Tuesday, January 26, 2021

పెద్దనగారి గణేశుడు

 పెద్దనగారి గణేశుడు





సాహితీమిత్రులారా!



అల్లసాని పెద్దన మనుచరిత్రలో చేసిన 

గణేశ ప్రార్థన పద్యం ఇది-

అంకముఁజేరి శైలతనయాస్తన దుగ్ధములానువేళ బా

ల్యాంక విచేష్ట దొండమున నవ్వలి చన్గబళింపఁబోయి యా 

వంక కుచంబుఁగాన కహివల్లభహారముగాంచి వే మృణా

ళాంకుర శంకనంటెడి గజాస్యునిఁగొల్తు నభీష్టసిద్ధికిన్


ఇది ఆంధ్రకవితా పితామహుని సృష్టి. ఇందులో ఆంధ్రకవితకు పితామహుడు అంటే తాత కాదు పితామహుడు అంటే బ్రహ్మ అనిఅర్థం. అంటే ఆంధ్రకవితకు బ్రహ్మ అయిన వాని సృష్టి ఈ చమత్కార పద్యం. ఇంతకూ దీని భావం కవిసామ్రాట్ విశ్వనాథసత్యనారాయణగారి మాటల్లో విందాం.


అంకము, జేరి - తొడనెక్కి, తల్లితీసి తొడనెక్కించుకోలేదు. ఇతడే ఎక్కినాడు.

శైలతనయాస్తన దుగ్ధములు - తల్లి అయిన పార్వతి చనుబాలు. ఆమె కొండకూతురు. 

ఆమె యందు స్తన్యసమృద్ధి ఎంత ఉండునో తెలియదు.

బాల్యాంక విచేష్టన్ - బాల్యమునకు చిహ్నమైన విశేషమైన చేష్టతో, శైశవము కాదు బాల్యం   అంటే మకురుపాలు తాగుచున్నాడేమో.

తొండమున నవ్వలి చన్గబళింపఁబోయి - పిల్లలు పాలు త్రాగుతూ విడిగా ఉన్న చేతితో తల్లి రెండవ ఱొమ్మును స్పృశించుదురు, పుణుకుదురు. ఈ చేష్టసరియే ఈ విఘ్నేశ్వరుడు తల్లి యొక్క రెండవ చన్ను తొండంతో గ్రహించబోతున్నాడు. తనకు చేయి ఉన్నది కదా!  ఇది బాల్యాంక విచేష్టము కాదు. ఏనుగు మొగము కలిగి ఉన్నవాని లక్షణము.

అవ్వలి చన్ కబళింపఁబోయి -  కబళించుట అనగా తినుట, కబళము - ముద్ద,  

                                                       చన్నును కబళింప బోవుటయేమి సరే!

ఆవంక కుచంబుఁగాన కహివల్లభహారముగాంచి - వెదకినాడు కుచము కనిపించలేదు. 

హారముగా ఉన్న పాము  కనిపించింది. అహివల్లభుడే హారము. దానిని చూచినాడు.                                                                                   చూచినాడనగా తెలిసికొన్నాడని అర్థం. కాంచి అనకూడదు.                                                                                 అతడు అహివల్లభ హారముగా తెలిసికొనలేదు.

అచట అహివల్లభ  హారము ఉండటంచేత అది

 మృణాళాంకురం అనుకున్నాడు.    

మృణాళాంకురం- తామర యొక్కతూటి మొక్క.

అహివల్లభుడు అనగా వాసుకి. సర్పములకు రాజు. అతడు శివునికి ఆభరణం. అతన్ని మృణాళాంకురంగా అనుకోవడం ఎలా ఆవాసుకి శరీరం మహాదీర్ఘము, మహాస్థూలము అయి ఉండాలి. 

ఇది అర్థనారీశ్వర మూర్తి యొక్క వర్ణన. ఇతడు గజాస్యుడు ఏనుగు మొగంవాడు.

అభీష్టసిద్ధికై ఇతనిని కొలుచుటలో అతనియందభీష్టములు సమకూర్చు లక్షణములు లేవు.

అలాంటి లక్షణాలు వర్ణింపబడలేదు. వ్యుత్పత్తి చేత గజ శబ్దం అర్థం మదంకలది - అని. యదార్థం గ్రహించలేనిది. ఇది లోకం స్వభావం. ఈ లోకమే విఘ్నేశ్వరుని ముఖం. ఈ లోకం వట్టి భ్రాంతిమయం.  తెలిసికూడా వట్టి భ్రాంతి. అర్థనారీశ్వరుడు అనగా లోకము యొక్క మహాతత్వం. పుంజీభూతమై అట్టి దేవతా రూపం కట్టినాడు. పార్వతి, దుర్గ,ప్రకృతి - పంచభూతముల సమాహారం. పరమేశ్వరుడు ఈ పంచభూతముల యందు అభివ్యాప్తమైన చైతన్యం. ముఖ్యప్రాణం. విజ్ఞానమయ బ్రహ్మ మొదలైనవి కావచ్చు.  వారికి ముఖము మదముతో నిండిన కొడుకు పుట్టాడు. మదాన్ని మినహాయిస్తే వీడు పరమ చైతన్య స్వరూపం. అతనిని కూడా దేవతగా కన్పించి - మన మదం మనకు తగ్గరాదు - మన పనులు మనకు కావాలని అలాంటి విఘ్నేశ్వరుని ప్రార్థిస్తున్నాము.

ఈ విధంగా సాగింది వివరణ విశ్వనాథవారి కావ్యపరీమళం (వ్యాససంపుటి) లో. 

Sunday, January 24, 2021

గర్భగుడి(కథ)

 గర్భగుడి(కథ)





సాహితీమిత్రులారా!

సింహప్రసాద్ గారి తెలుగు ఆడియో బుక్స్

                     నుండి

గర్భగుడి (కథ) ఆస్వాదించండి-



Friday, January 22, 2021

సత్యభామా కృష్ణుల సంవాదం

 సత్యభామా కృష్ణుల సంవాదం




సాహితీమిత్రులారా!



కాకపర్తి తిరుపతి పాత్రయ్య కృత

సత్యభామా కృష్ణుల సంవాదం లోని

సంవాదం ఇది చూడండి-

ఒకనాడు ఎంత రాత్రయినా సత్యభామాదేవి

ఇంటికి శ్రీకృష్ణమూర్తి రాలేదు. ఆమె విరహంలో

పడి దూతికను పంపింది. ఆయన వచ్చాడు.

అయితే ఆమె అన్యవధూ పరిభోగ చిహ్నాలను

కనుగొని రోషవహ్నిశిఖ వలె కన్నులు కెంపుల

నింపుతూ తలుపువేసుకుంది. భార్యాభర్తల మధ్య

సంవాదం నడిచింది.

ఇంకొకరికి సొమ్మయినాడని సత్యభామ ఇలా

ఎత్తిపొడిచింది-


తళుకు పసిడి గాజుల నొక్కుల గళంబు

       స్తన మృగనాభి పత్రమూనిన యురంబు

గంబురా విడియంపు కావిని కనుదోయి

       లాక్షారసమున ఫాలస్థలంబు

పలుమొన సోకున కళుకు లేజెక్కిళు

       లసదుగాటుక చిన్నె నలతి మోవి

రమణీయతర నఖాంకముల బాహుయుగము

       పలుచని జిగి కదంబమున మేను

ముద్రలెట్టుచు తనదు సొమ్ముగ  దలంచి

యెవతె నిను నమ్మి యున్నదో యిపుడు తగవు

మాలి నిన్నంట దగునె మా జోలి రాకు

యొకరి సొమ్మొకరు గనంగ నుచితమగునె


(బంగారుగాజుల నొక్కులు గొంతుపైన,

కస్తూరి గుర్తులు రొమ్ముపైన,

కర్పూరతాంబూలపు రంగులో ఎర్రని కళ్లు,

లత్తుక నుదుటిన, దంతక్షతాలు బుగ్గలమీద,

కాటుక చిన్నపెదవి మీద, రెండు చేతుల మీద

ఖక్షతాలు, పలుచని కాంతి మిశ్రమముతో శరీరం

తన సొమ్మని తలచి ఎవతె ఇలా ముద్రలన్నీ

చేసిందో నిను నమ్మి, ఇపుడు నీతో కట్లాట దేనికి

నిన్ను అంటవచ్చునా ఒకరి సొమ్ము మరొకరు

చూడవచ్చునా మాజోలికి రాక వెళ్ళు - అని భావం.)

Wednesday, January 20, 2021

వింత ప్రార్థన

 వింత ప్రార్థన




సాహితీమిత్రులారా!



రాజశేఖర సుధీ కృత "అలంకారమకరంద:" అనే 

అలంకారశాస్త్రం  ప్రారంభశ్లోకం ఇది

చూడండి.


కుంభౌ మే మూర్ధ్ని కస్మా దయి జనని కథం వక్షసి స్త స్త వేమౌ 

తాత: కిం తావకీనౌ స్పృశతి న తు కథం మామకీనౌ వద త్వమ్

ఇత్యేవం బాల లంబోదర మధుర గిరా స్మేర వక్త్రరవిందౌ

కల్యాణం వ: క్రియాస్తం నిరవధి కరుణా వారిధీ పార్వతీశౌ



గణపతి స్వామి ఏనుగు గలవాడు.

ఏనుగు తల పై భాగాము రెండు చిన్న కుండలు

బోర్లవేసిన ప్రాంతంవలె కనబడుతూ ఉంటుంది.

కలశములవంటి స్త్రీ వక్షస్ధలం ఉన్నట్లుగా భాసిస్తూ ఉంటుంది.

దీనిమూలంగా కవి గజాననునికి రెండు

సందేహాలున్నట్లు ఇందులో కల్పించాడు.


1వ సందేహం - కుంభములు తన తల్లికి వక్షస్థలముపై మొలవగా

                           తనకు తలపై మొలవడమెందుకు?

2వ సందేహం - తన తండ్రి తన తల్లి వక్షస్సీమ యందలి కుంభములను పరామర్శించి

                           ఆనందిచిన విధంగా తన తండ్రియగు శివుడు

                            తన కుంభస్థల పరామర్శతో ఆనందిచడెందలకు?

ఇవి తన తల్లిదండ్రులను అడుగగా వారు గజాననుని

అమాయకత్వానికి ముసిముసి నవ్వులు మొలకెత్త వారు

ఒకరినొకరు చూచుకొనుచున్న దయాసముద్రులగు

పార్వతీపరమేశ్వరులు 

మీకు శుభములను చేకూర్చదురుగాక! 

Monday, January 18, 2021

మూడు కోళ్లను అరెస్టు చేశాం సార్ !

 మూడు కోళ్లను అరెస్టు చేశాం సార్ !




సాహితీమిత్రులారా!

సింహప్రసాద్ గారి తెలుగు ఆడియో బుక్స్

                     నుండి

మూడు కోళ్లను అరెస్టు చేశాం సార్ ! (కథ) 

ఆస్వాదించండి-



Friday, January 15, 2021

నా మనస్సు ఒకచోటుండదు

 నా మనస్సు ఒకచోటుండదు




సాహితీమిత్రులారా!



కాసుల పురుషోత్తమకవి అనగానే
మనకు ఆంధ్రనాయక శతకం
గుర్తురావడం పరిపాటి. కాని
ఆయన కూర్చిన వాటిలో
"హంసలదీవి వేణుగోపాల శతకం" కూడ
ప్రాచుర్యం పొందిందే. అందులోని
ఒక పద్యం ఇక్కడ-

ఒకవేళ చీకటింటికి దీప మిడినట్లు
                  తేటగా సర్వంబు దెలిసియుండు
నొకవేళ నీహార మెనసిన పద్మంబు
                  గతి బోల్పదగి మందమతిగనుండు
నొకవేళ ద్విరదమూరక త్రొక్కిన కొలంకు
                  పగిది నెంతయుఁ గల్కబారియుండు
నొకవేళ క్రొత్తవీటికి మీను బ్రాకిన
                  కరణి మహాశలఁ దిరుగుచుండు
గాని నిశ్చలపడదు నామానసంబు
భావజవిలాస! హంసల దీవివాస!
లలిత కృష్ణాబ్ది సంగమస్థల విహార!
పరమ కరుణాస్వభావ! గోపాలదేవ!

                                      (హంసలదీవి గోపాలశతకము-88)

స్వామీ నామనస్సు ఏనాడు నిశ్చలంగా ఉండదయ్యా
ఒకసారి చీకటింట్లో దీపం పెట్టినట్టుగా, అంతా సుస్పష్ట
మౌతుంది. ఒక సమయంలో మంచుతో కూడిన పద్మంలా
మందమతిగా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి ఏనుగు త్రొక్కిన
సరస్సులా కలుషితమైపోతుంది. ఒక్కొక్కొప్పుడు క్రొత్తనీటికి
ఎదురు ప్రాకే చేపలా గొప్ప ఆశలతో తిరుగుతూ ఉంటుంది.
మన్మథాకారా కృష్ణా సముద్ర సంగమ స్థలమైన హంసలదీవిలో
విహరించువాడా దయాస్వభావా గోపాలదేవా - అని భావం
ఈ శతకంలో మకుటం మూడుపాదాలు గమనించగలరు.


Wednesday, January 13, 2021

మోడల్ (కథ)

 మోడల్ (కథ)




సాహితీమిత్రులారా!

సింహప్రసాద్ గారి తెలుగు ఆడియో బుక్స్

                     నుండి

మోడల్ (కథ) ఆస్వాదించండి-