Tuesday, October 16, 2018

వెలుగు(అనువాదకథ)


వెలుగు(అనువాదకథ)




సాహితీమిత్రులారా!

ఈ అనువాదకథను ఆస్వాదించండి.............

కొందరు సెల్‌ఫోన్‌లు పోగొట్టుకుంటారు, తర్వాత వెతికి పట్టుకుంటారు. కొందరు పెన్ను పోగొట్టుకుంటారు, వెతుక్కుంటారు. కొందరు తాళంచెవి. కొందరు ఇంకేవో. నేను ఒకసారి నా కారుని పోగొట్టుకున్నాను.

ఆ రోజు టొరాంటోలో మంచు ఎక్కువగా కురుస్తుందనీ, వాతావరణం తల్లకిందలవుతుందనీ ఎఫ్.ఎమ్. రేడియోలో అనౌన్స్‌మెంట్ వస్తూనే ఉంది. నేను తొందరగా హాస్పిటల్‌కి చేరుకున్నాను. నా అపాయింట్‌మెంట్ టైమ్‌కల్లా రిసెప్షన్‌లో ఉండాలి. అందుకు ఇంకా ఐదు నిముషాలు టైమ్ మాత్రమే ఉంది. ఆ హాస్పిటల్‌లో పార్కింగ్‌కి ఐదు ఫ్లోర్లున్నాయి. కానీ ఎక్కడా ఖాళీల్లేవు. పార్కింగు కోసం వెతుకుతూ కార్లు చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. నేను కూడా కొన్ని రౌండ్‌లు తిరిగి ఒక ఖాళీ చూసి నా కార్ పార్క్ చేసి డాక్టర్ దగ్గరకు పరుగుతీశాను. ఆ తొందర్లో కారు ఎక్కడ పార్క్ చేశానో, ఆ పార్కింగ్ స్లాట్ నెంబర్ ఏంటో చూసుకోలేదు.

అది మధ్యాహ్నం రెండు గంటల సమయం. నేను డాక్టర్‌ని కలిసి తిరిగి వచ్చేసరికి కారెక్కడ పార్క్ చేశానన్నది గుర్తు రావడంలేదు. ఏ ఫ్లోరన్నది, ఏ వింగ్, ఏ స్లాట్ అన్నది కూడా గుర్తు లేదు. నా చేతిలో ఉన్న రిమోట్ తాళంతో నొక్కి ఎక్కడైనా హెడ్‌లైట్స్ వెలుగుతాయా అని నెమ్మదిగా ఒక్కో వరసా చూసుకుంటూ వచ్చాను. ఇప్పుడిలా రాస్తున్నాను గాని, నిజానికి అప్పుడు కంగారుగా అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఒక క్రమమంటూ లేకుండా వెతుకుతూ తిరిగాను. కారు కనిపించలేదు.

అలా రిమోట్ తాళం చెవిని సెకండుకొకసారి నొక్కుకుంటూ తిరుగుతున్నప్పుడే చూశాను ఆ ఇంగ్లీషు జంటని. భార్యని వీల్‌చెయిర్‌లో కూర్చోబెట్టి తోసుకుని వెళ్తున్నాడు. అతనికి సుమారు 45 ఏళ్ళుంటాయి, ఆమెకు ఒక రెండు మూడేళ్ళు తక్కువుండచ్చు. ఆమెను ఉత్సాహపరిచేందుకు గట్టిగట్టిగా ఏవో చెప్పుకుంటూ నడుస్తున్నాడు. ఆమె ఒకప్పుడు మంచి అందగత్తె అయుండొచ్చు. ఇప్పుడు మాత్రం చిక్కిపోయి 70 పౌండ్‌ల బరువుతో వీల్‌చెయిర్‌లో సగం కూడా నింపలేకపోతోంది ఆమె దేహం. ఆమె తల ఒక పక్కకి వాలిపోయివుంది. జుత్తు చాలామటుకు రాలిపోయింది. భర్త చెప్పినదాన్ని విని నవ్వే ప్రయత్నం చేస్తూ ఉంది. నన్ను దాటుకుని హాస్పిటల్ ఎంట్రన్స్‌ వైపుకి వీల్‌చెయిర్ నడుపుతూ వెళ్ళిన ఆ మనిషి నేను తాళం చెవి నొక్కుతూ కార్‌ వెతకడాన్ని గమనించి,

“కార్ తప్పిపోయిందా?” అనడిగాడు.

“కార్ అక్కడే ఉంది. నేనే తప్పిపోయాను,” అన్నాను.

ఓ నవ్వు నవ్వి, “వెతకండి దొరుకుతుంది. మీరు కుక్కనో, పిల్లినో పోగొట్టుకోలేదు. అవైతే తప్పిపోయినచోటే ఉండవు. కాళ్ళున్న జీవులు కదా, వెతికిపట్టుకోవడం కష్టం. మీ కార్ కదలకుండా మీరు పార్క్ చేసిన చోటే ఉంటుంది. కనిపెట్టేయగలరు,” అని చెప్పి వీల్‌చెయిర్ తోసుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు.

నేను నా వెతుకులాట కొనసాగించాను. ఒక గంటసేపు పైనా కిందా అన్ని ఫ్లోర్‌లలోనూ వెతికినా కార్ దొరకలేదు. ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఒక పిల్లర్‌కి పక్కన కుడివైపు పార్క్ చేసినది మాత్రం గుర్తుంది. ఇప్పుడు కుడివైపు పిల్లర్లున్న స్లాట్‌లు మాత్రం వెతుకుతూ, రిమోట్ బటన్ నొక్కుకుంటూ వచ్చాను. ఎక్కడా హెడ్‌లైట్‌లు వెలగలేదు. అంత పెద్ద పార్కింగ్ లాట్‌లో ఐదు ఫ్లోర్లలో అటూ ఇటూ తిరిగి నా కాళ్ళు అలసిపోయాయి. పార్కింగ్ లాట్‌ ఉద్యోగి దగ్గరకెళ్ళి నా పరిస్థితిని వివరించాను. అతను అది రోజూ జరిగే ఒక సాధారణ విషయంలా తేలిగ్గా తీసుకుంటూ నాకేసి చూసి, “క్షమించండి. ఇప్పుడు విజిటర్స్‌ను వదిలి రాలేను. ఇంకో గంటలో నా డ్యూటీ అయిపోతుంది. అప్పుడు వచ్చి మీకు సాయపడగలను,” అన్నాడు.

మళ్ళీ నా అన్వేషణ కొనసాగించాను. మరోగంట సమయం వెతికుంటాను. బయట ఒక అడుగు ఎత్తున మంచు కురిసి ఉంది. ఇంతలో, ఇందాక నేను చూసిన వీల్‌చెయిర్ అతను తిరిగొచ్చాడు. ఇప్పుడు వీల్‌చెయిరూ లేదు, భార్యా లేదు. నన్ను చూసి నవ్వి,

“ఇంకా వెతుకుతున్నారా?” అనడిగాడు.

“కారు ఎక్కడికీ వెళ్ళలేదు. ఇక్కడే ఎక్కడో ఉంది,” అన్నాను.

అతని భార్యకి డాక్టర్‌లు పరీక్షలు చేస్తున్నారు. ఇంటికెళ్ళి ఏవో కొన్ని సామాన్లు తీసుకురావాలి- అని చెప్పి తన కారు వైపుకు వెళ్ళిన అతను మళ్ళీ వెనక్కొచ్చాడు.

“ఏం కారు?” అడిగాడు. చెప్పాను. “ఏం రంగు?” చెప్పాను. “ప్లేట్ నెంబర్?” అదీ చెప్పాను.

కారు తాళాలు తీసుకున్నాడు. అతను రిమోట్ తాళం నొక్కుతూ ఒక వైపునుండి వస్తే నేను మరో వైపునుండి చూస్తూ అతని వైపుకి నడిచాను. ఇలా పదినిముషాలు వెతగ్గా ఒక పిల్లర్ పక్కన కార్ హెడ్‌లైట్ మిణుకు మిణుకుమంటూ కనిపించింది.

“అదే! అదే!” అని అరిచాను.

అతను తాళం చెవి నా చేతికిచ్చాడు. ధన్యవాదాలు చెప్పాను. అతని పేరడిగాను.

“నా పేరు తెలుసుకుని ఏం చేస్తారు?” అనడిగాడు.

“మీకు ప్రతి ఉపకారం ఏమీ చెయ్యలేనేమోగానీ, కనీసం మీ పేరైనా గుర్తుపెట్టుకుంటాను,” అన్నాను.

“నోమ్” అన్నాడు.

“మీ భార్య త్వరగా కోలుకుని ఇంటికి వస్తారు.”

“ఇక రాదు.” అన్నాడు. అతని ముఖకవళికలు మారిపోయాయి. ఎందుకు చెప్పానా అన్నట్టు అయిపోయిందతని ముఖం.

నాకు వీపు చూపి తన కారు వైపుకి నడుస్తూ వెనక్కి తిరక్కుండానే చేయెత్తి ఊపుతూ వీడ్కోలు చెప్పాడు.
---------------------------------------------------------
రచన: అవినేని భాస్కర్, 
మూలం: ఎ. ముత్తులింగం, 
ఈమాటసౌజన్యంతో

Sunday, October 14, 2018

కృష్ణదేవరాయల “ఆముక్తమాల్యద”


కృష్ణదేవరాయల “ఆముక్తమాల్యద”





సాహితీమిత్రులారా!
ఆముక్తమాల్యద చాలా విలక్షణమైన కావ్యం. మనుచరిత్ర, పారిజాతాపహరణం వచ్చిన కాలంలోది ఇది. ఐనా వాటికీ, దీనికీ ఎంతో వ్యత్యాసం ఉంది.

ఆముక్తమాల్యద శృంగారప్రబంధం కాదు దీన్లో వీరభక్తి, వైరాగ్యాలదే ముఖ్య స్థానం. నిజానికి స్థూలంగా చూస్తే దీన్లో ప్రముఖంగా కనిపించేవి పట్టణాల వర్ణన, ఋతువుల వర్ణన, రాజనీతి బోధన, మత, వేదాంత చర్చలు. ఈ నాలుగింట్లో రాజనీతి విషయాలు ఆముక్తమాల్యదలో తప్ప మన సంప్రదాయ గ్రంథాలు వేటిలోనూ లేవు; పట్టణ వర్ణనలు గాని ఋతువుల వర్ణనలు గాని చేసేప్పుడు కూడా మిగిలిన వాళ్ళు ప్రకృతి మీద ధ్యానం ఉంచితే రాయలు మనుషుల జీవన చిత్రణ మీద అధికారం చూపిస్తాడు.

కృష్ణదేవరాయల పలుకుబళ్ళు కొంత వింతగా ఉంటాయి. మిగిలిన కవుల్లో కనపడని ఒక మొరటుతనం కన్పిస్తుందతని తెలుగు పదాల్లో. కాని సంభాషణలు రాయటంలో అతను సమకాలీన వ్యావహారిక భాషని ప్రయోగించాడేమో అనిపిస్తుంది. వీటికి కొన్ని ఉదాహరణల్ని ఈ వ్యాసం చివర్లో ఇస్తున్నా.

ఈ “అనువాదం” ఉద్దేశం నారికేళపాకంగా పేరుపడ్డ ఈ కావ్యాన్ని మా పాఠకులకు వీలైనంత ఆసక్తికరంగా అందజెయ్యటం. అందువల్ల చాలా వర్ణనలు వదిలెయ్యటం జరిగింది. కాని కొంచెం రుచి చూపించటం కోసం మొదట్లో విలిబుత్తూరు, మధురల వర్ణనల్ని కొంతవరకు ఇస్తున్నాను. ఐతే మూలాన్ని శ్రీ వేదం వెంకటరాయశాస్త్రి సంజీవనీ వ్యాఖ్యతో చదవటాన్ని మించింది లేదు. ఎన్నో వింతవింత ప్రయోగాలు, అద్భుతమైన భావచిత్రాలు కనిపిస్తాయి ఈ కావ్యంలో. కనుక రసజ్ఞులకు ఈ “అనువాదం” కేవలం తొలిమెట్టుగా మాత్రం ఉపయోగపడుతుందనీ, మన కావ్యాల్ని స్వయంగా చదువుకోవాలనే కోరికని కలిగించి ప్రోత్సహిస్తుందనీ భావిస్తున్నా.

కృష్ణదేవరాయలు 1474 ప్రాంతాల్లో పుట్టి, 1509లో రాజై, అనేక దిగ్విజయాలు చేసి, 151516ల్లో విజయవాడకు వెళ్ళి, అక్కడికి దగ్గర్లో ఉన్న శ్రీకాకుళాంధ్ర మహావిష్ణువుని సేవించేడు (ఈ శ్రీకాకుళం విశాఖపట్టణం దగ్గరిది కాదు, విజయవాడ దగ్గరిది). ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం చేసేడు. ఆ పుణ్యదినాన, రాత్రి నాలుగో జామున ఆ “ఆంధ్ర జలజాక్షుడు” అతని కల్లో ప్రత్యక్షమయేడు “లేములుడిపెడు లేజూపు లేమ తోడ”. చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు “రసికులు మెచ్చేట్టు మదాలసచరిత్ర పలికేవు, భావం, ధ్వని, వ్యంగ్యం మేళవించి సత్యావధూప్రీణనం చెప్పేవు, వేదపురాణాల కథల్నేరి సకల కథాసారసంగ్రహం తయారుచేసేవు, శ్రోతల పాపాలు ఎగిరిపోయేట్టు జ్ఞానచింతామణిని వినిపించేవు, రసమంజరి మొదలైన మధురకావ్యాలు రచించేవు అన్నీ గీర్వాణభాషలో! ఇలాటి నీకు ఆంధ్ర భాష అసాధ్యమా? మాకు ప్రీతిగా ఓ కృతి నిర్మించు. నా అవతారాల్లో దేన్ని గురించి చెప్పాలా అని నీకు సందేహం రావొచ్చు. కృష్ణావతారంలో సుదాముడిచ్చిన పూలదండలు వెనకాడుతూ తీసుకున్నాను అతను మగవాడాయె! శ్రీరంగంలో తను ముందుగా ధరించిన పూదండల్ని నాకిచ్చిన వయ్యారిని పెళ్ళి చేసుకున్నా ఆ కొరత తీరలేదు నాకు. నేను తెలుగురాయడిని, నువ్వో కన్నడరాయడివి. కనుక నువ్వు ఆ మా పెండ్లికథను చెప్తే అది పూర్తిగా తీరిపోతుంది. తెలుగెందుకంటావా? ఇది తెలుగుదేశం, నేను తెలుగువల్లభుణ్ణి, కలకండలాటి తియ్యటిది తెలుగు, ఎన్నో భాషల్లో మాట్టాడే నీకు తెలీదా అన్నిట్లోనూ ఉత్కృష్టమైంది తెలుగని! ఈ కృతిని నీ ఇష్టదైవమైన వెంకటేశ్వరుడికి అంకితం చెయ్యి మాకేం భేదం లేదు. ఇలా చేస్తే నీకు ఉత్తరోత్తరాభివృద్ధి కలుగుతుంది” అని ఆనతిచ్చేడు. వెంటనే నిద్ర మేల్కుని, దేవాలయానికి వెళ్ళి స్వామిని దర్శించుకుని, తెల్లవారేక నిండుసభలో దండనాథ సామంతుల పనులు త్వరగా ముగించి వేదవేదాంగ వేత్తల్ని రప్పించి వాళ్ళకీ కల గురించి వివరించేడు రాయలు. వాళ్ళు ఎంతో ఆనందించి ఆ స్వప్నాన్ని విశ్లేషించి దాన్లోని అన్ని అంశాలూ మంగళప్రదమైనవని తేల్చి సాహితీసమరాంగణ సార్వభౌముడైన అతను ఆంధ్ర మహావిష్ణుడు కోరిన విధంగా ఆముక్తమాల్యదని నిర్మించమన్నారు. అతను కూడా సంతోషంగా కావ్యరచనకి పూనుకున్నాడు. 1521 నాటికి ఇది పూర్తయిందని పరిశోధకుల అభిప్రాయం. 1530లో రాయలు మరణించేడంటారు. )

పాండ్య మండలం.
విలిబుత్తూరు నగరం.
ఆకాశాన్నంటే మేడలు. వాటి ఉద్యానవనాల్లో ఎక్కడ చూసినా ఆనందంగా కూస్తున్న చిలకలు, కోయిళ్ళు. ఆ మేడల మీదేమో మణుల్తో చేసిన చిలకల బొమ్మలు. చూసే వాళ్ళకి ఆ బొమ్మలే నిజంగా కూస్తున్నాయా అనిపిస్తయ్‌.

వీధులు విశాలంగా, తిన్నగా ఉన్నయ్‌. ఇళ్ళ ద్వారాల మీద “ఏనుగులు జలకాలాడిస్తున్న లక్ష్మీదేవి” బంగారు చిత్రాలు. ద్వారాల మెట్లలో ఏనుగుల, సింహాల మరకతపు బొమ్మలు. వాకిళ్ళ ముందు పొట్టి కొబ్బరి చెట్లు.

రెండు పెద్ద రథాలున్నాయా ఊళ్ళో ఒకటి లక్ష్మిది, మరొకటి విష్ణువుది.

పసుపు పూసుకుని కొలన్లో స్నానాలు చేసి శ్రీహరి పూజకోసం బిందెల్లో నీళ్ళు నింపుకుని చేతుల్లో తామరపూలతో నడుస్తున్నారు ద్రావిడస్త్రీలు, భక్తిగీతాలు పాడుకుంటూ.
ఇప్పుడేముంది గాని తర్వాత వాళ్ళు ఉత్సాహంగా బంతులాటలు ఆడేప్పుడు చూడాలి!

అరుగుల మీద కూర్చుని ఉల్లాసంగా పాచికలాడుతున్న ఆటవెలదుల్ని ఏమని వర్ణించగలం? సన్యాసికైనా గుండె జల్లు మనిపించేది సారె విసిరేటప్పుడు వాళ్ళ కంకణాల చప్పుడు. మన్మథుడే ఎదురుగా వచ్చినా పట్టించుకోనిది వాళ్ళ ఆట తన్మయత్వం. ఇంద్రుణ్ణైనా సరే అక్కడికి లాక్కొచ్చేది భక్తుల్ని చూడ్డంతోటే లేచి వాళ్ళు పెట్టే నమస్కారం భంగిమ. బజార్లో జనం గుండెల్ని కోసేవి ఆలయాన్నుంచి వచ్చే శంఖనాదం వినటానికి తలతిప్పినప్పుడు పరిగెత్తే వాళ్ళ కొనచూపులు. ఇక వాళ్ళు మాంచి ఊపుగా పాచికల్ని వేస్తూ ఆ ఊపుకి జారిన పైటని రెండో చేత్తో సర్దుకునే దృశ్యం చూడగలిగిన వాళ్ళు ధన్యులు!

ఐతే ఆ వేశ్యలు సామాన్యులు కారు. చూట్టంతోటే ఎవరి కులమైనా చెప్పే లోకజ్ఞానం, పేదరికంలో పడ్డ విటుల్ని ఆదరించే మంచితనం, రాజుకు రెండో అంతఃపురంలా ఉండగలిగే సౌభాగ్యం, ఏ భాషలోనైనా కవిత్వం చెప్పగలిగే పాండిత్యం కూడా ఉన్నాయి వాళ్ళకి! వాళ్ళెంత సుకుమారులంటే చిలుం పడ్తుందని బంగారు ఆభరణాలు వదిలేసి ముత్యాల హారాలే వేసుకుంటారు; జిడ్డు పడ్తుందని పునుగుని దూరంగా ఉంచి కస్తూరినే పూసుకుంటారు; తేమ ఉంటుందని పూలని వదిలేసి సుగంధధూపాల్నే వాడతారు; జిలుగుగుడ్డలు తప్ప ఒత్తుకునే ముతక గుడ్డల్ని దగ్గరికైనా రానియ్యరు.

సురగంగలో తిరిగివచ్చినట్టనిపిస్తాయి ఆ ఊళ్ళో తిరుగుతుండే హంసలు స్నానానికి ముందు ద్రావిడాంగనలు పసుపుకొమ్ములు అరగదీసిన మెట్ల కింద పడుకున్నందువల్ల!

వరిమళ్ళ కాలవల్లో తెల్లటిముద్దలు పడివుంటే అవి వుదయాన్నే అక్కడ స్నానాలు చేసినవాళ్ళెవరో మర్చిపోయిన గుడ్దలని వాటిని తియ్యబోతారు వూరి కాపలా వాళ్ళు. తీరా దగ్గరకెళ్ళేసరికి ఆ ముద్దలు లేచి పరిగెడతాయి అవి రెక్కల్లో తలలు దూర్చి నిద్రపోతున్న బాతులు గనక! అది చూసి కిలకిల నవ్వుతుంటారు పైర్లు కాపలా కాస్తున్న అమ్మాయిలు!

ఒక పక్క తోటల్లో విరగబూసిన పూలు. వాటికి పోటీగా మరోపక్క పెరిగిన పంటమొక్కలు! ఆ పంటపొలాల్లో ఎక్కడ చూసినా కొంగలు!

పంటకారులో రైతులు మళ్ళలో నీళ్ళు తీసేస్తారు. అప్పుడు పైరుమొక్కలు మళ్ళలోకి ఒంగిపోయి అక్కడున్న కలువపూల మీద పడతయ్‌. ఆ మొక్కలు వేళ్ళతో తాగటానికి నీళ్ళు దొరక్క ఆ వేళ్ళని తలమీదికి తెచ్చుకుని కలువపూల మకరందం తాగి కడుపునింపుకుంటున్నాయా అనిపిస్తుందా దృశ్యం చూస్తుంటే!

పెద్ద బండరాళ్ళంత వేరుపనసకాయలు పండుతాయక్కడ. ఒక్కోసారి అవి నేల్లోనే పగిలి రసం బయటికొస్తే దానికోసం గుంపులుగా మూగుతయ్‌ తుమ్మెదలు. అలాటప్పుడు విపరీతంగా మదం కారుస్తున్న ఏనుగుల్లా కనిపిస్తాయవి!

అక్కడ సుగంధి అరటిపళ్ళు చెట్ల పైనుంచి కింది దాకా గెలలుగెలలుగా వేలాడుతుంటయ్‌. చెరుకుతోటల్లో పోకచెట్లూ, తమలపాకు తీగలూ కూడ దట్టంగా  పెరుగుతాయక్కడ. అప్పుడప్పుడు ఆ పోకచెట్ల కొమ్మల బరువుకి చెరుకుచెట్లు విరిగి వాటి ముత్యాలు పక్కనే బెల్లం వండే పొయ్యిల్లో పడి సున్నమౌతయ్‌. అలా పోకలు, ఆకులు, సున్నం కలిసి అక్కడికక్కడే పండుతయ్‌.

ఇక మామిడితోపులు ఎంతగా పూసివున్నాయంటే అక్కడక్కడ ఉన్న పాత నీటిగుంటల్లో పడ్డ ఆ మామిడిపూల మీదగా మనం హాయిగా నడిచిపోవచ్చు. ఆ గుంటల్లో వాలగచేపలు విస్తారంగా ఉంటే వాటిని తినటానికి నీటికోళ్ళు మెడ ఒక్కటి తప్ప మిగతా శరీరం అంతా నీళ్ళలో పెట్టి వేటాడుతుంటయ్‌. చూట్టానికి వింతగా ఉంటుందది.

మన్నారు కృష్ణస్వామి ఆ వూళ్ళో వెలిసివున్నాడు. వాళ్ళ నిత్యజీవితాలు ఆ స్వామితో గట్టిగా ముడిపడిపోయినయ్‌ సాయంకాలం వేళల్లో హంసలు రెక్కలు కొట్టుకుంటూ క్రేంక్రేం అని శబ్దాలు చేస్తూ గూళ్ళకి పోతుంటే అవి ఆ స్వామి గుళ్ళో భేరీ, కాహళుల శబ్దాలనిపిస్తయ్‌ వాళ్ళకి; ఆ స్వామి వక్షాన ఉన్న తులసిమాలను తాకి అక్కడి చల్లగాలులు వాళ్ళ బాధల్ని పోగొడతయ్‌; రాత్రుల్లో గాలికి ఆ గుడిగంటల మోతకి కోవెల చుట్టూ వున్న సంపంగి చెట్లలో పడుకున్న పక్షులు లేచి అరిస్తే తెల్లవారుతోందనుకుని అలకల్లో ఉన్న దంపతులు దగ్గిరౌతారు; ఇళ్ళముందు ఎండబోసిన ధాన్యాన్ని దేవళపు జింకపిల్ల బొక్కుతుంటే కాపలా కాస్తున్న అమ్మాయిలు దానికి నొప్పి కలక్కుండా దేంతో తోలాలా అని చూస్తారు పల్లెపడుచులు పేడగంపల్లో నింపుకున్న కలువపూల దండలు అమ్ముతూ అక్కడే ఆ గంపల్ని దించుకుని కూర్చుంటారు; ఆ పూలదండల్తో జింకపిల్లని తోల్తారా అమ్మాయిలు.

ఆ స్వామి భక్తులెవరైనా వస్తే చాలు వాళ్ళకి ఎంతో భక్తిగౌరవాల్తో ఆతిథ్యం ఇస్తారు ఆ వూరి వాళ్ళు.

విష్ణుచిత్తుడనే మహాభక్తుడు ఆవూరి భాగవతుల్లో ఉత్తముడు. శ్రీహరినెప్పుడూ తన హృదయంలో ధ్యానిస్తుంటాడతను. ఆ కృష్ణస్వామికి పూలదండలు కట్టి కైంకర్యం చెయ్యటం అతని మనసుకి నచ్చిన పని. న్యాయంగా సంపాయించిన డబ్బుతో ఆ వూరి గుండా వెళ్ళే తీర్థయాత్రికులకి అన్నదానాలు చేస్తుంటాడతను.

మబ్బుకి చిల్లు పడ్డట్టు వర్షం కురిసినా సరే ఎండిన కొబ్బరిబొండాలు వంటచెరుగ్గా వాడి రకరకాల వంటలు చేస్తుందతని భార్య. కొబ్బరిచిప్పల గరిటెల్తో వరి అన్నం, చాయపప్పు, నాలుగైదు తాలింపు కూరలు, వడియాలు, వరుగులు, పెరుగు, నెయ్యి స్వయంగా వడ్డించి అతిథులకి తినిపిస్తాడతను.

అదే ఎండాకాలంలో ఐతే ముందుగా పూసుకోటానికి చందనం ఇచ్చి తర్వాత నులివెచ్చటి అన్నంతో పాటు తియ్యటి చారు, మజ్జిగ పులుసు, పల్చటి అంబళ్ళు, రకరకాల కూరలు వడ్డిస్తాడు. ఇక తాగటానికి చెరుకు రసం, కొబ్బరినీళ్ళు, చల్లటి నీళ్ళు, మజ్జిగ, ఎలాగూ ఉంటాయి.

చలికాలంలో వేడివేడి రాజనాల వరి అన్నం వుంటుంది. మిరియాల పొడులు. చుయ్యిమని శబ్దాలు చేస్తున్న కూరలు. ముక్కుజలుబు వదలగొట్టే ఆవబెట్టిన పచ్చళ్ళు, పాయసం, ఊరగాయలు, చెయ్యి చురుక్కనే నెయ్యి, బాగా కాచిన పాలు.

శనివారాల్లో ఎంతోమంది పరదేశ వైష్ణవులు అతనికి అతిథులుగా ఉంటారు. వాళ్ళు భోజనానికి ముందు అరిచేతుల్లో ఇప్పపిండి ముద్దని పెట్టుకుని దానిమీద అరిటిపూవు దొప్పలో నిండా నూనె పోసుకుని ఒక తాటి చివర ఉతికిన గుడ్డల్నుంచుకుని ఏటికి పోయి తలస్నానాలు చేసి వస్తుంటారు.

అర్థరాత్రి వేళైనా సరే అతనింట్లో విష్ణువు పుణ్యకథాకీర్తనం, ద్రావిడవేదాల పారాయణంతో పాటు “కూరలెక్కువగా లేవు, ఉన్నవీ చల్లబడిపోయినయ్‌, పిండివంటలు నిండుకున్నయ్‌, అన్నం కూడ అంత సుష్టుగా లేదు, ఎలాగోలా దయచేసి సర్దుకోండి” అనే మాటలు వినిపిస్తుంటయ్‌!

………………………………..

ఆ కాలంలో పాండ్యమండలానికి రాజధాని మథుర. ఆ వూరి సౌభాగ్యానికి, సౌందర్యానికి ముగ్ధులై సూర్యచంద్రులు కూడా ఎప్పుడూ ఆవూరి చుట్టూనే తిరుగుతూ ఉంటారు! అక్కడి ప్రజలు శూరులు, విలాసులు. వాళ్ళ గజాశ్వదళాలు దీటు లేనివి. అంగళ్లలో నవరత్నాల్ని రాసులు పోసి అమ్ముతుంటారు. గొప్ప ఉద్యానవనాలు. వాటిలో శ్రావ్యంగా పాడే రకరకాల పక్షులు. మందంగా వీస్తున్న మలయమారుతాలు.

ఆ మండలానికి రాజు మత్స్యధ్వజుడు. చంద్రవంశభూషణుడు. సార్వభౌముడిక్కావలసిన అన్ని గుణాలూ ఉన్నవాడు. ఎప్పుడూ నీతి తప్పడు. ప్రజల్ని ఏమాత్రం నొప్పించకుండా పన్నులు తీసుకుంటాడు. కొండేలు విని అపకారం చెయ్యడు. ముఖస్తుతి మెచ్చడు. పిరికిపందనైనా హీనంగా చూడడు. పరాక్రమవంతుడు. మహాదాత.

వేసవి కాలం.
ఏళ్ళింకిపోయి రాళ్ళ మీద పట్టిన పాచి అట్టలుగా పగిలింది. గువ్వల్ని పట్టటానికి బోయలు అక్కడక్కడ నీళ్ళు పోసి దాక్కున్నారు. సుడిగాలికి ఆకులెగిరితే అవి పావురాలనుకుని పట్టుకోవటానికి డేగలు వెంటపడినయ్‌. చెట్లనీడల కింద నిద్రపోతున్న బాటసారులు ఆ నీడలతోటే దొర్లుకుంటూ పోతున్నారు. ఎక్కడ చూసినా ఎండమావులు.

ఏనుగులు, పందులు, దున్నలు బురదలో పొర్లాడుతున్నయ్‌. గాలికి దుమ్ము పైకి లేచి దాని అంచున గడ్డి అంటుకుని తిరుగుతోంది. బూరుగుకాయలు పగిలి వాటి దూది పైన ఎగురుతోంది. ఎండిన ఏర్లలో తామరల దుద్దులు పైకే కనిపిస్తున్నయ్‌. రాత్రుళ్ళు కుక్కలు ఉత్సాహంగా మొసళ్లని తరుముతున్నయ్‌. మలుగుచేపలు బొరియల్లో దూరినయ్‌. మోకాలిబంటి నీళ్ళలో నిలబడి చేపల్ని తింటున్నయ్‌ కొంగలు. నీళ్ళు ఎండి కిందికి పోయే కొద్ది అడుగున దాక్కున్న బొమ్మిడాయలు, చేదుచేపలు, ఆ తర్వాత పూర్తిగా ఎండిపోయాక చేపగుడ్లు కూడా తింటున్నాయవి.

రైతులు తోటల్లో ఏతాలు తొక్కుతూ పెద్ద గొంతుల్తో పాడుతుంటే ఏతపు బానలు నీళ్ళలో మునుగుతూ మృదంగం చప్పుళ్ళతో తాళం వేస్తున్నయ్‌.

మండుటెండలకి బొండుమల్లె పొదలకి బొబ్బలెక్కాయన్నట్టు పెద్దపెద్ద మొగ్గలు వచ్చినయ్‌. చలిపందిళ్ళలో జలదేవతల్లాగా కడవల్తో నీళ్ళు పోసి బాటసారులకి దప్పిక తీరుస్తున్నారు అక్కడుండే యువతులు. ఇంకెక్కడా దిక్కులేని మన్మథుడు ఆ యువతుల దయ వల్ల ఆ పందిళ్ళలో తలదాచుకుంటున్నాడు!
దాహంతో “అమ్మా, అక్కా, కాసిన్నీళ్ళు పొయ్యండి” అంటూ లోపలికి వచ్చిన ఒకడు దాహం తీరగానే ఆ సంబోధనల్ని మర్చిపోయి వాళ్ళ వంక వేరే చూపులు చూస్తుంటే వాళ్ళు కూడ ఒకరికొకరు కళ్ళతో సైగలు చేసుకుని నవ్వుకుంటూ చిన్నధారతో వాడికి నీళ్ళు పోస్తున్నారు.

స్త్రీపురుషులు దిగుడుబావుల్లో పోటీపడి ఒకళ్ళమీద ఒకళ్ళు నీళ్ళు చల్లుకుని అలిసిపోయి అక్కడే వెన్నెల మైదానాల్లో నిద్రపోతున్నారు. వేకువజామున మేలుకుని కలిసి సుఖిస్తున్నారా అదృష్టవంతులు!
ఎండవేడికి చల్లగాలి పారిపోయినా విసనకర్రల ఇంద్రజాలంతో దాన్ని పుట్టిస్తున్నారు ప్రజలు. చెరుకుగడలు నరకబడి కిందపడుతున్నయ్‌ మన్మథుడి చేతినుంచి జారిపోయిన విల్లుల్లాగా. బావుల్లో నీళ్ళు అడుగంటుతున్నయ్‌. అతుకుల చేంతాళ్ళతో వాటిని తోడుతున్నారు స్త్రీలు.

ధనికులు దోరమామిడికాయముక్కల్తో, నీటితడి పొయ్యేదాకా తాలింపు వేసిన చేపబద్దల యిగురుతో మధ్యాన్నం భోంచేసి, సాయంకాలం ఆ చేపల రుచి తేపులొస్తుంటే లేతటెంకాయల నీళ్ళతో వాటిని పోగొట్టుకుంటున్నారు.

జనం పగలంతా తోటల్లోనే గడిపి సాయంత్రానికి చెరుకు గానుగల దగ్గరికి చేరుతున్నారు.

ఇంతలో మథుర దగ్గర్లో వున్న అళఘరి సుందరబాహుస్వామి తెప్పతిరునాళ్ళు వచ్చినయ్‌.

పరదేశి బ్రాహ్మడొకడు ఆ తిరునాళ్ళకి వచ్చి రాజపురోహితుడి యింట్లో విడిదిచేసేడు. తిరునాళ్ళు చూసి, అతని ఆతిథ్యంలో చక్కటి భోజనం చేసి, తన వూరికి ప్రయాణమయ్యేడు. రాత్రయింది. దార్లో మథురలో ఓ అరుగు మీద మిగిలిన బాటసారుల్తో కలిసి విశ్రాంతికి సంచి తలగడగా పెట్టుకు పడుకున్నాడు. కాలక్షేపానికి సుభాషితాలు పాడటం మొదలెట్టేడు.

సరిగ్గా అదే సమయంలో మత్స్యధ్వజ మహారాజు తన భోగిని దగ్గరికి బయల్దేరేడు. అప్పుడతనికో సుభాషితం వినిపించిందిలా
“వర్షాకాలానికి కావలసిన వాటిని మిగిలిన నెలల్లో కూడగడతాం. రాత్రికి కావలసింది పగలు. ముసలితనానికి కావలసింది యవ్వనంలో. అలాగే పరలోకానికి కావలసింది కూడ యీ లోకంలోనే సమకూర్చుకోవాలి.”

పిడుగుల్లా తగిలేయా మాటలతనికి. తన స్థితిని తల్చుకునే సరికి దుఃఖం వచ్చింది. చక్రవర్తుల్నీ మహాపురుషుల్నీ కూడా ఏట్లో నావలా కదిలీ కదల్నట్టు కదిలి కాలం ఎలా మోసం చేసిందో ఆలోచించుకున్నాడు. మెరుపులాటి క్షణికమైన రాజభోగాల గురించి కాక శాశ్వతమైన సత్యం గురించి విచారించాలనుకున్నాడు.

తాంబూలం పెట్టెలోంచి కొంత ముల్లె తీసి తలారి చేత ఆ బ్రాహ్మడికిప్పించేడు. వెనక్కి తిరిగి యింటికి వెళ్ళేడు. ఉదయాన్నే కొలువు తీరి విద్వాంసులందర్నీ పిలిపించేడు. శాస్త్రాలన్నీ చూసి మోక్షం వచ్చే మార్గం ఏమిటో కనుక్కుని చెప్పమన్నాడు. వాదం గెలిచి తనకు తత్వం చెప్పగలిగే వారికని బీరపువ్వుల్లాటి బంగారునాణేల్ని జోలెలో పోయించి వేలాడదీయించాడు సభలో!

ఇక్కడ విలిబుత్తూర్లో
విష్ణుచిత్తుడు ఎప్పట్లాగే మూలమంత్రం జపిస్తూ తులసిమాలను మన్నారు స్వామికి సమర్పించబోయేంతలో ఆ స్వామే ప్రత్యక్షమయేడు! చిరునవ్వుతో అతనికి మత్స్యధ్వజుడి పరిస్థితి వివరించేడు. “నువ్వు వెంటనే మథురకి వెళ్ళు. అక్కడ రాజు ముందు అన్నీ తెలిసినట్టు అవాకులూ చెవాకులూ పేల్తున్న వాళ్ళ మదం దించు. నా మహిమని ప్రకటించు. పాండ్యుణ్ణి వైష్ణవుణ్ణి చెయ్‌” అని విలాసంగా ఆనతిచ్చేడు.

వణికిపోయేడు విష్ణుచిత్తుడు.
సాష్టాంగపడ్డాడు స్వామికి.
“అయ్యో స్వామీ! శాస్త్రగ్రంథాల వంకనైనా చూడని వాణ్ణి. తోటలో మట్టి తవ్వటం తప్ప నాకేం తెలియదే! నన్ను వాదానికి పంపితే అక్కడ నీకు జరిగేది అవమానమే” అని మొత్తుకున్నాడు.
“గుడిని ఊడవమను. నీళ్ళు తోడమను. పల్లకి మొయ్యమను. మాలలు కట్టమను. జెండా తిప్పమను. వింజామర వీచమను. దీపం వెలిగించమను. అంతేగాని వాదాలు నాకెందుకు యింకెవరూ దొరకలేదా నీకు?” అని ప్రాధేయపడ్డాడు.

అతని భక్తికి సంతోషించేడు శ్రీహరి. శ్రీదేవి వంక చూసేడు. “ఇతన్ని వాదంలో గెలిపిస్తా చూడు” అన్నాడు చిలిపిగా.
“అంతా నీ ఇష్టమేనా ఏమిటి వెళ్ళిరావోయ్‌ వెర్రివాడా! నేనున్నాగా అంతా జరిపించటానికి!” అన్నాడు విష్ణుచిత్తుడితో.

చివరికి ఎలాగో ఒప్పుకున్నాడతను. రాజుకి ప్రసాదంగా ఇవ్వటానికి కావిళ్ళలో అరిసెలు పట్టించుకుని బయల్దేరేడు మథురకి.
దార్లో తినటానికి అతని భార్య పొరివిళంగాయలు (వేపుడు బియ్యప్పిండి, బెల్లం పాకంతో చేసిన ఉండలు) కట్టి ఇచ్చింది. ప్రతిచోటా ఎసట్లో కొంచెం వెయ్యటానికి పాతవడ్లబియ్యం (కీడు కలక్కుండా వుండటానికి ఇలా చెయ్యటం ఆచారం), శుద్ధిచేసి సగం బెల్లం కలిపిన సాంబారు చింతపండు, ఎన్నో గోవుల నెయ్యి, పెరుగు వడియాలు, పచ్చి వరుగులు, పప్పులు, పూజాసామాగ్రి అతన్తో బయల్దేరేయి.

మథుర చేరేడు విష్ణుచిత్తుడు. నేరుగా రాజసభకి వెళ్ళేడు. అతని దివ్యతేజం చూసి రాజుతో సహా సభంతా జంకుతో లేచి నిలబడింది. రాజు చూపించిన బంగారు ఆసనం మీద కూర్చున్నాడు.

అప్పటిదాకా వాదం సాగిస్తోన్న సభంతా నిశ్శబ్దంగా వుండిపోయింది.
“ఎందుకీ మౌనం? కానివ్వండి నేనేం పరాయివాణ్ణా?” నవ్వుతూ వాళ్ళతో అన్నాడు విష్ణుచిత్తుడు.
కొద్దిమాటల్లోనే వాళ్ళ లోతుపాతులు తెలుసుకున్నాడు. చిరునవ్వుతో రాజుని చూసేడు. “నువ్వు మధ్యవర్తిగా వుంటే నా వాదం వినిపిస్తా” అన్నాడతన్తో.
ఓ విద్వాంసుడి వైపు తిరిగేడు. అతని వాదం అంతా ముందు తన మాటల్లో వివరించేడు. దాన్లో ఒక్కొక్క విశేషాన్నే తీసుకుని సూక్ష్మంగా ఖండించేడు. మధ్యలో మాట్లాడబోయిన వాళ్ళని ఒక్కో మాటతోటే వారించేడు. మళ్ళీ మొదటివాడి దగ్గరికొచ్చి తన సిద్ధాంతం స్థాపించి వాణ్ణి ఒప్పించి ఓడించేడు. “సరే ఇప్పుడు చెప్పు నీ వాదం ఏమిటో” అని తర్వాతి వాణ్ణి కూడ అలాగే గెలిచేడు. ఇలా అందర్నీ వరసగా వాదంలో సాధించేడు. బ్రహ్మసూత్రాలు, ఉపనిషత్తుల ద్వారా పరమాత్మ తత్వాన్ని నిరూపించేడు. తర్వాత నారాయణుడే ఆ పరతత్వమని బోధించేడు. సకల భూతాల్లోనూ ఉండే ఆత్మ ఆ విష్ణువే అని వివరించేడు. ఆ విష్ణువుని పొందటానికి మార్గం చూపటానికి ఖాండిక్య కేశిధ్వజుల కథ వినిపించేడు

నిమివంశంలో ధర్మధ్వజుడికి మితధ్వజుడు, కృతధ్వజుడనే కొడుకులిద్దరు. మితధ్వజుడి కొడుకు ఖాండిక్యుడు. శూరుడు. కృతధ్వజుడి కొడుకు కేశిధ్వజుడు. బ్రహ్మజ్ఞాని. వాళ్ళిద్దరూ రాజ్యం కోసం భయంకర యుద్ధం చేసేరు. చివరికి కేశిధ్వజుడి దెబ్బకి ఖాండిక్యుడు అడవుల్లోకి పారిపోయేడు.
రాజ్యం గెలుచుకున్న కేశిధ్వజుడు జ్ఞాని గనక రాజ్యఫలాన్ని ఆశించకుండా యాగాలు చేసేడు. ఓ యాగసమయంలో అతని యాగధేనువుని ఓ పులి పట్టి చంపటంతో ప్రాయశ్చిత్తం ఏమిటని ఋత్విక్కుల్నడిగేడు. వాళ్ళు తమకి తెలీదనీ, ఖాండిక్యుడికి తెలుసుననీ చెప్పేరతన్తో. కేశిధ్వజుడు అలా చెయ్యటానికి నిశ్చయించుకుని ఖాండిక్యుడి దగ్గరికి రథం మీద బయల్దేరేడు. దార్లో వున్న వేగుల వాళ్ళు యీ విషయం ఖాండిక్యుడికి చెప్తే అతను యుద్ధానికి సిద్ధమయేడు. ఐతే కేశిధ్వజుడు తన యాగం విషయం చెప్పి యుద్ధానికి రాలేదని స్పష్టం చేసేడతనికి.
చేతికి చిక్కిన శత్రువుని విడిచిపెట్టొద్దనీ, అతన్ని చంపటమే కర్తవ్యమనీ ఖాండిక్యుడికి బోధించేరతని మంత్రులు. పగవాళ్ళని సంహరించటమే రాజధర్మమని వివరించేరు.
ఐతే శరణాగతుడై వచ్చిన వాణ్ణి చంపటానికి ఒప్పుకోలేదు ఖాండిక్యుడు.
కేశిధ్వజుడికి ప్రాయశ్చిత్తమార్గం చెప్పి పంపేడు.
అలా చేసి యాగం పూర్తి చేసేడు కేశిధ్వజుడు.
ఋత్విక్కులకీ, అర్థులకీ ఎన్నో దానాలు చేసేడు.
ఖాండిక్యుడికి గురుదక్షిణ ఇవ్వాలని మళ్ళీ అతని దగ్గరికి వెళ్ళేడు.
ఉబ్బితబ్బిబ్బయేరు ఖాండిక్యుడి మంత్రులు. “ఇంత కంటె మంచి అవకాశం దొరకదు. అతని రాజ్యం అంతా తీసుకో” అని సలహా ఇచ్చేరతనికి.
కాని బ్రహ్మజ్ఞాని కేశిధ్వజుడి నుంచి రాజ్యం కోరటం నచ్చలేదతనికి. అన్ని పాపాల్నీ పోగొట్టేవిద్య తనకి చెప్పమని కేశిధ్వజుణ్ణి అడిగేడతను.
ఎంతో ఆశ్చర్యపడ్డాడు కేశిధ్వజుడు. అతనికి ఆత్మ విద్య బోధించేడు. “ఈ శరీరమే నేననుకుని దేహి మోహంలో పడి తిరుగుతుంటాడు. కాని శరీరం ఆత్మ ఔతుందా? ఇలా ప్రాణుల్ని బంధించేది, మోక్షమార్గానికి అడ్దం వచ్చేడి మనస్సు. మనస్సుని భౌతికభోగాల నుంచి వెనక్కి లాగే యోగసాధనాల వల్ల ఆత్మరూపం తెలుసుకోవచ్చు. అదే విష్ణువు. అన్ని రూపాల్లోనూ నిండివున్న వాడతనే. ఐతే అతని స్తూలరూపాన్ని ఎప్పుడూ ధ్యానించటం ద్వారా అతనిగా మారి ముక్తిపొందొచ్చు” అంటూ విశదంగా వివరించేడు.
తర్వాత ఖాండిక్యుడు వద్దంటున్నా వినకుండా అతని రాజ్యాన్నతని కిచ్చేసేడు. ఖాండిక్యుడు మాత్రం ఆ రాజ్యాన్ని తన కొడుక్కిచ్చి తపస్సు చేసి ముక్తి పొందేడు.

ఇలా మత్స్యధ్వజుడికి విష్ణుమహత్యం వివరించేడు విష్ణుచిత్తుడు. మూలమంత్రాన్ని ఉపదేశించి అతన్ని వైష్ణవుడిగా చేసేడు.
సభలో కట్టివున్న ముల్లెమూట దానంతటదే తెగి కిందపడింది విష్ణుచిత్తుడి విజయాన్ని దృఢపరుస్తూ.
గజారోహణం చేయించి విష్ణుచిత్తుణ్ణి ఊరేగించేడు పాండ్యుడు.
దార్లో వాళ్ళందరికీ గరుడారూఢుడై దర్శనమిచ్చేడు విష్ణువు.
మహామునులు వచ్చి సామగానాలు చేసేరు.
దేవతలు పుష్పవృష్టి కురిపించేరు.
విష్ణుచిత్తుడు భక్తిపారవశ్యంతో శ్రీహరిని స్తుతించేడు.

విశ్వకర్మని పిలిచి విష్ణుచిత్తుడి ఇంటిని మణిమయంగా చెయ్యమని ఆజ్ఞాపించేడు విష్ణువు. అలాగే చేసేడతను.
విలిబుత్తూరు అద్భుతమైన స్వాగతం ఇచ్చింది విష్ణుచిత్తుడికి. ఇల్లు చేరి విష్ణుమహిమకి పరవశించి భక్తుల్ని ముందుకంటే ఎక్కువగా ఆదరిస్తూ గడుపుతున్నాడతను.

ఓరోజు యథాప్రకారంగా విష్ణుచిత్తుడు మధ్యాహ్న మాలను స్వామికి సమర్పించి వెళ్ళేడు. అప్పుడు విష్ణువు శ్రీదేవితో విలాసంగా అన్నాడిలా “ఈ విష్ణుచిత్తుడు నాకు చాలా ప్రియమైన భక్తుడు. ఇతనితో సమానంగా నాకు ప్రీతి కలిగించినవాడు ఇంకొక్కడే యామునాచార్యుడు. అతని విషయం చెప్తా విను” అంటూ యామునాచార్యుడి కథ చెప్పాడిలా.

చిన్నతనంలోనే వేదవేదాంగాలు నేర్చుకున్నాడు యామునుడు. ఆ కాలంలో ఇప్పటి పాండ్యరాజు పూర్వుడే ఒకడు వెర్రిశైవం ముదిరి విష్ణువుని నిరాకరించేడు.విభూది పూసుకుంటే తప్ప విష్ణుభక్తులకి ప్రవేశం లేకుండా పోయింది అతని సభలో.
ఐతే ఆ రాజు భార్య విష్ణుభక్తురాలు. పతివ్రత.

అన్ని రూపాలూ విష్ణువే గనక ఎవరిని పూజించినా తప్పు లేదు. ఐతే నేరుగా విష్ణువునే పూజిస్తే ఫలం ఇంకా ఎక్కువ కదా! తన భర్త వైష్ణవ నిరాదరణకి బాధపడుతోందామె.

యామునుణ్ణి వాదానికి ప్రేరేపించేడు నారాయణుడు. అతనా రాణికి కబురుపంపేడు “నాకు రాజుని కలిసే అవకాశం కలిగిస్తే అతన్ని విష్ణుభక్తుడిగా చేస్తా”నని.
ఆమె రాజుతో చెప్పింది యామునుడి గురించి. అతను కొంత తటపటాయించి మర్నాడుదయాన్నే అతన్ని పిలిపించేడు.

నమస్కరించి కూర్చున్నాడు యామునుడు.
ఎగాదిగా చూసి ఈసడించేడు రాజు “సంగతేమిటో తెలిసే వచ్చావా, చూస్తే ఠింగణాగాడివి. వాదంలో ఓడేవో, మొత్తుకున్నా సరే వదలకుండా నీ మెళ్ళో లింగం కట్టిస్తా. ఆలోచించుకో” అని హెచ్చరించేడతన్ని.
రాణిని చూసి, “మా శైవుడోడిపోతే నేను చక్రాంకితుణ్ణౌతా. నీ వైష్ణవుడోడేడా, నీక్కూడా ఇతని గతే పడ్తుంది” అని గద్దించేడు. అందుకు ఒప్పుకుందామె.
వాదంలో అన్ని మతాల వాళ్ళనీ సునాయాసంగా జయించేడు యామునుడు. రాజుని వైష్ణవుణ్ణి చేసేడు.
తన చిన్న చెల్లెల్ని యామునుడికిచ్చి వివాహం చేసేడా రాజు. అర్థ రాజ్యం కూడ ఇచ్చేడు.

వర్షాకాలం వచ్చింది. శరదృతువు కూడ గడిచింది.
రాజధర్మం స్వీకరించిన యామునుడు దిగ్విజయానికి వెళ్ళేడు. రాజులందర్నీ జయించి మహాభోగాల్తో రాజ్యం చేస్తున్నాడు. ఇలా కాలం గడుస్తోంది.

ఐతే అతని తాతగారి ప్రశిష్యుల్లో ఒకడు శ్రీరామమిశ్రుడు యామునుడు యోగమార్గాన్ని వొదిలి భోగలాలసుడు కావటం భరించలేకపోయేడు. ఎలాగైనా అతన్ని కలుసుకోవాలునుకున్నాడు. యామునుడు భక్తిమార్గానికి దూరంగా ఉండటానికి కారణం రాజసాన్ని కలిగించే అతని భోజనమని భావించేడు. ఆ అజ్ఞానాన్ని తొలిగించటానికి జ్ఞానోద్దీపకమైందీ, అరుదుగా దొరికేదీ ఐన అలర్కశాకం (ముళ్ళ ఉచ్చింత కూర ట) ముందుగా యామునుడి వంటవాడికి కొన్నిరోజులపాటు వరసగా పంపేడు. ఆ కూర రుచికి ఆనందించి ఆ కూర ఇస్తున్న వాణ్ణి పిలిపించమన్నాడు యామునుడు. అలా అతన్ని కలుసుకున్నాడు రామమిశ్రుడు.
“మీ పెద్దలు దాచిన నిధి ఒకటి నీకు ఒంటరిగా చూపాల్సుంది ఉంది, నాతో రమ్మ”ని కోరేడతన్ని.
ఒప్పుకుని వెళ్ళేడు యామునుడు శ్రీరంగానికి.
అతనికి రంగనాథుణ్ణి చూపించేడు రామమిశ్రుడు “ఇదే ఆ నిధి” అంటూ.
అంతే! యామునుడికి తన గతం అంతా గుర్తుకొచ్చింది.
వెంటనే కొడుక్కి రాజ్యం అప్పగించేడు.
విపులంగా, విశదంగా లోతైన రాజనీతులన్నిట్నీ బోధించేడు. (చాలా లోతైన ఈ రాజనీతుల్ని కొన్నిట్ని ఈ వ్యాసం చివర్లో అనుబంధంగా ఇచ్చాను, ఇంటరెస్ట్‌ ఉన్న వాళ్ళ కోసం.)
విష్ణుభక్తిమార్గంలో శేషజీవితం గడిపేడు.

అని యామునాచార్యుల గురించి వివరించేడు మహావిష్ణువు.

…………………….

వసంతమాసం.
తోటలు విరగబూసినయ్‌. పొదరిళ్ళు దట్టంగా పెరిగినయ్‌.
ఓ ఉద్యానంలో చెట్ల మధ్య బాటలో నడుస్తున్నాడు విష్ణుచిత్తుడు.
పక్కనే తెల్లతామర కొలను. ఆ పక్కనే తులసితోట. అక్కడో పాలరాతి తిన్నె. దాని మీదో చిన్ని పాప. మనోహరమైన రూపం.

ఆశ్చర్యం, ఆనందం పెనవేసుకున్నాయి విష్ణుచిత్తుడిలో. సంతానం లేని తనకు అది విష్ణుప్రసాదం అనుకున్నాడు. సంతోషంతో ఇంటికి తీసుకెళ్ళేడు. అల్లారుముద్దుగా పెంచుతున్నారామెని గోదాదేవిని.

కాలం గడుస్తోంది. గోదాదేవికి యవ్వనోదయం ఐంది. లోకాద్భుతసౌందర్యం ఆమె సొంతమైంది.

విష్ణుప్రభావం వల్ల తనకు గొప్ప సంపదలు కలిగినా విష్ణుచిత్తుడు మాత్రం యథాప్రకారంగానే స్వామికి పూలమాలలు కట్టి అర్పిస్తున్నాడు. ఐతే భగవంతుడి కోసం తన తండ్రి కట్టిన మాలల్ని గోదాదేవి ముందుగా తను ధరించి బావి నీళ్ళలో నీడ చూసుకుని ఆనందించి ఆ తర్వాత మళ్ళీ బుట్టలో పెట్టేస్తోంది.

చెలుల్తో విష్ణుగాథల్ని తల్చుకుంటూ ఏఏ అవతారాల్లో అతను ఎవరిని ఎలా వరించాడో వివరించి చెప్తూ పరవశిస్తూ కాలం గడుపుతోంది.
ఆమె మనస్సు లోని భావాలు సూచనప్రాయంగా వాళ్ళకి అర్థమౌతున్నాయి. సరసభాషణాల్తో, చమత్కారాల్తో ఆమెని ఆటలు పట్టిస్తున్నారు వాళ్ళు.

జన్మాంతరాల బాంధవ్యం ఆమెలో విరహం రేపుతోంది. తనలో తను మాట్టాడుకుంటోంది.
కృష్ణావతారంలో రాసలీలా విశేషాల్ని తల్చుకుని అసూయ పడుతోంది. ప్రసంగవశాన చెలులు “నువ్వు కృష్ణావతారకాలంలో సత్యభామవై వుంటావు” అనటంతో హఠాత్తుగా పూర్వజన్మజ్ఞానం కలిగిందామెకి.
విష్ణువియోగం ఇంకా దుర్భరమైంది!

రోజూ స్వయంగా పూలమాలికలు రచించి గుడికి వెళ్ళి ఒంటరిగా స్వామికి సమర్పిస్తోంది. ఆయన కథల్ని దివ్యగానం చేస్తోంది. నిరంతరం స్వామినే తల్చుకుంటూ పూజిస్తూ గడుపుతోంది.

అదంతా తనకి తెలియని ఓ రకమైన తపస్సు కాబోల్ననుకున్నాడు విష్ణుచిత్తుడు. ఈ విషయం ఏమిటో తెలుసుకుందామని ఓ రోజు ఆ స్వామికే ఆమె ప్రవర్తనంతా వివరించి చెప్పి సలహా అడిగేడతను!
మందహాసం చేసేడు స్వామి అదంతా విని!
ముందుగా అతనికి మాలదాసరి కథని వినిపించేడు ఇలా

విష్ణువు వామనుడిగా వెలిసిన చోటికి దగ్గర్లో ఉండి రోజూ ఉదయాన్నే విష్ణువు గుడికి వెళ్ళి మంగళకైశికి రాగంలో గీతాలు పాడి వెళ్ళేవాడా దాసరి. మహా ధర్మపరుడతను. శుద్ధమైన మనసున్న వాడు. ఎండా గాలీ ఆకలీ అన్నీ మరిచిపోయి పరవశంతో రాళ్ళు కరిగించే గానం చేస్తూ భక్తి ఉద్రేకంతో నాట్యం చేసేవాడు రోజూ.

ఓనాడు
అర్థరాత్రివేళ ఓ ఇంట్లో పిల్లి దూరింది. దాంతో కంగారు పడి కోళ్ళు అరిచినయ్‌. తెల్లవారుతోందని స్వామి సేవకి బయల్దేరేడు దాసరి.
దార్లో మర్లమాతంగి తీగని తొక్కేడు! ఎక్కడెక్కడో తిరిగేడు. పాడుపడ్డ బీడుల్లో తేలేడు.
ఉత్తరేనికాయలు పట్టుకుంటున్నయ్‌. పల్లేరుగాయలు గుచ్చుకుంటున్నయ్‌. ఐనా ఆగలేదతను.

అంతలో ఎదురుగా కనిపించిందతనికి
మహావిస్తారమైన ఓ వటవృక్షం.
రెండేసి కోసుల వెడల్పున ఊడలు దిగేయి దానికి! వాటికి కొమ్మలు, ఆ కొమ్మలకి కొమ్మలు మొలిచేయి!
దానిమీదో బ్రహ్మరాక్షసుడుంటాడని జనం అనుకుంటారు. అందుకే అటువేపెవరూ రారు.

ఐతే అట్నుంచి దగ్గర దారి వుందేమోనని అటే నడిచేడు దాసరి.
అక్కడ
ఎక్కడ చూసినా
మెదడంతా జుర్రేసి పడేసిన పుర్రెలు. మాంసమంతా గీరిగీరి తిన్న ఎముకలు. ముసిరిన ఈగల్తో నిండిపోయి వున్న పచ్చితోళ్ళు. గాలికెగురుతున్న మనుషుల జుట్టు. ముక్కలై పడున్న అవయవాలు. వాటికోసం పోరాడుతున్న మృగాలు. ముక్కులు పగిలే కుళ్ళుమాంసం కంపు!
“ఇక్కడెవడో ఉన్నాడు. వాడు మనిషి మాత్రం కాదు” అనే అనుమానం ప్రవేశించింది దాసరి మనసులో. ఆ అనుమానం నిజం చేస్తూ ఎదురుగా ఆ చెట్టు మీద కనిపించేడతనికి
కుంభజానువనే బ్రహ్మరాక్షసుడు!

మనిషి శవాన్ని చాలీచాలని గోచిగా పెట్టుకున్నాడు.
నల్లటి శరీరాన్ని ఎర్రటి కంబళితో కప్పుకున్నాడు.
తిరగేసిన ఏనుగుతలలా ఉంది వాడి ముఖం.
కందిరీగల తుట్టెలాటి గడ్డాలు, మీసాలు.
జందెంగా వేలాడుతున్నయ్‌ మనిషిపేగులు.
వేలాడుతున్న పొట్ట.
చెంబు తల.
ముచ్చినగుంటలో కొంచెం జుట్టు.

ఆకలిమీద ఉన్నాడు. తిండి తీసుకురాలేదని పిశాచుల్ని బండబూతులు తిడుతున్నాడు!
దాసరిని చూసేడు. నోరూరింది.
ఎగిరిదూకేడతని ముందు!

దాసరి కూడ తక్కువ వాడేం కాదు. శూరుడు. యుద్దాల్లో ఆరితేరినవాడు. బలవంతుడు.
ఇద్దరూ యుద్ధానికి దిగేరు. పిడిగుద్దుల్తో, కుస్తీపట్లతో కొంతసేపు సాగించేరు.
ఇలా కాదని దాసరిని కొట్టిచంపటానికి సాధనం కోసం చుట్టూ చూసేడు వాడు. ఇదే సమయమని వాణ్ణి తన్ని పడేసి పరిగెత్తబోయేడు దాసరి. రాక్షసుడు పిశాచుల్ని కేకేసేడు పట్టుకోమని. అందరూ కలిసి వెంటబడి పట్టుకున్నారతన్ని.

“నన్నింత కష్టపెట్టిన నిన్ను చిత్రవధ చేసి మరీ తింటా చూడు” అంటూ ఓ పేగుతో అతని చేతులు కట్టి కత్తినీ, నెత్తురు పట్టే గుండిగనీ తెమ్మని పిశాచుల్ని పంపేడు వాడు!

దాసరి ధైర్యంగా బ్రహ్మరాక్షసుడితో అన్నాడు “నాకు చావు గురించి భయం లేదు. నిజానికి శిబిచక్రవర్తి లాగా నా శరీరాన్ని మరొకరి ఆకలి తీర్చటానికి ఇవ్వటం నాకు సంతోషంగా ఉంది కూడ. ఐతే నాకో వ్రతం వుంది. రోజూ ఈ దగ్గర్లో ఉన్న కురుంగుడికి పోయి అక్కడ విష్ణుభజనలు పాడి వస్తాను. ఇవేళ కూడ అలాగే చేసే అవకాశాన్ని నాకివ్వు. తిరిగొచ్చి నీకాహారాన్నౌతాను” అని.
వెకవెక నవ్వేడు రాక్షసుడు. “నీ దొంగదాసరి వేషం చూసి నీ మాటలు నమ్మమంటావా? ఒకసారి యిక్కణ్ణుంచి పోతే నువ్వు మళ్ళీ తిరిగిరావని నాకు తెలీదనుకుంటున్నావా? ఈ వెర్రిమొర్రి మాటలు చాల్లే!” అని కొట్టిపారేసేడు.

“నారాయణా!” అంటూ చెవులు మూసుకున్నాడు దాసరి. ఎన్నో విధాలుగా చెప్పి చూసేడు. చివరికి ఘోరప్రతిజ్ఞ చేసేడు “ఎవనివల్ల ఈ విశ్వం పుడుతుందో, ఎవనిలో ఉంటుందో, చివరికి మళ్ళీ ఎవనిలో లీనమైపోతుందో ఆ విష్ణువుకి మరో దేవతనెవర్నో సమానంగా భావించిన పాపాన పోతాను, తిరిగి రాకుంటే” అని.
అప్పటికి నమ్మకం కలిగింది రాక్షసుడికి. దాసరిని ఒదిలేడు.

గుడికి పరుగెత్తుకెళ్ళేడు దాసరి. స్వామికి సాష్టాంగనమస్కారం చేసేడు. ఎప్పటికన్నా కూడా ఉద్రేకంతో స్తోత్రగీతాలు పాడేడు. వెంటనే ఇచ్చిన మాట ప్రకారం రాక్షసుడి దగ్గరికి తిరిగొచ్చేడు. “నాలో ఏమీ మార్పు లేదు, బాగా చూసుకో. ఇందాక ఏఏ అవయవాలు ఎలా వున్నాయో యిప్పుడూ అలాగే ఉన్నాయి. ఇంక తృప్తిగా భోంచెయ్యి” అని మనస్ఫూర్తిగా చెప్పేడు వాడితో.

బ్రహ్మరాక్షసుడిక్కూడా కళ్ళెంట నీళ్ళొచ్చాయి దాసరి సత్యదీక్షకి!
కొండలా దాసరి చుట్టూ ప్రదక్షిణాలు చేసేడు వాడు. అతని కాళ్ళ మీద పడ్డాడు. అతని పాదాల్ని తన తల మీద పెట్టుకున్నాడు. అలాటివారు మరొకరుండబోరని అతన్ని పొగిడేడు.
ఐతే తనని త్వరగా తినమని వాణ్ణి తొందరచేసేడు దాసరి.
రాక్షసుడు ఒప్పుకోలేదు దానికి. తనని కరుణించి తను చేసిన పాపాలు తొలిగించమని దాసరిని వేడుకున్నాడు. తను పూర్వజన్మలో సోమశర్మ అనే బ్రాహ్మణుణ్ణని, ఒక ఘోరపాపం చెయ్యటం వల్ల ఇలా రాక్షసుణ్ణయానని, దాసరి ఆరోజు విష్ణువుకి పాడిన పాట ఫలాన్ని తనకి దానం చేస్తే యీ రాక్షసజన్మ పోతుందని ప్రాధేయపడ్డాడు.

దాసరి అందుకు ఏమాత్రం సుముఖత చూపించలేదు. “ఇలాటి శరీరాలు ఎన్నో వస్తాయి, పోతాయి. హరి నామ సంకీర్తనం ఎప్పుడో గాని చేసేది కాదు. కనక ఒక్క త్రుటి కాలం ఫలాన్ని కూడ మరొకరికి ఇవ్వను” అని మొండికేసేడు దాసరి.

రాక్షసుడు కాళ్ళావేళ్ళా పడ్డాడు. తన గురువుగారు అయోగ్యులకి ఎవరికీ చెప్పొద్దని శాశించినా కూడా వైష్ణవ గురువు లక్ష్మణ యోగీంద్రుడు ఎలా అందరికీ గీతా చరమార్థాన్ని శ్రీరంగనాథుడి గుడి గోపురం ఎక్కి మరీ బోధించాడో గుర్తుచేసేడు. ఇంకా ఎంతో మంది వైష్ణవ భక్తులు చేసిన లోకహితాలైన పనుల్ని ఏకరువు పెట్టేడు. చివరికి దాసరి ఆరోజు పాడిన చిట్టచివరి పాట ఫలాన్నైనా ఇమ్మని వేడుకున్నాడు.

కొంత మెత్తబడ్డాడు దాసరి. బ్రహ్మరాక్షసుడిగా ఎందుకు మారేడో చెప్పమన్నాడా రాక్షసుణ్ణి. ఇలా చెప్పేడు వాడు

“పూర్వజన్మలో నేను చోళదేశంలో ఉండేవాణ్ణి. పద్నాలుగు విద్యలూ నేర్చేను. గర్వంతో మిగిలిన విద్వాంసులెవర్నీ లెక్కచెయ్యకుండా అవమానిస్తుండే వాణ్ణి. ఓ సారి యజ్ఞం చేద్దామని డబ్బు సంపాయించటానికి మథురకి వెళ్ళేను. చెప్పకూడని పనులన్నీ చేసి డబ్బు పోగేసేను. దాన్ని ఇంకా పెంచుదామని ఓ వ్యాపారికి వడ్డీకిచ్చేను. కొన్నాళ్ళయాక ఇంటికి తిరిగివెళ్ళాలనిపించింది. డబ్బు వసూలు చెయ్యటానికి ఆ వ్యాపారి దగ్గరికి వెళ్ళేను.
ఇక అప్పుడు చూడాలి నా చిందులు! వడ్డీ తక్కువైందని పోట్లాడేను. లెక్క తప్పయిందని రంకెలేసేను. అతనికి నేనిచ్చింది అంతకంటె ఎక్కువని అభాండాలు వేసేను. ఎన్ని రకాలుగా వీలౌతుందో అన్ని రకాలుగా కీచులాడి అతనిచ్చిన డబ్బుని పదిసార్లు లెక్క పెట్టుకుని తీసుకున్నాను.

ఐతే నాకప్పుడు తెలియంది ఓ దొంగ ఇదంతా గమనిస్తున్నాడని.
నేను కొత్త చెప్పులు కొని వాటిని సిద్ధం చెయ్యటం, క్షౌరం చేయించుకుని స్నానం చెయ్యటం, తమలపాకులు, వక్కలు నిలవ చెయ్యటం, సత్రాలకి వెళ్ళి ఎవరెవరు ఎటు వైపు వెళ్తున్నారో వాకబు చెయ్యటం అన్నీ గమనించేడు వాడు. అలా నేనెప్పుడు ఏ బిడారుతో కలిసి వెళ్తోంది తెలుసుకున్నాడు. నమ్మకంగా తనూ మాతో ఒచ్చి చేరేడు. తన తోటి దొంగల్ని ముందుగానే పంపి దార్లో కాపు వేయించేడు.
మేం బయల్దేరేం. దార్లో అర్థరాత్రి మమ్మల్ని హడావుడిగా లేపేడు వాడు. “పదండి పదండ”ని ఊదరగొట్టేసేడు. ఎక్కడికో తెలీకుండా నిద్రమత్తులో అందరం నడిచేం. చక్కగా మమ్మల్ని దారి తప్పించి ఓ వాగు దగ్గరికి తీసుకుపోయేడు. అది దాటటానికి మేం దాన్లో ఇలా దిగేం అలా యీలేసేడు వాడు.

అంతే! బాణాలూ, రాళ్ళూ మామీద కురిసినయ్‌. దొంగలొచ్చి చుట్టూ కమ్ముకున్నారు. బలవంతుల్ని, ఆయుధాలున్న వాళ్ళని వదిలి మిగిలిన వాళ్ళని దొరికినంత దోచుకున్నారు. గుడ్డలూడదీయించి గోచీలిచ్చేరు. చెప్పుల్ని చీల్చి, జుట్టుల్ని దులిపి చూసేరు.

ఈ గొడవలో కొంతమంది తప్పించుకు పారిపోయేరు. వాళ్ళతో పరిగెత్తేను నేను కూడా.
ఐతే నన్ను మొదట్నుంచీ కనిపెడుతున్నవాడు మాత్రం నన్నొదల్లేదు. వెంటపడి పట్టుకుని నా దగ్గరున్నవన్నీ ఊడ్చేసేడు.
హఠాత్తుగా నాకు వాణ్ణి ఇదివరకు చూసి వున్నట్టు గుర్తొచ్చింది. వాడు మా పొరుగూరి వాడే!
ఆ మాట అరిచి చెప్పేను వాడితో. నా సొమ్ము వాడికి దక్కకుండా చేస్తానని బెదిరించేను.
దాంతో వాడు నా డబ్బు తిరిగివ్వకపోగా నన్ను పట్టుకుని చితకబాదేడు. ఇంతలో మిగిలిన వాళ్ళు రాబట్టి గాని లేకుంటే అక్కడే హరీ మనే వాణ్ణి.

ఆ దగ్గర్లో ఉన్న పెద్ద బాటలో వెళ్తూ మరో బిడారు వచ్చిందంతలో. వాళ్ళలో నా బావమరిది ఒకడున్నాడు. వాడు నన్నో కావడిబుట్టలో పెట్టుకుని మోసుకుపోయేడు.
సరిగ్గా ఈ చెట్టు కిందికి వచ్చేసరికి అతనికి దాహం వేసి నన్నిక్కడ దించి నీళ్ళ కోసం వెదుక్కుంటూ పోయేడు. అంతలోనే నా ప్రాణాలు పోయేయి. అతను తిరిగొచ్చేసరికి నేనిలా రాక్షసుణ్ణయాను.
చావు సమయంలో నన్నుకొట్టిన ఆ దొంగ రూపమే నా మనసులో ఉండిపోయింది గనక నాకూ అలాటి రూపమే వచ్చింది.

ఇదీ నా కథ” అంటూ ముగించాడు రాక్షసుడు.

అంతా విన్న దాసరి ప్రసన్నుడయేడు.
“దేని ఫలం ఏమిటో నాకేమీ తెలీదు; అన్నిటినీ చూసుకునే వాడు ఆ నారాయణుడొక్కడే” అని దాసరి అంటూండగా అతని మాటలు అతని నోట్లో ఉండగానే బ్రహ్మరాక్షసుడి రూపం మారిపోసాగింది.
మళ్ళీ సోమశర్మగా, వైష్ణవ చిహ్నాలు ధరించి నిలిచేడు ఎదురుగా. దాసరిని స్తోత్రం చేసి పూజించేడు.

ఇలా మాలదాసరి వృత్తాంతం విష్ణుచిత్తుడికి చెప్పేడు శ్రీ మహావిష్ణువు.
చెప్పి, “నాకు చేసే భజనల ప్రభావం ఎంత విలువైందో ఇప్పుడు తెలిసింది కదా! కనుక నీ కూతురు ఎప్పుడూ ద్రావిడప్రబంధాలు పాడుతున్నందుకు నువ్వు ఆనందించాలి. ఆమె పూర్వజన్మలో భూదేవి. ఆమెని శ్రీరంగానికి తీసుకెళ్ళు. మేలు జరుగుతుంది” అని ఆనతిచ్చేడు.

అలాగే నని శ్రీరంగం వెళ్ళేడు విష్ణుచిత్తుడు గోదాదేవితో. ఇద్దరూ  శ్రీరంగేశుడి సన్నిధికి వెళ్ళి ఆయన్ని భక్తితో పూజించేరు. శ్రీరంగనాథుడు ప్రత్యక్షమయేడు. అతని కుశలమడిగేడు. గోదాదేవిని గమనించేడు. ఆమెని తన అంతఃపురంలోకి తీసుకుని ఆమెలాటి మాయాసుందరిని సృష్టించి విష్ణుచిత్తుడితో పంపేడు.

తీరా విష్ణుచిత్తుడు ఇంటికి చేరి పల్లకి తెరిచి చూస్తే దాన్లో గోదాదేవి కన్పించలేదు!
శ్రీరంగనాథుడు తన కుమార్తెని అపహరించేడని అందరితోనూ మొరపెట్టుకున్నాడు విష్ణుచిత్తుడు.
అతని ఆ వ్యథకి భగవంతుడు కూడా భయపడ్డాడు!
ప్రత్యక్షమై “ముసలితనం వల్ల నీకు మతిస్థిమితం తప్పినట్టుంది. నీ కూతురు పదిలంగా నీ ఇంట్లోనే ఉంది. వెళ్ళి చూసుకో ముందు” అని పంపేడతన్ని.
వెళ్ళి చూసేసరికి నిజంగానే అతని ఇంట్లోనే ఉందామె.

రంగనాథుడు పిల్లనడగటానికి బ్రహ్మరుద్రుల్నీ సరస్వతీ పార్వతుల్ని విష్ణుచిత్తుడి ఇంటికి పంపేడు. వాళ్ళు వెళ్ళి అతన్తో గోదాదేవి వివాహవిషయాలు ముచ్చటించేరు. విష్ణుచిత్తుడు పరమానంద భరితుడై అందుకు అంగీకరించాడు.

శ్రీ విలిబుత్తూరులో విష్ణుచిత్తుడి ఇంట్లో సకల దేవతల సమక్షంలో
మహావైభవంగా జరిగింది వివాహం.

సంతుష్టుడై, ఆనందంగా గోదాదేవీ సహితుడై జగాల్ని పాలిస్తున్నాడా నారాయణుడు!

అనుబంధం 1. కొన్ని పద్యాలు.

ఇక్కడ రాయల ప్రత్యేక శైలికి, సంభాషణాచాతుర్యానికి కొన్ని ఉదాహరణలిస్తున్నా.

1. (ఆముక్తమాల్యద విలక్షణతల్లో ఒకటి రాయలు చేసిన ప్రార్థనలు. మిగిలిన కవుల్లా అతను త్రిమూర్తుల్ని, వాళ్ళ భార్యల్ని, వినాయకుణ్ణి స్తుతించడు. వెంకటేశ్వరుణ్ణి, ఆయన ఆయుధాల్నీ, వాహనాల్నీ మాత్రమే స్తుతిస్తాడు. చివరికి లక్ష్మీదేవిని కూడ తలుచుకోడు. ఇది ఆయన వీర వైష్ణవ భక్తికి నిదర్శనం కావొచ్చు. ఐతే గరుత్మంతుడి గురించి ఆయన రాసిన ఈ పద్యం సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైనా గొప్ప భావుకతని చూపిస్తుంది)

ఖనటత్‌ పయోబ్ధి వీక్ష్య రసాతలాన్యోన్య
పిండీకృతాంగ భీతాండజములు
ధృత కులాయార్థ ఖండిత సమిల్లవరూప
చరణాంతిక భ్రమత్తరువరములు
ఘన గుహా ఘటిత ఝాంకరణ లోకైక ద్వి
దుందుభీకృత మేరుమందరములు
చటుల ఝంపా తరస్స్వనగరీ విపరీత
పాతితాశాకోణ పరిబృఢములు

ప్రబలతర బాడబీకృతేరమ్మదములు
భాస్వదేరమ్మదీకృత బాడబములు
పతగ సమ్రాట్‌ పతత్ర ప్రభంజనములు
వృజిన తూలౌఘముల తూల విసరు గాత

(గరుత్మంతుడి రెక్కల ఊపుకి వస్తున్న గాలి ఎంత శక్తివంతమైన దంటే సముద్రం ఎగిరి ఆకాశంలో ఉంటే అడుగున పాతాళంలో ఉన్న పాములన్నీ భయంతో ఒకదాన్నొకటి పెనవేసుకున్నాయి; గొప్ప గొప్ప చెట్లు కూడ గూడు కట్టుకోవటానికి పనికొచ్చే పుల్లల్లా అతని కాలి వేళ్ళ చివర్లలో చిక్కుకుని ఉన్నయ్‌;  గుహల్లో మారు మోగుతున్న ఆ గాలి వల్ల ప్రపంచానికి అటూ ఇటూ రెండు దుందుభుల్లాగా ఉన్నాయి మేరు మందర పర్వతాలు; ఆ గాలికి దిక్పాలకులు వాళ్ళ దిక్కుల్లోంచి ఎగిరిపోయి ఎక్కడెక్కడో పడి వున్నారు; మేఘాలు సముద్రంలో ఉన్నాయి; సముద్రం మేఘాల్లో ఉంది. అలాటి గరుత్మంతుడి రెక్కలు నా పాపాల దూది పింజల్ని ఎగరగొట్టు గాక!)

2. (ఇది చాలా ప్రసిద్ధమైన పద్యం. చాలా స్వాభావికమైన వర్ణన.)

తల పక్షఛ్ఛట గుచ్చి బాతువులు కేదారంపు కుల్యాంతర
స్థలి నిద్రింపగ చూచి ఆరెకు లుషస్స్నాత ప్రయాత ద్విజా
వళి పిండీకృత శాటిక ల్సవి తదావాసంబు చేర్పంగ రే
వుల డిగ్గన్‌ వెస పారు; వాని కని నవ్వున్‌ శాలిగోప్యోఘముల్‌

3.  (విష్ణుచిత్తుడి ఇంట్లో అర్థరాత్రయినా కూడా అతిథులకి భోజనాలు పెడుతుంటారని చెప్పే ఈ పద్యం కూడ ప్రఖ్యాతం. చక్కటి శైలితో సాగిపోయే పద్యం)

ఆ నిష్టానిధి గేహసీమ నడురేయాలించినన్‌ మ్రోయు ఎం
తే నాగేంద్రశయాను పుణ్యకథలుం దివ్యప్రబంధాను సం
ధానధ్వానము “నాస్తి శాక బహుతా నాస్య్తుష్ణతా నాస్య్తపూ
పో నాస్య్తోదన సౌష్టవం చ కృపయా భోక్తవ్య”మన్‌ మాటలున్‌

4. (ఎండా కాలంలో పగళ్ళు పొడవయ్యాయని చెప్పటానికి ఈ పద్యంలో వాడిన భావచిత్రం రసమయం)

పడమర వెట్టు నయ్యుడుకు ప్రాశన మొల్లక కూటిపేదలై
బడలిక నూడు నచ్చిలువ ప్రగ్గములన్‌ రవియాజ్ఞ మాటికిన్‌
ముడియిడ పిచ్చుగుంటు రథమున్నిలుపన్‌ పయనంబు సాగమిన్‌
జడను వహించెనాగ దివసంబులు దీర్ఘములయ్యె నత్తరిన్‌

(పడమటి నుంచొస్తున్న వేడి గాలి తినలేక సూర్యుడి రథం పగ్గాలైన పాములకి శోషొచ్చి మాటి మాటికి ఊడిపోతున్నయ్‌. అప్పుడు ఆ రథసారథి రథాన్ని ఆపి దిగి మళ్ళీ వాటిని ముడివేస్తున్నాడు; ఇందువల్ల సూర్యుడి రథం చాల తాపీగా నడుస్తోంది; అందువల్ల పగళ్ళు పొడవైనట్టున్నయ్‌. ఇక్కడ చాలా కవిసమయాల్ని ఒకచోట చేర్చేడు రాయలు.)

5. (ఆముక్తమాల్యదలో సంభాషణలు గమ్మ్తౖతెన పదాల్తో వింతగా ఉంటయ్‌. ఇప్పుడు అలాటివో రెండు పద్యాలు చూపిస్తాను.)

ఆతిథ్యము గొని, హరి తన
చేతోగతి నొలయ, రంతు సేయని విద్వద్‌
వ్రాతంబు చూచి “లాతుల
మా తరవా యుడుగ? మాటలాడుం” డనుచున్‌

(ఇక్కడ ఉన్నది చిన్న వాక్యమే ఐనా అర్థం చేసుకోటానికి కొంచెం సమయం పడ్తుంది. ఇదీ అన్వయం తరవాయి, ఉడుగ (చెప్పటానికి సందేహం ఎందుకు?), లాతులమా (పరాయివాళ్ళమా?), మాటలాడుండు, అనుచున్‌)

6. (ఇవి పాండ్యరాజు తనని వైష్ణవుడిగా చెయ్యటానికి వచ్చిన యామునుడితో అంటున్న మాటలు.)

సంగతియె యోయి? ఇసుమంత ఠింగణావు!
తత్వ్త నిర్ణయ వాదంబు తరమె నీకు?
ఓడితేనియు పట్టి మొర్రో అనంగ
లింగమును కట్టకుడుగ మెరింగి నొడువు!

(చాలా గమ్మత్తయిన పదాలున్నాయిందులో. ఐతే వాటితో ఆ రాజు కంఠస్వరాన్ని ఎంతో గొప్పగా చూపిస్తున్నాడు కవి. దీని అన్వయం ఓయి, సంగతియె (సంగతేమిటో తెలుస్తోందా నీకు?), ఇసుమంత (చిన్న), ఠింగణావు (పొట్టిగుర్రం లాటి వాడివి “చూట్టానికి బుడతడివి” అన్నట్టు), రెండు, మూడు పాదాలు స్పష్టమే; లింగమును కట్టక, ఉడుగము (ఊరుకోము), ఎరిగి (ఇది తెలుసుకుని), నుడువు (మాట్లాడు). )

7. (ఆముక్తమాల్యద కన్న ముందు రాయలు సంస్కృతంలో ఎన్నో కావ్యాలు రాశేడు. ఆముక్తమాల్యదలో కూడా కనిపించేది సంస్కృతం గాని చాలా వ్యావహారికమైన తెలుగ్గాని రాసేప్పుడు అతను most comfortable  గా ఉండటం. దానికి ఉదాహరణ ఈ పద్యం.)

అద్ధా వాగ్విబుధం బహో వచన కవ్యాహార మాహా వచ
స్సిద్ధం బాః కృతతాం గతః కలి రితి శ్రీసూక్తి విద్యాధరం
బిద్ధౌద్ధత్య మగాల్లయం హి కుధియా మిత్యున్నదత్‌ కిన్నరం
బధ్హీరాగ్రణి గెల్పుటుత్సవమునం దయ్యెన్‌ నభంబంతయున్‌

(విష్ణుచిత్తుడు గెలిచినప్పుడు దేవలోకాల్లో వాళ్ళు ఏమని పొగిడేరో చెప్తుంది. విబుధులు (దేవతలు) “అద్ధా” అన్నారట; కవ్యాహారులు (పితరులు) “అహో” అన్నారట; సిద్ధులు “ఆహా” అన్నారట; విద్యాధరులు “కలి యుగం కృత యుగం ఐంది కదా” అనే శ్రీసూక్తి పలికేరట; కిన్నరులు బిగ్గరగా “ఇతర మతాల వాళ్ళ గర్వం అణిగింది కదా” అన్నారట! అన్నవాళ్ళు దేవతలు గనక దేవభాషలోనే చెప్పాడు కవి.)

8. (మనుచరిత్ర లో ప్రఖ్యాత పద్యం “అటజని కాంచె భూమిసురుడు” కి సాటిగా ఉన్న ఈ పద్యం మాలదాసరి కథలోది. అతనిక్కనిపించిన వటవృక్షం వర్ణన.)

కాంచెన్‌ వైష్ణవు డర్థయోజన జటాఘాటోత్థ శాఖోప శా
ఖాంచత్‌ ఝాట చరత్‌ మరుత్‌ రయ దవీయః ప్రేషితోద్యచ్ఛదో
దంచత్‌ కీట కృతవ్రణత్‌ ఛలన లిప్యాపాదితాధ్వన్య ని
స్సంచారాత్త మహాఫలోపమ ఫల స్ఫాయత్‌ వటక్ష్మాజమున్‌

9. (అదే సందర్భంలో ఉన్న బ్రహ్మరాక్షసుడి వర్ణన మరొకరికి సాధ్యమయేది కాదు! )

మృతమర్య్తు రెంటాన నిడ్డ చాలక నెత్రు
రంజిల్లు పెనుపొట్ట ముంజివాని
పల్లచీమల వక్ర భల్లాతకియు పోలె
ఎర్రదుప్పటి నొప్పు కర్రెవాని
వ్యత్యస్త హస్తిమస్తాభ పాయగు గడ్డ
మును దంష్ట్రికలు పొల్చు మొగము వాని
కడుదుర్ల నిడు తుట్టె గతి చొంగలో పాండు
రత మించు కపిల కూర్చంబు వాని

ఎరకు తెరువరి గన శాఖలెక్క జారు
ప్రేవుజందెంబు కసరి పై బెట్టువాని
వ్రేలుడగు బొజ్జగల బూరగాలి వాని
చెంబుతల వాని అవటు కచంబు వాని

10. (సోమశర్మ ఉన్న బిడారుని దొంగలు పట్టుకున్నప్పుడు అందులో ఉన్న వాళ్ళు ఏమేం చేసేరో చెప్పే ఈ పద్యం కూడా ముచ్చటైంది మనుషుల స్వభావాల్నీ, వాళ్ళ మాటల్నీ కళ్ళక్కట్టి చూపించటంలో.)

పసలేదు నిలరోయి పాపులారా యని
దేవాయుధంబులు రూవు వారు
పైడిబాసము చెట్ల పడవైచి దుడ్డు పె
ట్లకు పారుచునె ఒలెల్‌ వైచువారు
బరువు డించి కటారి పరు చించి నిల్చి యిం
దెందు వచ్చెదరని ఎదురువారు
వస్త్రంబు కొండు దేవర ఓయి ఇది చన్న
పస్తని దయపుట్ట పలుకువారు

కలవి మామూక నిప్పింతు, తొలగు, డొకటి,
ఆడుదాని చేనంటకు డనుచు పెద్ద
తనము నభిమానమును తెంపు కనగ పలికి
నిలిపి దోపిచ్చువారునై తొలగిరపుడు

11. (చివరగా, కృష్ణరాయలు తన గురించి చెప్పుకున్న ఈ చివరి పద్యంతో ముగిస్తాను.)

ఇది నీలాచల నీలచేలక సుభద్రేందీవరాభాక్షి కో
ణ దృగంచత్‌ భుజ వీర్య ధుర్య జయ సన్నాహార్భటీ వాద్య భీ
త్యుదితేభేశ్వర కృష్ణరాయ మహిజా న్యుత్పాదితాముక్తమా
ల్యద నాశ్వాసము సప్తమంబలరు హృద్యంబైన పద్యంబులన్‌

అనుబంధం 2. యామునుడు చెప్పిన రాజనీతులు కొన్ని.

విసుక్కోకుండా ప్రజల్ని రక్షించాలి రాజు. రాజు ప్రజల మేలు కోరితేనే ప్రజలు రాజు మేలు కోరుతారు. ప్రజలంతా కోరిన కోర్కెని పరమేశ్వరుడు తీరుస్తాడు.

ఎవడినైనా ముందు పెద్దవాణ్ణి చేసి ఆ తర్వాత తగ్గిస్తే వాడు మొదల్లో ఉన్న తన తక్కువ స్థితిని తల్చుకోడు ఉన్నతస్థితి నుంచి కింద పడ్డాననే బాధపడతాడు. కాబట్టి శీలవంతులైన వాళ్ళని గుర్తించి వాళ్ళని క్రమక్రమంగా వృద్ధిలోకి తీసుకురావాలి.

జాతిభ్రష్టులైన బ్రాహ్మణుల్ని దగ్గరికి రానియ్యవద్దు. ఐతే మంత్రుల్గుగా ఉండాల్సిన బ్రాహ్మణులు ఎలాటి వారంటే వయసు ఏభైకి పైన, డెబ్భైకి లోపల వుండాలి; బాగా చదివిన వాళ్ళు కావాలి; అధర్మభీతి, రాజనీతి తెలియాలి; వాళ్ళ పూర్వులెవరూ రోగిష్టులై వుండకూడదు. ఈ గుణాలున్న వాళ్ళు దొరక్కపోతే తనే స్వయంగా రాజనీతి నడపాలి తప్ప ఎవర్ని బడితే వాళ్ళని మంత్రులు చెయ్యకూడదు.

డబ్బు వల్లే ఏ పనీ కాదు. పనిచేసే వాళ్ళకి దాని మీద ఆసక్తి, రాజు మీద విశ్వాసం ఉండాలి. అలాటివాళ్ళ విషయంలో రాజు కూడ లోభించకుండా డబ్బివ్వాలి, దాపరికం లేకుండా ఉండాలి.

డబ్బు వసూలు, దేవాలయాధికారము ఒక్కడికే ఇవ్వొద్దు డబ్బు సరిగా రాకపోతే ఆలయాల ఖర్చు తగ్గిస్తాడు; ఆలయాల సొమ్ము తినబోయేడా, రాజుకొచ్చే డబ్బుతో కూడ అది కలుస్తుంది గనక రాజు కూడ వాడి పాపంలో పాలుపంచుకోవలసొస్తుంది.

రైతు ముందుగా పొలాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని, తర్వాత దాని చుట్టూ ముళ్ళకంచె నాటి, దుక్కి దున్నే ముందు గడ్డల్ని వేర్లను ఏరేస్తాడు. రాజు తన రాజ్యాన్ని కూడ అలాగే చూసుకోవాలి.

ఎవడన్నా అబద్ధాలు చెప్తున్నాడని అనుమానం వస్తే వెంటనే వాణ్ణి ఏమీ చెయ్యొద్దు. జాగ్రత్తగా వాడి విషయం అంతా ఆలోచించి నిజంగానే అబద్ధాలు చెప్తున్నాడని నిశ్చయం చేసుకో. అప్పుడైనా వాణ్ణి పన్లోంచి తీసెయ్యొద్దు నీకు దూరంగా ఉండేట్టు చూడు.

అరణ్యాల్లో ఉంటూ నీ ప్రజల్ని  బాధించే కిరాతుల్లాంటి వాళ్ళతో తలపట్టానికి ఆ చుట్టుపక్కల ఊళ్ళని నీ వాళ్ళు కాని శూరులకి ఇవ్వు. అప్పుడు వాళ్ళూ వాళ్ళూ కొట్టుకుచస్తారు.

బోయలు, చెంచులు మొదలైన వాళ్ళు వాళ్ళకి పాలన్నం పెట్టినంత మాత్రాన విశ్వాసవంతులౌతారు. ఐతే వాళ్ళకి కోపం రావటం కూడ చాలా తేలికే. వాళ్ళ విషయంలో మంచితనంతో ఉండాలి.

గట్టివాడొకడు ఒక పని సాధించటానికి మార్గం కనుక్కుని చెప్తే, వాడంటే ఈర్య్ష ఉన్న మరొకడు దానికి వ్యతిరేకంగా చెప్తాడు. అక్కడ ఎవరి వైపూ వెళ్లకుండా, ఆ తర్వాత మాత్రం మొదటివాడు చెప్పినట్టు చెయ్యి.

చెడ్డమంత్రులు చాలా విధాల ప్రమాదాలు కలిగిస్తారు. వాళ్ళ సంగతి చూడటానికి గట్టివాణ్ణి, మంచివాణ్ణి వాళ్ళ మీద నియోగిస్తే వాడే వాళ్ళ విషయం చూస్తాడు.

అధికారులు ఎప్పుడూ రాజుకు మిత్రులు కారు; వాళ్ళ రాబడి వాళ్ళు చూసుకునే వాళ్ళే. చెడ్డపనులు చేసే అధికారుల్ని పూర్తిగా వదిలెయ్యకుండా అతిజాగ్రత్తగా నడిపిస్తుండాలి.

నువ్వు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు ఎవడు నీకు అపకారం చెయ్యబోతాడో వాణ్ణి ఆ కష్టం తీరేక హింసింసొద్దు వాడి ఆస్తి తీసుకో; దాంతో వాడి మదమూ తగ్గుతుంది, నువ్వు హింసించకుండా వొదిలిపెట్టినందుకు వాడు నీకు కృతజ్ఞుడుగానూ ఉంటాడు.

ఎంత చిన్న చోటులోనైనా వ్యవసాయానికి నీళ్ళ వసతులు కలిగించాలి రాజు. దానివల్ల పంటలు పెరిగి పన్ను వసూళ్ళూ ఎక్కువౌతయ్‌. అలాగే పేదల దగ్గర పన్నులు తక్కువ తీసుకుని, వాళ్ళు వృద్ధిలోకి వచ్చేట్టు చూస్తే తర్వాత వాళ్ళ నుంచి కూడా మంచి ఆదాయమే వస్తుంది. అందుకని ఇళ్ళు, భూములు, పశువులు వదిలేసి వెళ్ళబోయే వాళ్ళని ఆదుకుని వాళ్ళు నిలదొక్కుకునేట్టు చెయ్యాలి.

రాజు తన ఆదాయంలో సగం సైన్యం కోసం, తనని గెలిపించిన సైన్యం భరణం కోసం వాడాలి; మిగిలిన దాన్లో సగం దానాలకీ భోగాలకీ, మిగతా సగం బొక్కసాన్ని నింపటానికి వాడాలి. చారుల ద్వారా మంత్రుల్ని, శత్రువుల్ని కనిపెట్టి వుండాలి. రాజ్యంలో దొంగల భయం లేకుండా చెయ్యాలి. ఒక దొంగ పట్టుబడితే వాణ్ణి వెంటనే శిక్షించాలి. ఆలస్యం చేస్తే వాడు తప్పించుకుని పోవచ్చు. అలా జరిగితే వాడిక్కాని, మిగిలిన వాళ్ళకి గాని రాజంటే భయం ఉండదు.

ఎప్పుడూ నీతిమార్గంలో నడవాలి రాజు. తను తెలుసుకోవలసిన విషయాలు వీలైనంతగా స్వయంగా తెలుసుకుని ఉండాలి. తెలియని కొద్ది వాటికి ఆప్తుల్ని, మిత్రుల్ని అడగాలి. తెలియని విషయాల్లో తన అభిప్రాయమే ఒప్పనుకోకూడదు.

భోగాలనుభవిస్తున్నా ఎలుగుబంటి లాగా ఒక కంటితో ఎప్పుడూ రాజ్యం లోపలి, బయటి శత్రువుల్ని కనిపెట్టి ఉండాలి.

భిక్షువులు, సన్యాసులు మొదలైన వాళ్ళకు డబ్బు, ఊళ్ళు ఇవ్వకు. ఇస్తే వాళ్ళు తమ విద్యల్ని వదిలేస్తారు. వాళ్ళ పట్ల భక్తి చూపిస్తే చాలు.

రాజు శూరుడైనా తన కొలువులో దొరలు తమని తాము పొగుడుకుంటే విసుగు చూపించకుండా వినాలి. దానివల్ల వాళ్ళకి తృప్తీ కలుగుతుంది, అవసరాల్లో ఇంకా ఉత్సాహంగా కష్టపడతారు.

వాణిజ్యం పెంచటానికి రేవుల్ని వృద్ధి చెయ్యాలి. ఈతి బాధల వల్ల ఇతర దేశాల జనం వలస వస్తే వాళ్ళని తన శక్తి కొద్ది ఆదుకోవాలి. తోటలు, దొడ్లు, గనులు చూడటానికి ఆప్తులైన వాళ్ళని నియమించాలి.

యుద్ధానికి వెళ్ళేప్పుడు ఒకటి రెండు రోజుల ప్రయాణం తర్వాత ఆగుతూ తన సైన్యాలన్ని కూడుకునే అవకాశం కలిగించాలి. అలలు అలలుగా వెళ్ళకూడదు. తీరా వెళ్ళేక అవతలి రాజు బలవంతుడైతే అతని సత్కారాలు స్వీకరించి వెనక్కు మళ్ళాలి; బలహీనుడైతేనే ముట్టడించాలి. శత్రురాజు తన ప్రజల్ని, సామంతుల్ని సరిగా చూడని వాడైతే ముందుగా అతని సామంతులకి అభయం ఇచ్చీ, మణిభూషణాలు పంపీ మంచి చేసుకోవాలి.

రాజుకి ముఖ్యమైన ప్రమాదం లోపలిశత్రువుల నుంచి. అందువల్ల లోపల శత్రువులున్నప్పుడు శత్రురాజు యుద్ధానికొస్తే వాడికి సగం రాజ్యం ఇచ్చైనా సంధి చేసుకుని ముందు లోపలి శత్రువుల్ని అణచాలి.

రాజు చెయ్యకూడని పనులు ఏమిటంటే క్రూరమైన శిక్షలు వెయ్యటం, చెప్పుడు మాటల గురించి లోతుగా ఆలోచించకపోవటం, శత్రువు సంధికి వస్తే ఈసడించటం, శత్రురాజు గురించి సమాచారం తెచ్చిన వాణ్ణి శిక్షించటం, తనకి వ్యతిరేకుడైన మంత్రికి తెలిసేట్టు పనులు చెయ్యటం, విశ్వాసం లేని వాళ్ళని దగ్గరుంచుకోవటం, విశ్వాసపరుల్ని దూరం చెయ్యటం, మంత్రాంగంలో మొహమోటపట్టం, జనానికి పీడలొచ్చినప్పుడు లోతుగా విషయాలు విచారించకపోవటం, వ్యసనాలు ఉండటం, ఈర్య్ష పడటం.

దొరల మధ్య ఒకరికొకరికి పోటీలు ఉండేట్టు చూడాలి. అప్పుడు ఒకడి గుట్టు మరొకడు నీకు చెప్తాడు. సైన్యాధికారుల విషయంలోనూ ఇంతే.

సామాన్యంగా యుద్ధాలకి రాజు స్వయంగా వెళ్లకూడదు. తన ప్రతినిథిగా వెళ్ళే వాణ్ణి, విశ్వాసుడైన వాణ్ణి చూసుకోవాలి. వాడికి డబ్బు, ఇతర భోగాలు సమృద్ధిగా ఉండేట్టు చూడాలి.

నీ దేశం ఎల్లల్లో ఉన్న అడవుల్ని వృద్ధి చెయ్యి. మధ్యలో ఉన్నవాటిని నరికించు లేకపోతే దొంగలు చేరతారక్కడ.

మన్నెం జనం చాలా తప్పులు చేస్తారు. దండించి వాళ్ళని మార్చలేవు. బహుమానాలిచ్చి, నిజం తప్పకుండా మెలిగి, వాళ్ళతో స్నేహం చెయ్యి. నీ యుద్ధాల్లో బాగా సహాయపడతారు వాళ్ళు.

ఏనుగులు, మంచి గుర్రాలు దిగుమతి చేసే వర్తకుల్ని అన్ని సౌకర్యాలిచ్చి నీవాళ్ళుగా చేసుకో. వాళ్ళు వాటిని నీ శత్రువులకి చేర్చకుండా పనికొస్తుంది.

ఇతర రాజ్యాల రాయబారుల్తో సరస సంభాషణలు చెయ్యాలి. వాళ్ళ ముందు తన అనుచరులు ఇదివరకు ఆ రాజులు చేసిన అపకారాల గురించి మాట్టాడేట్టు చేసి, తను ఆ రాజుకి మిత్రుడిలా నటిస్తూ సర్ది చెప్పాలి.

దుర్గాల్ని తన మేలు కోరేవాళ్ళు, తరతరాలుగా తమతో పనిచేస్తున్న వాళ్ళకి ఇవ్వాలి. ఒక్కో దుర్గంలో వందేళ్ళ పాటు సరిపడే సామాగ్రి ఉంచాలి. సామంతరాజులందరికీ సమానంగా భూములివ్వాలి. శత్రురాజు బలహీనుడైనప్పుడు హఠాత్తుగా వెళ్ళి అతన్ని జయించాలి దాని వల్ల రెండు వైపులా నష్టం జరగదు.

శత్రువుల మీద రాజు ప్రతిజ్ఞలు చెయ్యకూడదు. యుద్ధానికెళ్తే పని జరగొచ్చు, జరక్కపోవచ్చు. జరగనప్పుడు మరో మంచి సమయం కోసం ఆగాలి తప్ప తొందరపడకూడదు. మారణయంత్రాలున్న చోట్లకి రాజు పోకూడదు, సైన్యాన్నే పంపాలి. యుద్ధాలు చెయ్యి, రాజ్యాలు జయించు. ఆ రాజుల రాణులు దొరికితే వాళ్ళని సోదరుడి లాగా చూసుకో. రాయబారుల ముందు వాళ్ళ రాజుల గురించి చెడ్డగా మాట్టాడొద్దు.

ఎవడన్నా మనసుకి నచ్చిన ఆలోచనలు చెప్తే అక్కణ్ణుంచి రాజులు వాణ్ణే మాటిమాటికి సలహా అడుగుతారు. దాంతో వాడికి గర్వం వచ్చి పనులు కావలసిన వాళ్ళ దగ్గర లంచాలు తీసుకుని రాజుకి చెడ్డ ఆలోచనలు చెప్తాడు. అలాటి వాళ్ళని చారుల ద్వారా గమనిస్తూ వుండాలి ఎప్పుడూ.

కపటం వున్న మనుషులు నువ్వు బాగున్నప్పుడు పొగుడుతారు, కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు పారిపోతారు. జాగ్రత్తగా గమనించు.

రాజు తన రాజ్యాన్ని ఎలా కాపాడుకుంటాడో అలాగే తన శరీరాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవాలి.

రాజు దినచర్య ఇలా ఉండాలి పొద్దున్నే వైద్యులు, జోస్యులు అతన్ని కలవాలి; జాము పొద్దు తర్వాత డబ్బు విషయాలు కనుక్కోవాలి; ఆ తర్వాత వ్యాయామం, వంటవాళ్ళకి ఆజ్ఞలు; మధ్యాన్నం దేవతార్చన, ధర్మగోష్టి; భోజనం అయాక ముందు విదూషకుడు, తర్వాత పౌరాణికులు, కవుల్తో గోష్టి; సందెవేళ చారుల్తో ముచ్చట్లు, గానసభ; రాత్రికి ప్రేయసితో సల్లాపాలు, సుఖనిద్ర.

నీ సేవకుల్లో మూడు రకాల వాళ్ళుంటారు ఎప్పుడూ నీ మంచి కోరేవాళ్ళు, మంచిచెడ్డలు రెండూ కోరేవాళ్ళు, చెడే కోరేవాళ్ళు. ఎవరు ఎవరో గ్రహించాలి నువ్వు. నీకు ఎవడైనా బాగా నచ్చితే, అన్ని విషయాలు తెలుసుకుని నిశ్చయించుకుని, ఒక్కసారిగా హఠాత్తుగా అతను ఆశించలేనంత డబ్బిచ్చి ఆశ్చర్యపరుచు.

చారుడు రాజు ఊరివాడై ఉండాలి, నానా భాషలు తెలిసినవాడు, ఇతర చారులెవరో తెలీని వాడు, మిగిలిన చారులకి తను తెలియని వాడు కావాలి.

రాజు భోజనంలో రకరకాల పదార్థాలు ఉంటాయి గనక బాగా ఆకలిగా ఉంటే తప్ప తినకూడదు.

రాజ్యం చేసేప్పుడు ఎన్నో పాపాలు కట్టుకోకతప్పదు. వీలైనంత అధర్మం జరక్కుండా చూసుకోవటం అవసరం. నీ ధర్మం నువ్వు నిర్వర్తించు.
-----------------------------------------------------------
రచన: కె. వి. ఎస్. రామారావు, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Saturday, October 13, 2018

విశ్వనాథ: వివాహాశీస్సులు


విశ్వనాథ: వివాహాశీస్సులు




సాహితీమిత్రులారా!



1976 ఆగస్టు నెలలో ఎం.ఎ పూర్తయిన తర్వాత భీమవరానికి ఉపకంఠాన ఉండి గ్రామంలో ఏదో కార్యక్రమానికి వెళ్ళి మద్రాసుకు తిరిగి వెళ్తూ విజయవాడలో రెండు రోజులున్నాను. అప్పుడు మా పూజ్య గురుదేవులు శ్రీ పొట్లపల్లి సీతారామారావు గారింటికి వెళ్ళాను.

మా గురువుగారు విశ్వనాథ వారి అగ్రశ్రేణి శిష్యులలో ఒకరు. యస్.ఆర్.ఆర్. కాలేజీలో ఉద్యోగం. అచ్చపు జమీందారీ వంశం. నిలువెత్తు ఆజానుబాహు విగ్రహం. చుట్టుపక్కల నాలుగంచులకు మారుమోగే కంచు కంఠం. విలువైన పసిమి పట్టు వస్త్రాలు ధరించి మంగళకరమైన రూపశోభతో చెలువొందుతూ అంబాసడర్ కారు దిగి మందగమనంతో తరగతి గదికి నడిచి వస్తుంటే ఆ రాజసానికి ఎక్కడెక్కడివాళ్ళూ విస్తుపోయి చూసేవారు, ఆ మహావిద్వాంసుని. కళాశాల ప్రిన్సిపాలు రాజమన్నారు గారు విశ్వనాథ శిష్యవర్గంలో ప్రముఖులు. మంచి కవి కూడాను. అందువల్ల గురువు గారంటే ప్రాణం ఆయనకు.

నవయువకుడుగా ఉన్న రోజుల్లో సంస్కృతంలో మురారి అనర్ఘరాఘవం, కృష్ణదేవరాయల వారి ఆముక్తమాల్యద పాఠం చెప్పించుకోవాలని నూజివీడు నుంచి వచ్చి విశ్వనాథ వారిని అడిగారట మా గురువు గారు. ఆయన మొదలుపెట్టారట. రెండూ ఇద్దరికీ కంఠస్థాలే. ఐనా, ఆయన చెప్పటం, ఈయన వినటం. కొన్నాళ్లయ్యాక విశ్వనాథ వారు ఊరికే సమయం వృధా పోతున్నది కాదూ, ఏ తెలుగు ఎం.ఏ పరీక్షకో కడితే బాగుంటుంది అన్నారట. గురువు గారు తెలుగు ఎం.ఏ ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఊరికే చదువు వృధా పోవటం ఎందుకూ, మన కాలేజీలో చేరవచ్చునుగా అన్నారట, విశ్వనాథ. గురువుగారు యస్.ఆర్.ఆర్. కాలేజీలో ఆంధ్రోపన్యాసకునిగా చేరారు. నా అదృష్టం కొద్దీ కళాశాలలో వారి సన్నిధి సేవ లభించింది. 1971 నుంచి 73 దాకా చదువుకొన్నాను. ఆ తర్వాత మళ్ళీ అదే వెళ్ళటం.

నేను వెళ్ళిన రోజుల్లో మా గురువుగారు ‘ఊర్వశి’ అని పద్యకావ్యం వ్రాస్తున్నారు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ‘ఊర్వశి’ ఒక అలంకారకౌస్తుభం. దాని సొగసులను వర్ణించేందుకు ఒక వేదం వెంకటరాయశాస్త్రి గారో, ఒక వెల్లాల సదాశివశాస్త్రి గారో, పంతుల లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి గారో దిగి రావాలి. ఆ రోజు కూర్చిన పద్యాలను ముక్తాముక్తంగా వినిపించాక గురుదేవులు నన్ను, మాష్టారింటికి వెళదామా, చిన్న పని కూడా ఉంది, అన్నారు. భక్తుణ్ణి పిలిచి, భగవంతుణ్ణి చూస్తావా! అని అడిగినట్లు. ఇద్దరమూ కలిసి శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారింటికి వెళ్ళాము.

మేము వెళ్ళే సరికి విశ్వనాథ వారు పడక కుర్చీలో ఠేమిణీ తీరి ఉన్నారు. ప్రఖ్యాత కమ్యూనిస్టు నాయకులు శ్రీ పులుపుల శివయ్య గారి బంధువు దత్తాత్రేయరావు గారని వారి యెదురుగా కుడివైపు మంచం మీద సతీసమేతంగా సవినయంగా కూర్చొని ఉన్నారు. వారి మేనకోడలిదో, మేనకోడలి బంధువులదో – పెళ్ళట. ఇంకెవరో ఒకరిద్దరున్నారు. విశ్వనాథ వారి భార్యవైపు బంధువొకరు ఉన్నారు. అప్పట్లో ‘వేయి పడగలు’ నవలను ఆంగ్లంలోకి అనువదిస్తున్నారు. నేను డి.యన్.ఆర్ కాలేజీలో విద్యార్థిగా ఉండటం వల్ల వారు నాకు సుపరిచితులే.

పులుపుల శివయ్యగారు కమ్యూనిస్టు పార్టీ తొలి తరం నాయకులలో ఒకరు. మంచి పండితులు, హృదయం ఉన్న కవి. పలనాటి సీమలో వారిని యెరుగని వారెవరు? అభ్యుదయోద్యమం ముమ్మరంగా సాగుతున్న కాలంలో ఆయన పాటలు పాడని వారెవరు? మా నాన్నగారికి రాజకీయాలలో ప్రవేశం ఇప్పించిన బాల్యగురువు. ఉన్నదంతా దేశానికి త్యాగం చేసి చివరి రోజులలో లేమి మూలాన చాలా బాధలు పడ్డారు. ఆ సంగతులన్నీ మాట్లాడుకొన్నాము.

పరిచయాలయ్యాక, వారు సత్యనారాయణ గారింటికి వచ్చిన పని తెలిసింది.

ఆ దంపతులు పెళ్ళి యేర్పాట్ల సన్నాహంలో తలమునకలుగా ఉన్నారట. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారిచేత పెళ్ళికి ఆశీర్వాద పద్యాలను చెప్పించుకొంటే పెళ్ళి నూరేళ్ళ పంట అవుతుందని, మౌక్తికోపమానంగా వంశవర్ధకమైన సంతానం కలుగుతుందని వాళ్ళ నమ్మకం. ఇంటికి వచ్చి అడిగారట. ఆ రోజులలో మూడు వందల రూపాయలను, విలువైన మంచి శాలువను, తాంబూలంలో మామిడి పళ్ళ విందుతోపాటు గురువు గారికి సమర్పించుకొన్నారట. విశ్వనాథ వారు చెబుతుంటే మా గురువుగారు వ్రాసిపెట్టారట. పద్యాలను అచ్చుకిచ్చి, ప్రూఫులను చూపించేందుకు ఆ దంపతులు వచ్చారట.


వివాహాశీస్సులు

ప్రూఫు కాగితాలు రెండు ప్రతులను తెచ్చారు. విశ్వనాథ వారు పైపైని చూచి, ఒకటి నాకు, ఒకటి మా గురువు గారికి ఇచ్చారు. గురువుగారు తల పంకించి, పద్యాలను సరి చూసి, శ్రీకృష్ణభక్తి పరిమళాలు చిమ్ముతున్న ఆ పద్యప్రసూనాల ప్రతిని అప్పుడే విచ్చిన విరజాజి పూలను గుడిలో పూజారిగారి చేతిలో పెడుతున్నట్లుగా అంజలిబంధంలో అందంగా అందజేశారు, వారికి.

చల్లగా, బంధుమిత్రుల కడుపు చల్లగా, పిల్లాపాపలతో హాయిగా ఉండి ఉంటారు ఆ ఆశీర్వచస్సులకు నోచుకొన్న వధూవరులిప్పుడు పుణ్యదంపతులై.

నా వద్దనున్న ప్రతిని నా కోసం దాచుకొన్నాను నేను. ఏమి పద్యాలవి!

భాగవతం భావగతమైన భక్తిపరులకు గోపికా గీతలు దర్శనమిస్తాయి అందులో. ముద్దకట్టిన ఉపనిషత్సారనవనీతం అది. గోగోపగోపీగణావృతుడైన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ప్రేమరసధార అది. దుగ్ధార్ణవశాయి తానే దోగ్ధగా నిలిచి మనకోసం పిండిపెట్టిన పసిడి పలుకుల పంచామృతం.

మహాకవి శ్రీ విశ్వనాథ స్వయంగా కూర్చిన తాత్పర్యార్థంతో వెలుగులీనుతున్న అక్షరాలవి.

ఇంత కాలం శ్రీ విశ్వనాథ సాహిత్యంలో అప్రకాశితంగా నిలిచిపోయిన ఈ అనర్ఘ పద్యముక్తావళిని తొలిసారి ప్రచురణగా ‘ఈమాట’ పఠితృలోకానికి సమర్పిస్తున్నాను — ఇది మీ అందరికి కంఠస్థగితమై, దీని దీధితి దెసల కొసల దాకా దేదీప్యమానం కావాలన్న శుభాకాంక్షితంతో.

గీ.   రతనపిలు, తన చిన్న కుఱ్ఱి, తొలియీఁత
      నుఱ్ఱుకట్టఱి తీసిన ముఱ్ఱుపాలు
      తానె పిదికి తాఁగాచిన తనదు జున్ను
      తానె తినుసామి మీకు సాబానపాడు!

గీ.   కఱ్ఱియావొండు పాల్దీయగాను తాన
      మెడమలచి తాననుకొను సామిఁ గనుగొంచు
      జుఱ్ఱుచును దానిపెరుగును, గఱ్ఱుమంచు
      త్రేచు చిన్నికన్నడు మిమ్ముఁ బ్రోచుఁగాక!

ఆ.   అతడు రక్షసేయు నాస్వామి మిమ్మును
       పొట్టియావు, దూడపొడుగు, పొదుగు
       నందకున్న దూడ కందిచ్చి దూడయుఁ
       దాను చెఱుసగంబు త్రావునెవడు!
----------------------------------------------------------
రచన: ఏల్చూరి మురళీధరరావు, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Friday, October 12, 2018

ఆహవి(అనువాదకథ)


ఆహవి(అనువాదకథ)




సాహితీమిత్రులారా!


ఈ అనువాదకథను ఆస్వాదించండి...............

ఏదో అడవి జంతువు వెంటపడుతున్నట్టు పరిగెత్తుకుంటూ ఇంట్లోకి వచ్చింది ఆహవి. ఆమెకు పదేళ్ళుంటాయి. ఆమెతోపాటు గాలికూడా రయ్యిమని లోపలికి దూరింది. పుస్తకాల సంచిని విసిరేసింది. దేన్నో వెతుకుతున్నట్టు అటూ ఇటూ చూసింది. పది మైళ్ళదూరం పరుగుతీసినట్టు రొప్పుతోంది.

అమ్మ వంటగదినుండి తొంగిచూసింది. ప్రతి శుక్రవారమూ జరిగే తంతే ఇది. బడినుండి వచ్చేప్పుడే పేచీ పెట్టుకోడానికి ఏదో ఒక కారణంతో వస్తుంది. అఖిల ఒంటరిగా కెనడాకి శరణార్థిగా వచ్చినప్పుడు నాలుగు నెలల చూలాలు. ఐదునెల్ల తర్వాత ఆహవి పుట్టింది. అమ్మే ఆహవికున్న ప్రపంచం. ఒడిలో పడుకుంటే అఖిల ఆమె తల నిమిరింది.

“నిమరకు. గట్టిగా రెండు చేతులతో నొక్కు!” కయ్యిమంది. తల్లి కూతురి తలను రెండు చేతులతో అదిమింది.

“సరే, ఇక నీ కాకమ్మ కబుర్లతో నా బుర్ర నింపు…” అంది. ఇంత ఆవేశంగానూ కోపంగానూ ఆహవి ఇదివరకు ఎప్పుడూ మాట్లాడలేదు.

అఖిలకి కూతుర్ని ఎలా మంచి చేసుకోవాలో తెలుసు. “ముందు నువ్వు తిను. తర్వాత నేను అబద్ధాలు చెప్పినట్టు ఎవరు చెప్పారో అది చెప్పు.”

“బక్కపీనుగ మైక్‌గాడు చెప్పాడు.”

“వాడికెలా తెలుసు?”

“వాడికి అన్నీ తెలుసు. వాడికి ఇద్దరు నాన్నలు. ఇద్దరూ విమానాలు నడిపేవాళ్ళే!”

“విమానం నడిపేవాళ్ళైతే వాళ్ళకి అన్నీ తెలుసా ఏంటి? ఇంకేం చెప్పాడో చెప్పు,”

“మా నాన్న వదిలేసి పోయాడట…”

“దానికి నువ్వేమన్నావు?”

“గాడిద పళ్ళోడా! ఉడత ముక్కోడా! అని తిట్టాను.”

“ఎందుకలా తిట్టావు?” తల్లి ప్రశ్నించింది.

“అంతకంటే ఎక్కువగా తిట్టడానికి నాకు బూతులు రావు.” నొచ్చుకుంది ఆహవి.

“దానికి వాడేమన్నాడు?”

“మీ అమ్మ నిన్ను పడేసి బొడ్డుపేగుని దాచుకునుండొచ్చు అన్నాడు.”

“అవునా? నువ్వేమన్నావు?”

“నువ్వే చూడటానికి బొడ్డుపేగులా ఉన్నావు. మీ అమ్మ అదే చేసిందేమో అన్నాను,” అంది ఆహవి.

“ఆ పైన?”

“అప్పుడు గంట కొట్టేశారు.” అంది ఆహవి.

శుక్రవారం రాత్రులంటే ఆహవికి నచ్చవు. అఖిలకి కూడా చిరాకే. తను ఉద్యోగం చేసే కంపెనీలో వారానికి నాలుగు రోజులు పగలు ఉద్యోగం. శుక్రవారం మాత్రం రాత్రి ఉద్యోగం. రాత్రంతా మేలుకుని ఎక్స్‌పోర్ట్ చెయ్యాల్సిన వస్తువులను పెట్టెల్లో సర్దిపెట్టాలి. శనివారం పొద్దున్నే వాటిని తీసుకెళ్ళడానికి పెద్ద పెద్ద ట్రక్కులు వస్తాయి. శుక్రవారం రాత్రుల్లో ఆహవికి తొందరగా అన్నం పెట్టి పడుకోమని చెప్పి పనికి వెళ్ళిపోతుంది అఖిల. టీవీ చూస్తూనే అలా మంచం మీద వాలిపోయి నిద్రపోతుంది ఆహవి. పొద్దున్నే లేచే సమయానికి అమ్మ పక్కన ఉంటుంది.

ఆహవి చదువుకునే బడిలో ఐదు రకాల పిల్లలు చదువుతారు. ఇద్దరు తల్లులున్న పిల్లలు. ఇద్దరు తండ్రులున్న పిల్లలు. అమ్మ, నాన్న ఇద్దరూ ఉన్న పిల్లలు. ఒంటరి తండ్రితో ఉండే పిల్లలు. ఒంటరి అమ్మతో ఉండే పిల్లలు. ఇద్దరు తల్లులు, తండ్రులు ఉన్న పిల్లలు గొప్పలు పోతుంటారు. ఒంటరి తల్లులున్న పిల్లల్ని గేలి చెయ్యడం, ఆటపట్టించడం- మీ నాన్న ఎక్కడ? లేచిపోయాడా? అని. వాళ్ళకి అలా ఏడిపించడం సరదా.

“మా నాన్నేడి?” అని ఆహవి తన తల్లి మీద ఎప్పుడూ విరుచుకుపడుతూ వుంటుంది. కొంతకాలంగా ఆహవి తల్లితో సుముఖంగా మాట్లాడటంలేదు. ఏమి చెప్పినా దానికి బదులు మాట్లాడుతుంది. ఏమడిగినా వంకర సమాధానాలు చెప్తుంది. ఎవరైనా పెద్దవాళ్ళు ‘ఎలా ఉన్నావు?’ అనడిగితే ‘దిట్టంగా ఉన్నాను!’ అంటోంది. ‘తిన్నావా?’ అని ప్రశ్నిస్తే అవుననో లేదనో అంటే సరిపోతుంది. అయితే ఈ పిల్ల పళ్ళు ఇకిలించుకుంటూ ఏం మాట్లాడకుండా నిల్చుంటుంది.

ఆ ఒక్క ఏడాదిలోనే దాదాపు వంద పెన్సిళ్ళు పోగొట్టుకొచ్చింది. అడిగితే ‘పోయింది’ అని అరుస్తుంది. తనతో చదివే పిల్లలందరూ ఇలానే పోగొడుతున్నారా?

“పెన్సిల్ ఎక్కడే?” అడిగింది అఖిల

“పోయింది,” అంది.

“ఎక్కడ పోగొట్టావు?”

“పెన్సిల్ ఏమైనా నాకు చెప్పా పోతుంది? ఎలానో పోయింది.”

“అదెలా పోతుంది రోజుకొక పెన్సిల్? నీకు పెన్సిళ్ళు కొనే నేను పేదరాల్ని ఐపోయేలా ఉన్నాను!”

“ఇప్పుడేమైనా మనం కోటీశ్వరులమా?”

“మాటకు మాట ఎదురు మాటాడకు. నేనొక్కదాన్నీ రాత్రింబవళ్ళు కష్టపడి సంపాయిస్తున్నాను. నీకు వంట చేసి పెడుతున్నాను. నీ బట్టలు ఇస్త్రీ చేస్తున్నాను. కొంచం బాధ్యత తెలుసుకుని నడుచుకో. చెప్పేది అర్థమవుతోందా?”

“నువ్వు చెప్పినవాటిల్లో ఏ పదానికి నిఘంటువు చూసి అర్థం తెలుసుకోవాలో చెప్పావంటే అప్పుడు అర్థమవుతుంది!”

ఇడియప్పానికి కలిపిన పిండిని కొంచం తీసుకుని ఉండగా ఒకచేత్తో పిసుకుతూ టేబుల్ కింద కూర్చుని కథల పుస్తకం చదువుతోంది ఆహవి. ఆ ఒక్క చోటే ఆమెకు తల్లి తొందర ఉండదు. చాలా సమయం పట్టే కొత్త అల్పాహారాన్ని తయారుచేసి టేబిల్ కిందున్న కూతురి చేతికి అందించింది అఖిల. దాని రంగునీ ఆకారాన్నీ చూసి ఆహవి ‘వద్దు’ అనేసింది.

“తిని చూడు నచ్చుతుంది,” అంది అఖిల.

“నువ్వు చేసేవి ఏవీ బాగోవు!”

“నువ్వు రానురాను అన్యాయంగా తయారవుతున్నావే! చిన్నపిల్లగా ఉన్నప్పుడే నయం, ఏం పెట్టినా తినేదానివి.”

“అప్పుడేం తినేదాన్ని?”

“నన్ను తినేదానివి!” అంది అఖిల.

అది విని పడిపడి నవ్వింది కూతురు. టేబుల్ కిందనుండి బయటికొచ్చి తల్లి చుట్టూ చక్కర్లుకొడుతూ, “నేను తిని మిగిల్చిన ఆహారమే అమ్మ! నేను తిని మిగిల్చిన ఆహారమే అమ్మ…” అంటోంది. అఖిలకీ నవ్వొచ్చింది. ఆహవితో తర్కించడం అసాధ్యం. మాటలకి తడుముకోదసలు. నోరు తెరిస్తే చాలు, చమత్కారం అలా వచ్చిపడుతూనే ఉంటుంది.

ఇంత తెలివితేటలున్న పిల్ల రోజూ పెన్సిళ్ళెందుకు పోగొడుతోంది? అఖిలకి అంతు చిక్కలేదు. ఆమె స్కూల్ టీచర్ కూడా ‘ఈ పిల్ల కావాలనే పోగొడుతుంది!’ అంది. తనతో చదివే పిల్లలకి కూడా ఈ పెన్సిళ్ళు మాయమయ్యే మర్మం అంతుచిక్కలేదు. కూతుర్ని ఒక సైకియాట్రిస్ట్‌ దగ్గరకు తీసుకెళ్ళింది. డాక్టర్ ఇద్దర్నీ కొన్ని ప్రశ్నలడిగాడు. తర్వాత పాపతో ఏకాంతంగా మాట్లాడాడు.

“ఆహవి మనసులోపల తీరని వెలితి ఉంది. దాన్ని పూరించడానికి ప్రయత్నించండి.” అన్నాడు డాక్టర్. అప్పుడనిపించింది అఖిలకి, నాన్నలేని లోటే తనకున్న వెలితైయుండచ్చు అని.

సిల్వియాకి ఫోన్ చేసింది. అఖిలతో కలిసి చదువుకున్న స్నేహితురాలు ఆమె. మీడియాలో దర్యాప్తు కథనాలవీ కవర్ చేస్తుంటుంది. కొలంబోలో ప్రసిద్ధ జర్నలిస్ట్. మాంగుళంలో అఖిలవాళ్ళమ్మ చనిపోయినప్పుడు యుద్ధవాతావరణం నెలకొని ఉండటంతో అంత్యక్రియలవీ సిల్వియా సాయంతోనే నెరవేర్చగలిగింది. జరిగినవన్నీ సిల్వియాకు తెలుసు. రాత్రికి రాత్రి తప్పించుకుని వచ్చిన అఖిలని కొలంబోలో తనతోబాటు ఉంచుకుని, దొంగ పాస్‌పోర్ట్ ఇప్పించి, కెనడా రావడానికి సాయంచేసింది. ఆమెతో ఇప్పుడు ఈ విషయం చెప్పినప్పుడు,

“పేరు తెలుసా?” అడిగింది.

అఖిల చెప్పింది.

“ఎలా తెలుసు?”

“వాళ్ళు మాట్లాడుకున్నారు.”

“ఇంకేమైనా వివరాలు తెలుసా?”

“కమేండో డివిజన్ మేజర్ జయనాథ్ ఆద్వర్యంలో ముట్టడి చేశారు.”

“ఇది చాలు. కనుక్కుంటాను.” అని ధైర్యం చెప్పింది సిల్వియా.

రెండు నెలల తర్వాత అర్ధరాత్రి సిల్వియా దగ్గరనుండి ఫోన్ వచ్చింది. “వెంటనే బయలుదేరు, కనిపెట్టేశాను!” అంది. సిల్వియా అడ్రస్ చెప్తుండగా న్యూస్ పేపర్ మీద రాసుకుంది. రెండు రోజుల్లో బయల్దేరుతామని చెప్పింది అఖిల. “ఎంత తొందరగా వస్తే అంత మంచిది. రెండు నెలలుగా చేసిన ఇన్వెస్టిగేషన్ ఫలితం ఈ వివరాలు. ఇప్పుడు వదిలేస్తే మళ్ళీ ఈ అవకాశం రాదు. వెంటనే రా!” అంది సిల్వియా.

జూలై 9, 2010 శుక్రవారం అఖిల తన కూతురితో కొలంబోలో దిగింది. మినువాంగొడ కొలంబోనుండి 35 కిలోమీటర్ల దూరం. అక్కడనుండి ఉడుగంపొల అనే గ్రామానికి వెళ్ళాలి. అవన్నీ పూర్తిగా సింహళులు నివసించే ప్రాంతాలు కావడంతో అఖిలకి కొంచం బెరుకు ఉండింది. సిల్వియా నవ్వింది. “గుర్తుందా? నువ్వు కెనడా వెళ్ళేప్పుడుకూడా ఇలానే భయపడి చచ్చావు. నేను చెప్పాను–రెండువేల ఏళ్ళ క్రితం ఏసుని కనడానికి మేరీమాత పది రోజులు గాడిదల మీద ప్రయాణించలేదా? నువ్వు విమానంలోనే కదా ఎగరబోతున్నావు! ఎందుకింత భయపడుతున్నావు? అని. ఇప్పుడు చూడు, యుద్ధం లేదు. ఒక గంట ప్రయాణమే. నిర్భయంగా వెళ్ళి రా. నాకు తెలిసిన ఆటో అతన్ని ఏర్పాటు చేశాను.” అంది సిల్వియా.

ఆహవి ఆటోని చూడటం ఇప్పుడే. దానిలో ప్రయాణం అనగానే ఆమెకి పట్టలేనంత కుతూహలం! తల బయటకి పెట్టి వేడుక చూసింది. ఆకాశానికేసి చూసింది. ఇంత నిర్మలమైన నీలవర్ణపు ఆకాశాన్ని ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ చూసింది లేదు. ఇంత వెలుతురు కూడా కొత్తే ఆమెకి. మినువాంగొడ దాటగానే తారు రోడ్డు మట్టి రోడ్డుగా మారింది. ఆటో కుదేయడం మొదలుపెట్టింది. ఆ కుదుపులకి ఆహవి తుళ్ళింత జతచేరింది. వీధుల్లో ఉన్న ప్లాస్టిక్ కవర్లు ఆటోని వెంటాడాయి. రోడ్డు పక్కనే ఉన్న అరటి చెట్లకు పెద్దపెద్ద అరటి గెలలు వేలాడుతున్నాయి. చిన్న మూతి ఉన్న బాటిళ్ళ లోపల పెద్ద మామిడికాయలు చెట్లకి వేలాడుతున్నాయి. “ఇదెలా సాధ్యం?!” అడిగింది ఆహవి. “నీకన్నీ తెలుసంటావు కదా? ఆలోచించు…” అంది అఖిల. గిన్ని కోళ్ళను ఆహవి టేబుళ్ళ మీద చూసిందిగానీ ఇలా వీధుల్లో తిరగడం చూళ్ళేదు. చిన్న తలతో, పెద్ద శరీరంతో అవి మేత పొడుచుకుతింటూ అటూ ఇటూ నడవడం ఆశ్ఛర్యంతోబాటూ నవ్వూ తెప్పించాయి. ఆమె చిన్ని బుర్ర అన్ని ఆశ్చర్యాలను నింపుకోలేకపోయింది. ఉన్నట్టుంది, “అమ్మా, ఎక్కడికెళ్తున్నాము? అమ్మమ్మ వాళ్ళ బంధువుల ఇంటికా?” అనడిగింది.

“కొంచం ఆగు, ఎందుకంత తొందర? చెప్తాను. వెళ్ళేచోట తిన్నగా ప్రవర్తించు. అక్కడ నీ వంకర మాటలు ప్రదర్శించకు. నీ బుర్రని కాసేపు వాడకు. నీ పేరేమని ఎవరైనా అడిగితే ఒక మంచి కెనడా అమ్మాయిలా ఆహవి అని చెప్పు. పళ్ళికిలించుకుంటూ నిల్చోకు.”

“సరే, అలా బుద్ధిమంతురాలిగా నడుచుకుంటే నాకేమిస్తావు?”

“ఏమివ్వాలేంటీ? క్లాసులో మంచిపేరు తెచ్చుకుంటే గిఫ్ట్ అడగచ్చు. లేదా వంద మీటర్ల పరుగుపందెంలో నెగ్గితే ఏదైనా ఇవ్వచ్చు. తిన్నగా ఉండటానికి కూడా ఏదైనా ఇస్తారా?”

“ఓ దేవుడా! నా జీవితమే ముగిసిపోయింది. పదివేల మైళ్ళు ఎగిరివచ్చింది నా సత్ప్రవర్తనని ప్రదర్శించడానికా!”

“సరే సరే. ఇక ఆపు. ఇంక కొన్ని నిముషాలే! నువ్వు ఎప్పటికీ మరిచిపోలేని రోజుగా మిగిలిపోతుంది.”

“నేను నమ్మను,” అంది ఆహవి.

“గొంగళిపురుగు సీతాకోకచిలుకగా మారే రోజు. ఒకసారి అది మారాక మళ్ళీ గొంగళిపురుగుగా మారగలదా?”

“అదెలా మారుతుంది? సీతాకోకచిలుక సీతాకోకచిలుకే!”

“అదే. నీ జీవితంలోకూడా అలాంటొక సమయం ఇది.”

“నేను రూపు మారబోతున్నానా?”

“మట్టి బుర్ర!” అనొకసారి ముద్దుగా ఆహవి తలమీద మొటికేసింది తల్లి.

అఖిలకి కొంచం సింహళం వచ్చు. ఏం మాట్లాడాలన్నది మనసులో ఓ సారి ఆలోచించుకుంది. ఆ వీధిలో అన్నీ మూడు నాలుగు గదులున్న ఇళ్ళు. అన్నిటికీ పైకప్పుగా ఆస్బెస్టాస్ రేకులు. పూలచెట్లు మెండుగా నాటివున్నాయి. ఎక్కడ చూసినా బోగన్‌విలియా, గులాబీ, అంథూరియం, కార్నేషన్ పువ్వులు పూసివున్నాయి.

ఆటో డ్రైవర్ దార్లో వెళ్ళే ఒకతన్ని సిఱిబాలా గురించి విచారించాడు. అతను ఒక ఇంటిని చూపించాడు. ‘ఒక సాధారణమైన సిపాయి ఇల్లు ఇంత పెద్దదా!’ అని అఖిల మనసులోనే ఒకసారి ఆశ్చర్యపోయింది. డ్రైవర్‌ని వెయిట్ చెయ్యమని ఆహవి చేయి పట్టుకుని తీసుకుని వెళ్ళింది. కాలింగ్ బెల్ నొక్కగానే ఒక మహిళ వచ్చి తలుపు తీసింది. ఇంటిలో వేసుకునే దుస్తుల్లో ఉంది. 14 సైజ్ దేహాన్ని 12 సైజ్ దుస్తుల్లో కుదించినట్టు, దుస్తులు పిగిలిపోతాయా అన్నట్టు ఉంది ఆమె శరీరం. అయితే నవ్వు ముఖం. మెడలో లావుపాటి గొలుసులు. రెండు చేతులకీ మోచేతులదాకా గాజులు. వయసు ముప్పైకి లోపే ఉంటుంది.

“ఎవరు కావాలి?” అని అనుమానంగా అడిగింది.

“సిఱిబాలా…” అని అఖిల చెప్పగానే,

“ఆ! లోపలికి రండి,” అని సగం చిరునవ్వుతో ఆహ్వానించింది. నోటితో రమ్మని చెప్పినా మనసులో గాబరా ముఖంలో కనిపించింది.

“నా పేరు అఖిల. నేను కెనడా నుండి వస్తున్నాను. ఈమె నా కూతురి ఆహవి,” అంది.

ఆ ఇంటి ఆవిడకి ఏమీ అర్థంకాక దిగ్భ్రమ చెందినట్టు చూస్తూ ఉంది. చప్పుడు వినబడి లోపలనుండి ఓ పాప బయటికొచ్చింది. ఆ పాపను చూడగానే ఆహవికీ అఖిలకీ ఆశ్చర్యం! ఆహవిని అచ్చు గుద్దినట్టుంది. అదే ఎత్తు, అదే ఉంగరాల జుట్టు, అవే పొడవాటి కళ్ళు.

ఆ పాపని చూపించి, “మా కూతురు అసుందా. ఏమైనా తాగుతారా?” అనడిగింది ఇంటావిడ.

“నీళ్ళు మాత్రం…” అంది అఖిల.

“ఆయన లీవులో వచ్చివున్నారు. రెండు రోజుల్లో తిరిగెళ్ళిపోతారు. ఇప్పుడు సంతకెళ్ళారు. వచ్చేస్తారు,” అని చెప్పి వంటగది వైపుకెళ్ళింది.

ఆహవీ, ఆ ఇంటి పాపా ఒకరినొకరు ‘ఎంత వింతా!’ అన్నట్టు చూసుకున్నారు. సిఱిబాల ఇల్లాలు వంటగదినుండి నీళ్ళతో వెనుతిరిగిన సమయానికి సైకిల్ మీద వచ్చి దిగాడు సిఱిబాల. చేపలు, కాయగూరలు ఉన్న సంచుల్ని పట్టుకుని ఇంటి లోపలకి నవ్వుతూ అడుగులేశాడు. ఆ క్షణం తన జీవితం తల్లకిందులవ్వబోతోందని అతనికి తెలీదు.

అఖిల లేచి నిల్చుంది. అఖిలనీ ఆహవినీ చూసి నిశ్చేష్టుడైపోయాడు. ఓ అడుగు వెనక్కేశాడు. ఆహవిని చూసి, తర్వాత తన కూతుర్ని చూశాడు. వాడికి ఏమీ అర్థం కాలేదు. వాడి భార్య బిత్తరపోయినట్టు చూస్తూ ఉంది. ఏదో చెడు తన జీవితంలోకి అడుగుపెట్టినట్టు తోచింది.

అఖిల సిఱిబాలని చూసింది. అదే ముఖం, అవే విరిగిన పళ్ళు. వాడి నవ్వు తల్లకిందులుగా కనిపించింది. ఏం చెప్పాలి, ఏం దాచాలి అన్నది ముందే నిర్ణయించుకుని పొడిపొడిగా మాట్లాడింది అఖిల.

“జెయసిక్కుఱు యుద్ధం జరుగుతున్న సమయం. 21 నవంబర్ 1997. శుక్రవారం. మాంగుళం. అర్ధరాత్రి ఒంటిగంట. మిలిటరీ వాహనంలో నువ్వు నీ జతగాడితో వచ్చి నా ఇంటి తలుపు పగలగొట్టావు. మా అమ్మ తల మీద నీ స్నేహితుడు తుపాకీతో కొట్టాడు… ఇది నీ కూతురు. పేరు ఆహవి. ఈమెకు తన తండ్రిని చూపించాలని కెనడానుండి వచ్చాను.”

సిఱిబాల భార్య దండెం మీంచి తడిచీర తెగిపడినట్టు నేలమీద దబ్బున పడిపోయింది. నీళ్ళ గ్లాసులు చెల్లాచెదురయ్యాయి. సిఱిబాల నోరు తెరచుకుని వణికిపోతూ నిల్చున్నాడు.

ఆహవిని చేయిపట్టి లాక్కుపోతూ అఖిల పరుగున వెళ్ళి ఆటోలో కూర్చుంది. డ్రైవర్ తలదువ్వుకుంటూ ఉన్నాడు. “తొందరగా… తొందరగా పోనివ్వు!” అంది అఖిల. ఆహవికి అక్కడ వాళ్ళు మాట్లాడుకున్నది ఏదీ అర్థంకాలేదు. ఏం జరిగిందన్నది ఆమె చిన్న బుర్రకి అంతుచిక్కలేదు. ఆటో కదలగానే ఏదో పెద్ద ఇబ్బందినుండి తప్పించుకుని పారిపోతున్నట్టు ఆహవికి తోచింది. అమ్మ ముఖానికేసి చూసింది. ఆవేశంలో చమటలు పోస్తున్న ఆ ముఖం మరెవరిదోలా అనిపించింది.

“నేను మంచిగా ప్రవర్తించానా? ఎవరది? నా పేరెందుకు సింహళంలో చెప్పలేదు?” అనడిగింది ఆహవి.

అఖిల కూతుర్ని దగ్గరకి తీసుకుని ముద్దుపెట్టింది. తర్వాత, “అతని పేరు సిఱిబాల. అతడే మీ నాన్న. అతని ముఖాన్ని గుర్తుపెట్టుకో. బుర్రలో నిలుపుకో. ఇదే చివరిసారి. ఇక నువ్వెప్పుడూ అతణ్ణి చూడబోవు.”

“అప్పుడు అసుంద? ఆమె తల్లి, తండ్రి ఎవరు?”

“ఈ రోజునుండి అసుంద ఒంటరి తల్లికి కూతురు”

“నాలాగా?”

“నీలాగే.”
----------------------------------------------------------
రచన: అవినేని భాస్కర్, 
మూలం: ఎ. ముత్తులింగం, 
ఈమాట సౌజన్యంతో 

Thursday, October 11, 2018

అశ్వధాటీ స్తోత్రం


అశ్వధాటీ స్తోత్రం




సాహితీమిత్రులారా!

దసరా రోజులలో
వినదగ్గ స్తోత్రం
అశ్వధాటీ ఛందస్సులో
కాళిదాసు చే వ్రాయబడ్డది
ఆస్వాదించండి-

Wednesday, October 10, 2018

మూడు షరతులు


మూడు షరతులు





సాహితీమిత్రులారా!

ఈ కథను ఆస్వాదించండి............

కాస్త కాళ్లకి విశ్రాంతి ఇద్దామని చూస్తుంటే, రోడ్డు మూల మీద వేపర్‌పబ్ కనపడింది. లోపలికెళ్లాను. మూల మీదున్న టేబుల్ దగ్గిర నా హావర్‌సాక్‌ పడేసి, కౌంటర్ వైపుకు నడిచాను. ఒక బడ్‌వైజర్ కొనుక్కుని నా టేబుల్ దగ్గిరకి వచ్చి కుర్చీ లాక్కుని కూర్చున్నాను. జేబులోంచి పొగాకు పౌచ్ తీసి ఒక సిగరెట్‌ రోల్ చేసుకొని లైటర్‌తో అంటించుకున్నాను. చిటపటలాడుతూ నా పెదాల వైపు దూకింది నిప్పు పొగాకుని కాల్చేస్తూ. ఎర్రెర్రగా కనబడుతోంది వేపర్‌పబ్ లోని నీలి నియాన్ వెలుతురులో. బడ్‌వైజర్ ఒక పెద్ద గుక్క వేసి, గుండెలనిండా పొగ పీల్చుకుని నెమ్మదిగా వదిలాను. పైన కప్పులో ఉన్న వెంట్ లాగేసుకుంటుంటే, పాముల్లాగా మెలికలు తిరిగిపోతూ అందులోకి వెళ్ళిపోతోంది నా నిశ్వాస. కళ్ళు నెమ్మదిగా బరువుగా మూతలు పడుతున్నాయి. కాళ్లు టేబుల్ కిందికి వాటంటతవే సాగిపోయాయి. స్వర్గం అంటే ఇదే!

అప్పుడు వినపడింది. ఎవరో నన్నే అనుకుంటా పిలుస్తున్నారు. నెమ్మదిగా కళ్ళు తెరిచి చూశాను. ముందుకు వంగి నెమ్మదిగా, “క్షమించండి, మిమ్మల్ని మీ ప్రశాంతతని భంగపరిచినందుకు. మీరేమి అనుకోకపోతే కాస్త నిప్పు ఇస్తారా?” అంటూ తన కుడిచేతి వేళ్ల మధ్య ఉన్న సిగరెట్‌ని చూపిస్తూ అడిగాడు. అదేదో చాలా నాసిరకం పొగాకుతో చేసిందనుకుంటా, వాసన ఘాటుగా ఉంది. పొగాకు వేడికి కాలి మాడిపోయిన నల్లని పెదవుల మధ్యనుంచి గారపట్టిన పళ్ళు! ఛీ!

అప్పుడు వచ్చింది ఆలోచన.

జేబులో ఎక్కువ డబ్బుల్లేవు. ఆఖరి అసైన్‌మెంట్ అయిపోయి రెండు గంటలై పోయింది. మళ్ళీ సంపాదనలో పడాలి. పడితే కాని కావల్సిన ఆక్సిజన్, ఆహారం, ఇతరమైన అవసరాలని ఫ్యూచర్ ప్రూఫ్ చేసుకునే పరిస్థితి లేదు.

అటువంటి సందర్భంలో ఆ గారపళ్ళవాడు నా ప్రశాంతతను భగ్నం చేస్తూ నా జీవితంలోకి చొరబడ్డాడు.

ఇక్కడ ‘నిప్పు’ని అమ్ముకోవచ్చు. సాహో! పాల్కురికి విరాట్ ప్రసాదరావు! సాహో! వాడికే వస్తాయి ఇలాంటి అద్భుతమైన ఆలోచనలు! పది నిముషాలో పావుగంటో! ఎంతో, కొంత! ఎంత సంపాదనైనా వచ్చినట్లే కదా?

“సరే ఇస్తాను. ఎంత ఇస్తావు?” అడిగాను.

నవ్వాడతను. ఆ నల్లగా మాడిపోయిన పెదవులు విచ్చుకున్నాయి. పొగాకుగారతో నిండిపోయిన పళ్ళ మధ్యనుండి వెలువడిన ఊపిరి! ఓ పెద్ద సముద్రపు కెరటంలాగా, ఆ దుర్గంధం నా ముఖం మీదకి వచ్చి, నా చుట్టు అలుముకుని, నన్ను అందులో ముంచేసింది. అప్పుడే తిరస్కరించాల్సింది. కాని, కాళ్లదగ్గిరకు వచ్చిన సంపాదనావకాశాన్ని పోగొట్టుకోవాలనిపించలేదు!

పాంట్ జేబులో నుంచి ఆక్సిజన్‌తో నింపిన మూడు కానిస్టర్లను బయటకు తీసి చూపించాడు. రోజుకి పది నిముషాల చొప్పున వాడినా, ఒక వారం రోజులకి సరిపోతాయి అవి!

ఎక్కువ బేరం చెయ్యకుండా, “సరే. కానీ నా అమ్మకం షరతులకి ఒప్పుకుంటేనే,” అన్నాను. అవేమిటన్నట్టు నా వంక ప్రశ్నార్థకంగా చూశాడు.

మొదటి షరతు: నా సిగరెట్ నిప్పుతో అతను, తన సిగరెట్‌ని ఒకసారి మాత్రమే వెలిగించుకొవడానికి అవకాశం ఇస్తున్నాను.

రెండవ షరతు: నేను అతనికి విధించిన షరతు ప్రకారం అతను నా నిప్పుతో ఇతరులవెవరివీ, ఏవీ, అంటించకూడదు.

మూడవ షరతు: నా నిప్పు ఇంకొకరికి అరువు ఇవ్వకూడదు, అమ్మకూడదు. ఉచితంగా కూడా ఇవ్వరాదు.

దానిమీద సర్వ హక్కులు నావే! అది నా ‘నిప్పు’. మళ్ళీ తన సిగరెట్ అంటించుకున్న వెంటనే వెనక్కి నాకు ఇచ్చెయ్యాలి.

“అర్థమయ్యిందా?” అడిగాను.

“అర్థమయ్యింది,” అన్నాడు.

“నా షరతులు అంగీకరిస్తున్నావా?” అడిగాను.

“అంగీకరిస్తున్నాను,” అన్నాడు.

“ఆమోదిస్తున్నావా?” అడిగాను.

“ఆమోదిస్తున్నాను,” అన్నాడు.

నాకర్థం అయ్యింది. నన్ను పిచ్చివాడని అనుకుంటున్నాడు. పాపం, పిచ్చోడు!

పాల్కురికి విరాట్ ప్రసాదరావు షరతులా! మజాకా!

నా సిగరెట్ దమ్ము బలంగా లాగాను. పొగ ఊపిరి తిత్తులలోని ప్రతి కణంలోకి ప్రవేశించింది. దాన్ని నెమ్మదిగా బైటకు వదిలాను. శరీరమంతా గాలిలో తేలిపోతోన్న భావన. నా వేళ్ళ మధ్యనున్న సిగరెట్‌ని అతనికి అందించాను.

అతను అందుకున్నాడు. తన సిగరెట్‌ని ముట్టించుకుంటున్నాడు.

నా కళ్లు మూతలు పడుతున్నాయి. అసలే అలసిపోయి ఉన్నానేమో, గాఢమైన మత్తులోకి జారుకుంటున్నాను. తల విదిల్చాను. బలవంతంగా కళ్ళు తెరిచి చూశాను.

అతని పక్కనే ఉన్న మరొకడు, గారపళ్లవాడిని అడిగినట్టున్నాడు. వీడు వాడికి, తను అంటించుకున్న సిగరెట్టు ఇచ్చాడు. నాకు కోపం వచ్చింది. నేను అనుజ్ఞ ఇచ్చింది, వాడికి తన సిగరెట్టు అంటించుకునేందుకు మాత్రమే! వాడింకెవరికీ ఇవ్వకూడదు.

అతని వైపు దూకుడుగా వెళ్ళాను. “ఏమిటి ఇదంతా?”

నేను అటు వెళ్ళేలోపు, ఆ రెండో వాడు తన పక్కనున్న వాడికి తను అంటించుకున్న సిగరెట్టు ఇచ్చాడు! వాడు ఇంకొకడికి ఇచ్చాడు.

మొత్తం పబ్‌లోని అందరి నోట్లో సిగరెట్లు వెలుగుతున్నై. అందరూ నేను ఇచ్చిన నా ‘నిప్పు’ తోనే సిగరెట్స్ అంటించుకున్నారు.

నా ‘నిప్పు’కి విలువ కట్టకుండా, నేనిచ్చిన ‘నిప్పు’తో వాళ్లందరూ సిగరెట్లు అంటించుకోవడానికి ఎంత ధైర్యం!

నాకు కోపం వచ్చింది. ఆవేశంతో దొరికినవాడిని దొరికినట్టు చితకబాదడానికి రెడీ అయ్యాను. మొదలుపెట్టాను బాదడం.

“నా ‘నిప్పు’కి విలువ కట్టండి! నాకు ఇవ్వాల్సింది ఇవ్వండి!” అని అరిచాను. వాళ్ళ నోట్లో సిగరెట్లు లాగేశాను. కిందపడేసి నా కాలిజోడుతో నలిపి, ఆర్పెయ్యడం మొదలుపెట్టాను.

నాకు ఈ రోజుకి కూడా అర్థం కావడం లేదు! ఆ వేప‌ర్‌పబ్‌ బౌన్సర్లు నన్ను ఎందుకు లాగి బయట పుట్‌పాత్ మీదకి విసిరేశారో అని!

నా ‘నిప్పు’ అది! అది నా సొత్తు, ఆస్తి! దాని మీద సర్వ హక్కులు నావే కదా?
----------------------------------------------------------
రచన: అనిల్ అట్లూరి, 
ఈమాట సౌజన్యంతో

Tuesday, October 9, 2018

సైజు(కథ)


సైజు(కథ)





సాహితీమిత్రులారా!


ఈ కథను ఆస్వాదించండి................

నేను ఇండియన్ ఆర్మీలో జవాన్‌గా చేరిన అయిదారేళ్లకనుకుంటా డెహ్రాడూన్‌లో వేసేరు డ్యూటీ. అప్పటికి కెప్టెన్ అయిన నేను కొత్తగా వచ్చే జూనియర్ కేడెట్ కుర్రాళ్ళకి ట్రైనింగ్ ఇవ్వడం, సీనియర్లు వీళ్ళని సరదాగా ఏడిపిస్తూంటే అడ్డుకోవడం లాంటి పనులు చేస్తూండేవాణ్ణి. డెహ్రాడూన్‌లో ఉన్న అయిదేళ్ళలో ఆరేసి నెలలకోసారి కొత్త కుర్రాళ్ళ బాచ్ దిగుతూ ఉండేది. టేప్ రికార్డర్‌లో రివైండ్–ప్లే బాక్ అన్నట్టు ఉండేది నా పని. అయినా చేసేది ఆర్మీ ఉద్యోగం కనక ఎప్పుడూ బోరు కొట్టడం కానీ చికాకు కానీ ఉండేది కాదు. ప్రతీ బాచ్ ఒక ఛాలంజ్, ప్రతీ కుర్రాడూ రాబోయే రోజుల్లో కాబోయే ఆర్మీ సీనియర్ కనక అందరూ కలిసే ఉండేవారు.

ఆ రోజుల్లో నాకు బాగా తెలిసిన పేరు జగదీశ్ సింగ్. పంజాబ్ నుంచి ఆర్మీలో జేరడానికొచ్చే సర్దార్‌లలో ప్రతీ ఒక్కడూ ఆరడుగుల ఎత్తుతో, మాంఛి శరీర పుష్టి ఉన్నవాళ్ళే కానీ జగదీశ్ సింగ్ అలా కాదు. దాదాపు అయిదడుగుల నాలుగంగళాలు ఎత్తుతో ఊదితే ఎగిరిపోయేలా ఉండేవాడు. అసలు మొదట్లో ఈ సింగ్‌ని ఎవరు సెలక్ట్ చేశారా అనే అనుమానం వచ్చింది కానీ సెలెక్ట్ చేసినాయన ఆయన పని ఆయన చేశాడు కనక నేనూ నా స్టాఫ్ ఎవరూ నోరెత్తడానికి లేదు. అలా జగదీశ్ సింగ్ రెండేళ్ళు నాతో డెహ్రాడూన్‌లోనే ఉండిపోయేడు.

కొత్తలో ఇచ్చే ఆర్మీ ట్రైనింగ్‌లో జగదీశ్ సింగ్ సరిగ్గా ఇది చేయలేదనీ, అది చేయలేదనీ రిపోర్ట్‌లు వచ్చేవి. ఎంతైనా కుర్రాడు కదా మరో ఛాన్స్ మరో ఛాన్స్ అనుకుంటూ అందరూ ఆరునెలల్లో పూర్తి చేసే ట్రైనింగ్ జగదీశ్ సింగ్ ఎనిమిదీ తొమ్మిది నెలలు చేశాడు. ఆ తర్వాత ఆర్మీ ఏమనుకుందో తెలియదు కానీ జగదీశ్ సింగ్‌ని ఇండియన్ మిలిటరీ అకాడెమీలో చిన్న ఉద్యోగంలో వేశారు. గేట్ లోపలనుంచి వెళ్ళేవాళ్లని తనిఖీ చేయడం, మిగతా సమయంలో ఏదో చిన్నపాటి చదువూ, ఆ తర్వాత ఎప్పటిలాగానే బస్కీలు తీయడం అవీ. ఏ కుర్రాడైనా ఆర్మీలో జేరిన రెండేళ్లలో కండ పుష్టి పట్టి, మొహంలో తేజస్సు ఉట్టిపడుతూ బయటకొస్తాడు. కానీ ఆర్మీలో జేరిన రెండేళ్ళకి కూడా జగదీశ్ సింగ్ జేరినప్పటిలాగానే ఉన్నాడు, కొంత కండబట్టినా. మహా అయితే ఓ నాలుగు కేజీలు బరువు పెరిగి ఉండొచ్చు. అయితే జగదీశ్ సింగ్‌ను ఏడిపించడం అనేది సర్వసాధారణం అయిపోయింది మిగతా ట్రైనీలకి.

జేరిన కొత్తలో జగదీశ్ సింగ్ కేసి చూసి, మనీశ్ అనే ఓ అస్సాం కుర్రాడు, సింగ్ ఎత్తు ఎంతో అడిగి పేంట్ కేసి చూపిస్తూ, ‘సైజు ముఖ్యం తమ్ముడూ, ఇది ఇండియన్ ఆర్మీ!’ అన్నాడని బాగా ప్రచారం అయింది ఆ రోజుల్లో. మనీశ్ అలా అన్నందుకు సింగ్ నొచ్చుకున్నా తర్వాత స్పోర్టివ్‌గా తీసుకుని మర్చిపోయాడని చెప్పుకున్నారు. అయితే ఆ మనీశ్ డైలాగ్ మాత్రం ఎవరూ చాలాకాలం మర్చిపోలేదు. జగదీశ్ సింగ్ ఎక్కడ కనిపించినా ‘సైజు ముఖ్యం, ఇది ఆర్మీ!’ అని ఏడిపించడం మొదలైంది. బయట బాహాటంగా అన్నా, లోపల బారాక్స్‌లో జరిగేది మరింత కష్టంగా ఉండేది జగదీశ్ సింగ్‌కి అని చెప్పుకునేవారు. పేంట్ విప్పించి మరీ ‘సైజు ముఖ్యం తమ్ముడూ, ఇది ఇండియన్ ఆర్మీ!’ అని ఏడిపించేవార్ట. అయితే సింగ్ మాత్రం ఎవరి దగ్గిరా కంప్లైంట్ చేసిన దాఖలాలు లేవు. ఏ కంప్లైంట్ రాకపోతే ఆర్మీ మాత్రం ఏం చేస్తుంది?

అక్కడకీ, కెప్టెన్‌గా ఉన్న నేను కూడా పక్కకి తీసుకెళ్ళి అడిగాను సింగ్‌ని చాలాసార్లు, అన్నీ సరిగ్గా ఉన్నాయా, ఎవరైనా తనని ఏడిపిస్తున్నారా, ఏదైనా కంప్లైంట్ ఉందా? అని. దేనికీ సమాధానం వచ్చేది కాదు, ‘అంతా బాగానే ఉంది’ అనడం తప్ప. కొంతకాలం అడిగి అడిగి నేనూ ఊరుకున్నాను.

ఆ తర్వాత రెండేళ్లకి జగదీశ్ సింగ్‌కి ఔరంగాబాద్ ఆర్మీ క్లర్క్ స్కూల్‌కి బదిలీ అయింది. క్లర్క్‌ల స్కూల్ అంటే ఆఫీసులో చేసే పనికేమో అనుకున్నా. కానీ నాకు పూర్తిగా తెలియలేదు; తెలుసుకోవాల్సిన అవసరమూ రాలేదు. ఆ తర్వాత జగదీశ్ సింగ్ గురించి మరేమీ తెలియలేదు. ఎప్పుడైనా ఔరంగాబాద్ నుంచి ఎవరైనా డెహ్రాడూన్ వస్తే అడిగేవాణ్ణి జగదీశ్ సింగ్ గురించి. ఏమీ సమాచారం దొరకలేదు. అయినా నా పిచ్చిగానీ ఆర్మీలో ఉన్న వేలమంది సర్దార్‌లలో జగదీశ్ సింగ్ అనే ఒక సర్దార్‌ని గుర్తుపెట్టుకోవడం ఎవరి తరం? కానీ ఎవరైనా పొట్టిగా ఉన్నవాడు ఆర్మీలో చేరితే మాత్రం ‘సైజు ముఖ్యం తమ్ముడూ, ఇది ఇండియన్ ఆర్మీ!’ అని ఒకరికొకరు చెప్పుకుంటూ నవ్వుకునేవాళ్ళం. జగదీశ్ సింగ్‌ని మర్చిపోయినా డైలాగ్ మాత్రం మర్చిపోలేదు కొంతకాలం వరకూ. అలా సింగ్ మెల్లిగా నా జీవితంలోంచి కనుమరుగయ్యేడు.

తర్వాత ఈ ఇరవై అయిదేళ్ళలో నేను దాదాపు రిటైర్మెంట్ దగ్గిర్లోకి రావడంతో నన్ను ఫీల్డ్ ఆర్మీలోంచి తీసేసి చంఢీగర్ దగ్గిర్లోనే పాంచ్ కులా దగ్గిర ఆర్మీ హాస్పిటల్లో ఆఫీసు కాయితాలు చూసే పనిలో వేశారు. అదీ నేను ఒప్పుకుని కాయితాలు పెట్టుకున్నాకే–వయసైపోతోందనీ, ఒకచోట కూర్చుని చేసే పని చూపించమనీ అడిగితే.

ఎప్పటిలాగానే రాజకీయాలు, ఇండియా బోర్డర్‌లో గొడవలు జరుగుతూనే ఉన్నయ్. జవాన్లు కొంతమంది చచ్చిపోతున్నారు. కొంతమందికి కాళ్ళో చేతులో పోయి మా హాస్పిటల్లో తేల్తున్నారు. వీళ్ళందరికీ కాయితాలు చూడ్డం నా పని, వాళ్ళు హాస్పిటల్లో జేరినప్పటినుంచి విడుదలై మళ్ళీ ఇంటికెళ్ళేదాకా. ఈ గొడవల్లో ఓ రోజు కొత్త బాచ్ వచ్చి చేరింది హాస్పిటల్లో. రాత్రికి రాత్రి హఠాత్తుగా జగిరిన దాడుల్లో ఓ పెద్ద ఆర్మీ ఆఫీసర్, కల్నల్ హజారికా, అతనితో పాటు కొంతమందికి చావుదెబ్బలు తగిలాయి. వంటినిండా కట్లతో అసలు ఎవరు ఎవరో పోల్చుకోలేకుండా ఉన్నారు వచ్చిన ఆర్మీ జవాన్లు. ఎమర్జన్సీ ప్రాతిపదికన అందరికీ ట్రీట్‌మెంట్ ఇవ్వడం అయింది. పోయినవాళ్లని వాళ్ల కుటుంబాలకి అప్పగించి మిగతావాళ్లని మామూలు వార్డులలోకి మార్చారు. వీళ్లకి మరో ఆరేడు నెలలు పట్టొచ్చు జీవితం మామూలుగా అవ్వడానికి. రోజూ ట్రీట్‌మెంట్ అయ్యేక దాదాపు సాయంత్రం కావొస్తూంటే నేను ఒక్కో ఆర్మీ ఆఫీసర్, జవాన్ దగ్గిరకీ వెళ్ళి సమాచారం సేకరించాలి. హాస్పిటల్లో అంతా బాగుందా, ఏవైనా లోపాలు జరుగుతున్నాయా, తిండీ నిద్రా సరిపోతోందా అనేవి. అంతా రొటీన్ వర్క్. ఇలా అడుగుతూంటే సమాధానాలకి కోపంతో కొంతమంది అరుస్తారు, కొంతమంది బాగానే ఉన్నా అన్నీ చెప్పరు. ప్రాణం పోయే స్టేజ్ లోంచి బయటకొచ్చి హాస్పిటల్లో చేరి కాలో చేయో పోయినవాడి దగ్గిరనుంచి మామూలు సమాధానాలు ఆశించలేం కదా?

అలా ఓ రోజు కల్నల్ హజారికా దగ్గిరకి వెళ్ళవల్సి వచ్చింది. దాదాపు చనిపోతాడనుకున్న కల్నల్ హజారికా ఈ మధ్యనే సర్జరీ లోంచి బయటకొచ్చాడు. నేను ప్రశ్నలు అడుగుతున్నప్పుడు ఒక డాక్టర్‌ లోపలకొచ్చాడు. పంజాబ్ సర్దారే ఈయన కూడా; కళ్ళజోడు పెట్టుకుని తలపాగా, ఆర్మీ డ్రెస్‌లో మంచి హుందాగా ఉన్నాడు. హజారికా తలలో దిగబడిన బాంబ్ ముక్కలూ, గాజు పెంకులూ తీసి ప్రాణంపోసిన న్యూరోసర్జన్ అని తెల్సింది. వస్తూనే హజారికాని పలకరించి అక్కడే కూర్చుని అడిగేడు, “ఎలా ఉందిప్పుడు?”

“ఫర్వాలేదు డాక్టర్, అప్పుడప్పుడూ తలనెప్పి వస్తోంది. ఒక్కోసారి భారీగా; ఏం చేయాలి?”

“కల్నల్ హజారికా, మీరు బతుకుతారని ఎవరూ నమ్మలేదు. మిమ్మల్ని సర్జరీలోకి తీసుకొచ్చినప్పుడు, దాదాపు అరవై, డెబ్భై గాజు ముక్కలు మీ తలలో ఉన్నయ్. అవి తీయడానికి ఎనిమిది గంటల సర్జరీ అవసరం అయింది. ఈ తలనెప్పీ అదీ కొన్నాళ్లకి సర్దుకుంటుంది. మీకు జరిగిన ప్రమాదంతో పోలిస్తే ఈ నెప్పి ఓ లెక్కలోకి రాదు. మొదట్లో కొన్ని మందులూ, ఆ తర్వాత కొంతకాలం ఫిజియో థెరపీ అవసరం అవుతుంది. అసలు ఏ అవయవాలూ చచ్చుపడిపోకుండా మీరు బతకడమే ఓ అద్భుతం.”

డాక్టర్ మాటల్లో ‘నేను, సర్జరీ చేసి, మిమ్మల్ని, బతికించాను’ అనే పదాలు వాడకపోవడం గమనించి ఆయన నిగర్వానికి నేను లోలోపలే సర్జన్‌ని మెచ్చుకున్నాను. నా మటుక్కి నాకు ఇటువంటి సర్జన్‌ని కలుసుకోవడం మంచి సంతోషాన్నిచ్చింది. అసందర్భపు ప్రశ్నలా అడిగేను వీళ్ళ మాటల మధ్యలో సందు చూసుకుని, “డాక్టర్ న్యూరోసర్జరీలో మీరెక్కడ చదువుకున్నారు?” కల్నల్ కూడా కాస్త ఇంటరెస్ట్ చూపించాడు ఈ కబుర్లలో; అస్తమానూ హెల్త్ గొడవలతో హాస్పిటల్ కబుర్లు తలనెప్పి కనక.

“ఆర్మీ సెంటర్లో బేసిక్ ట్రైనింగ్, అక్కడ్నుంచి అనేకానేక ఆర్మీ బేస్‌లలో తిరిగాక, చదువులో ఇంటరెస్ట్ చూసి పటియాలాలో మెడికల్ కాలేజ్‌కి స్పాన్సర్ చేస్తామన్నారు. నేను చదువుకున్నది అక్కడే. ఆ తర్వాత మిగతా ఆర్మీ హాస్పిటళ్లలో సీనియర్ సర్జన్‌ల దగ్గిర్నుంచి నేర్చున్నదే, నాకు తెలిసినదంతా. ఇదంతా ఆర్మీ పెట్టిన భిక్షే,” క్లుప్తంగా చెప్పేడు సర్జన్. మళ్ళీ అదే నిగర్వం మాటల్లో.

నేనూ కల్నల్ ఇది విని నోర్లు వెళ్ళబెట్టాక ఆయనే చెప్పేడు కల్నల్‌తో, “మీకు ఇంత పెద్ద ఆపరేషన్ జరగడం వల్ల మొదట్లో మనుషులని గుర్తుపట్టడం, పాత విషయాలు గుర్తురావడం అదీ కొంత కష్టం కావొచ్చు, అంతా మెల్లిగా సర్దుకుంటుంది.”

నన్ను చూపిస్తూ, చిన్న నవ్వుతో కల్నల్ అన్నాడు, “ఆ విషయంలో కాస్త బాగానే ఉన్నట్టుంది, మనుషులని గుర్తుపట్టగలుగుతున్నాను. ఇప్పుడు ఈయన్నీ, సర్జన్ అయిన మిమ్మల్నీ గుర్తుపట్టగలుగుతున్నా కదా?”

“సంతోషం, నన్ను గుర్తుపట్టారా?” మా ఇద్దరికేసీ చూసిన సర్జన్ మొహంలో చిన్నపాటి నవ్వు.

కాసేపు నేనూ, కల్నల్, సర్జన్ కేసి పరీక్షగా చూసాం. ఏమీ గుర్తురాలేదు.

“మాఫ్ కీజీయే, నా బుర్ర అంత దూరం పనిచేయకపోవచ్చు. ఇంతకు ముందు మనం కలిసి పనిచేశామా? ప్రస్తుతానికి మీరు సర్జన్ అని చెప్పగలను అంతే.” కల్నల్ చెప్పుకున్నాడు తన గురించి.

“మరి మీరో?” నాకేసి చూసి అడిగేడు సర్జన్.

“నేనా? మిమ్మల్ని ఎప్పుడూ చూసినట్టే లేదు,” నేను నా అజ్ఞానం చూపించాను.

“మొదట్లో నేను డెహ్రాడూన్‌లో చేరినప్పుడు నాకు ట్రైనింగ్ ఇచ్చిన కెప్టెన్ మీరే. కల్నల్ మనీశ్ హజారికా ఆ రోజుల్లో నన్ను, ‘సైజ్ ముఖ్యం తమ్ముడూ, ఇది ఆర్మీ!’ అని సరదాగా ఏడిపించేవారు గుర్తుందా?” సర్జన్ పెదాల మీద చెరగని చిరునవ్వు.

గుర్తొచ్చిందో లేదో కానీ కల్నల్ మనీశ్ హజారికా మంచం మీదనుంచే నీరసంగా నవ్వేడు. నేను దాదాపు నోరు వెళ్ళబెట్టాను ఒక్కసారి బుర్రలో బల్బు వెలిగినట్టై. ఈ కల్నల్ హజారికా ఆ రోజుల్లో జగదీశ్ సింగ్‌కి పేరు పెట్టి ఏడిపించిన అస్సాం కుర్రాడు మనీశ్! బక్క పలచగా, ఊదితే పడిపోయేలా ఉండి ఆరునెలల ఆర్మీ ట్రెనింగ్ ఎనిమిదీ, తొమ్మిది నెలలు చేసిన ఒకప్పటి జగదీశ్ సింగ్, ఇప్పుడు–మొదట్లో తనని ఏడిపించిన ఆర్మీ జవాన్‌కి–ఆపరేషన్ చేసి కాపాడిన ఆర్మీ న్యూరో సర్జన్! ఆ రోజుల్లో ఆర్మీ ఈ పొట్టివాణ్ణి ఎలా సెలెక్ట్ చేసిందా అని బుర్రలు బద్దలు కొట్టుకునేవాళ్లం. ఇప్పుడు తెలుస్తోంది ఆర్మీ చేసిన సెలక్షన్ ఎటువంటిదో.

“మీరు నన్ను సరదాగా ఏడిపించడం మొదలు పెట్టాక ఆర్మీలో నేను నేర్చున్నది ఇదే. సైజు అనేది తప్పకుండా ముఖ్యమే, అయితే దీని సైజ్ మరింత ముఖ్యం,” తన ఛాతీ మీదా, గుండె మీదా చేయి వేసి చూపిస్తూ వెళ్ళడానికి లేస్తూ అదే నవ్వుతో చెప్పేడు డెహ్రాడూన్ మిలిటరీ హాస్పిటల్ నుంచి కల్నల్ హజారికా సర్జరీ కోసం ప్రత్యేకంగా వచ్చిన ఆర్మీ స్పెషలిస్ట్ న్యూరో సర్జన్ డాక్టర్ జగదీశ్ సింగ్.
--------------------------------------------------------
రచన: ఆర్. శర్మ దంతుర్తి, 
ఈమాట సౌజన్యంతో