ్ల మీదకు నిద్ర ముంచుకు వచ్చేవరకు వాళ్లు చాలాసేపు ఆ విషయాలే మాట్లాడుకున్నారు.                                                 
                      "సరిలే, సుగుణా, ఇక మనం సామాను సద్దుకుందామా" అన్నారు ఆయన.                                                                 
                      ఆశ్చర్యంతో "ఎందుకు" అన్నట్లుగా ఆయన వైపు చూసింది ఆమె.
                     "నాల్గు రోజుల్లో మనం బయలుదేరి తీర్థయాత్రలకు వెడదాం. ఇన్నాళ్లూ ఉద్యోగంతో నేనూ, సంసార బాధ్యతతో నువ్వూ ఏ సరదా లేకుండా బ్రతికేశాం. ఇప్పుడైనా తీర్థ యాత్రల పేరుతో స్వేఛ్చగా తిరిగి, నాల్గు ఊళ్లూ చూసివద్దాం" అన్నారు గురునాధం గారు.
                      సుగుణమ్మ చిన్నగా నవ్వుతూ, "తీర్థ యాత్ర ఏమిటి, "ప్రేమ యాత్ర" అనండి, బాగుంటుంది" అంది.
                      భార్య తన మనసుని అర్ధం చేసుకిన్నందుకు గురునాధం గారి గుండె ఆనందంతో ఉప్పొంగింది. కళ్లల్లో తడి, పెదవులపై చిరునవ్వు మెరుస్తూండగా ఆమె ఆయనకు వింత అందంతో కనిపించింది. ఆయన కళ్ల నిండా ప్రేమ నింపుకుని ఆమెనే చూస్తూ, కోటి రాగాల తీయదనం ఉట్టిపడే ఎలుగుతో "సుగుణా" అంటూ ఆర్ద్రంగా పలికారు ఆమె పేరుని.
                       "నీకు నేనూ, నాకు నువ్వూ...... ఏటి ఒడ్డున కోట కడదాం పదవే" అని పాడుతూ, రోడ్డువెంట పుచ్చపువ్వులా విరిసి ఉన్న వెన్నెలలో సైకిల్ తొక్కుకుంటూ పోతున్నారు ఎవరో !
------------------------------------------------------ 
రచన - వెంపటి హేమ, 
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Tuesday, May 21, 2019

పెరుమాళ్లకెరుక


పెరుమాళ్లకెరుక




సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి.............
                                                           
మేము కాపురముంటున్న కాలనీలోకి కొత్త కుటుంబమొకటి అద్దెకు దిగింది. కాలనీ మొత్తం కలిసికట్టుగా ఒక కుటుంబంలా మసలేవాళ్లం. మా కాలనీలో ఇంచుమించు అందరివీ సొంత ఇండ్లే.ఇండ్లు కట్టి ఉద్యోగరీత్యా వేరే వూర్లలో కాపురమున్న కుటుంబాలు ఓ ఏడెనిమిదుంటాయి. వాళ్ల ఇండ్లలో పర్మనెంటుగా అద్దెకున్న కుటుంబాలు ఓ నాలుగున్నాయి. మిగిలినవి వచ్చేవాళ్లు పొయ్యేవాళ్లుగా ఉంటాయి.
కొత్తగా ఎవరొచ్చినా వున్నన్నినాళ్లు వళ్లనుమాలో ఒకరిగా కలుపుకోవడం మా కాలనీ ఆచారం. ఆ తంతులో భాగంగానే కొత్తగా వచ్చిన ఇంటికి మా కాలనీ ఆడవాళ్లమంతా కలిసి ఓ సుముహూర్తంలో అడుగుపెట్టాం.
ఇక్కడ మా కాలనీ వాళ్ల గురించి కొంత చెప్పాలి. మా కాలనీలో సుమారు ఏభై ఇండ్లుంటాయి. ఆ ఇండ్లలో ఆడమగ ఇద్దరూ ఉద్యోగాలు చేసే ఇండ్లుకొన్ని. వాళ్లు పెళ్లీ పేరంటాల్లాంటి వాటికి తప్ప కలవరు. మిగిలిన వాటిల్లో వున్న స్త్రీలు కొంతమంది కడుపేకైలాసం, ఇల్లే వైకుంఠమన్నట్లుగా వాళ్లెప్పుడూ గడపదాటరు, కొంతమంది ఆడికో అమాసకో అడపాదడపా కలుస్తుంటారు. మేమొక పదిహేను మందిమి మాత్రం ప్రతిరోజూ ఎవరింట్లోనో ఒకరింట్లో తప్పక కలుస్తుంటాము. మగవాళ్ల టిఫిన్లు చేసి ఆఫీసులకు వెళ్లిపోయిన తర్వాత గబగబా వంటపని పూర్తి చేసుకుంటాము. ముందురోజే ఎక్కడ కలవాలన్నది నిర్ణయమవుతుంది. స్టోరుకు వెళ్లి సరుకులు తెచ్చుకోవాలన్నా, మార్క్ట్టెట్టుకు వెళ్లి కూరగాయలు తెచ్చుకోవాలన్నా అందరం కలిసే వెళ్తాం. మా గ్రూప్ లో ఎవరైనా చీరలు కొనాలన్నా, నగలు కొనుక్కోవాలన్నా ఇదే తంతు. వీలైనంతమంది ఆ కొనుగోలులో పాలు పంచుకుంటాం.
పది పన్నెండు మందిమి ఒక్కసారిగా వెళ్లేసరికి వీధిలోనే మా మాటలు విన్నట్ట్తుంది. ఆ ఇంటి ఇల్లాలు ’రండి రండి’ అంటూ సాదరంగా ఆహ్వానించింది. మాకందరికి పెద్దదిక్కుగా వున్న సత్యవతక్క మమ్మల్ని ఒక్కొక్కరినే ఆమెకు పరిచయం చేసింది.
వాళ్లు వరంగల్లు నుంచి వచ్చారు. ఆయింటి యజమానిపేరు సోమశేఖరం. బ్యాంకులో వుద్యోగం. ఆమె పేరు స్నేహలత. వాళ్లకిద్దరు పిల్లలు. పెద్దమ్మాయి హైదరాబాద్ లో రెసిడెన్షియల్ కాలేజీలో ఇంటర్ ఫస్టియర్ చదువుతోంది. పేరు లహరి. చిన్నవాడు లోహిత్ ఎనిమిదవ తరగతి.
ఇవన్నీ మేం ఒక్కొక్కరం ఒక్కో ప్రశ్న వేయగా స్నేహలత నోటిద్వారా తెలుసుకున్న వివరాలు. ముఖ్యమైన ఈ విషయాల్ని అందించి ఇప్పుడే వస్తానంటూ స్నేహలత లోపలికెళ్లింది. మాకు కాఫీనో టీనో ఆఫర్ చెయ్యడానికి వెళ్లుంటుందని తెలుసు.
ఈ లోపల మా కండ్లన్నీ డ్రాయింగ్ రూంలోని అణువణువునూ దర్శించుకున్నాయి.కొత్తగా సర్దుకోడం వల్ల కాబోలు ఎక్కడా ధూళిదుమ్ము లేకుండా నీట్ గా వుంది. సోఫాలు, టీపాయ్, టీ. వీ., దివాను- మామూలే. అయినా ఆ సెలక్షన్లో ఎంతో నేర్పున్నట్లు వాటిని చూస్తూనే తెలుస్తోంది.
కార్నర్స్ లో చోటు చేసుకున్న ప్లవర్ వేజ్ లు సహజమైన రంగులతో, అంతకంటే సహజమైన రూపాలతో అప్పుడే చెట్లకు పూసిన పువ్వుల్లాగా కంటికింపుగా ఉన్నాయి. పెద్ద సోఫాకు ఎడమ పక్కగా పెట్టిన రోజా పూలగుత్తి సహజమైన వాసనలను వెదజల్లుతుంటే దానికి దగ్గరగా కూచున్న సౌమ్య వాటిని ముట్టిచూసి "ఏయ్! ఇవి చూడండి. ఆర్టిఫిషియల్ ఫ్లవర్స్ గులాబీ వాసనతో ఎలా గుబాలిస్తున్నాయో’ అంది.
టీ.వి. పక్కగా వున్న కార్నర్ వుడెన్ స్టాండ్ లో పెట్టిన పిల్లల ఫోటోలను తదేకంగా చూస్తూ నిలబడిన ఆశ వెంటనే టి.వి. పైన పెట్టిన లిల్లీలకు ముక్కుచేర్చి ఇవికూడా అచ్చు లిల్లీల వాసనేస్త్రున్నాయంటూ అందరివైపు చూసింది.
ఈ లోపల స్నేహలత ఆ గదిలో ప్రవేశించడాన్ని చూసి ఎక్కడి వాళ్లక్కడ సర్దుక్కూచున్నారు. ’మీ అమ్మాయి అబ్బాయి ఫోటోనాండి’ అంది ఆశ. ’అవునండీ’ అని స్నేహలత సమాధానం. మళ్లీ ప్రశ్నల పరంపర మొదలైంది. ’ఈ ఫ్లవర్ వేజ్ లన్నీ ఎక్కడ కొన్నారండీ చాలా బాగున్నాయి?’ అంటూ సత్యవతక్క ప్రశ్నతో పాటే ఒక సర్టిఫికెట్ కూడా సమర్పించింది. ’హైదరాబాద్ లోనే నండి’ అంది స్నేహలత. ’నేచురల్ ఫ్లవర్స్ లాగా వాసనెలా వచ్చిందండీ’ అడిగింది సౌమ్య. అప్పుడప్పుడూ సెంటు స్ప్రే చేస్తానండీ’ అంది స్నేహలత.
ఆమె అలంకరణ, పిల్లల ఫోటోల్లోని డ్రస్ లు, వాళ్ల హెయిర్ స్టైల్స్, ఇంటిలోపలి డెకరేషన్ ఆమెకున్న కళానైపుణ్యాన్ని చెప్పక చెప్తున్నాయి.
మంచి ఈస్తటిక్ సెన్స్ వున్న మనిషి అనిపించింది. ఆమెముందు మా గ్రూప్ వాళ్లెవరిని నిలబెట్టినా దిగదుడుపుగానే ఉన్నామనిపించింది.
ఇంతలో ఓ యాభైయైదేండ్ల వయసున్న ఒక స్త్రీ trayలో juice glass లతో ప్రత్యక్షమైంది. ఆమెను పరిచయం చేయకపోవడాన్ని బట్టి ఆమె కట్టుకున్న చీరను బట్టి వంటమనిషనుకున్నాం. చెవులకు కమ్మలు తప్ప మరే నగా లేదు. కానీ మొహం కళగా వుంది. విడో, మొహాన బొట్టు లేకపోయినా అందంగా వుంది.
తర్వాత ఓ ఐదు నిముషాలు కూర్చోని మా ఇండ్లకు రమ్మని ఆహ్వానించి వచ్చేశాం.
దారిలో మంచి ’కళాపోసనున్న మనిషి’ అంది సత్యవతక్క రావుగోపాలరావును అనుకరిస్తూ.
"నిజమే అని అందరం అంగీకరించాం. ’కళా పోసనతో పాటు సదువు సంస్కారం కూడా వున్న మనిషే" అంది శాంత.
’ఆమె అదృష్టం. మంచి వంటమనిషి కూడా దొరికింది. బాగా నమ్మకస్తురాలిలా వుంది.’అని అన్నాను నేను.
మళ్లీ మల్లికా వాళ్ల పాప పుట్టిన రోజుకు స్నేహలతను కూడా ఆహ్వానించినట్లు చెప్పింది మల్లిక. కరెక్ట్ టైముకు ఒక నిముషం కూడా ఇటూ అటూ కాకుండా మల్లిక వాళ్ల గడపలో అడుగుపెట్టింది స్నేహలత. పంక్చువాలిటీ కూడా మెయిన్ టెన్ చేస్తుందనుకున్నాం. వెంట వచ్చిన వాళ్ల వంటమనిషి ఒక పెద్దపాకెట్ ను ఆమె పక్కన పెట్టింది. ’నువ్వికవెళ్లు’ అనగానే ఆ పెద్దావిడ వెళ్లిపోయింది.
అందరి చూపులు ఒక్కసారిగా స్నేహలత శరీరాన్ని తాకాయి. లైట్ క్రీం కలర్ కు బ్లాక్ బార్డరున్న సీకోగద్వాల్ చీర రోలింగ్ కారణంగా ఆమె శరీరం మీద పొందిగ్గా అమరింది. చెవులకు, మెడకు ముత్యాలు, నల్లరాళ్ల కమ్మల లాకెట్. చేతిలో అవే కాంబెనేషన్ తో గాజులు, మెడమీద చిన్నకొప్పు. చాలా సింపుల్ గా డీసెంట్ గా వుంది. అలంకరణ.
చక్కని అందం, దానికి తగిన అలంకరణ, సంస్కారం, కూర్చున్న వాలకం, మాట్లాడేతీరు మమ్మల్ని ఆమెకు కాస్త దూరంగానే వుంచాయి. ’ఏమే గీమే’ అని ఎంతో ఆత్మీయంగా మాట్లాడుకొనే మేము ఆమె దగ్గర మాత్రం మొహమాటంగానే వున్నాము. ’ఏమండీ’ అంటూ ఆచితూచి మాట్లాడ్తున్నాము.
మల్లిక తన ఇంటికి ఇందిరాగాంధి దిగబడిందన్నట్లుగా చిరునవ్వుతో ఆమెను పలకరించింది. తన ఆడబిడ్డల్ని తీసుకొచ్చి పరిచయం చేసింది. అది చాలదన్నట్లు తను పనిమీద వెళ్తూ ’మీరు కంపెనీ ఇవ్వండ’ ని మమ్మల్ని పురమాయించి వెళ్లింది.
మల్లిక వాళ్లపాపను తీసుకొచ్చి చూపెట్టినప్పుడు ఏదో మాట్లాడాలన్నట్లు ’నీపేరేంటమ్మా’ అని బుగ్గగిల్లి పలకరించిందామె. ’హసిత’ అని పాప అనగానే ’చాలా ముద్దుపేరు’ అని అభినందించింది.
ఆ శాల్తీ చుట్టూ కూచున్న మాకు ముళ్లమీదున్నట్లుంది. ఎన్నో ఏండ్లుగా కాలనీలో వుంటున్నాము. ఎప్పుడూ ఏ ఫంక్షన్ లోనూ ఇంత బెరుకు ఫీల్ కాలేదు. అలా అని ఆమేం దేవలోకం నుంచి దిగి రాలేదు. అంత రిజర్వుడుగా ప్రవర్తించమనీ చెప్పలేదు. అయినా ఎవరూ కూడా మనసు విప్పి ఫ్రీగా మాట్లాడలేక పోయాము.
కొత్త కావడంవల్ల అలా వున్నామనుకోవడం కూడా అబద్ధమే. ఎందుకంటే ఎంతోమంది కొత్తవాళ్లు ఆ కాలనీకి వచ్చినప్పుడు మేమెప్పుడు ఇలా ఫీల్ కాలేదు. గలగలా మాట్లాడి మొదటిరోజే వాళ్ల బీరువాలోని చీరల్ని, నగల్నీ దర్శించి వచ్చిన దాఖలాలెన్నో వున్నాయి.
జీవన విధానంలో వున్న చిన్నచిన్న పద్ధతులు ఒక మనిషికి ఇంతటి వున్నతస్థానాన్ని ఆపాదిస్తాయా అని అనుకున్నాను మనసులో.
ఒక్కరోజు పరిచయంతో కొత్త వళ్లను మాలో కలుపుకుని స్టోరుకు, మార్కెట్ కు, బజారుకు మా వెంట తిప్పుకొనే మేము ఈమె విషయంలో మాత్రం అంత తొందరగా అడుగు ముందుకు వెయ్యలేక పోయాము.
ఒకరోజు సత్యవతక్క వాళ్లింట్లో సాయిభజన ఏర్పాటు చేశారు. భజనకు ముందు కార్యక్రమంలో భాగంగా సౌమ్య, లలితక్క, మంజుల, వేణి వాళ్లు వంటింట్లో ప్రసాదాలు తయారు చేస్తున్నారు.
నేనూ, ఝాన్సీ సాయి పటాలను తుడిచి పసుపు కుంకాలతో బొట్లు పెడ్తున్నాము. సత్యవతక్క, ఇంద్రాణి, మీనా, మాలతక్క, ఆశ పూల మాలలు కడ్తున్నారు.
ఆశ వున్నట్లుండి ’నీవు చెప్పమన్నావని స్నేహలత గారిని కూడా భజనకు పిలిచాను’ అంది. అంతకు ముందు సత్యవతి ఆమెను కూడా పిలవాలనే అనుకుంది. అంటీముట్టనట్లున్న వాళ్ల బంధం వల్ల ఆమె ఆస్తికురాలా, నాస్తికురాలా తెలియకుండా పిలవడం బాగుండదని సౌమ్య, లలితక్కలు కూడా తన అభిప్రాయంతో ఏకీభవించడంతో పిలవకుండా మానేసింది.
కానీ ఇప్పుడు ఆశ ఆ మాట అనడంతో అందరు కాస్త ఇబ్బందిగానే ఫీలయ్యారు. ఎవరికి వాళ్లే అంతకు ముందు భజనకు కట్టుకోవాలనుకున్న చీరల స్థానంలో వేరే చీరల్ని కట్టుకునే ఆలోచనలో పడ్డారు.
పిల్లల్ని స్కూలు నుంచి ఏకంగా భజన దగ్గరికి రమ్మన్నాను. స్కూలు నుంచి ట్యూషన్ కెళ్లి అట్నుంచి రావడానికి ఏడవుతుంది. అప్పటికి భజన పూర్తయి హారతిచ్చే సమయం. అందుకని నేరుగా రమ్మాన్నాను.
ఇప్పుడామె భజనకు వస్తుందని తెలిసి పిల్లల్ని ఎందుకు రమ్మన్నానా? అని ఫీలయ్యాను. మాసిన యూనిఫారాలతో, జిడ్డుగారే మొహాలతో వచ్చే పిల్లల్ని చూసి ఆమె ఎక్కడ ఏడ్డిమడ్డిగా వున్నారనుకుంటుందోనని నాజంకు.
సాయి పటాలకు బొట్లు పెట్టి టీపాయ్ పైన క్లాత్ పరచి పటాలను పొడిగ్గా దానిపైన పెట్టి గోడకు ఆనించి అమర్చిన తర్వాత నా పని అయిపోయిందన్నట్లు ’ఇంటికెళ్లి మొహం కడుక్కోనొస్తాన’ ని బయలు దేరాను.
ఇంటికొచ్చి అందాకా తీసిపెట్టిన పాతపట్టుచీరను బీరువాలో పెట్టి ఈ మధ్యే మ్యారేజ్ డేకి కొనుక్కున్న టస్సర్ సిల్కు చీరను తీసుకున్నాను. దాంతో కూర్చొని భజన చేయడం కొంత కష్టమే. ఎటు తిరిగినా కదిలినా నలిగిపోతుంది. అయినా వేరే చీరలేవీ నచ్చలేదు. ఈ ఒక్కరోజు కదలకుండా కాస్త కష్టపడి కూర్చుందాములే అనుకున్నాను. స్నేహలత కోసం ఆ చీర కట్టుకోవడం.
పనిమనిషికి వీధిలోనే పిల్లల్ని భజన దగ్గరికి రావద్దని చెప్పమన్నాను. వాళ్లకోసారి చెప్పినా వినరు, అందుకని మంచిబట్టలు ఒక్కోజత తీసి మంచం మీద పెట్టాను. వచ్చేటట్లయితే మొహాలు కడుక్కుని వాటినేసుకుని రమ్మన్నాను.
6 గంటలకు భజన మొదలవుతుంది. కరెక్టుగా 5:50 కి భజనహాలులో అడుగుపెట్టిందామె. సాదరంగా ఆహ్వానించింది సత్యవతక్క ’నాకు రావడానికి వీలుగాక ఆశతో చెప్పి పంపాను’ అని అబద్దం కూడా ఆడింది అక్క.
స్నేహలత వెనక పూజబుట్ట పట్టుకుని నిలబడి వుంది వాళ్ల వంటమనిషి ’బుట్ట అక్కడ పెట్టి నువ్వెళ్లు’ అంది ఆమె.
భజన ముగిసిం తర్వాత ప్రసాదం తీసుకుని ’వస్తానండీ’ అని బయలుదేరిందామె. వాళ్లింటి వరకు వెళ్లి దిగబెట్టడానికి ఆశ తయారైంది.
భజన ముగిసింతర్వాత అందరూ వెళ్లిపోయినా మాగ్రూప్ వాళ్లం అంత తొందరగా కదలం. ఎక్కువైన ప్రసాదాల్ని పంచుకుని తింటూ ఆ రోజు ఏ పాట ఎవరు బాగా పాడారో చర్చించుకుంటూ మళ్లీ ఓ గంటసేపైనా గడపుతాం. అందుకే ఆమెను వదిలిపెట్టి మళ్లీ ఆశ వచ్చింది.
తనను ఆదరంగా స్నేహలత లోపలికి ఆహ్వానించినట్లు చెప్పింది. ఇంకోరోజు వస్తానని తాను వచ్చేసినట్లు చెప్పింది.
వస్తూవస్తూ స్టోర్లో చెక్కరిస్తూన్నారన్న విషయం గుర్తొచ్చి ఆమెకీ విషయం చెప్దామని వెనక్కెళ్లిందట.
స్నేహలత భజన అయిపోయే సమయానికి భజన దగ్గరికి రాలేదని వంటమనిషిని చివాట్లేయడాన్ని చెవులారా విని అది సమయం కాదనుకొని వచ్చేసిందట.
ఆమె తిడ్తుంటే ఆ నడివయసు మనిషి తప్పుచేసినందుకు తలవంచుకుని నోరెత్తకుండా నిలబడినట్లు కూడా చెప్పింది.
పనోల్లను అదుపులో పెట్టాలంటే అంతమాత్రం తిట్లు అప్పుడప్పుడూ పడడంలో తప్పులేదనుకొన్నాం.
ఒకరోజు ఆంజనేయస్వామి గుడినుండి వస్తున్నాం. వాళ్లవంటామె వెదురుబుట్ట చంకలో పెట్టుకుని ఎండిన పేడను ఏరుకుంటూ కన్పించింది.
’ఏమ్మా, ఈడుండావు’ అని ముందే పలకరించింది సత్యవతక్క ’కనకాంబరం చెట్లకు పేడ ఎరువేస్తే బాగుంటుందంటేను’ అంది. ఆ మాటనేటప్పుడు ఆమె నిలబడలేదు. ఆ మొహం పక్కకూడా చూడలేదు. ఆమె నిలబడి చూసినట్లయితే మావాళ్లు ఆమె ద్వారా చాలా సంగతులే రాబట్టే వాళ్లు. ఆ అవకాశాన్ని ఆమె మాకివ్వకుండా తనింకో దారిలో వెళ్లిపోయింది.
’దీని టెక్కు మండిపోను’ అంది సౌమ్య. ’నోరూ వాయీ లేని మనిషిలా వుంది’ అనుకున్నాను నేను.
వినాయకచవితి పండగొచ్చింది. ఆ సాయంకాలం మా అందరిండ్లలో వినాయకులను చూసి, మొక్కి, ప్రతి ఇంట్లోనూ ఐదేసి గుంజిళ్లుతీసి వొస్తున్నాము.ఎన్ని వినాయకులను చూశామో లెక్కకట్టుకుని సరిసంఖ్యలో రావడంతో ఇంకో వినాయకుణ్ణి చూడాలనుకున్నాం.
వెంటనే ఆశ స్నేహలత గారి పేరు చెప్పింది. అప్పటికి ఆమెవచ్చి రెండుమూడు నెలలైనా ’గారు, అండీ’ లతోనే మా స్నేహం ఇంకా కొనసాగుతూవుంది.
అందరం సరే అంటే సరే అనుకున్నాం. వాళ్లింటి వైపు నడిచాం. సందెవేళ కావడంతో తలుపు తీసే వుంది. అయినా పిలవకుండా పోవడం సభ్యతకాదని నిలబడ్దాం. ఉదయం నుంచి పండగపని, పిండి వంటలతో భుక్తాయాసం, మళ్లీ ఇప్పుడు ఇంతదూరం తిరగడం కాళ్లు పీకుతున్నాయని ఒక్కొక్కరమే బయటవున్న అరుగుల మీద కొలువుతీరాం. ఆటైంలో కరెంటు పోయింది కాబోలు.
కాలింగ్ బెల్ కొట్టినా ఎవరూ బయటికి రాలేదు.
కొంచెం గొప్పగా కన్పించే వాళ్లతో స్నేహంకోసం తహతహలాడే మనిషి ఆశ. అలాంటి వాళ్లతో రాసుకొని పూసుకొని తిరుగుతూ అదో గొపాగా ఫీలవుతుంది తను.
ఇప్పుడు గూడా తలుపు కొట్టమంటుంటే ఏం అవసరం లేదని తనకాయింట్లో బాగా చొరవ వున్నదానిలా లోపలికి దూరేసింది ఆశ.
వెళ్లింది నిముషంలోనే వెనక్కి తిరిగొచ్చి గుసగుసగా ’ఉయ్యాల్లో పండుకొని ఎంచక్కా వంటామెతో కాళ్లు పట్టించుకుంటావుందో. చూద్దురుగాని రండి’ అని మమ్మల్ని పిలిచింది.
అలా చెప్పాపెట్టకుండా లోపలికి వెళ్లడం సభ్యతకాదని చెప్పినా దొంగగా కిటికీలోనుంచి తొంగి తొంగి చూశాం.
ఆమె వెనక వరండాలో వేసిన ఉయ్యాల బల్ల మీద గోవిందరాజుల స్వామి ఫోజులో పండుకుని వుంటే ఆ నడివయసు ఆడామె నిల్చొనే వంగి కాళ్లు పడుతూ వుంది.
ఒకచోట గట్టిగా నొక్కిందో, మరేమైందో కాలిని విసిరింది. దాంతో నిల్చున్నావిడ పట్టుదప్పి పడిపోయింది. ఆమె ’అబ్బా’ అన్న అరుపుకు స్నేహలత కళ్లు తెరవడం, మమ్మల్నెక్కడ చూస్తుందోనని మేము పక్కకు తప్పుకోవడం ఒకేసారి జరిగింది.
’ఛీ,ఇక్కడొద్దురండీ’ అని సత్యవతక్క దారి తీయడంతో మేమూ ఆమెను అనుసరించాం.
ఒకరోజు మల్లిక జ్వరంగా వున్న కూతుర్ని తీసుకుని హెల్త్ సెంటరుకి వెళ్లి ఒక సంచలనాత్మకమైన వార్తను మోసుకొచ్చింది.
స్నేహలత వాళ్లవంటామె ఒళ్లుకాలి ఆస్పత్రికి వచ్చిందని ఎక్కువకాలడం వల్ల క్రీం పూసి, ఇంజక్షనిచ్చి గవర్నమెంటు ఆస్పత్రిలో అడ్మిట్ కమ్మని డాక్టరు సలహా ఇచ్చాడని చెప్పింది.
అంతకాలినా ఆమెతోపాటు ఇంట్లో వాళ్లెవరూ రాలేదని, మా కాలనీలో బండిమీద ఇస్త్రీచేసే సంజీవి పెళ్లాం ఓబులమ్మ వెంట బెట్టుకొచ్చిందని చెప్పింది.
ఆమె ఆస్పత్రిలో ఫలానా వార్డులో అడ్మిట్ అయింది అనే విషయం ఓబులమ్మ ద్వారా తెలుసుకున్న లలిత మాకా విషయం చేరవేసింది.
ఆరోజు శుక్రవారం మార్కెట్టుకు మేవంతా తప్పని సరిగా వెళ్లేరోజు. మార్కెట్టు పని కాగానే 12:30కి మాకాలనీకి వెళ్లే బస్సుఎక్కాలి. అప్పటికి 12:20అయింది. అది తప్పితే `1:30 కే బస్సు. ఏమైతే అయిందని ఆస్పత్రికి వెళ్లి ఆమెను చూసి వెళ్దామనుకున్నాం. మాలతక్క, ఝాన్సీ మాత్రం పిల్లలు, భర్త వస్తారని, లేటైతే ఇబ్బంది పడతారని మీరు చూసి రండని వెళ్లిపోయారు.
మేము రెండు ఆటోలలో ఆస్పత్రిలో అడుగుపెట్టాం. ఒళ్లుకాలిన మనిషి అని అడిగి ఏ వార్డులో వుందో తెలుసుకున్నాం.
మేము వెళ్లగానే కనపడిన దృశ్యాన్ని చూసి అవాక్కయ్యాం. మంచం మీద ఆ నడివయసు మనిషి పడుకోనుంది. ఒకపక్క బుగ్గలు, కనురెప్పలు, మెడ, భుజం అంతా కాలిన బొబ్బలు, మంట లేకుండా వుండడానికి పూసిన క్రీముతో వికృతంగా వుంది.
మంచంమీద స్నేహలత భర్త కూర్చుని రసమన్నాన్ని స్పూన్ తో తినిపించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు. ఆమె నోరు తెరవలేక నానా అవస్థలు పడుతూ చేత్తోనే వద్దని వారిస్తావుంది.
’ఈ ఒక్కసారి మెల్లగా నోరు తెరువమ్మా’ అని బతిమాలుతున్నాడాయన. ’పనిమనిషి పైన ఎంత దయాగుణం ఈయనకి’ అనుకున్నాం.
మేం ఆమెను చూడ్డానికి వచ్చామని తెలిసి ఆయన క్యారియరు అక్కడ ఉన్న ఐరన్ రాడ్ మీద పెట్టి బయటికి వెళ్లిపోయాడు.
పొరబాటున కాగిన నూనె మింద పడిపోయిందని చెప్పిందామె. ఎక్కువ మాట్లాడించి ఇబ్బంది పెట్టడం ఇష్టంలేక, వూరికే నిలబడడం కూడా కష్టమనిపించి ఐదునిముషాలుండి వచ్చేశాం.
మేము బయటికి రావడం చూసి బయటవేపచెట్టు కింద నిలబడిన ఆయన లోపలికి వెళ్లిపోయారు.
ఒక పదడుగుల దూరంలో ఓబులమ్మ క్యారీరు కడుగుతూ మమ్మల్ని చూసి పరుగెత్తుకొచ్చింది. సారు భోజనం తెస్తే పెద్దోళ్ల ముందరెందుకని బయట తిన్నానంది.
’ఇంతకూ కాగిన నూనె ఎట్లా అంతగా మింద బోసుకునిందట. అదీ మొహంపైన’అడిగింది సత్యవతక్క.
’మీకా మహాతల్లి అట్లని జెప్పిందా? ఆమె జెప్పినా ఇనేవాళ్లకన్నా వుండొద్దమ్మా’ అనింది. అది మా తెలివి తక్కువ తనాన్ని ఎద్దేవా చేస్తున్నట్లపించింది.
’ఎవరో అయ్యగారి స్నేహితులొస్తారని వడలు సెయమనిందంట. ఈయమ్మ గారెలన్నీ సేశాక స్నేహలతమ్మ ఎలావుందో సూస్తామని తెచ్చి పెట్టమందట. ఈమె తీసుకెళ్లి ఇచ్చి ఇంకో వాయి గారెలు నూనెలో ఉడుకుతున్నాయని వంటింట్లోకి పరిగెత్తొంచిందట. ఆయమ్మ గారెనోట్లో పెట్టుకుని బొత్తిగా వుప్పులేదని, పిండిలో వుప్పు కలపమని చెప్పడానికి వంటింట్లోకొచ్చింది.
అప్పటికే పిండిమొత్తం అయిపోయింది. ఉప్పెయకుండా గారెలు చేస్తే ఎవరు తింటారని ఆయమ్మకు కోపమొచ్చి ’ముందే రుచి చూడమని ఇవ్వొద్దా’ అని గదమాయించిందట.
’ఇప్పుడడిగిందానివి ముందే నువ్వెందు కడగలేదు’ అనిందట ఈయమ్మ. అంతే ఆయమ్మకు కోపమొచ్చి ’ నూనె బాణలెత్తి ఈయమ్మ మిందికి ఇసిరిందట. ఈయమ్మ తప్పుకోబట్టి సరిపోయింది. లేకుంటే మొత్తం నూనె మొగం మింద బడేది. గుడ్డిలో మెల్లమాదిరిగా కొంచెం కాలింది’ చెప్పుకుంటూ వొస్తోంది ఓబులమ్మ.
’ఆయమ్మకెవరూ దిక్కులేదా?’ అడిగింది మల్లిక. ఇంతకాలినా వాళ్లవాళ్లెవరూ రాలేదని అడిగిన ప్రశ్న.
’ఎందుకు లేరూ. అయ్య ఆయమ్మ కొడుకే కదా! కూతుర్లు లేరు. పెద్ద కొడుకు, కోడలు బాగానే సూసుకుంటారట. వాళ్లు గుంటూరు దగ్గర పల్లెలో వుంటారు. కానీ ఈయమ్మకు సేసిపెట్టేవోళ్లు లేరని ఆయమ్మని పంపించదు.’- ఓబులమ్మ మాట ఎవరి చెవికీ ఎక్కడం లేదు.
స్నేహలతకు ఆవిడ అత్తా. వంటమనిషి కాదా! ఈ నిజాన్ని ఎవరం జీర్ణం చేసుకోలేక పోతున్నాం.
’ఆయమ్మ సూసే పోకడను బట్టి అందరూ ఆ తల్లిని పనిమనిషనే అనుకొంటారు. కానీ నోట్లో నాలుక లేని ఆ మహాతల్లి నాతో మాత్రం గుడ్డలిస్త్రీకీయడానికొచ్చినపుడు కష్టాలూ నష్టాలూ సెప్పుకోని కన్నీళ్లు బెట్టుకుంటుంది. ఏం జేస్తాం కలికాలమమ్మయ్యా.’ అని నిట్టూర్చింది ఓబులమ్మ.
మంచం మీద కూర్చొని తల్లిని తినమని వేడుకొంటున్న ఆ బ్యాంకాఫీసరు భార్య చేతిలో కీలుబొమ్మా లేక వాళ్లమ్మ మాదిరే నోరూవాయీ లేక సర్దుకు పోతున్న మనిషా. మా కందరికీ ఆయన మెతకతనమే ఇన్ని అనర్ధాలకు కారణమనిపించింది.
’దాని సంసారం కూలిపోను ఈ ఎత్తుబారం ఆశ దానితోక బట్టుకోని. తిరగాలని ఎంత పరుగులు దీసిందో’ అంది సౌమ్య.
’నాకేం తెలుసు. మీరందరూ కూడా ఆమె గొప్పతనాన్ని మెచ్చుకున్నోళ్లే కదా!’ అంది అమాయకంగా ఆశ.
’మంచి కళాపోసనున్న మనిషికదా!’ అంది ఎగతాళిగా సత్యవతక్కవైపు చూస్తూ ఇంద్రాణి. మా అందరి దృష్టిలో ఒకప్పుడు ఎంతో సంస్కారమున్న మనిషి అన్పించిన స్నేహలతాదేవి ఒక పిచ్చికుక్కలాగా మారిపోయింది.
అత్త ఆరళ్లను చూశాం. కానీ కోడలి కొలుపుల్ని చూడ్దం ఇదే మొదటిసారి.
అత్తనొక పనిమనిషిలాగా వాడుకోవడమే గాక, కేవలం ఒక మనిషిగా కూడా చూడని స్నేహలతాదేవిని తలోమాటా ఈనాటికీ నీచంగా అంటూనే వుంటాం.
సంస్కారం అన్నది ఇంటిని పొందిగ్గా, కళాత్మకంగా అమర్చుకోవడంలోనే వుండదని, మనసును మలుచుకోవడంలో వుంటుందని తెలిసినప్పటి నుంచి మేం కట్టే చీరల విషయంలోను, జిడ్డుకారే మొహాలతో కనబడే పిల్లల విషయంలోనూ కించపరచడం మానేసి చాలా కాలమైంది.
----------------------------------------------------------
రచన - మహాసముద్రం దేవకి, 
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Monday, May 20, 2019

చాంద్ర సౌర మాసములు మరియు తారతమ్య నివారణ - 2


చాంద్ర సౌర మాసములు మరియు తారతమ్య నివారణ - 2




సాహితీమిత్రులారా!


నిన్నటి తరువాయి.............

అధిమాసము

సౌరమాసము కన్నా చాంద్రమాసము చిన్నది. అందువలన సూర్యుని సంక్రాంతికి మరియు అమావాస్యకు మధ్య ఎడము ప్రతీనెల పెరుగుతూ ఉంటుంది. ఈ ఎడము 32 నెలల 16 రోజులకు ఒకసారి ఒక చాంద్రమాసమునకు సమానమవుతుంది. అనగ ఇన్ని రోజులకు సంక్రాంతి మరియు అమావాస్య మధ్య అంతరము ఒక నెలకు సమానముగా ఉంటుందన్నమాట. ఈ అంతరమును పరిగణనలోకి తీసుకొనకపోతే చాంద్రమాసము ప్రతి 32 నెలలకు ఒక్కొక్క సౌరమాసమును అధికమిస్తూ వెళుతుంది. అలా సౌరమానము ప్రకారము వచ్చె చైత్రాది మాసములు మరియు చాంద్రమానము ప్రకారము వచ్చే చైత్రాదిమాసములు వేరు వేరు సమయములలో వస్తాయి.

దాని వలన వచ్చే ఇబ్బంది ఏమిటి?

ఇబ్బంది ఉంది. ఈ చైత్రాదిమాసముల ఏర్పాటు కపోలకల్పితము కాదు. అది ఒక లోకాచారముగా (convention) గా ఏర్పడినది కూడా కాదు. మన ఊహలకందని సృష్టి రహస్యముతో దానికి అవినాభావ సంబంధమున్నది. ఊహాతీత సృష్టిలో ఏ ఘటననూ నియంత్రించే శక్తి మనకు లేదు. కాబట్టి దానిని అనుసరిస్తూ అనుకోని ఘటనల ప్రతికూల ప్రభావమును తప్పించుకొనుటకు మరియు అనుకూల ప్రభావమును పూర్తిగా వినియోగించుకొనుటకు ఈ ఏర్పాటు చేయబడినది.

అది ఎలా?

సూర్యుడు మీనములో నున్నప్పుడు వచ్చే పూర్ణిమకు చందృడు చిత్ర లేక స్వాతీ  నక్షత్రమునందుండును[1]. అలా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే అది చైత్రమాసమవుతుంది. ఇదే సమయములో వసంత ఋతువు ప్రారంభమవుతుంది. ప్రకృతిలో కొత్తదనము ప్రారంభమవుతుంది. మోడువారిన చెట్లు మరియు మొక్కలు చిగురించడము మొదలవుతుంది. అంతవరకు జాడ కనబడని కోకిల కుహుకుహులు, శిశిరములో నిస్త్రాణగా మారిన మన శరీరములలో తెలియని కొత్త ఉత్సాహము, జీవితములో కొత్త ఆశలు చిగురించడము ఈ వసంతముతో ప్రారంభమవుతుంది. నైరాశ్యము అలముకున్న జీవితములలో నూతనోత్సాహమును నింపగలిగిన శక్తి ఈ కాలపు వేకువ ఝాముకుంటుంది[2].

ఉదాహరణకు -

సూర్యుని మీనప్రవేశము మరియు పూర్ణిమనాడు చందృడున్న నక్షత్రమును పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా చందృని ప్రతి మాసమునకు పేరు పెడుతూ ఎదరికి వెళుతున్నాము అని ఊహించుకుందాము. ఫాల్గునమాసము పూర్తి అయ్యే సరికి ముందు చెప్పిన 32 మాసముల కాలము వచ్చింది అని అనుకుందాము. అపుడు వచ్చిన నెలకు చైత్రము అని పేరు పెట్టాము. ఈ నెల పూర్తి అయ్యింది కానీ సూర్యుడు మీనరాశిలో ప్రవంశించలేదు. అంతే కాదు ఈ నెలలో వచ్చిన పూర్ణిమకు చిత్రాస్వాతులయందు చందృడు లేడు. కానీ మనము దీనిని చైత్రము అని పేరు పెట్టాము.

దాని తరువాత వచ్చిన నెల వైశాఖమయ్యింది. కానీ పూర్ణిమనాడు చిత్రాస్వాతులలో ఒకదానిలో చందృడున్నాడు. దాని తరువాత జ్యేష్ఠమాసము వచ్చింది. దీనితోపాటు గ్రీష్మ ఋతువు ప్రారంభమవ్వాలి. జ్యేష్ఠం కాష్ఠంలా కాలుతుంది. అంటే కాలుతున్న కఱ్ఱ దగ్గర కూర్చున్నట్లు ఎండ ఉంటుంది. కానీ సూర్యుడు వృషభ రాశిలో ప్రవేశించలేదు. అందువలన గ్రీష్మము ప్రారంభము కాలేదు. తరువాతి నెల ఆషాఢము. మనము చెప్పుకున్నట్లు ఏ పూర్ణిమకూ  ఆ నెలకు సంబంధించిన నక్షత్రము రావట్లేదు. శ్రావణ-భాద్రపదములు వర్ష ఋతువు ప్రారంభమవుతుంది. కానీ మనము కొత్తాగా మొదలుపెట్టిన లెక్క ప్రకారము ఈ రెండు మాసములు ముందే వచ్చాయి.

[1] .      కార్తిక్యాదిషు సంయోగే కృత్తికాది ద్వయం ద్వయమ్।   అన్య్యోపాన్త్యౌ పంచమశ్చ త్రిధా మాసత్రయం స్మృతమ్।। సూర్యసిద్ధాంతము

[2] .      ఉత్ఫుల్లనవమల్లికాపరిమలభ్రాన్తభ్రమద్భామరే రే పన్థాః కథమవ్యథాని భవతాం చేతాంసి చైత్రోత్సవే।

            మన్దాన్దోలితచూతనూతనఘనస్ఫారత్స్ఫురత్పల్లవైరుద్వేలన్నవవల్లరీష్వితి లపన్త్యుచ్చైః కలం కోకిలాః।। సిద్ధాంతశిరోమణి

ఇలా వసంతము, గ్రీష్మము, వర్ష, శరత్, హేమంతము, శిశిరము వాని వాని మాసములలో కాక ఒక నెల ఆలస్యముగా ప్రారంభమయ్యాయి. సమయము గడిచింది. మరల 32 మాసములు పూర్తయ్యాయి. ఈ సారి ఈ ఋతువులు ఇంకో నెల వెనక్కు వచ్చాయి. అంటే మనము లెక్క పెట్టే ఋతువులు మరియు ప్రకృతిలో వాని స్వభావసిద్ధమయిన కాలమునకు రెండు నెలల తేడా వచ్చింది. కొంతకాలమునకు మనము చెప్పుకునే వసంత ఋతువులో వానలు పడడము మొదలయితే ఒకానొక సమయము వచ్చేసరికి చలి పుట్టించవలసిన హేమంతములో రోల్లు బద్దలయ్యే ఎండలు వచ్చాయి.

అంటే..?

అంటే మనము ప్రకృతి నుండి విడిపోయాము. ప్రకృతి దాని దారిలో పోతోంది మనము మన దారిలో పోతున్నాము.

దాని వలన మనకు నష్టమేమిటి?

వసంత ఋతువు ప్రారంభము అయ్యింది. నవరసాలు కలిపిన ఉగాది పచ్చడిని ఆస్వాదిస్తాము. దాని లోని ఔషధ గుణములు ఎవరికీ వివరించి చెప్పక్కరలేదు. ఇది ఒక సంప్రదాయముగా భావిద్దాము. ఆ సంప్రదాయమును పాటించాలంటే మనము మామిడి, వేప మరియు చింత చెట్లు, చెఱుకు తోటలు, అఱటి వనములు పెంచ వలసినదే. లేదా వాని పెంపకమును ప్రోత్సహించవలసినదే. శ్రీరామనవమికి బెల్లపు పానకము అందులో మిరియాలు.  అలాగే అక్ష తదియ, శ్రావణపున్నమి, వినాయకచవితి, రథసప్తమి, మహాళయము, శరన్నవరాత్రులు, దీపావళి, కార్తీక పున్నమి, భోగి, మకర సంక్రాంతి, మహా శివరాత్రి, వసంతోత్సవము, హోళీ పండుగలు. ఈ పండుగలన్నీ ప్రకృతితో ప్రత్యక్ష సంబంధమున్నవి. వీనిలో దేనినీ మనము ఊహించి చెయ్యలేము.

మనకు వచ్చే నష్టము

మనము ఊహించిన కొత్త పద్ధతితో మనము వాడుకునే ఋతువులు మరియు మనము ఎదురుగా చూస్తున్న ప్రకృతి వేరు వేరుగా కనిపించడము మొదలయ్యింది. మనము అనుకున్న కాలములో ఆయా వస్తువులు దొరకనందున క్రమముగా సంప్రదాయము కనుమరుగయ్యింది. సంప్రదాయము ముసుగులో మనము కాపాడుకుంటూ వచ్చిన మన ఆరోగ్యము మరియు ప్రకృతి యొక్క ఆరోగ్యము కూడా క్షీణించడము మొదలయ్యింది.

మన ఊహలకు అతీతమయిన ప్రకృతి ఇపుడు అంచనా వేయలేని స్థాయికి వెళ్లి పోయింది. ప్రకృతిలో మార్పుతో మనలో వచ్చే మార్పులను ముందే ఊహించగలిగే అవకాశము చేజారినది. ప్రకృతితో ఉన్న అవినాభావ సంబంధమును మనకు గుర్తు చేసి ప్రకృతికి అనుకూలముగా మనను నడిపే సంస్కారములు కనుమరుగయ్యాయి.

ఫలితంగా...

1.      పంచదార మరియు బెల్లము బదులు తీపి లేని తీపి వాడుతున్నాము.(Sugar free sugar).  చక్కెర కర్మాగారములు మూత పడ్డాయి. పంచదార మరియు బెల్లము ఎలా ఉంటాయో మనకు తెలియదు. చెఱుకుగడ అనే పదము మెల్లగా వాడుకలో నుండి మాయమవుతుంది. తీపి తినకపోయినా తీపిరోగము పిల్లా పెద్దా అందరినీ వరిస్తుంది.

2.      అశోక వృక్షమునకు పూలు వసంత ఋతువులో పూస్తాయి. అవి ఎఱుపు పసుపు రంగుల మిశ్రమములో ఉంటాయి. ఇవి వసంత ఋతువులో మాత్రమే కనబడతాయి. మనము చూడని ఆ వృక్షమును మనము గమనించేదెలా? ఇప్పటికే కనుమరుగయిన ఈ వృక్షము ఇంక అంతరిస్తుంది.

3.      పారిజాతము, అర్కపత్రము, కపిత్థము(వెలగ), జంబూకము(నెఱేడు), అశ్వత్థము, బిల్వము, పలాశ (మోదుగ) ఇలా వందలాది ఔషధగుణములున్న వేలాది వృక్ష సంపదతో ముడి పడి ఉన్న మన సంస్కృతి కనుమరుగవుతుంది.

4.      అతి ఔషధయుక్తమైనది నూపురమున్న మన దేశపు ఆవు. మన చుట్టు పక్కల అది సంచరిస్తే చాలు మనము ఆరోగ్యముతో ఉంటాము. మన సంప్రదాయములతో మనకు దూరము పెరిగే కొద్దీ దాని విలువ మన దృష్టిలో తగ్గడము ప్రారంభిస్తుంది.

5.      ఆరోగ్యకరములైన వృక్షసంపద పశుసంపద నశిస్తుంది. వాతానుకూల గృహములలో నివశించే కొత్త సంస్కృతి మనను నిస్తేజులను చేస్తుంది. పూజలు నిరర్థకములుగా కనిపిస్తాయి. వేకువ ఝామునే నిద్ర లేవాలన్న వాదన తర్క హీనము (illogical) గా కనిపిస్తుంది.

6.      అతి సున్నితముగా తయారయిన మన శరీరమును మరియు వాతావరణమును వరించడానికి ఎయిడ్స్, ఫ్లూ, మస్తిష్క జ్వరము, చికిత్సలేని MND వంటి భయానక రోగములు సిద్ధమవుతాయి.

7.      మట్టి వాసన మనకు పడదు. పూలు పూయని ప్లాస్టిక్ మొక్కలు ఇంటి చుట్టు నయనానందమును కలిగిస్తే నయనానందముతో బాటు సర్వతోభివృద్ధికి తోడ్పడే వృక్షసంపద ఉద్యానవనములలో సహితము కనుమరుగవుతుంది.

ఇలా వర్ణించడము ప్రారంభిస్తే దీనికి అంతమే ఉండదు.

మరి మన దగ్గర ఈ సమస్యలకు సమాధానము?

మన వ్యవహారములో వసంతాది ఋతువులు, మన ప్రకృతిలో ఆ ఋతువుల లక్షణములు ఒకేసారి కనిపించేలా ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. అపుడు ప్రకృతికి అనుకూలముగా చెప్పబడిన పండుగలు

ఆయా సమయములోనే వస్తాయి. ఏకాదశి ఉపవాసములు, పండుగల పిండివంటలు, సంక్రాంతులలో నదీస్నానము, నదులు మరియు పశువులకు పూజలు కాలానుగుణంగా ఆచరించాలి.

సూర్యుని సంక్రాంతి మరియు చందృని తిథులతో ఉమ్మడిగా వచ్చే ఈ మాసములు మరియు ఋతువులు, వాని విశేషతను బట్టి మనము అనుసరించే సంప్రదాయములు మన సర్వతోబ్వృద్ధికి ఏర్పాటు చేయబడినవి. ఇందులోని ఏ అంశమూ కల్పితము కాకపోవడము మరియు విజ్ఞానయుతము కావడము ఆశ్చర్యంగా ఉంది కదా?

అందువలనే అధిమాసము..

అందువలనే ప్రకృతితో సమానముగా మన కాలమును పరిరక్షించుకోవడానికి మధ్య మధ్యలో అధికముగా వచ్చే మాసమును అధికమాసమని పేరు పెట్టారు. దీనినే మలమాసము మరియు శూన్యమాసమని అని కూడా అంటారు. మాస గణనలో దానికి స్థానము లేకపోవడము మరియు ఫలితములో అది శూన్యము అవడమువలన దానికి ఆ పేరు వచ్చినది.

దానిని గుర్తించడమెలా?

చాలా సులభము. ఒక అమావాస్యనుండి మరియొక అమావాస్య వరకు గల సమయమును చాంద్రమాసము అంటాము. ఈ కాలపరిధిలో సూర్యుడు రాశి మారతాడు. అలా రాశి మారడాన్ని మనము సంక్రాంతి అంటాము. ఈ కాలపరిధిలో సూర్యుడు కనుక రాశి మారకపోతే అది అధిమాసమని లెక్క. అనగా ఏ చాంద్రమాసములో అయితే సూర్యుని సంక్రాంతి ఉండదో దానికి అధిమాసమని పేరు.

క్షయమాసము

క్షయమాసము కూడ ఇదే విధముగా ఏర్పడుతుంది. ఒకే చాంద్రమాసములో రెండు సూర్యసంక్రాంతులు వస్తే దానిని క్షయమాసము అంటాము. ఇది చాలా అరుదుగా వస్తుంది. ఇది 141 సంవత్సరములకు వస్తుంది. ఒకొక్కసారి ఇది వచ్చిల తరువాత 19 సంవత్సరములకే వచ్చు అవకాశమున్నది. కానీ ఇలా రావడము చాలా అరుదుగా ఉంటుంది.

ప్రస్తుత ఉగాది

బ్రహ్మగారి మొత్తము వయస్సు 100 సంవత్సరములు.

    ప్రస్తుతము ఆయన వయస్సు సగము అయిపోయింది.

మిగిలిన సగములో ఇప్పుడు మొట్టమొదటి కల్పము నడుస్తున్నది.

  ఈ కల్పములో ఆరుగురు మనువుల కాలము ముగిసినది. ప్రస్తుతము ఏడవవాడయిన వైవస్వతమనువు సమయము నడుస్తున్నది.

 వైవస్వతమనువులో 27 మహాయుగములు గడచిపోయినవి. ప్రస్తుతము 28వ మహాయుగములో కృత, త్రేతా ద్వాపర యుగములు ముగిసినవి. కలియుగము నడుస్తున్నది.

     కలియుగములో మనము ఈ మార్చినెలలో చేసుకునే ఉగాదినాటికి 5111 సౌరవర్షములు పూర్తవుతాయి. అనగ 5112వ సంవత్సరము ప్రారంభమవుతుంది. ప్రభవ నుండి లెక్కపెట్టే మనకు ఇది వికృతనామ సంవత్సరమయితే ఉత్తరభారతదేశమునందలి బార్హస్పత్యమానమును అనుసరించే వారికి ఇది శోభనకృత్ అను వర్షము.
-------------------------------------------------------
రచన - డా. పిడపర్తి వె.భా.సుబ్రహ్మణ్యం, 
పిడపర్తి పూర్ణసుందరరావు,
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Sunday, May 19, 2019

చాంద్ర సౌర మాసములు మరియు తారతమ్య నివారణ - 1


చాంద్ర సౌర మాసములు మరియు తారతమ్య నివారణ - 1


సాహితీమిత్రులారా!



చాంద్రమాసము
సూర్యుడు ప్రతిరోజూ ఒక అంశ (డిగ్రీ), చంద్రుడు 13 అంశలు ముందుకు నడుస్తారు. (సూర్యుడు నడుస్తాడా? ఈ ప్రశ్నకు మనము సమాధానము తదుపరి భాగములో చర్చిద్దాము. అదే విధముగ వాని స్పష్టగతి కూడా రాబోవు సంచికలలో చర్చిద్దాము) అనగ వారిద్దరి మధ్య అంతరము 12 అంశలన్నమాట. ఈ అంతరము ప్రతిరోజూ 12 యొక్క గుణకములలో పెరుగుతుంది. ఈ పన్నెండు అంశల అంతరమునకు తిథి అని పేరు. మొదటి రోజు 12 అంశలున్న ఈ అంతరము రెండవరోజు 24, మూడవరోజు 36 ఇలా పెరుగుతుంది. 0 నుండి 12 అంశలవరకూ పాడ్యమి, 13 నుండి 24 వరకు విదియ ఈ విధముగ జరుగుతూ వారిద్దరి మధ్య అంతరము 180 అంశలు రాగానే పూర్ణిమ తిథి ముగుస్తుంది.  మరల అక్కడనుండి ప్రతి 12 అంశలకూ కృష్ణపక్షముయొక్క పాడ్యమి విదియ మొదలగు తిథులు నడుస్తూ 360 అంశలు పూర్తి కాగానే అమావాస్య అవుతుంది. సూర్యచంద్రులు ఒక చోట కలిసి ఉంటే అది అమావాస్య అన్నమాట.(దర్శః సూర్యేందు సంగమః, సూర్యచందృల సంగమమును దర్శము అంటారు. దర్శః అనగ అమావాస్య అని అర్థము. ఇలా 30 తిథులు పూర్తి కాగానే ఒక చాంద్రమాసము పూర్తి అవుతుంది.

సౌరమాసము

సూర్యుడు ప్రతిరోజూ ఒక అంశ నడుస్తాడు అని తెలుసుకున్నాము కదా. ఆ విధముగా ప్రయాణిస్తూ సూర్యుడు 360 అంశలు కలిగిన రాశిచక్రమును 360 రోజులలో పూర్తి చేస్తాడు. ఈ కాలమే ఒక సౌరవర్షము. రాశి చక్రములో 12 రాశులు ఉంటాయి. రాశిలో సూర్యుడు ప్రవేశించడాన్ని సంక్రమణము అంటాము. ఒక సంక్రాంతి నుండి దాని తరువాతి సంక్రాంతి వరకూ గల కాలము ఒక సౌరమాసముగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రతీ సంక్రాంతికీ ఒక విశేషత ఉంది. ప్రతీ సంక్రాంతీ పండుగే. అలా దానిని జీవితముతో ముడిపెట్టుటకు గల కారణము కాలగణనలో దాని గణన నిరంతరము కొనసాగునట్లు చేయుటయే. ఇది ఒకటీ కారణము అని చెప్పలేము. ఇది కూడా కారణము. దానికి వేరేమైనా వైజ్ఞానిక కారణములున్న మనము వానిని రాబోవు కాలములో చర్చించుకుందాము.

తారతమ్యము  దాని నివారణ

          13 అంశల వేగముతో పోవు చందృడు రాశి చక్రమును 28 నుండి 29 రోజుల అవధిలో పూర్తిచేస్తుంటే సూర్యుడు ఒక రాశిని 29 నుండి 30 రోజులలో పూర్తి చేస్తున్నాడు. చంద్రుడు రాశి చక్రమును పూర్తి చేయడానికి మరియు సూర్యుడు ఒక రాశిని పూర్తి చేయడానికి గల కాలములో కొంచము అంతరము ఉన్నది. ఈ పూర్తిచేయు కాలములే చాంద్ర సౌరమాసములు. కానీ రెండింటిలో ప్రతి నెల వచ్చు ఆ చిన్న అంతరమే కాలక్రమములో ఒక చందృని నెలకు సమానమైపోతుంది. దానిని అదే విధముగా వదిలేస్తే వారిద్దరి మధ్య ఈ అంతరము పెద్దదై ఈ గణనకు ఒక పొంతన లేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఈ పరిస్థితి వల్ల కాలగణన అర్థములేనిదై పోతుంది.( అదెలా?)

          ఈ రెండింటిలో తారతమ్యము లేకుండా పొంతన కలిగిస్తే కాలవ్యవస్థ చెక్కుచెదరకుండా ఉండగలుగుతుంది. ఆ కారణముగా దీనికి ఒక పద్ధతిని అవలంబించారు. ప్రతీ చాంద్రమాసములో ఒక సంక్రాంతి ఉండాలి అప్పుడే అది ఒక నెలగా పరిగణించబడుతుంది అని. అది మేషరాశితో ప్రారంభమవుతుంది. అనగ ఏ చందృని మాసములో సూర్యుడు మేషరాశిలో ప్రవేశిస్తాడో ఆ మాసమునకు చైత్రమాసమని పేరు. ఇలా మొత్తము 12 రాశుల ప్రవేశముతో 12 చాంద్రమాసములు ఏర్పడతాయి. అంతే కాకుండా ఈ చాంద్రమాసములను గుర్తించడానికి రెండవ మార్గమును కూడా కనుగున్నారు. మాసములకు చైత్రము, వైశాఖము మొదలగు పేర్లను నక్షత్రములను బట్టి పెట్టారు. అనగ చైత్రమాసము యొక్క పూర్ణిమ నాడు చంద్రుడు చిత్రా నక్షత్రమునందు కానీ దానికి ముందు వెనుక గల నక్షత్రములో గానీ ఉంటాడు. ఇదే విధముగా వైశాఖపూర్ణిమనాడు విశాఖ నక్షత్రమునందు, జ్యేష్ఠమాసము నందు జ్యేష్ఠా నక్షత్రమునందు ఉంటాడు, ఇదే విధముగా మిగిలిన మాసములకు తెలియవలెను.

          అనగా మనము ఒక మాసమును రెండు మూడు ఖగోళీయ దృశ్యములను ఆధారముగ చేసుకొని గుర్తించగలము మరియు నిర్థారించగలము కూడ. సూర్యచంద్రుల మాసప్రమాణములలో చిన్న అంతరము పెరిగి పెరిగి కొన్నాళ్లకు పెద్దదవుతుంది. అలా పెద్దదైన దాని ప్రమాణము ఒక చాంద్రమాసముతో సమానముగా ఎదుగుతుంది. అలా ఏదిగిన ఆ మాసములో సూర్యుని సంక్రమణము ఉండదు. ఆనగా ఆ చాంద్రమాసములో సూర్యుడు ఒకరాశినుండి వేరు రాశికి మారడని అర్థము. కానీ మనము సూర్యుని సంక్రాంతి లేనిదే దానిని మాసముగా ఒప్పుకొనుట కుదరదని ఇంతకు ముందే తెలుసుకున్నాము. మరి ఆ మాస గణనలోకి రాని ఈ మాసము ఏమవుతుంది? అదే సూర్యుడు ఒకే చాంద్రమాసములో రెండు రాశులు మారితే ఏమవుతుంది?
-------------------------------------------------------
రచన - డా. పిడపర్తి వె.భా.సుబ్రహ్మణ్యం, 
పిడపర్తి పూర్ణసుందరరావు,
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Saturday, May 18, 2019

వాచోపన్యాసం


వాచోపన్యాసం 




సాహితీమిత్రులారా !


"యతోవాచో నివర్తంతే అప్రాప్య మనసా సహ" - ఉపనిషత్తుల్లోని ఉవాచ

వాచీ.
గడియారం.
ఘటీయంత్రం.
తోయయంత్రం.

వాచీతో ఉన్నదొక పేచీ. వాచీ ఒక సవ్యసాచి. పెద్దముల్లు పెద్దన్న ధర్మన్న. నింపాదిగా నిదాననంగా కాలధర్మం తప్పకుండా పనిచేయిస్తాడు పెద్దన్న. చిన్నముల్లు అర్జునుడితో సమానమే. కాలం అనే భయంకరమైన అక్షయవీరుడికి, ఇంకో అక్షయవీరుడేగా కావలసింది? సరిజోదు లేకపోతే కాలం భూతం మింగెయ్యదూ? చిన్నముల్లు ఆపటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. చాలాసార్లు విఫలమైనా ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటుంది.

దేశానికో వాచీ. భూమ్మీద నిలబడి తూర్పు వెళ్ళే రైలెక్కితే మారే ప్రతిదేశానికి ఒకో విధమైన కాలం, దానికొక వాచీ. భూమ్మీద నిలబడి పడమర వెళ్ళే రైలెక్కితే మారే ప్రతిదేశానికి ఒకో విధమైన కాలం, దానికొక వాచీ. దిశకో వాచీ. దేశం లాగే దిశకో వాచీ. దిసమొలకో వాచీ. దీని గురించి చెప్పనే అక్ఖరలా.

చిన్నప్పుడు వాచీ. పెద్దవుతూ వాచీ. పెద్దయ్యాక వాచీ. చిన్నప్పటి వాచీ - అపురూపం. చూసుకున్నదే చూసుకుని అబ్బో అని మురిసిపొయ్యే కాలం. అక్కడా కాలమే విచిత్రంగా! పెద్దవుతూ వాచీ - ఒక రూపం. ఓ సారి చూసుకున్నాక, స్నేహితులకు చూపించాక వదిలేసే కాలం. అబ్బో అబ్బో ధాటి కాస్త తగ్గి పడుండే కాలం. అక్కడా కాలమే విచిత్రంగా! యవ్వనంలో వాచీ - ఒక పం పం. షోకిల్లా కాలం. పిల్లకు చూపించుకొని జబర్దస్తుగా ఫీలైపోయే కాలం. మగ స్నేహితులకు చూపించుకోటం నామోషీ అయిపోయే కాలం. అక్కడా కాలమే విచిత్రంగా! యవ్వనమైపోయాక వాచీ. కాంఫిడెన్సు కాలం. బోష్టింగు కాలం. పొగరుబోతు కాలం. బడాయి కాలం. ఎంత డబ్బు ఉంటే అంత పెద్దవాచి కాలం.

వాచీ లేకపోతే మనం లేము. అంతే, మరో మాట లేదు. ఎందుకా? పెళ్ళాం దగ్గరికెప్పుడెళ్ళిపోదామా అని చూస్కోటానికి కావల్సింది వాచీనే! లేకపోతే ముద్దులు మురిపాలు దక్కనిదీ మనకే! ఆఫీసు నుంచి బయటపడేదెప్పుడూ అని చూస్కోటానికి కావల్సింది వాచీనే! లేకపోతే బాసుగారి తొత్తులమైపోయేదీ మనమే! పరీక్షలు రాయాలంటే కావల్సింది వాచీనే! లేకపోతే ఫెయిలైపోయేది మనమే! పోటీల్లో చూసుకోవాల్సింది వాచీనే! లేకపోతే అందరికన్నా ఆఖరుగా నిలబడేది మనమే! పాటల్లో చూసుకోవాల్సింది వాచీనే! లేకపోతే రెండోసారి మన పాట మనమే వినుకోవాలి. వంటల్లో చూసుకోవాల్సింది వాచీనే! లేకపోతే మాడి మసైపోయిన పదార్థాలు తినాల్సింది మనమే!

ఇహ ఎక్కడ పెట్టుకోవాలన్నా అక్కడ ఇమిడిపొయ్యేది వాచీనే. జేబులో వాచీ! జుబ్బా జేబులో పెట్టుకుని ఊరకే బయటకు తీసి చూసుకునే కాలం. పైన ఒక బొడిపె ఉండి నొక్కుతే తెరుచుకుని ముల్లుల్ని చూపించేది. పెండ్యులం వాచీ! అటు నుంచి ఇటు ఉయ్యాల ఊగుతూ కళ్ళు బైర్లు కమ్మించేది. వర్తమాన వశీకరణం దీన్నుంచే పుట్టిందని ప్రతీతి. నిలువుస్తంభం వాచీ! ఊళ్ళో పనికిమాలిన పోకిరీలంతా ఆ స్తంభం చుట్టూ చేరి రచ్చబండ చేసే కాలం. ఆ వాచీ ఎన్నో ఊసుపోక కబుర్లకీ, గాలి కబుర్లకు నిలువు సాక్ష్యం. గోడ వాచీ! ఎటు తిరిగినా నిన్నే చూస్తూ ఉండే వాచీ. నీ ప్రతి అడుగును శాసించ గలిగింది ఈ వాచీనే!

ఇలా రకరకాలు. ఇంకా ఎన్నో ఉన్నయ్. చిత్రచిత్రాలు. చిత్రవిచిత్రాలు. ఎడమ చేతి వాచీ! కుడి చేతీ వాచీ! ఎడమ చెయ్యి వాచీ కోమలమైన వాచీ. అందుకే ఆడవాళ్ళు ఎక్కువగా పెట్టుకుంటారు. కుడి చెయ్యి వాచీ కర్కశమైన వాచీ. అందుకే మగవాళ్ళు తక్కువగా పెట్టుకుంటారు. వాళ్ళు కూడా పాపం నాజూగ్గా కనపడదామని ప్రయత్నం. పెద్ద బెల్టు వాచీ. చిన్న బెల్టు వాచీ. నాజూకు బెల్టు వాచీ. పెద్దవజను వాచీ. చిన్నవజను వాచీ. వజనే లేని వాచీ.

బంగారపు వాచీ. వెండి వాచీ. రత్నాల వాచీ. పగడాల వాచీ. నవరత్నాల వాచీ. ఐరను వాచీ. అల్యూమినియం వాచీ. ప్లాస్టిక్కు వాచీ. కొబ్బరికాయ వాచీ! చీపురుపుల్లల వాచీ! అనకాపల్లి వాచీ. సత్యనారాయణస్వామి వాచీ! గుళ్ళో మండపంలో ఉండే వాచీ! అరసవిల్లి వాచీ! శ్రీముఖలింగం వాచీ! గర్భగుళ్ళో సూర్యకిరణాల వాచీ! నాలుగు రూపాయల వాచీ. నలభై రూపాయల వాచీ. నాలుగొందల వాచీ. నాలుగువేల వాచీ! నాలుక్కోట్ల వాచీ! అక్కడా కాలమే, ఇక్కడా కాలమే! తేడా ఏవిటో ఆ వాచీకి, ఆ కాలానికీ తెలియాలె.

కోటలో గంట. అదో కాలం. అదో వాచీ! రూపు లేకపోయినా ఒక ఖచ్చితమైన వాచీ. అర్థరాత్రప్పుడు పన్నెండు గంటలు. పన్నెండు మోతలు. ఠంగు ఠంగు మోతలు. ఎట్లా తెలుసు కొట్టేవాడికి? అదో విచిత్రమైన కాలం. అయినా ఖచ్చితమే! అదీ మన పూర్వీకుల కాలం. అదే ఆ కలపు వాచీ. బోలెడు జ్ఞాపకాలు గుర్తుకుతెచ్చే వాచీ!. చిన్నప్పటి జ్ఞాపకాలు గుర్తుకు తెచ్చే వాచీ! గంట అనే కాలపు సమయం, ఈ గంట కొట్టటం నుంచే వచ్చింది. గంటంటే గుళ్ళో గంట అనుకునేవు, కాదులే కానీ, అది కోటలో గంట.

ఈ వాచీకి ప్రకృతికి బ్రహ్మాండమైన సంబంధం ఉన్నది. గడియారవృక్షం అని ఒక చెట్టు ఉంది. ఆ వృక్షవిశేషమేమంటే గడియకొక పండు కింద పడేస్తుంది. ఆ పడ్డ చప్పుడు బట్టి, ఒక గడియ అయ్యిందని జనాలకు తెలిసేది. పొద్దున పొద్దున్నే కిందపడ్డపళ్ళన్నీ గంపల్లోకెత్తేసి కాలం లెక్కలు మళ్ళీ మొదలెట్టేవారు..
మరి పిందెల కాలంలో, ఆకురాలు కాలంలో, తుఫాను కాలంలో ఏం చేసేవాళ్ళో తెలియదు కానీ!

సరే అదలా పక్కనబెడితే వాచీకి ఇంకో పిట్ట కథ ఉన్నది. ఒకటేవిట్లే, ఒహ రెండు చెపుతా కాచుకో! కొంతమందికి ఇవ్వగానే వా అని ఏడ్చి ఛీ అని విసరి కొట్టేవారనిన్నీ, అందువల్లే దానికి వాచీ అని పేరొచ్చిందనీ నా పిట్టకథ. కొంతమందికి ఇవ్వగానే వహ్ అని పొంగి సీ అని ముద్దెట్టుకునేవారనిన్నీ, అందువల్ల వాహ్ సీ ప్రకృతి రూపమైతే వాచీ వికృతి రూపమనీ - ఇలా ఇంకోటి కట్టా పిట్టకథని. ఇలా ఎన్నైనా చెప్పుకుపోవచ్చు. ఆగని వాచీ ముల్లులాగా!

ఈ వాచీకి మహాభారత యుద్ధానికి బ్రహ్మాండమైన సంబంధం ఉన్నది. ఈ వాచీల్లోని భాగాలు ప్రతిదీ ఒకదానికొకటి ప్రాణం పోసేవే. సాయం చెయ్యకపోతే ఒక దాని ప్రాణం ఒకటి తీసేసే గుణం ఉన్నవే! మహాభరత యుద్ధమే వాటి మధ్య. సఖ్యత కుదిరిందా ఐదు ఊళ్ళలా ఐదు ముల్లులు. కుదరలేదా ఐదు దెబ్బలేసి యుద్ధమే. అలా ఒహ రోజు ఒహటి జరిగిందిట. ఎక్కడ? కురుక్షేత్రంలో. సాత్యకి ద్రోణాచార్యుడిని ఓడించాడు ఒక రోజు యుద్ధంలో. ఆచార్యుణ్ణి ఒడించాడా ? ఎలా? అసలే యుద్ధం. అందునా భారత యుద్ధం. మహాభారత యుద్ధం.

ఓ రోజు, ద్రోణాచార్యుడు సాత్యకిని ఒరే నువ్వెంత నీ ఆటలెంత అని పరాభవించేస్తూ ఉండగా సాత్యకికి ఒక ఛాన్సు దొరికి, దొరికించుకొని లాగి ఆచార్యుడి ధనుర్భంగం కావించాట్ట. వార్నీ అని ఆచార్యుడు ఆశ్చర్యపోతూ, ఆగు సత్తి, నాదగ్గర వాచీ లేదు కానీ నువ్వొక ఘడియ ఆగు, ఇంకో ధనస్సు పుచ్చుకోనీ నీసంగతిజేస్తానని ఇంకో ధనువు అందుకోబోతుంటే దొరికింది సందని వాచీకి పెద్దముల్లులాంటి సారథిని సత్తిబాబైన సాత్యకి ఏసేసాట్ట. పెద్దముల్లు లేకపోటంతో చిన్నముల్లు గిరగిరా తిరుగుతూనే ఉన్నట్టు గుర్రాలు గిర్రున తిరిగి పరుగందుకున్నాయిట. ముల్లు లేకపోతే సమయమెంతో తెలీకపోయినా అవి, ఆ గుర్రాలు, అలా వాచీకుండే కీ లా గిరగిరా తిరగటం ఆచార్యుణ్ణి రక్షించింది. ఆయన ఆ గడియల వాచీకి దణ్ణం పెట్టుకున్నాట్ట, గుర్రాల్ని, గడ్డాన్నీ నిమురుకుంటూ. అందువల్ల దేని ప్రాముఖ్యం దానిదే. కీ లేపోతే ముల్లు లేదు. ముల్లు లేపోతే కీ ఉపయోగమూ లేదు. అలా వాచీకి భారతానికి లంకె ఉన్నది.

సద్దామునేసేప్పుడు తలారివాడు వాచొంక చుస్తూ ఆ సమయానికి దబ్బున ఏసేసాడు. బిన్ లాడెనునేసేసేప్పుడు ఆ సీలు తన వాచొంక చూస్కున్నాట్ట. బెర్లిను గోడ పడిపోయినప్పుడు కొన్ని వాచీలాగిపోయినాయట. పటేలు నిజామును శంకరగిరి మాన్యాలు పట్టిద్దామని వాచీ చూసుకుని టైమిచ్చాట్ట. ఎన్నో చెప్పుకోవచ్చు - ఇలా ప్రపంచ చరిత్ర అంతా వాచీలతో నిండిపోయింది. అదీ వాచీ గొప్పతనం. అదీ వాచీ ప్రాముఖ్యం. అదీ వాచీ ప్రామాణికత.

హిట్లరు వాచీ. జిన్నా వాచీ. రామానుజం వాచీ. ఐన్స్తైను వాచీ! ఇలా అదో రకం విభాగం.

అయ్యా, ఇలా వాచీ మీద ఒక ఆవు వ్యాసం రాసెయ్యొచ్చు.

ఓం తత్ సత్!
----------------------------------------------------------
రచన - - మాగంటి వంశీమోహన్, 
సుజనరంజని సౌజన్యంతో

Thursday, May 16, 2019

మా అమ్మ – నడిచే బడి


మా అమ్మ – నడిచే బడి




సాహితీమిత్రులారా!

అందరు అమ్మలూ ఒకటే! వాళ్ళకు జీవితమే వాళ్ళ పిల్లలనెలా పెంచిపెద్ద చేయాలో నేర్పుతుంది. వాళ్ళెక్కువ చదువుకోక పోయినా వాళ్ళ పిల్లలకేమని పాఠాలు చెప్పాలో, వాళ్ళకు తెలుసు! మా అమ్మా అంతే! ఆమెకు ఇంగితజ్ఞానం, తెలివీ ఎక్కువ. వాళ్ళ నాన్న స్కూలు హెడ్మాస్టరు. అందుకని ఆయన స్కూల్లోనే ఐదవ తరగతి వరకూ చదివింది. అయినా తన పిల్లలు ఐదు మంది కనీసం గ్రాడ్యుయేషన్, వీలయితే ఇంకా ఎక్కువ చదవాలని ఆమె ఆశయం.

ఈ వ్యాసం కోసం రచయిత్రి 
కుమార్తె గీసిన చిత్రం

ఆవిడకు పిల్లలను ఎక్కువగా దగ్గరికి తీసే అలవాటు లేదు. నేనయితే, ఆమెకు ముప్పయి ఏళ్ళవయసొచ్చిన తర్వాత వద్దనుకుంటూనే పుట్టినందుకేమో ఇంకా దూరం! ఇంట్లో నాయన నుంచీ, అన్నయ్య, అక్కలదాకా అందరికీ చిన్నదాన్నని ముద్దు. అయినా ఎవరూ నన్ను గారాబం చేసి చెడగొట్టే వీలు లేదు. అక్కయ్యల మీద ఆమె విధించే ఆంక్షలు, క్రమశిక్షణా పద్దతులు నాకూ వర్తిస్తాయి అని మాటల్లో చెప్పనక్కర లేదు. కూర్చున్నా, లేచినా ఆమె ఒక కన్ను ఇటే ఉంటుందనీ, అడుగు తప్పిపడిందంటే చంపేస్తుందని తెలుసు!

మా అమ్మ వంటలో దిట్ట. సామాన్యమయిన పదార్థాలు, మితంగా ఉపయోగించినా, కట్టెలతో మండే పొయ్యి మీద మా కందరికీ రుచిగా వండి వడ్డించేది. మా ఇంట్లో చాలా ఏళ్ళ వరకూ అమ్మ వంటకు కుండలు ఉపయోగించేది. పండగ రోజుల్లో ఏవైనా ప్రత్యేకమయిన వంటలు మాత్రం కంచు, ఇత్తడి గిన్నెల్లో చేసేది. దానికి ముందు రోజు పెట్టెలోంచి ఆ గిన్నెలు తీసి శుభ్రంగా కడిగేది. ప్రతి రోజూ జొన్న రొట్టె, ముద్ద పప్పు ఉదయం ఫలహారం. ఎప్పుడో ఒకసారి మా అక్కలతో పిండి రుబ్బించి దోశలు, వేరుశనగపప్పు చట్నీ చేసేది. ఏం చేసినా లొట్టలేస్తూ తినేవాళ్ళం.

నేను సెకెండ్ ఫారం (ఏడో తరగతి) లో ఉండగా మా నాన్న చనిపోయారు. పెద్దక్కయ్యకు పెళ్ళయిపోయింది. చిన్నక్కయ్యలు కర్నూల్లో కాలేజీల్లో చదువుతున్నారు. ఇంట్లో అన్నయ్య, వదినె, అమ్మలతో బాటు నేనొక్కదాన్నే. నాయన ఉన్నప్పుడు ఇంటిక్కావలసిన బయటి పనులన్నీ నాయన ఆఫీసునుంచీ ఇద్దరు ప్యూన్లు రసూలు, ఓబులేసు అనేవాళ్ళు వచ్చి చేసేవారు. అమ్మకు వాళ్ళంటే ప్రేమ. వాళ్ళకు అమ్మంటే గౌరవం. ఇద్దరివీ మతాలు వేరయినా రామలక్ష్మణుల్లా కలిసి ఉండేవారు. ఏపనయినా కలిసి చేసేవారు. కరెంటు బిల్లు కట్టడం దగ్గర్నుంచీ, ఇంటికి కావలసిన సరుకులు తేవటం వరకూ వాళ్ళే చేసేవారు. అందుకని మాకెవరికీ ఆ పనులు చేసే అలవాటు లేదు. నాయన పోయాక అలాంటి పనులన్నీ అన్నయ్య చేయటం అమ్మకిష్టం లేదు. అవిడ ప్రకారం ఆయన చదివిన చదువుకు గవర్నరులా కాలిమీద కాలువేసుకుని ఉండాలి ఆయన. అందుకని అన్నిటికీ తనే వెళ్ళేది. ఆమె వెంట సహాయం నేను. ఎంత దూరంలో ఉన్న రేషన్ షాపుకయినా నడిచే వెళ్ళేవాళ్ళం. గంటలకొద్దీ క్యూలో నిలబడి, నెలకు కావలసిన, గోధుమలు, చక్కెర సంపాదించే వాళ్ళం! వచ్చేటప్పుడు మాత్రం సామాన్ల బరువెక్కితే రిక్షా ఎక్కేవాళ్ళం, అర్ధ రూపాయో, ముప్పావలానో ఇచ్చి.

అప్పట్లో పత్రికలు ఎక్కువ వచ్చేవి కాదు. ఒకరింట్లో ఆంధ్రప్రభ తెప్పిస్తే, మరొకరు ఆంధ్రపత్రిక తెప్పించుకుని అందరూ రెండు చదివేవారు. మా ఇంట్లో పత్రికలకు కూడా ఖర్చు పెట్టిన గుర్తు లేదు. అమ్మ మధ్యాహ్నం తనకు తీరుబాటుగా ఉన్నప్పుడు చాలా పుస్తకాలు చదివేది. స్థానిక జిల్లా లైబ్రరీ నుంచీ అన్నయ్య తెలుగు నవలలు తెచ్చి పెట్టేవాడు. ఆవిడ ఆరోజుల్లో ఇంచుమించు తెలుగులో వచ్చిన బెంగాలీ నవలల అనువాదాలన్నీ ఒకసారి చదివేసుంటుంది. బంధువులందరితో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలుండాలని ఆమె నమ్మకం! అన్నీ చదవగలిగినా, బంధువుల ఉత్తరాలు మాత్రం, పోస్ట్ కార్డు మీద, ఆమె డిక్టేషన్ చేస్తుంటే మేమెవరయినా వ్రాయాలి. చివర్లో సంతకంగా తనపేరు వ్రాయడానికి మాత్రం తనకు చోటుండాలి!

అమ్మ ఎక్కువ చదువుకోలేదు కాబట్టి మా కెవరికీ చదువులో ఏవిధంగానూ తోడ్పడలేదని అనుకున్న నన్ను కూడా ఆశ్చర్యపరిచిందీ సంఘటన. కర్నూలు మెడికల్ కాలేజిలో చదువుతున్న మా అక్క ఒకసారి ఫోన్ చేసింది. అప్పట్లో ఇళ్ళలో ఫోన్లుండేవి కావు. పోస్ట్-ఆఫీసుకు ట్రంక్-కాల్ చేసి మా చిరునామా చెప్తే, పోస్ట్‌మాన్ ఇంటికి వచ్చి పిలుస్తాడు. ఒక ఆదివారం ఉదయం, పోస్ట్‌మాన్ మా ఇంటికొచ్చి “బాలనాగమ్మ ఎవరమ్మా?” అని అడిగాడు. మా అమ్మ బయటికొచ్చి విషయం తెలుసుకుంది. కర్నూలు నుంచీ మా అక్క ఫోన్ చేసి అమ్మను అడుగుతోంది. అమ్మ రిక్షా ఎక్కి వెళ్తుంటే నేనూ వెంటబడ్డాను. పాతూర్లో ఉన్న ఒకే పోస్ట్ ఆఫీసుకు వెళ్ళాము. మా అక్క మళ్ళీ రెండుగంటల తరువాత ఫోన్ చేస్తే మేమక్కడున్నాము. నన్ను లోపలికి ఫోను దగ్గరికి రానివ్వలేదు. అప్పట్లో ఇలా ఫోను వస్తే మామూలుగా కీడేగానీ మేలు శంకించరు. అందుకని కాలు కాలిన పిల్లిలా అమ్మ బయటికొచ్చేవరకూ, పోస్ట్ ఆఫీసు చుట్టూ ఉన్న స్థలంలో ప్రదక్షిణలు చేస్తున్నాను. అరగంట తర్వాత బయటికొచ్చిన అమ్మ, “దానికి రేపు పెద్ద పరీక్షలు గదా? భయమవుతుందంట! నేను పోవాలి ఊరికి” అని తనలో తను అనుకున్నట్లుగా చెప్పింది.

ఇంటికెళ్ళాక, లోపలికెళ్ళి చిన్న బ్యాగులో కొన్ని బట్టలు సర్దుకుని అదే రిక్షాలో బయల్దేరింది. అక్క పరీక్షలకు భయపడటానికి, ఈవిడ హుటాహుటీ బయల్దేరడానికీ సంబంధం అప్పట్లో నాకర్థం కాకున్నా, నిదానంగా తెలిసింది – అమ్మ అక్కకు ధైర్యం చెప్పి తోడుండి పరీక్షలు వ్రాయించడానికి వెళ్ళింది. అది అక్క మొదటి సంత్సరం. తరువాత ప్రతీ సంవత్సరం ఈ టైములో ఫోను వచ్చేదాకా ఆగకుండా తనే ప్లానేసుకుని ప్రయాణం కట్టేది కర్నూలుకు. ఇది మరో నాలుగేళ్ళు కొనసాగింది. అక్క బెదురు గొడ్డు, నేనయితేనా అనుకున్నాను! కానీ బిఎస్సీ మూడు సంవత్సరాల కోర్సు ఒకేసారి పరీక్ష వ్రాయవలసి వచ్చేసరికి, నాకూ భయమేసింది. అమ్మ దగ్గరికి పరిగెత్తాను. ఆవిడ పక్క గదిలోనే ఉంది కాబట్టి సరిపోయింది! (అప్పట్లో సెమిస్టర్ పద్ధతి లేదు! మేము మూడేళ్ళు కలిపి ఒకేసారి వ్రాశాము!)

అక్కయ్యలు, అన్నయ్య ఆవిడ వల్ల చదువు మీద మాత్రం శ్రద్ధ పెంపొందించుకుంటే, నాకు మాత్రం నేనే వ్రాయాలనే ఆసక్తి, అమ్మ చదివే పుస్తకాలను తిరగేస్తున్నప్పుడే కలిగింది. పత్రికల్లో అప్పుడప్పుడు చదివే సత్యమూర్తిగారి కార్టూన్ స్ట్రిప్స్, హాస్య కథానికలు నాకు ఎక్కువ నచ్చేవి. నేను స్కూల్లో ఫోర్త్ ఫారం (తొమ్మిదో క్లాసు) చదివేటప్పుడు నా మొదటి కథ వ్రాశాను. ఆ అనుభవమే ఒక కథగా అయింది.

మా ఇంటి వెనకాల ఒక ఔట్‌హవుస్ ఉండేది. అందులో ఒక చిన్న కుటుంబం బాడుగకు ఉండేవారు. భార్య శివమ్మ సర్కారు ఆస్పత్రిలో నర్సుగా పనిచేసేది. భర్త రామయ్య ఏం పనిచెయ్యడు. ఇంట్లో ఊరికే కూర్చుని బీడీలు తాగుతూనో, వాళ్ళ రెండేళ్ళ పాపను చూసుకునే శివమ్మ తల్లితో పోట్లాడుతూనో, లేదా బయటికెళ్ళి తనలాంటి పనిలేని స్నేహితులతో బలాదూరు తిరుగుతూనో గడుపుతాడు. ఇంట్లో ఉన్నంతసేపూ తన పనికిరాని పాత సైకిల్‌ను నిలబెట్టుకుని, రిపేరు చేస్తూ కూర్చోవడం అతనికి చాలా ఇష్టమయిన వ్యాసంగం! వీళ్ళందర్నీ కలిపి ఒక హాస్యకథానిక వ్రాస్తే అది ఆంధ్రపత్రికలో వచ్చేసరికి, ఇంట్లో ఉన్న కుటుంబం ఇల్లు మారారు. పత్రికవారు కాంప్లిమెంటరీ కాపీతో బాటు యాభయి రూపాయలు మనీఆర్డర్ పంపారు. కథ నేననుకున్నట్లే చక్కగా కార్టూన్‌లాంటి రామయ్య బొమ్మ అతని సైకిల్‌తో బాటు వచ్చింది. చూసి చాలా గర్వ పడ్డాను. మొదటి కథ ప్రచురణ కదా మరి! గొప్పగా వదినెకు చూపాను. సాయంత్రమయ్యేసరికి ఈ గాలి నిండిన బెలూను పగిలిపోతుందని తెలియలేదు.

సాయంత్రం స్కూల్లో ఎన్.సి.సి ఉండి ఇంటికి రావడం ఆలస్యమయింది. మా ఇంటి ముందర పెద్ద వరండా ఉంటుంది. అక్కడ మా అమ్మ, వదినె కూర్చుని ఎవరితోనో మాట్లాడుతున్నారు. మొదట అక్కడ కూర్చుని ఉన్న జంట వాళ్ళు వేసుకున్న కాస్త మంచి బట్టలవల్ల, వాళ్ళను రామయ్య, శివమ్మ అని గుర్తు పట్టలేకపోయాను. మునుపెప్పుడూ రామయ్యను నేను మాసిన అడ్డపంచె, బనియనులో తప్ప చూడలేదు మరి. వాళ్ళిద్దరి ముఖాలు, మా వాళ్ళ ముఖాల్లో భావం చూసిన ఆ ఒక్క క్షణంలో, అక్కడ పరిస్థితి గంభీరంగా ఉందని కనుక్కున్నాను. వదినె ‘మాట్లాడకుండా లోపలికెళ్ళు’ అన్నట్లు సైగలు చేసింది. వెళ్ళి కాళ్ళు, ముఖం కడుక్కుని, నా గదిలోకెళ్ళి చదువుకుంటున్నట్లు నటించసాగాను. మధ్యలో ఒకసారి వదినె లోపలికొచ్చి బీరువాలోంచి డబ్బు తీయటం గమనించాను. కొంచం సేపటికి రామయ్య, శివమ్మ వెళ్ళిపోయారు.

తర్వాత చెప్పింది వదినె అసలేం జరిగిందో. సాయంత్రం నాలుగ్గంటలకు పత్రిక తీసుకుని రామయ్య, శివమ్మ మా ఇంటికొచ్చారు. అంతకుముందే బాడుగకు ఉండి వెళ్ళిన వాళ్ళు కాబట్టి అమ్మ సంభ్రమంగా వాళ్ళను అహ్వానించి కూర్చోబెట్టింది. “మీ అమ్మ ఆరోగ్యం బాగుందేమప్పా?” అని అడిగింది. “పిల్లను ఎత్తుకుని రాలేదేం?” అని అడిగింది. “మా అత్త దగ్గర ఆడుకుంటుందమ్మ!” అని క్లుప్తంగా జవాబిచ్చింది శివమ్మ, భర్త కోపమూ అతని ముఖభావమూ గమనించి. అతని చేతిలో చుట్ట చుట్టి ఉన్నది ఏదో పత్రిక అని తెలుస్తోంది. కానీ విషయమేమిటో వీళ్ళకు అర్థం కాలేదు. రామయ్య పత్రిక చుట్ట విప్పదీసి, నా కథ ఉన్న పేజీ తెరిచి “చూడమ్మా, మీ బిడ్డ చేసిన పని?” మా వాళ్ళిద్దరికీ అది నాకథా అని తెలుసు. కానీ తప్పేం జరిగిందో మాత్రం అర్థం కాలేదు. వదినె పుస్తకం చేతికి తీసుకుని రామయ్య, శివమ్మ అన్న పేర్లవయిపు చూపించింది అమ్మకు. కథలో వాళ్ళ పేర్లు, రచయితగా నాపేరు ఉన్నందుకు నేనే వాళ్ళమీద ఈ కథ వ్రాశానని వాళ్ళకు అవమానం అనిపించి కోపమొచ్చింది.

వదినె, అమ్మ ఏం మాట్లాడలేదు మొదట. రామయ్యను అతని కోపాన్ని వెళ్ళగక్కనిచ్చారు. “ఏమమ్మా! మీ బిడ్డకు బుద్ధుందా లేదా? మేమే దొరికినామా కథ రాయడానికి? మా వాళ్ళంతా మమ్మల్ను గేలి చేస్తున్నారు …” అని నిప్పులు కక్కుతున్న రామయ్యను ఎలా చల్లబరచాలో అమ్మకు తెలుసు. వాళ్ళకు ఈమె మీద చాలా గౌరవం! “పోన్లేప్పా! దానికి బుద్ధి లేదు! దాని బదులు నేను చెప్తున్నా. తప్పయిందిలే, ఏమనుకోవద్దండి!” అని వదినెకు సైగ చేసి లోపలికి పంపింది. వదినె లోపలికొచ్చి యాభయి రూపాయల (అప్పట్లో యాభయి రూపాయల విలువ కనీసం ఐదు వందలనుకోవచ్చు!) నోటొకటి తీసుకుని వెళ్ళి అమ్మకిచ్చింది. అమ్మ, “పాపకు మంచి గౌను కొనుక్కోండి!” అని ఇంకా వదినె తెచ్చిచ్చిన తాంబూలం, టెంకాయతో బాటు నోటును పెట్టి ఇచ్చింది. రామయ్య ఆశగా నోటు తీసుకుని జేబులో పెట్టుకున్నాడు. మరొక అరగంటలో ఆనోటు ఏమయిపోతుందో అందరికీ తెలుసు. అసలు వాళ్ళు వచ్చిందే అందుకు అన్న విషయంలో కూడా రహస్యమేం లేదు.

చిత్రమేమిటంటే, వాళ్ళు వెళ్ళిన తర్వాత అమ్మ నన్ను పిలిచి, “ఏమే బుద్ధిలేని గాడిదా! నీకు కథ రాస్తే పేర్లు మార్చాలని కూడా తెలీదా?” అని అడిగింది. ఆవిడ మాటల తీరే అది! అందులో ఎక్కువ కోపమేం నాకు కనిపించలేదు. ఔత్సాహిక సాహిత్య పాఠకురాలయిన ఆవిడ తన కూతురు సౄజనాత్మక శక్తికి పడుతున్న సంతోషం మీద రామయ్యలాంటి వాళ్ళు చన్నీళ్ళు పోయగలరా? ఒకటిమాత్రం అర్థమయింది. నిజ జీవితంలోని పాత్రలు ఉపయోగించి కథలు వ్రాస్తే, పేర్లు మార్చి వ్రాయాలి! అంతే కాదు నాపేరు కూడా మార్చేసి కలంపేరు పెట్టుకుంటే మంచిదని అనుకున్నాను. అందువల్ల నా మొదటి కథ మాత్రమే నా స్వంత పేరుతో ప్రచురించబడింది. తర్వాత అంతా అజ్ఞాతవాసమే!

తర్వాత అమ్మ, వదినె ఇచ్చిన ప్రోత్సాహంతో కొన్ని కథలు వ్రాశాను. కొన్ని తిరుగు ప్రయాణం కట్టినా పది దాకా ప్రచురించబడ్డాయి. అప్పుడొచ్చిందొక కొత్త సమస్య! మా రెండవ అక్క అప్పుడు కర్నూలు మెడికల్ కాలేజిలో చదువు ముగించి హవుస్ సర్జన్సీ చేస్తోంది. తనతో ఒకసారి సరదాగా కర్నూలుకెళ్ళాను. తను కాజువల్‌గా వాళ్ళ ప్రొఫెసర్ కంటి డాక్టరు దగ్గర పరీక్ష చేయిస్తే నాకు కొద్దిగా దీర్ఘ దౄష్టి లోపం ఉన్నట్లు తెలిసింది. అంతే దాంతో తను అప్సెట్ అయిపోయి ఇంటికొచ్చి అందరికీ చెప్పింది. అయిపోయింది. అన్నయ్య, “కథలూ కాకరకాయలూ” వ్రాయడం మానేసి చదువుమీద మాత్రం ధ్యాస పెట్టాలని కట్టుదిట్టం చేశాడు. ఆయన భయానికి, రహస్యంగా కథలు వ్రాసినా, పత్రికల ఉత్తరాలు వచ్చినప్పుడు ఆయనకు తెలుస్తుందని భయం!

ఈ సమస్యకూ ఒక సమాధానం దొరికింది. మా ఇంటినుంచీ అరమైలు దూరంలో మా మామయ్య ఇల్లుంది. వాళ్ళను ఒప్పించి ఆయన ఇంటి చిరునామా ఇచ్చి కథలు పంపటం మొదలుపెట్టాను. నా రచనా వ్యాసంగానికి అడ్డంకుల్లేకపోయాయి. మా బావ నా పోస్ట్‌మాన్. నా కొచ్చే ఉత్తరాలన్నీ తెచ్చిచ్చేవాడు.

నా పెళ్ళయి, నేను ప్రసవానికి అన్నయ్య ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, ఆయన ఇల్లు హైదరాబాదులో అనుకూలంగా లేదని నన్ను నాకూతురును అమ్మ అనంతపూరుకు తీసుకొచ్చేసింది. ఆవిడ అప్పటికే మోకాళ్ళ నొపులతో బాధపడుతున్నా ఓర్చుకుని వంట చేసి పెట్టి మా ఇద్దర్నీ ఏ లోటూ లేకుండా చూసుకుంది. తమాషా ఏమిటంటే నా మొదటి కథావస్తువు అయిన అవుట్‌హవుస్‌లో నే ఇప్పుడు అమ్మ వంట చేస్తుంది. పాపను కాళ్ళమీద పడుకోబెట్టి స్నానం చేయిస్తుంది. ఇల్లంతా అద్దెకిచ్చి, ఈ అవుట్‌హవుస్ మాత్రమే ఉంచుకుంది అన్నయ్య హైదరాబాదుకు మారిపోయిన తర్వాత. అప్పుడు మళ్ళీ అమ్మ చేత చిన్నప్పుడు తిని రుచులు గుర్తున్న వంటలు జొన్న రొట్టె, గోంగూర పప్పు, నూనె వంకాయ కూర అడిగి మరీ చేయించుకుని తిన్నాను.

రాత్రుళ్ళు పాప నిద్రపోకుండా ఏడిస్తే, ఒళ్ళో ఊరుకోబెట్టి, అలాగే కూర్చుని ఒక కథ, ఒక నవల వ్రాశాను. “బాలింత రాలివి. ఎక్కువ సేపు కూచ్చోవద్దమ్మా!” అని అమ్మ మందలించినా నా పాటికి నన్ను వదిలేసేది. ఎందుకంటే, పగలంతా ఒక్కతే మా సేవ చేసి అలసిపోయిన ఆమె తప్పనిసరిగా గుర్రుపెట్టి నిద్రపోయేది.

తరువాత, నెలకొకసారయినా మమ్మల్ని చూడటానికి వచ్చేది.

మా పాప శివానికి అవ్వ వస్తే సంబరం! ఆవిడేం ఎక్కువగా ముద్దు చెయ్యటం గానీ, అతిగా దగ్గరకు తియ్యటం గానీ చెయదు. అయితే దీనికున్న ఆకర్షణేమిటి? ఆవిడ వచ్చినప్పుడల్లా తప్పనిసరిగా వెంట వచ్చేవి బోలెడన్ని స్వీట్లు! అంత కన్న ముఖ్యమయింది ఆట సామాన్లు. వచ్చిన ప్రతీ సారీ, ఎలా వెతుక్కొస్తుందో నాకయితే తెలీదు, ఒక సారి రాగి అయితే, ఇంకొకసారి అల్యూమినియం చొప్పున చిన్న పిల్లల వంట పాత్రలు మాత్రం, తప్పక తెచ్చేది. పాపకు ఐదేళ్ళ వయసు వచ్చేసరికి, తన దగ్గర లేని వంట పాత్రల రకం లేదు.

ఆమెకు ఆర్త్రిటిస్ వల్ల మోకాళ్ళు నొప్పి. రాను రాను నొప్పులెక్కువయి అనంతపురానికి రావటం తగ్గించి అన్నయ్యవాళ్ళతో హైదరాబాదులో సెటిల్ అయిపోయింది. నొప్పితో చాలా మటుకు పడుకునే గడిపేది. అప్పటికి అన్నయ్య కొడుకు గోవిందు ఇంజనీరింగ్ డిగ్రీ ముగించి అమెరికాలో ఎం.ఎస్ చేసి అక్కడే ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. వాడు అక్కడినుంచీ ఫోన్ చేసి మాట్లాడించినప్పుడల్లా ఒకేమాట ఉండేది ఆవిడ నోట్లో. “అమెరికాలో మోకాలి చిప్పలు మారుస్తారంట గదరా! నాకు నువ్వు తీసుకొచ్చి మార్పించు. ఈ నొప్పిని తట్టుకోలేకుండా ఉన్నాను.” “అట్ల తేవడానికి కాదవ్వా! నిన్నే ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి ఆపరేషన్ చేయిస్తాలే!” అని ధైర్యం చెప్పేవాడు. అలాంటిదొక చికిత్స ఉందనీ ఆవిడకెవరు చెప్పారో అని ఆశ్చర్యపోయేదాన్ని. పడుకునే ఉండాల్సినప్పుడు అస్తమానం టివీ చూస్తూ ఉండేది అందులో సగందాకా అస్పష్టంగా కనిపించినా సరే, ఆమె గదిలో ఒక టీవీ పెట్టించుకుంది. బహుశా అందులో ఎక్కడయినా చూసి కనుక్కుందేమో ‘టోటల్ నీ రీప్లేస్‌మెంట్’ గురించి.

నాకు విప్రో కంపెనీలో ఉద్యోగం చేస్తుండగా మొదటిసారి అమెరికాకు వెళ్ళే అవకాశం వచ్చింది. ఎందుకో వెళ్ళే లోపల అమ్మనొకసారి చూద్దామనిపించింది. ముందు హైదరాబాదుకు వెళ్ళి వచ్చాను.

అప్పట్లో ప్రయాణం ఇంకా దీర్ఘంగా ఉండేది. 42 గంటల ప్రయాణం తర్వాత ఆస్టిన్, టెక్సాస్ చేరుకుని, ఒక సహోద్యొగి సహాయంతో మరొక ఉద్యోగి కుటుంబం సెలవుల్లో ఇండియాకు వెళ్ళుంటే వాళ్ళింట్లో దిగాను. ఆవేళ శనివారం. ఆదివారం విశ్రాంతి తీసుకుని సోమవారం ఆఫీసుకు వెళ్ళొచ్చని ప్లాను. ఇంట్లో కాస్త సర్దుకున్న తర్వాత, సియాటిల్ లో ఉన్న మా మేనల్లుడు గోవిందుకు ఫోన్ చేశాను.

ఉభయ కుశలోపరి అయింతర్వాత అసలు విషయం చెప్పాడు! “అవ్వ నిన్న ఇండియాలో శుక్రవారం ఉదయం పోయిందటత్తా!” అన్నాడు. ఒక్క నిముషం మాట్లాడలేకపోయాను. మనసులో ద్వైదీభావం! బయలుదేరే ముందు వెళ్ళి ఆమెను చూసి రావటం ఏదో అర్థానికి అందని ఒక సిక్స్త్ సెన్స్. కానీ నన్ను ఈ భూమి మీదికి తెచ్చిన అమ్మ ఇక లేదు అనుకోవాలంటే చాలా కష్టంగా ఉంది. కాస్సేపుండి, “అత్తా! ఏడుస్తున్నావా?” అని అడిగాడు. చిత్రం! నా కళ్ళు చెమ్మగిల్లను కూడా లేదు. “లేదు గోవిందూ!” అన్నాను క్షీణ స్వరంతో. మళ్ళీ ఏమనుకున్నాడో ఏమో “రేపు మళ్ళీ ఫోన్ చేస్తాలే,” అని పెట్టేశాడు.

ఆ పరదేశంలో పరాయి వాళ్ళ ఇంట్లో ఏం చెయ్యాలో తోచక శూన్యంలోకి చూస్తూ కూర్చుండి పొయ్యాను.
--------------------------------------------------
రచన: వింధ్యవాసిని, 
ఈమాట సౌజన్యంతో